ელთა - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 09:50, 3 ოქტომბერი 2023-ზე

2023-10-03T09:50:59Z

Echelidze 12:38, 6 ივლისი 2018-ზე

2018-07-06T12:38:15Z

Echelidze: ახალი გვერდი: '''ელთა''' ''(ინგ. Елта – „პურის მარცვალი“)'' – მარცვლეული კულტურები...

2018-07-06T12:34:37Z

ახალი გვერდი: '''ელთა''' ''(ინგ. Елта – „პურის მარცვალი“)'' – მარცვლეული კულტურები...

ახალი გვერდი

'''ელთა''' ''(ინგ. Елта – „პურის მარცვალი“)'' – მარცვლეული კულტურების, გარეული ცხოველებისა და მონადირეების მფარველი ღვთაება,
ჭექა-ქუხილის ღმერთის – [[სელა]]ს – ერთ-ერთი ვაჟი ინგუშურ მითოლოგიაში. როგორც მისი სახელიდან ჩანს, ელთა თავდაპირველად აგრარული ბუნების ღვთაება უნდა ყოფილიყო და მხოლოდ მოგვიანებით უნდა შეეძინა ნადირთმფარველის ფუნქცია. როგორც მარცვლოვანთა მფარველი, ელთა სელას ნების
საწინააღმდეგოდ ადამიანებს ეხმარებოდა, რისთვისაც დაისაჯა კიდეც: მამამ თვალში თითი ისე ძლიერ ატაკა, რომ ცალთვალა გახადა (შდრ. ბრმა ან ცალთვალა ნადირთპატრონები [[კავკასია|კავკასიის]] ხალხთა მითოლოგიიდან).

როგორც ნადირთმწყემსი, ინგუშებს ელთა წარმოდგენილი ჰყავდათ თეთრი [[ირემი|ირმის]] სახით, რომლის არათუ მოკვლა, არამედ დამიზნებაც კი იკრძალებოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მონადირე დაბრმავდებოდა. ნადირობაში წარმატება მთლიანად ელთაზე იყო დამოკიდებული. ამიტომ ყველა მონადირე ნადირობის წინ მას ევედრებოდა: „ო, ღვთაებრივო ელთა, შენთან სტუმრები მოვიდნენ, გაგვიძეხი წინ და მოგვეცი ყველაზე დიდი რქოსანი; ჩვენგან ნასროლი [[ტყვია (სასროლი იარაღის)|ტყვია]] მისი თავისკენ მიმართე, ჩვენი [[იარაღი (იურიდიული)|იარაღი]] მისი გულისკენ მიმართე. მსუქანი ჯიხვი ქონიანი ხორცით მოგვეცი, ჩვენ შენ გთხოვთ, შენ ღმერთს თხოვე“. წარმატებული ნადირობის შემდეგ, ინგუშები ნადირთმფარველს ნადირის [[რქა|რქებს]] სწირავდნენ და მიმართავდნენ: „ღვთაებრივი ელთა, კვლავაც გამოუშვი ჩვენკენ ნადირი“.

მზის ჩასვლის შემდეგ, ელთას სახელის ხსენება არ შეიძლებოდა. მისი სახელის წარმოთქმას დღისითაც ერიდებოდნენ და ამჯობინებდნენ, მასზე რაიმე სხვა სახელით მიეთითებინათ.

==ლიტერატურა==
*Далгат Б. К. Первобытная религия чеченцев и ингушей. М., 2004;
*Дахкильгов И. А. Мифы и легенды вайнахов. Грозный, 1991;
*Мальсагов А. У. Елта // Мифологический словарь. Главный редактор Е. М. Мелетинский. М., 1991;
*Шиллинг Е. Ингуши и чеченцы // Религиозные верования народов СССР. Т. 2 . М.-Л., 1931;
*Акиева П. Х. Архетипическое в этнокультуре ингушей (на материале мифологии, нартского эпоса и обрядов жизненного цикла). Дисертация на соискание степени доктора
исторических наук. Махачкала, 2016.

