https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 2026-06-20T04:35:39Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=219131&oldid=prev 2024-02-14T12:54:33Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">პრაგმალინგვისტიკა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:54, 14 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 67:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 67:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== პრაგმალინგვისტიკა =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== პრაგმალინგვისტიკა =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის შესწავლის პრაგმატიკულმა ასპექტმა უკანასკნელ ხანს ენათმეცნიერულ კვლევათა მთელი სფერო შექმნა, რომელსაც პრაგმალინგვისტიკა ეწოდება. პრაგმალინგვისტიკამ მოიცვა საკითხები, რომელთა შესწავლას ხანგრძლივი ისტორია აქეს ბერძნულ</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის შესწავლის პრაგმატიკულმა ასპექტმა უკანასკნელ ხანს ენათმეცნიერულ კვლევათა მთელი სფერო შექმნა, რომელსაც პრაგმალინგვისტიკა ეწოდება. პრაგმალინგვისტიკამ მოიცვა საკითხები, რომელთა შესწავლას ხანგრძლივი ისტორია აქეს ბერძნულ</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">რიტორიკასა </del>და სტილისტიკაში. ფილოლოგიური ცოდნის ეს დარგები იმთავითვე მეტყველების გამომსახველობით საშუალებებსა და მსმენელზე (ადრესატზე) მათ ეფექტურ შემოქმედებას იკვლევდნენ. ამ თვალსაზრისით, რიტორიკა უკვე იყო პრაგმატიკა შეზღუდული ფორმით. XX ს-ში პრაგმატიკულ ასპექტს მიუბრუნდნენ კომუნიკაციისა და ფუნქციურ სტილთა თეორიები, სოციოლინგვისტიკა, ფსიქოლინგვისტიკა, დისკურსის თეორია და სხვ., რომ არაფერი ეთქვათ თანამედროეე სემიოტიკური მოძღერების პრაგმატიკულ იდეებზე (ჩ. პირსი, ჩ. მორისი), რომლებმაც პრაგმალინგვისტიკის ჩამოყალიბებასა და განვითარებას ბიძგი მისცეს. „პრაგმატიკა“, როგორც სპეც. სემიოტიკური ტერმინი, გულისხმობს „დისციპლინას, რომელიც შეისწავლის ნიშანთა მიმართებას მათ ინტერპრეტატორებთან. მას საქმე აქვს სემიოზისის ბიოტიკურ ასექტებთან, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ყველა ფსიქოლოგიურ, ბიოლოგიურ და სოციოლოგიურ მოვლენასთან, რომელიც შეიმჩნევა ნიშანთა ფუნქციონირებისას“ (ჩ. მორისი). ის მოსაზრება, რომ პრაგმატიკული წესების დადგენის გარეშე ვერ მოხერხდება ენის სრული სემანტიკური დახასიათება, პირველად იმავე სემიოტიკური თეორიის ფარგლებში გამოითქვა. აღნიშნული შეხედულებები ფუძემდებლური აღმოჩნდა გასული საუკუნის 60-70-იანი წლებიდან</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[რიტორიკა]]სა </ins>და სტილისტიკაში. ფილოლოგიური ცოდნის ეს დარგები იმთავითვე მეტყველების გამომსახველობით საშუალებებსა და მსმენელზე (ადრესატზე) მათ ეფექტურ შემოქმედებას იკვლევდნენ. ამ თვალსაზრისით, რიტორიკა უკვე იყო პრაგმატიკა შეზღუდული ფორმით. XX ს-ში პრაგმატიკულ ასპექტს მიუბრუნდნენ კომუნიკაციისა და ფუნქციურ სტილთა თეორიები, სოციოლინგვისტიკა, ფსიქოლინგვისტიკა, დისკურსის თეორია და სხვ., რომ არაფერი ეთქვათ თანამედროეე სემიოტიკური მოძღერების პრაგმატიკულ იდეებზე (ჩ. პირსი, ჩ. მორისი), რომლებმაც პრაგმალინგვისტიკის ჩამოყალიბებასა და განვითარებას ბიძგი მისცეს. „პრაგმატიკა“, როგორც სპეც. სემიოტიკური