ელიფსისი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 11:29, 14 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-14T11:29:57Z

Tkenchoshvili 10:31, 22 იანვარი 2024-ზე

2024-01-22T10:31:54Z

Tkenchoshvili 00:02, 7 იანვარი 2024-ზე

2024-01-07T00:02:06Z

Tkenchoshvili 09:53, 21 დეკემბერი 2023-ზე

2023-12-21T09:53:08Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ...

2023-12-21T09:49:52Z

ახალი გვერდი: '''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ...

ახალი გვერდი

'''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისი ჩვეულებრივია დიალოგებში („მამა გყავს?“ – „არა, შენი ჭირიმე“. – „დედა?“ – „გახლავთ“. – „ვინ ინახავს?“ – „მე, შენი ჭირიმე“, [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭ.]]). „ნაკლულია“ ზოგი ბრძანებითი წინადადებაც („აბა, ცხენები!"), რთულ წინადადებებში ხშირად გამოტოვებულია განმეორებული
ზმნა („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭაეჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთეე ნაპიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ
რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხისხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხისხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).

ელიფსისი აუცილებელი ჩანს ზეპირი მეტყველებისათვის, სადაც გამოტოვებული სიტყვები, გამოთქმები ადვილად ივსება პარალინგეისტური (სამეტყველო ერთეულების შემცელელი არავერბალური) საშუალებებით – ჟესტებით, მიმიკით, პოზით. ელიფსისის გაჩენის საფუძველი შეიძლება იყოს როგორც ინფორმაციის ცალსახეობის მიღწევა, ისე მეტყველების აღქმის (მეხსიერების) ხასიათი. როგორც სტილისტიკურ ხერხს, ელიფსისს ფართოდ იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაში, მხატვრულ ლიტერატურაში.

''ლ. კვანტალიანი''

