https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2026-05-06T06:06:26Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=246336&oldid=prev 2025-05-07T19:30:35Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:30, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 37:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხმოვნები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხმოვნები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=217549&oldid=prev 2024-01-22T10:52:43Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:52, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1. უფრო ხშირად დაერთვის როგორც საკუთარ, ისე საზოგადო სახელებსა და ნაცვალსახელებს მიცემით, ნათესაობით, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვებში, ხოლო შესაფერის სიტუაციაში ხმოვანფუძიან სახელებსა და ნაცვალსახელებს მოთხრობით ბრუნვაშიც (კაცსა, რისა, ხმითა, შვილადა, <del class="diffchange diffchange-inline">ეანომა…</del>); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1. უფრო ხშირად დაერთვის როგორც საკუთარ, ისე საზოგადო სახელებსა და ნაცვალსახელებს მიცემით, ნათესაობით, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვებში, ხოლო შესაფერის სიტუაციაში ხმოვანფუძიან სახელებსა და ნაცვალსახელებს მოთხრობით ბრუნვაშიც (კაცსა, რისა, ხმითა, შვილადა, <ins class="diffchange diffchange-inline">ვანომა…</ins>); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. ზოგჯერ დასტურდება (დაერთვის ან აღდგება) თანდებულთან ან ზოგ ისეთ ნაცვალსახელთან, რომელიც ბრუნვის ნიშნით არ არის გაფორმებული (ბავშვისთვისა, კესოსკენა, ცხენივითა… შენა, ესა, ვინა…);&lt;br /&gt;&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. ზოგჯერ დასტურდება (დაერთვის ან აღდგება) თანდებულთან ან ზოგ ისეთ ნაცვალსახელთან, რომელიც ბრუნვის ნიშნით არ არის გაფორმებული (ბავშვისთვისა, კესოსკენა, ცხენივითა… შენა, ესა, ვინა…);&lt;br /&gt;&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ხშირად იხმარება ფორმაუცვლელ სიტყვებთან, ძირითადად ზმნისართებთან, ზოგჯერ კი – კავშირებსა და ნაწილაკებთანაც (აქა, წინა, კიდევა, იმიტომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ხშირად იხმარება ფორმაუცვლელ სიტყვებთან, ძირითადად ზმნისართებთან, ზოგჯერ კი – კავშირებსა და ნაწილაკებთანაც (აქა, წინა, კიდევა, იმიტომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა სიტყვის -ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა სიტყვის -ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად <del class="diffchange diffchange-inline">გვხედება </del>ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად <ins class="diffchange diffchange-inline">გვხვდება </ins>ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი ([[ზმნისწინი]], საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი ([[ზმნისწინი]], საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ <del class="diffchange diffchange-inline">შემთხქევებში</del>: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).''(თ. ზურაბიშვილი)''</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ <ins class="diffchange diffchange-inline">შემთხვევებში</ins>: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).''(თ. ზურაბიშვილი)''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ი ====</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჩიქობავა არნ. სახელთა ბრუნების ისტორიიდან ქართულში: ფუძეუკვეც სახელთა ნათესაობითისა და მოქმედებითის ფორმანტთა ევოლუციისათვის (1942). – კრ: სახელის ბრუნების ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. წგ.- I, ე. თოფურიას რედ. თბ., 1956; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჩიქობავა არნ. სახელთა ბრუნების ისტორიიდან ქართულში: ფუძეუკვეც სახელთა ნათესაობითისა და მოქმედებითის ფორმანტთა ევოლუციისათვის (1942). – კრ: სახელის ბრუნების ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. წგ.