ტერმინი, გულისხმობს „დისციპლინას, რომელიც შეისწავლის ნიშანთა მიმართებას მათ ინტერპრეტატორებთან. მას საქმე აქვს სემიოზისის ბიოტიკურ ასექტებთან, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ყველა ფსიქოლოგიურ, ბიოლოგიურ და სოციოლოგიურ მოვლენასთან, რომელიც შეიმჩნევა ნიშანთა ფუნქციონირებისას“ (ჩ. მორისი). ის მოსაზრება, რომ პრაგმატიკული წესების დადგენის გარეშე ვერ მოხერხდება ენის სრული სემანტიკური დახასიათება, პირველად იმავე სემიოტიკური თეორიის ფარგლებში გამოითქვა. აღნიშნული შეხედულებები ფუძემდებლური აღმოჩნდა გასული საუკუნის 60-70-იანი წლებიდან</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც სსვადასხვა პრაგმატიკული კონცეფციისათვის (ჯ. ოსტინი, ჯ. სერლი, ჰ. გრაისი, ლ. ლინსკი, პ. სტროსონი), ისე ენობრივი ურთიერთობის პრაქტიკული კვლევებისთვისაც. პრაგმატიკულ კვლევათა გამაერთიანებელი კატეგორია სუბიექტის კატეგორიაა. „სუბიექტურობა“, როგორც ენის ზოგადი თვისება, სჭვალავს კომუნიკაციის ყველა მხარეს, მოლაპარაკე სუბიექტისა და მეტყველების ადრესატის ურთიერთმიმართებათა რთულ კომპლექსს. აქ შეისწავლება გამონათქვამის ცხადი და ფარული მიზნები, მეტყველების ტაქტიკა, მეტყველებითი ქცევის ტიპები და ურთიერთობის ფორმები, საუბრის წესები, კომუნიკაციის სოციალურ-ეტიკეტური მხარე, მოლაპარაკის განწყობა, გამონათქვამის შინაარსის შეფასება, გამონათქვამის ორგანიზება იმის შესაბამისად, რასაც მეტი მნიშვნელობა ენიჭება შეტყობინებაში, მეტყველების ინტერპრეტაცია, მეტყველის განზრახვა, გამონათქვამის ზემოქმედება ადრესატზე, მისი ესთეტიკური ეფექტი და მრავალი სხვ. მნიშენელოვანი ფაქტორი, რომლებიც კომუნიკაციის მიმდინარეობის რეალური პირობებისა და პრაგმატიკული კონტექსტის შესაბამისად განსაზღვრავენ ენობრივი გამოხატულების თავისებურებებს. პრაგმალინგვისტიკა, როგორც დარგი, ჯერჯერობით მკაფიოდ შემოსაზღვრული არ არის, რადგან მას სხვა ენათმეცნიერულ დისციპლინებთან და მიმართულებებთან ბევრი საერთო პრობლემა და კვლვეითი ინტერესების გადაკვეთის ვრცელი სფერო აქვს. ამ სფეროს ერთ-ერთ უბანს წარმოადგენს პარალინგვისტიკა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც სსვადასხვა პრაგმატიკული კონცეფციისათვის (ჯ. ოსტინი, ჯ. სერლი, ჰ. გრაისი, ლ. ლინსკი, პ. სტროსონი), ისე ენობრივი ურთიერთობის პრაქტიკული კვლევებისთვისაც. პრაგმატიკულ კვლევათა გამაერთიანებელი კატეგორია სუბიექტის კატეგორიაა. „სუბიექტურობა“, როგორც ენის ზოგადი თვისება, სჭვალავს კომუნიკაციის ყველა მხარეს, მოლაპარაკე სუბიექტისა და მეტყველების ადრესატის ურთიერთმიმართებათა რთულ კომპლექსს. აქ შეისწავლება გამონათქვამის ცხადი და ფარული მიზნები, მეტყველების ტაქტიკა, მეტყველებითი ქცევის ტიპები და ურთიერთობის ფორმები, საუბრის წესები, კომუნიკაციის სოციალურ-ეტიკეტური მხარე, მოლაპარაკის განწყობა, გამონათქვამის შინაარსის შეფასება, გამონათქვამის ორგანიზება იმის შესაბამისად, რასაც მეტი მნიშვნელობა ენიჭება შეტყობინებაში, მეტყველების ინტერპრეტაცია, მეტყველის განზრახვა, გამონათქვამის ზემოქმედება ადრესატზე, მისი ესთეტიკური ეფექტი და მრავალი სხვ. მნიშენელოვანი ფაქტორი, რომლებიც კომუნიკაციის მიმდინარეობის რეალური პირობებისა და პრაგმატიკული კონტექსტის შესაბამისად განსაზღვრავენ ენობრივი გამოხატულების თავისებურებებს. პრაგმალინგვისტიკა, როგორც