==წყარო==
[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
[[კატეგორია:მეტყველება]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis  – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისი ჩვეულებრივია დიალოგებში („მამა გყავს?“ – „არა, შენი ჭირიმე“. – „დედა?“ – „გახლავთ“. – „ვინ ინახავს?“ – „მე, შენი ჭირიმე“, [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭ.]]). „ნაკლულია“ ზოგი ბრძანებითი წინადადებაც („აბა, ცხენები!"), რთულ წინადადებებში ხშირად გამოტოვებულია განმეორებული
+'''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis  – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისი ჩვეულებრივია დიალოგებში („მამა გყავს?“ – „არა, შენი ჭირიმე“. – „დედა?“ – „გახლავთ“. – „ვინ ინახავს?“ – „მე, შენი ჭირიმე“, [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭ.]]). „ნაკლულია“ ზოგი [[ბრძანებითი წინადადება]]ც („აბა, ცხენები!"), რთულ წინადადებებში ხშირად გამოტოვებულია განმეორებული
-[[ზმნა]] („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭავჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთვე ნაჰიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხის ხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხის ხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
+[[ზმნა]] („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭავჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთვე ნაჰიპოტაქსარი [[მარტივი წინადადება]]. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება [[მთავარი წინადადება]] და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხის ხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხის ხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება [[დამოკიდებული წინადადება]] და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
 ელიფსისი აუცილებელი ჩანს ზეპირი მეტყველებისათვის, სადაც გამოტოვებული სიტყვები, გამოთქმები ადვილად ივსება პარალინგვისტური (სამეტყველო ერთეულების შემცვლელი არავერბალური) საშუალებებით – ჟესტებით, მიმიკით, პოზით. ელიფსისის გაჩენის საფუძველი შეიძლება იყოს როგორც ინფორმაციის ცალსახეობის მიღწევა, ისე მეტყველების აღქმის (მეხსიერების) ხასიათი. როგორც სტილისტიკურ ხერხს, ელიფსისს ფართოდ იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაში, მხატვრულ ლიტერატურაში.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis  – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისი ჩვეულებრივია დიალოგებში („მამა გყავს?“ – „არა, შენი ჭირიმე“. – „დედა?“ – „გახლავთ“. – „ვინ ინახავს?“ – „მე, შენი ჭირიმე“, [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭ.]]). „ნაკლულია“ ზოგი ბრძანებითი წინადადებაც („აბა, ცხენები!"), რთულ წინადადებებში ხშირად გამოტოვებულია განმეორებული
-[[ზმნა]] („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭაეჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთეე ნაჰიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხისხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხისხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
+[[ზმნა]] („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭავჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთვე ნაჰიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხის ხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხის ხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
 ელიფსისი აუცილებელი ჩანს ზეპირი მეტყველებისათვის, სადაც გამოტოვებული სიტყვები, გამოთქმები ადვილად ივსება პარალინგვისტური (სამეტყველო ერთეულების შემცვლელი არავერბალური) საშუალებებით – ჟესტებით, მიმიკით, პოზით. ელიფსისის გაჩენის საფუძველი შეიძლება იყოს როგორც ინფორმაციის ცალსახეობის მიღწევა, ისე მეტყველების აღქმის (მეხსიერების) ხასიათი. როგორც სტილისტიკურ ხერხს, ელიფსისს ფართოდ იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაში, მხატვრულ ლიტერატურაში.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ელიფსისი''' – (ბერძ. elleipsis  – გამოტოვება), მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისი ჩვეულებრივია დიალოგებში („მამა გყავს?“ – „არა, შენი ჭირიმე“. – „დედა?“ – „გახლავთ“. – „ვინ ინახავს?“ – „მე, შენი ჭირიმე“, [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭ.]]). „ნაკლულია“ ზოგი ბრძანებითი წინადადებაც („აბა, ცხენები!"), რთულ წინადადებებში ხშირად გამოტოვებულია განმეორებული
-ზმნა („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭაეჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთეე ნაჰიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხისხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხისხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
+[[ზმნა]] („შენ პირუტყვი ხარ და მე – მეტყველი“, ი. ჭაეჭ.; „ცა გაფურჩქვნილ ვენახს ჰგავდა, ვარსკვლავები – ოქროს გვრიტებს“, [[ლეონიძე გოგლა|გ. ლეონ]]), ელიფსისის შედეგია შესიტყვებათა შეკუმშვაც: კაცი წვერით < წვერით მოსილი კაცი; დევივით კაცი < დევივით დიდი კაცი: ცეცხლივით თვალები < ცეცხლივით ანთებული თვალები. ელიფსისის შედეგად მიიღება აგრეთეე ნაჰიპოტაქსარი მარტივი წინადადება. სახელდობრ, ზოგჯერ რთული ქვეწყობილი წინადადების გამარტივებისას იკვეცება მთავარი წინადადება და უერთდება დამოკიდებულს („თუ გამოაღვიძა, მისმა ფეხისხმამ გამოაღვიძა მერცხალი“ → „მისმა ფეხისხმამ თუ გამოაღვიძა მერცხალი“, რ. ინან.); ასევე, ზოგჯერ იკვეცება დამოკიდებული წინადადება და უერთდება მთავარს, (ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა, მის ადგილას რომ ყოფილიყო“ –> „ქართველი კაცი, ალბათ, თავს მოიკლავდა მის ადგილას“, გ. რჩეულ).
 ელიფსისი აუცილებელი ჩანს ზეპირი მეტყველებისათვის, სადაც გამოტოვებული სიტყვები, გამოთქმები ადვილად ივსება პარალინგვისტური (სამეტყველო ერთეულების შემცვლელი არავერბალური) საშუალებებით – ჟესტებით, მიმიკით, პოზით. ელიფსისის გაჩენის საფუძველი შეიძლება იყოს როგორც ინფორმაციის ცალსახეობის მიღწევა, ისე მეტყველების აღქმის (მეხსიერების) ხასიათი. როგორც სტილისტიკურ ხერხს, ელიფსისს ფართოდ იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაში, მხატვრულ ლიტერატურაში.