- I, ე. თოფურიას რედ. თბ., 1956; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე. ისტორიულად განსხვავებული ორი მორფოლოგიური ტიპისათვის ქართულ ბრუნვათა შორის, იქვე; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე. ისტორიულად განსხვავებული ორი მორფოლოგიური ტიპისათვის ქართულ ბრუნვათა შორის, იქვე; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* უთურგაიძე თ. მორფონოლოგიური ცვლილებებისათვის ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში. – <del class="diffchange diffchange-inline">«იკე»</del>, XXIII, თბ. 1985; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* უთურგაიძე თ. მორფონოლოგიური ცვლილებებისათვის ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში. – <ins class="diffchange diffchange-inline">„იკე“</ins>, XXIII, თბ. 1985; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">მისივ </del>გავრცელების -ა-ს დისტრიბუციის შეცვლა სუბსტანციურ მსაზღვრელთან და მისი სინტაქსური შედეგები ქართულ ენაში. – <del class="diffchange diffchange-inline">«მაცნე» </del>(ენისა და ლიტ. სერია), 1985, №2; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">მისივე </ins>გავრცელების -ა-ს დისტრიბუციის შეცვლა სუბსტანციურ მსაზღვრელთან და მისი სინტაქსური შედეგები ქართულ ენაში. – <ins class="diffchange diffchange-inline">„მაცნე“ </ins>(ენისა და ლიტ. სერია), 1985, №2; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ნოზაძე ლ. ემფატიკური -ი ქართულში. – «იკე», XXIX. თბ. 1990.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ნოზაძე ლ. ემფატიკური -ი ქართულში. – «იკე», XXIX. თბ. 1990.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216997&oldid=prev 2024-01-09T11:31:03Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:31, 9 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>-[[ა]] ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>-[[ა]] ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ან თანდებულიანი (მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში [[ზმნისართი|ზმნისართად]] გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ან <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თანდებული|</ins>თანდებულიანი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში [[ზმნისართი|ზმნისართად]] გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216871&oldid=prev 2024-01-07T12:17:56Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ემფატიკური -ი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:17, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა და უკვეცელ სახელთა ბოლოს ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში -ი დაბოლოება (წყაროსი, წყაროთი) მიჩნეულია ერთ და იმავე ოდენობად: ორივე შემთხვევაში ამ ი-ს უკავია ის ადგილი, რომელიც ემფატიკურ -ა-ს ეკავა (''არნ. ჩიქობავა'').</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა და უკვეცელ სახელთა ბოლოს ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში -ი დაბოლოება (წყაროსი, წყაროთი) მიჩნეულია ერთ და იმავე ოდენობად: ორივე შემთხვევაში ამ ი-ს უკავია ის ადგილი, რომელიც ემფატიკურ -ა-ს ეკავა (''არნ. ჩიქობავა'').</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>–ი დაბოლოება (წყაროსი…) წარმოშობით სახელობითი ბრუნვის ნიშანია (''ვ. თოფურია, ა. შანიძე''). თვით სახელობითი ბრუნვის ნიშანი -ი და ემფატიკური -ა წარმოშობით განსაზღვრებითი ელემენტები იყო: კაც (განუსაზღვრელი) – *კაც-ი (განსაზღვრული). ეს დაპირისპირება ძვ. ქართულში უკვე მოშლილია. რადგან –ი იქცა სახელობითი ბრუნვის ნიშნად, ემფატიკური -ა კი შეუერთდა მიცემით,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>–ი დაბოლოება (წყაროსი…) წარმოშობით სახელობითი ბრუნვის ნიშანია (''ვ. თოფურია, ა. შანიძე''). თვით სახელობითი ბრუნვის ნიშანი -ი და ემფატიკური -ა წარმოშობით განსაზღვრებითი ელემენტები იყო: კაც (განუსაზღვრელი) – *კაც-ი (განსაზღვრული). ეს დაპირისპირება ძვ. ქართულში უკვე მოშლილია. რადგან –ი იქცა სახელობითი ბრუნვის ნიშნად, ემფატიკური -ა კი შეუერთდა მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვათა ნიშნებს (-სა, -ისა, -ითა). ძვ. ქართულში ბუნებრივია როგორც „კაცისა წიგნი“, ისე „წიგნი კაცისა“ (უფრო ძველია – „კაცისაჲ წიგნი“ და „წიგნი კაცისაჲ“), განსაზღვრულობა კი ამ დროს გამოიხატებოდა ნაწევრებით (კაცი იგი, კაცსა მას, კაცისა მის, კაცითა მით), ამას შედეგად მოჰყვა სუბსტანტიურ მსაზღვრელთა ბოლოს ემფატიკური -ა სუფიქსისა და -ი სუფიქსის (რომელიც