დარგი, ჯერჯერობით მკაფიოდ შემოსაზღვრული არ არის, რადგან მას სხვა ენათმეცნიერულ დისციპლინებთან და მიმართულებებთან ბევრი საერთო პრობლემა და კვლვეითი ინტერესების გადაკვეთის ვრცელი სფერო აქვს. ამ სფეროს ერთ-ერთ უბანს წარმოადგენს პარალინგვისტიკა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=217555&oldid=prev 2024-01-22T11:27:57Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&amp;diff=217555&amp;oldid=216435">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216435&oldid=prev 2023-12-24T20:21:37Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90" class="mw-redirect" title="ლინგვისტიკა">ლინგვისტიკა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90" title="ენათმეცნიერება">ენათმეცნიერება“</a> გადამისამა...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">20:21, 24 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216433&oldid=prev 2023-12-24T20:21:27Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90" title="ენათმეცნიერება">ენათმეცნიერება“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90" class="mw-redirect" title="ლინგვისტიკა">ლინგვისტიკა“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">20:21, 24 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216388&oldid=prev 2023-12-22T12:35:26Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ფსიქოლინგვისტიკა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:35, 22 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 59:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 59:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ფსიქოლინგვისტიკა ===== &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ფსიქოლინგვისტიკა ===== &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფსიქოლინგვისტიკა შეისწავლის ბუნებრივი ენით გადმოცემული შეტყობინების წარმოქმნისა და აღქმის თვისებებსა და ბუნებას, იკვლევს. მეტყველების პროცესს შინაარსის, მეტყველების აქტის კომუნიკაციური ღირებულებისა და კომუნიკაციურ მიზანდასახულობასთან შესაბამისობის თვალსაზრისით. ფსიქოლინგვისტიკის პრობლემატიკა უკავშირდება ენის დაუფლებისა და გამოყენების მექანიზმებსა და მენტალურ პროცესებს, ენისა და აზროვნების ურთიერთმიმართების გარკვევას, &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფსიქოლინგვისტიკა შეისწავლის ბუნებრივი ენით გადმოცემული შეტყობინების წარმოქმნისა და აღქმის თვისებებსა და ბუნებას, იკვლევს. მეტყველების პროცესს შინაარსის, მეტყველების აქტის კომუნიკაციური ღირებულებისა და კომუნიკაციურ მიზანდასახულობასთან შესაბამისობის თვალსაზრისით. ფსიქოლინგვისტიკის პრობლემატიკა უკავშირდება ენის დაუფლებისა და გამოყენების მექანიზმებსა და მენტალურ პროცესებს, ენისა და აზროვნების ურთიერთმიმართების გარკვევას, &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბავშვის მეტყველებასა და სხვ.; ქმნის თეორიულ საფუძველს პრაქტიკული ამოცანების გადასაჭრელად ისეთ სფეროებმი, როგორიცაა ენის (<del class="diffchange diffchange-inline">[[დედაენა|</del>დედაენის<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>) სწავლება, სკოლამდელთა აღზრდა და ლოგოპედია, ფსიქოთერაპია, სასამართლო