==წყარო==
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]]

[[კატეგორია:მითოლოგია]]
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]
[[კატეგორია:ინგუშური მითები]]
[[კატეგორია:ინგუშური ღვთაებანი]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ელთა''' ''(ინგ. Елта – „პურის მარცვალი“)'' – მარცვლეული კულტურების, გარეული ცხოველებისა და მონადირეების მფარველი ღვთაება,
+'''ელთა''' ''(ინგ. Елта – „პურის მარცვალი“)'' – მარცვლეული კულტურების, გარეული ცხოველებისა და მონადირეების მფარველი ღვთაება, ჭექა-ქუხილის ღმერთის – [[სელა]]ს – ერთ-ერთი ვაჟი ინგუშურ [[მითოლოგია]]ში. როგორც მისი სახელიდან ჩანს, ელთა თავდაპირველად აგრარული ბუნების ღვთაება უნდა ყოფილიყო და მხოლოდ მოგვიანებით უნდა შეეძინა ნადირთმფარველის ფუნქცია. როგორც მარცვლოვანთა მფარველი, ელთა სელას ნების საწინააღმდეგოდ ადამიანებს ეხმარებოდა, რისთვისაც დაისაჯა კიდეც: მამამ თვალში თითი ისე ძლიერ ატაკა, რომ ცალთვალა გახადა (შდრ. ბრმა ან ცალთვალა ნადირთპატრონები [[კავკასია|კავკასიის]] ხალხთა მითოლოგიიდან).
-ჭექა-ქუხილის ღმერთის – [[სელა]]ს – ერთ-ერთი ვაჟი ინგუშურ მითოლოგიაში. როგორც მისი სახელიდან ჩანს, ელთა თავდაპირველად აგრარული ბუნების ღვთაება უნდა ყოფილიყო და მხოლოდ მოგვიანებით უნდა შეეძინა ნადირთმფარველის ფუნქცია. როგორც მარცვლოვანთა მფარველი, ელთა სელას ნების
 საწინააღმდეგოდ ადამიანებს ეხმარებოდა, რისთვისაც დაისაჯა კიდეც: მამამ თვალში თითი ისე ძლიერ ატაკა, რომ ცალთვალა გახადა (შდრ. ბრმა ან ცალთვალა ნადირთპატრონები [[კავკასია|კავკასიის]] ხალხთა მითოლოგიიდან).
 როგორც ნადირთმწყემსი, ინგუშებს ელთა წარმოდგენილი ჰყავდათ თეთრი [[ირემი|ირმის]] სახით, რომლის არათუ მოკვლა, არამედ დამიზნებაც კი იკრძალებოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მონადირე დაბრმავდებოდა. ნადირობაში წარმატება მთლიანად ელთაზე იყო დამოკიდებული. ამიტომ ყველა მონადირე ნადირობის წინ მას ევედრებოდა: „ო, ღვთაებრივო ელთა, შენთან სტუმრები მოვიდნენ, გაგვიძეხი წინ და მოგვეცი ყველაზე დიდი რქოსანი; ჩვენგან ნასროლი [[ტყვია (სასროლი იარაღის)|ტყვია]] მისი თავისკენ მიმართე, ჩვენი [[იარაღი (იურიდიული)|იარაღი]] მისი გულისკენ მიმართე. მსუქანი ჯიხვი ქონიანი ხორცით მოგვეცი, ჩვენ შენ გთხოვთ, შენ ღმერთს თხოვე“. წარმატებული ნადირობის შემდეგ, ინგუშები ნადირთმფარველს ნადირის [[რქა|რქებს]] სწირავდნენ და მიმართავდნენ: „ღვთაებრივი ელთა, კვლავაც გამოუშვი ჩვენკენ ნადირი“.

@@ ხაზი 13: / ხაზი 13: @@
 *Мальсагов А. У. Елта // Мифологический словарь. Главный редактор Е. М. Мелетинский. М., 1991;
 *Шиллинг Е. Ингуши и чеченцы // Религиозные верования народов СССР. Т. 2 . М.-Л., 1931;
-*Акиева П. Х. Архетипическое в этнокультуре ингушей (на материале мифологии, нартского эпоса и обрядов жизненного цикла). Дисертация на соискание степени доктора
+*Акиева П. Х. Архетипическое в этнокультуре ингушей (на материале мифологии, нартского эпоса и обрядов жизненного цикла). Дисертация на соискание степени доктора исторических наук. Махачкала, 2016.
 исторических наук. Махачкала, 2016.
 ==წყარო==