მსაზღვრელად გამოყენებული საკუთარი სახელის ბოლოს იყო სახელობით ბრუნვაში) გაერთმნიშვნელიანება, მათ შეიძინეს სადემარკაციო ფუნქცია და კონსტრუქციები ჩაკეტეს: ბუნებრივია – „მოვიდა წერილი მეზობლისა/ამხანაგთან“, არ არის ბუნებრივი – „მოვიდა წერილი/მეზობლისა ამხანაგთან“; ასევე ბუნებრივია – „მიუმარჯვა წყალი წყაროსი/კალაპოტს/, არ არის ბუნებრივი – „მიუმარჯვა წყალი/წყაროსი კალაპოტს“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვათა ნიშნებს (-სა, -ისა, -ითა). ძვ. ქართულში</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბუნებრივია როგორც „კაცისა წიგნი“, ისე „წიგნი კაცისა“ (უფრო ძველია – „კაცისაჲ წიგნი“ და „წიგნი კაცისაჲ“), განსაზღვრულობა კი ამ დროს გამოიხატებოდა ნაწევრებით (კაცი იგი, კაცსა მას, კაცისა მის, კაცითა მით), ამას შედეგად მოჰყვა სუბსტანტიურ მსაზღვრელთა ბოლოს ემფატიკური -ა სუფიქსისა და -ი სუფიქსის (რომელიც მსაზღვრელად გამოყენებული საკუთარი სახელის ბოლოს იყო სახელობით</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრუნვაში) გაერთმნიშვნელიანება, მათ შეიძინეს სადემარკაციო ფუნქცია და კონსტრუქციები ჩაკეტეს: ბუნებრივია – „მოვიდა წერილი მეზობლისა/ამხანაგთან“, არ არის ბუნებრივი – „მოვიდა წერილი/მეზობლისა ამხანაგთან“; ასევე ბუნებრივია – „მიუმარჯვა წყალი წყაროსი/კალაპოტს/, არ არის ბუნებრივი – „მიუმარჯვა წყალი/წყაროსი კალაპოტს“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის თანახმად ემფატიკური – ა ხმოვნის შეცვლა – ი ხმოვნით უკავშირდება ომონიმური ფორმების (ერთი მხრივ, მიცემით და ნათესაობით, მეორე მხრივ, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვების) განსხვავების საჭიროებას (''ლ. ნოზაძე'').</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის თანახმად ემფატიკური – ა ხმოვნის შეცვლა – ი ხმოვნით უკავშირდება ომონიმური ფორმების (ერთი მხრივ, მიცემით და ნათესაობით, მეორე მხრივ, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვების) განსხვავების საჭიროებას (''ლ. ნოზაძე'').</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216870&oldid=prev 2024-01-07T12:17:09Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ემფატიკური -ა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:17, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ა ==== &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ა ==== &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, ზმნებსაც). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნა|</ins>ზმნებსაც<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>-ა ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>-<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ან თანდებულიანი (მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში ზმნისართად გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ან თანდებულიანი (მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნისართი|</ins>ზმნისართად<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა სიტყვის -ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა სიტყვის -ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად გვხედება ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად გვხედება ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (ზმნისწინი, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნისწინი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).''(თ. ზურაბიშვილი)''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).''(თ. ზურაბიშვილი)''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216335&oldid=prev 2023-12-21T11:05:09Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ემფატიკური -ი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:05, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ემფატიკური -ი ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა და უკვეცელ სახელთა ბოლოს ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში -ი დაბოლოება (წყაროსი, წყაროთი) მიჩნეულია ერთ და იმავე ოდენობად: ორივე შემთხვევაში ამ ი-ს უკავია ის ადგილი, რომელიც ემფატიკურ -ა-ს ეკავა (არნ. ჩიქობავა).