ექსპერტიზა, კრიმინალისტიკა, აგრეთევ, მეტყველების ფონოლოგიურ, გრამატიკულ ლექსიკურ და სემანტიკურ მოშლილობათა გამოვლენა. ეს უკანასკნელი &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბავშვის მეტყველებასა და სხვ.; ქმნის თეორიულ საფუძველს პრაქტიკული ამოცანების გადასაჭრელად ისეთ სფეროებმი, როგორიცაა ენის (დედაენის) სწავლება, სკოლამდელთა აღზრდა და ლოგოპედია, ფსიქოთერაპია, სასამართლო ექსპერტიზა, კრიმინალისტიკა, აგრეთევ, მეტყველების ფონოლოგიურ, გრამატიკულ ლექსიკურ და სემანტიკურ მოშლილობათა გამოვლენა. ეს უკანასკნელი სფერო ფსიქოლინგვისტიკას საერთო აქვს ნეიროლინგვისტიკასთან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სფერო ფსიქოლინგვისტიკას საერთო აქვს ნეიროლინგვისტიკასთან.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ნეიროლინგვისტიკა =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ნეიროლინგვისტიკა =====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216387&oldid=prev 2023-12-22T12:26:18Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენათმეცნიერების თანამედროვე მიმართულებები</span></span></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&amp;diff=216387&amp;oldid=216386">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216386&oldid=prev 2023-12-22T12:16:40Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">XIX საუკუნე</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:16, 22 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 40:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 40:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== XIX საუკუნე =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== XIX საუკუნე =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XIX ს. დასაწყისიდანვე გაიშალა ფართო შედარებით-ისტორიული კვლევა. მართალია, ამ კვლევაში ბევრი რამ ჯერ კიდევ გასარკვევი ან დასაზუსტებელი იყო, მაგრამ თავისი მასშტაბებით, <del class="diffchange diffchange-inline">სხეა </del>მეცნიერებათაგან დამოუკიდებელი საგნითა და საკუთარი მეთოდებით უკვე მოასწავებდა ახალი მეცნიერული დარგის ჩამოყალიბებას. ეს იყო სრულიად ახალი მიდგომა, ახალი მეცნიერული პარადიგმა, რომელმაც უმნიშენელოვანესი როლი შეასრულა ენათმეცნიერების, როგორც მაღალგანვითარებული მეცნიერების, სტატუსის მიღწევაში. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XIX ს. დასაწყისიდანვე გაიშალა ფართო შედარებით-ისტორიული კვლევა. მართალია, ამ კვლევაში ბევრი რამ ჯერ კიდევ გასარკვევი ან დასაზუსტებელი იყო, მაგრამ თავისი მასშტაბებით, <ins class="diffchange diffchange-inline">სხვა </ins>მეცნიერებათაგან დამოუკიდებელი საგნითა და საკუთარი მეთოდებით უკვე მოასწავებდა ახალი მეცნიერული დარგის ჩამოყალიბებას. ეს იყო სრულიად ახალი მიდგომა, ახალი მეცნიერული პარადიგმა, რომელმაც უმნიშენელოვანესი როლი შეასრულა ენათმეცნიერების, როგორც მაღალგანვითარებული მეცნიერების, სტატუსის მიღწევაში. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მაგრამ, მიუხედავად კომპარატივისტიკაში დიდი წარმატებებისა, რომელსაც შედარებით-ისტორიულმა ენათმეცნიერებამ მიაღწია XIX ს-ში, მან ვერ შეძლო მოეცვა ენობრივი კვლევის <del class="diffchange diffchange-inline">უმნიშვნელოვაჩესი </del>ასპექტები, „ვერ გახდა ისტორიული მეცნიერება“ (ფ. დე სოსიური). გამოსავალი თვით <del class="diffchange diffchange-inline">კელევის </del>პროცესმა აჩვენა. თუ იმ პერიოდის ძირითადი მეთოდოლოგიური პრინციპის თანახმად, <del class="diffchange diffchange-inline">ენნის </del>მეცნიერული შესწავლა ნიშნავდა მხოლოდ ისტორიულ შესწავლას, დიაქრონიული კვლევის გაღრმავებასთან დაკავშირებით უფრო და უფრო მეტად იგრძნობოდა სინქრონიული კვლევის აუცილებლობა (ჰ. პაული, ი. ბოდუენ დე კურტენე). განსაკუთრებით გაიზარდა სინქრონიული კვლევის როლი ფ. დე სოსიურის შემდეგ. სწორედ სოსიურიდან იწყება სინქრონიული ენათმეცნიერების, როგორც დამოუკიდებელი და სრულუფლებიანი მეცნიერების, აღიარება.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მაგრამ, მიუხედავად კომპარატივისტიკაში დიდი წარმატებებისა, რომელსაც შედარებით-ისტორიულმა ენათმეცნიერებამ მიაღწია XIX ს-ში, მან ვერ შეძლო მოეცვა ენობრივი კვლევის <ins class="diffchange diffchange-inline">უმნიშვნელოვანესი </ins>ასპექტები, „ვერ გახდა ისტორიული მეცნიერება“ (ფ. დე სოსიური). გამოსავალი თვით <ins class="diffchange diffchange-inline">კვლევის </ins>პროცესმა აჩვენა. თუ იმ პერიოდის ძირითადი მეთოდოლოგიური პრინციპის თანახმად, <ins class="diffchange diffchange-inline">ენის </ins>მეცნიერული შესწავლა ნიშნავდა მხოლოდ ისტორიულ შესწავლას, დიაქრონიული კვლევის გაღრმავებასთან დაკავშირებით უფრო და უფრო მეტად იგრძნობოდა სინქრონიული კვლევის აუცილებლობა (ჰ. პაული, ი. ბოდუენ დე კურტენე). განსაკუთრებით გაიზარდა სინქრონიული კვლევის როლი ფ. დე სოსიურის შემდეგ. სწორედ სოსიურიდან იწყება სინქრონიული ენათმეცნიერების, როგორც დამოუკიდებელი და სრულუფლებიანი მეცნიერების, აღიარება.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XX ს-ში უკეე <del class="diffchange diffchange-inline">სიჩქრონიული </del>ენათმეცნიერების ბაზაზე მოხდა როგორც ტრადიციული დარგების გადასინჯვა ახალი მეცნიერული პრინციპების მიხედვით, ისე ახალი მიმდინარეობებისა და დარგების წარმოშობა, რომლებიც ქმნიან თანამედროვე ენათმეცნიერების საფუძველს. (''ი. ქობალავა'')</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XX ს-ში უკეე <ins class="diffchange diffchange-inline">სინქრონიული </ins>ენათმეცნიერების ბაზაზე მოხდა როგორც ტრადიციული დარგების გადასინჯვა ახალი მეცნიერული პრინციპების მიხედვით, ისე ახალი მიმდინარეობებისა და დარგების წარმოშობა, რომლებიც ქმნიან თანამედროვე ენათმეცნიერების საფუძველს. (''ი. ქობალავა'')</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენათმეცნიერების თანამედროვე მიმართულებები ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენათმეცნიერების თანამედროვე მიმართულებები ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216385&oldid=prev 2023-12-22T12:13:41Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ეთნოლინგვისტიკა</span></span></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&amp;diff=216385&amp;oldid=216384">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216384&oldid=prev 2023-12-22T08:33:37Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ფსიქოლინგვისტიკა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:33, 