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა და უკვეცელ სახელთა ბოლოს ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში -ი დაბოლოება (წყაროსი, წყაროთი) მიჩნეულია ერთ და იმავე ოდენობად: ორივე შემთხვევაში ამ ი-ს უკავია ის ადგილი, რომელიც ემფატიკურ -ა-ს ეკავა (<ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins>არნ. ჩიქობავა<ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins>).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>–ი დაბოლოება (წყაროსი…) წარმოშობით სახელობითი ბრუნვის ნიშანია (ვ. თოფურია, ა. შანიძე). თვით სახელობითი ბრუნვის ნიშანი -ი და ემფატიკური -ა წარმოშობით განსაზღვრებითი ელემენტები იყო: კაც (განუსაზღვრელი) – *კაც-ი (განსაზღვრული). ეს დაპირისპირება ძვ. ქართულში უკვე მოშლილია. რადგან –ი იქცა სახელობითი ბრუნვის ნიშნად, ემფატიკური -ა კი შეუერთდა მიცემით,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>–ი დაბოლოება (წყაროსი…) წარმოშობით სახელობითი ბრუნვის ნიშანია (<ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins>ვ. თოფურია, ა. შანიძე<ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins>). თვით სახელობითი ბრუნვის ნიშანი -ი და ემფატიკური -ა წარმოშობით განსაზღვრებითი ელემენტები იყო: კაც (განუსაზღვრელი) – *კაც-ი (განსაზღვრული). ეს დაპირისპირება ძვ. ქართულში უკვე მოშლილია. რადგან –ი იქცა სახელობითი ბრუნვის ნიშნად, ემფატიკური -ა კი შეუერთდა მიცემით,</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვათა ნიშნებს (-სა, -ისა, -ითა). ძვ. ქართულში</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვათა ნიშნებს (-სა, -ისა, -ითა). ძვ. ქართულში</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბუნებრივია როგორც „კაცისა წიგნი“, ისე „წიგნი კაცისა“ (უფრო ძველია – „კაცისაჲ წიგნი“ და „წიგნი კაცისაჲ“), განსაზღვრულობა კი ამ დროს გამოიხატებოდა ნაწევრებით (კაცი იგი, კაცსა მას, კაცისა მის<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>კაცითა მით), ამას შედეგად მოჰყვა სუბსტანტიურ მსაზღვრელთა ბოლოს ემფატიკური -ა სუფიქსისა და -ი სუფიქსის (რომელიც მსაზღვრელად გამოყენებული საკუთარი სახელის ბოლოს იყო სახელობით</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბუნებრივია როგორც „კაცისა წიგნი“, ისე „წიგნი კაცისა“ (უფრო ძველია – „კაცისაჲ წიგნი“ და „წიგნი კაცისაჲ“), განსაზღვრულობა კი ამ დროს გამოიხატებოდა ნაწევრებით (კაცი იგი, კაცსა მას, კაცისა მის<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>კაცითა მით), ამას შედეგად მოჰყვა სუბსტანტიურ მსაზღვრელთა ბოლოს ემფატიკური -ა სუფიქსისა და -ი სუფიქსის (რომელიც მსაზღვრელად გამოყენებული საკუთარი სახელის ბოლოს იყო სახელობით</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრუნვაში) გაერთმნიშვნელიანება, მათ შეიძინეს სადემარკაციო ფუნქცია და კონსტრუქციები ჩაკეტეს: ბუნებრივია – „მოვიდა წერილი მეზობლისა/ამხანაგთან“, არ არის ბუნებრივი – „მოვიდა წერილი/მეზობლისა ამხანაგთან“; ასევე ბუნებრივია – „მიუმარჯვა წყალი წყაროსი/კალაპოტს/, არ არის ბუნებრივი – „მიუმარჯვა წყალი/წყაროსი კალაპოტს“.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრუნვაში) გაერთმნიშვნელიანება, მათ შეიძინეს სადემარკაციო ფუნქცია და კონსტრუქციები ჩაკეტეს: ბუნებრივია – „მოვიდა წერილი მეზობლისა/ამხანაგთან“, არ არის ბუნებრივი – „მოვიდა წერილი/მეზობლისა ამხანაგთან“; ასევე ბუნებრივია – „მიუმარჯვა წყალი წყაროსი/კალაპოტს/, არ არის ბუნებრივი – „მიუმარჯვა წყალი/წყაროსი კალაპოტს“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. უთურგაიძე''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. უთურგაიძე''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216334&oldid=prev 2023-12-21T11:01:42Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:01, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ემფატიკური ხმოვანი''' – ხმოვანი, რომელიც ერთვის გარკვეულ [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვებში]] დასმულ სახელებს და გამონათქვამში (წინადადებაში) ძირითადად ასრულებს სადემარკაციო ფუნქციას. [[ქართული ენა|ქართულში]] ემფატიკური ხმოვნებია -ა და -ი. ტერმინი „ემფატიკური“ პირველად გამოიყენა [[მარი ნიკო|ნ. მარმა]] მხოლოდ -ა ხმოვნისთვის, როგორც მავრცობისათვის. შემდეგ იგი (ფუნქციური იგივეობის გათვალისწინებით) გავრცელდა -ი ხმოვანზეც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ემფატიკური ხმოვანი''' – ხმოვანი, რომელიც ერთვის გარკვეულ [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვებში]] დასმულ სახელებს და გამონათქვამში (წინადადებაში) ძირითადად ასრულებს სადემარკაციო ფუნქციას. [[ქართული ენა|ქართულში]] ემფატიკური ხმოვნებია -ა და -ი. ტერმინი „ემფატიკური“ პირველად გამოიყენა [[მარი ნიკო|ნ. მარმა]] მხოლოდ -ა ხმოვნისთვის, როგორც მავრცობისათვის. შემდეგ იგი (ფუნქციური იგივეობის გათვალისწინებით) გავრცელდა -ი ხმოვანზეც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა<del class="diffchange diffchange-inline">, </del>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, ზმნებსაც). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== </ins>ემფატიკური -ა <ins class="diffchange diffchange-inline">==== </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, ზმნებსაც). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>-ა ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>-ა ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და კანონზომიერი იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (ზმნისწინი, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (ზმნისწინი, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან სიტყვებში -ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…).<ins class="diffchange diffchange-inline">''(თ. ზურაბიშვილი)''</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">''თ</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">ზურაბიშვილი''</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== ემფატიკური -ი ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ემფატიკური -ა და უკვეცელ სახელთა ბოლოს ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში -ი დაბოლოება (წყაროსი, წყაროთი) მიჩნეულია ერთ და იმავე ოდენობად: ორივე შემთხვევაში ამ ი-ს უკავია ის ადგილი, რომელიც ემფატიკურ -ა-ს ეკავა (არნ. ჩიქობავა)</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">–ი დაბოლოება (წყაროსი…) წარმოშობით სახელობითი ბრუნვის ნიშანია (ვ. თოფურია, ა. შანიძე). თვით სახელობითი ბრუნვის ნიშანი -ი და ემფატიკური -ა წარმოშობით განსაზღვრებითი ელემენტები იყო: კაც (განუსაზღვრელი) – *კაც-ი (განსაზღვრული). ეს დაპირისპირება ძვ. ქართულში უკვე მოშლილია. რადგან –ი იქცა სახელობითი ბრუნვის ნიშნად, ემფატიკური -ა კი შეუერთდა მიცემით,</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვათა ნიშნებს (-სა, -ისა, -ითა). ძვ. ქართულში</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ბუნებრივია როგორც „კაცისა წიგნი“, ისე „წიგნი კაცისა“ (უფრო ძველია – „კაცისაჲ წიგნი“ და „წიგნი კაცისაჲ“), განსაზღვრულობა კი ამ დროს გამოიხატებოდა ნაწევრებით (კაცი იგი, კაცსა მას, კაცისა მის. კაცითა მით), ამას შედეგად მოჰყვა სუბსტანტიურ მსაზღვრელთა ბოლოს ემფატიკური -ა სუფიქსისა და -ი სუფიქსის (რომელიც მსაზღვრელად გამოყენებული საკუთარი სახელის ბოლოს იყო სახელობით</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ბრუნვაში) გაერთმნიშვნელიანება, მათ შეიძინეს სადემარკაციო ფუნქცია და კონსტრუქციები ჩაკეტეს: ბუნებრივია – „მოვიდა წერილი მეზობლისა/ამხანაგთან“, არ არის ბუნებრივი – „მოვიდა წერილი/მეზობლისა ამხანაგთან“; ასევე ბუნებრივია – „მიუმარჯვა წყალი წყაროსი/კალაპოტს/, არ არის ბუნებრივი – „მიუმარჯვა წყალი/წყაროსი კალაპოტს“.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის თანახმად ემფატიკური – ა ხმოვნის შეცვლა – ი ხმოვნით უკავშირდება ომონიმური ფორმების (ერთი მხრივ, მიცემით და ნათესაობით, მეორე მხრივ, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვების) განსხვავების საჭიროებას (''ლ. ნოზაძე'').</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">''თ. უთურგაიძე''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==ლიტერატურა==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ჩიქობავა არნ. სახელთა ბრუნების ისტორიიდან ქართულში: ფუძეუკვეც სახელთა ნათესაობითისა და მოქმედებითის ფორმანტთა ევოლუციისათვის (1942). – კრ: სახელის ბრუნების ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. წგ.- I, ე. თოფურიას რედ. თბ., 1956; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე. ისტორიულად განსხვავებული ორი მორფოლოგიური ტიპისათვის ქართულ ბრუნვათა შორის, იქვე; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* უთურგაიძე თ. მორფონოლოგიური ცვლილებებისათვის ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში. – «იკე», XXIII, თბ. 1985; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივ გავრცელების -ა-ს დისტრიბუციის შეცვლა სუბსტანციურ მსაზღვრელთან და მისი სინტაქსური შედეგები ქართულ ენაში. – «მაცნე» (ენისა და ლიტ. სერია), 1985, №2; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ნოზაძე ლ. ემფატიკური -ი ქართულში. – «იკე», XXIX. თბ. 1990.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216333&oldid=prev 2023-12-21T10:41:20Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:41, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ხმოვნები]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216332&oldid=prev 2023-12-21T10:41:02Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:41, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ემფატიკური ხმოვანი''' – ხმოვანი, რომელიც ერთვის გარკვეულ [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვებში]] დასმულ სახელებს და გამონათქვამში (წინადადებაში) ძირითადად ასრულებს სადემარკაციო ფუნქციას. ქართულში ემფატიკური <del class="diffchange diffchange-inline">ხმოვებია </del>-ა და -ი. ტერმინი „ემფატიკური“ პირველად გამოიყენა [[მარი ნიკო|ნ. მარმა]] მხოლოდ -ა ხმოვნისთვის, როგორც მავრცობისათვის. შემდეგ იგი (ფუნქციური იგივეობის გათვალისწინებით) გავრცელდა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ემფატიკური ხმოვანი''' – ხმოვანი, რომელიც ერთვის გარკვეულ [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვებში]] დასმულ სახელებს და გამონათქვამში (წინადადებაში) ძირითადად ასრულებს სადემარკაციო ფუნქციას. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქართული ენა|</ins>ქართულში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ემფატიკური <ins class="diffchange diffchange-inline">ხმოვნებია </ins>-ა და -ი. ტერმინი „ემფატიკური“ პირველად გამოიყენა [[მარი ნიკო|ნ. მარმა]] მხოლოდ -ა ხმოვნისთვის, როგორც მავრცობისათვის. შემდეგ იგი (ფუნქციური იგივეობის გათვალისწინებით) გავრცელდა -ი ხმოვანზეც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>-ი ხმოვანზეც.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, ზმნებსაც). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ემფატიკური -ა<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>ხმოვანი -ა შეიძლება დაერთოს სახელებს, ზოგ ფორმაუცვლელ სიტყვას (იშვიათად, ზმნებსაც). მას საენათმეცნიერო ლიტერატურაში მავრცობ ხმოვანს, ნართაულ -ა-ს და მარცვალთღიაობის -ა-საც უწოდებენ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>-ა ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და <del class="diffchange diffchange-inline">კანონსომიერი </del>იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>-ა ხმოვანი ძველ ქართულშიც გამოიყენებოდა, სადაც მისი ხმარება სისტემური და <ins class="diffchange diffchange-inline">კანონზომიერი </ins>იყო. იგი ერთოდა მხოლოდ საზოგადო სახელებს მიცემით, ნათესაობით და მოქმედებით ბრუნვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახელი იყო კომპოზიტის პირველი წევრი, შედგენილი შემასმენლის სახელადი ნაწილი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ან თანდებულიანი (მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში ზმნისართად გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ან თანდებულიანი (მოქმ. ბრუნვა). -ა ხმოვანს არ დაირთავდა წინადადებაში ზმნისართად გამოყენებული სახელიც. სახელებში დადასტურებულ ამ -ა-ს გენეტურად ჩვენებით ნაცვალსახელს უკავშირებდნენ (ამას, ამის, ამით) და -ა ელემენტით გავრცობილ ბრუნვის ფორმებს, განუსაზღვრელი ფორმებისაგან განსხვავებით, განსაზღვრულად თვლიდნენ (არნ. ჩიქობავა).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალ ქართულში -ა ხმოვანს განსაზღვრული ფუნქცია არა აქვს და არც სისტემურადაა გამოყენებული. იხმარება შემდეგ შემთხვევებში:&lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1. უფრო ხშირად დაერთვის როგორც საკუთარ, ისე საზოგადო სახელებსა და ნაცვალსახელებს მიცემით, ნათესაობით, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვებში, ხოლო შესაფერის სიტუაციაში ხმოვანფუძიან სახელებსა და</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1. უფრო ხშირად დაერთვის როგორც საკუთარ, ისე საზოგადო სახელებსა და ნაცვალსახელებს მიცემით, ნათესაობით, მოქმედებით და ვითარებით ბრუნვებში, ხოლო შესაფერის სიტუაციაში ხმოვანფუძიან სახელებსა და ნაცვალსახელებს მოთხრობით ბრუნვაშიც (კაცსა, რისა, ხმითა, შვილადა, ეანომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაცვალსახელებს მოთხრობით ბრუნვაშიც (კაცსა, რისა, ხმითა, შვილადა, ეანომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. ზოგჯერ დასტურდება (დაერთვის ან აღდგება) თანდებულთან ან ზოგ ისეთ ნაცვალსახელთან, რომელიც ბრუნვის ნიშნით არ არის გაფორმებული (ბავშვისთვისა, კესოსკენა, ცხენივითა… შენა, ესა, ვინა…);&lt;br /&gt;&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. ზოგჯერ დასტურდება (დაერთვის ან აღდგება) თანდებულთან ან ზოგ ისეთ ნაცვალსახელთან, რომელიც ბრუნვის ნიშნით არ არის გაფორმებული (ბავშვისთვისა, კესოსკენა, ცხენივითა… შენა, ესა, ვინა…);&lt;br /&gt;&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ხშირად იხმარება <del class="diffchange diffchange-inline">ფორმაუცელელ </del>სიტყვებთან, ძირითადად ზმნისართებთან, ზოგჯერ კი – კავშირებსა და ნაწილაკებთანაც (აქა, წინა, კიდევა, იმიტომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ხშირად იხმარება <ins class="diffchange diffchange-inline">ფორმაუცვლელ </ins>სიტყვებთან, ძირითადად ზმნისართებთან, ზოგჯერ კი – კავშირებსა და ნაწილაკებთანაც (აქა, წინა, კიდევა, იმიტომა…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა <del class="diffchange diffchange-inline">სიტყეის </del>-ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>4. ხშირად -ა ხმოვნით გავრცობილ ფორმას ერთვის სხვათა <ins class="diffchange diffchange-inline">სიტყვის </ins>-ო ხმოვანი (რაღაცამაო, გულითაო, რადაო…); &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად გვხედება ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>5. იშვიათად გვხედება ზმნებთანაც. ასეთი შემთხვევები უფრო ხშირია სასაუბრო მეტყველებაში, ძირითადად მრავლობითობის -თ-სა და III სუბიექტური პირის ნიშნის -ს-ს შემდეგ (მივიდეთა და ვნახოთ, ნახესა და განიცადეს…). &lt;br /&gt; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (ზმნისწინი, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ამ შემთხეევაში ემფატიკური ხმოვანი სტილისტიკური დანიშნულებისაა, მაგრამ მას მაინც გარკვეული ადგილი აქვს სიტყვაში და გარკვეულ პირობებში იხმარება: წინადადებაში პაუზსის წინ; და, თუ კავშირების წინ; მოკლე (ერთმარცვლიანი) და ისეთი ზმნების წინ, რომელთაც თავში (პირველ მარცვალში) ხმოვნის შემცველი მორფოლოგიური ელემენტი (ზმნისწინი, საწარმოებელი პრეფიქსი…) არ ახლავს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან <del class="diffchange diffchange-inline">სიტქვებში </del>-ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართულში -ა ხმოვნის ხმარება აუცილებელია შემდეგ შემთხქევებში: თანხმოვანფუძიან <ins class="diffchange diffchange-inline">სიტყვებში </ins>-ც(ა) ნაწილაკის წინ (წა-მალსა-ც, თვითონა-ც, უწინა-ც… გამონაკლისებია შენც, ჩვენც, თქვენც, ვინც, როგორც. ასეთ -ა-ს მაერთებელ ხმოვანსაც უწოდებენ); სახელის მიცემითი ბრუნვის ფორმებთან, როდესაც მას -ვით თანდებული ერთვის (კალიასავით, მზესავით, ხბოსავით-.); ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ მსაზღვრელთან, თუ ის საზღვრულს მოსდევს (ძალა სიყვარულისა, მუშაობას გიორგისა-ს…): შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილთან (ქვისა-ა, კარგადა-ა, იმიტომა-ა…); და, თუ კავშირებით შეერთებულ მიცემით ან ნათესაობით ბრუნვაში დასმულ სახელთაგან პირველთან, როცა მეორე თანდებულდართულია (მიწასა და ცაზე, ძმისა თუ დისთვის…<ins class="diffchange diffchange-inline">).</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. ზურაბიშვილი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. ზურაბიშვილი''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=216331&oldid=prev 2023-12-21T10:29:44Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:29, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ფონეტიკა]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Tkenchoshvili