22 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 61:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 61:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბავშვის მეტყველებასა და სხვ.; ქმნის თეორიულ საფუძველს პრაქტიკული ამოცანების გადასაჭრელად ისეთ სფეროებმი, როგორიცაა ენის ([[დედაენა|დედაენის]]) სწავლება, სკოლამდელთა აღზრდა და ლოგოპედია, ფსიქოთერაპია, სასამართლო ექსპერტიზა, კრიმინალისტიკა, აგრეთევ, მეტყველების ფონოლოგიურ, გრამატიკულ ლექსიკურ და სემანტიკურ მოშლილობათა გამოვლენა. ეს უკანასკნელი &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბავშვის მეტყველებასა და სხვ.; ქმნის თეორიულ საფუძველს პრაქტიკული ამოცანების გადასაჭრელად ისეთ სფეროებმი, როგორიცაა ენის ([[დედაენა|დედაენის]]) სწავლება, სკოლამდელთა აღზრდა და ლოგოპედია, ფსიქოთერაპია, სასამართლო ექსპერტიზა, კრიმინალისტიკა, აგრეთევ, მეტყველების ფონოლოგიურ, გრამატიკულ ლექსიკურ და სემანტიკურ მოშლილობათა გამოვლენა. ეს უკანასკნელი &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სფერო ფსიქოლინგვისტიკას საერთო აქვს ნეიროლინგვისტიკასთან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სფერო ფსიქოლინგვისტიკას საერთო აქვს ნეიროლინგვისტიკასთან.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">===== ნეიროლინგვისტიკა =====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ნეიროლინგვისტიკასთან, სპეციალურად არის ორიენტირებული სხვადასხვა სახის [[აფაზია]]თა დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე. იგი შეიქმნა ნევროლოგიისა და</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ენათმეცნიერების მიჯნაზზე და ენის სისტემასშეისწავლის ენობრივი ქცევის მიმართებით ტვინის სუბსტრატთან. ნეიროლინგვისტიკის პრაგმატიკული განშტოებაა ნეიროლინგვისტური პროგრამირება, რომელიც ჩამოყალიბების პროცესშია. ენის ნევროლოგიურ მექანიზმებს სწავლობს ბიოლინგვისტიკაც, მაგრამ მოლეკულური</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">გენეტიკის თვალსაზრისით. იგი იკვლევს ენობრიე ჩვევათა და სტრუქტურათა თანდაყოლილობის საკითხს, ლინგეისტურ და გენეტიკურ კოდებს შორის სტრუქტურულ მსგავსებასა და იმ გენეტიკურ ფაქტორებს, რომლებიც განსაზღვრავენ ადამიანის მიერ ენის ათვისებასა და ენის გამოყენებას, ანუ ენობრივი უნარის განვითარების ბიოლოგიურ წანამძღვრებს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">===== სოციოლინგვისტიკა =====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სოციოლინგვისტიკა ვითარდება ენათმეცნიერების, სოციოლოგიის, სოციალური ფსიქოლოგიისა და ეთნოგრაფიის გადაკვეთაზე. იგი შეისწავლის ენის სოციალურ ბუნებასთან დაკავშირებულ პრობლემათა ფართო კომპლექსს, იკვლევს სოციალური</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ფაქტორების გავლენას ენაზე, სწავლობს ენის არსებობის ფორმებსა და ენის ფუნქციონირებას საზოგადოებაში, საერთოდ, ენის სოციალური დიფერენციაციის პრობლემებს, რაც უკავშირდება სხვადასხვა სახის განსხავავებებს, რომლებიც ენობრივ ერთეულთა თავისებურებებს განაპირობებს. ამ განპირობებულობის შედეგია</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სოციალური დიალექტი, ენის ვარიანტი, სტილი (ფუნქციონალური და ინდივიდუალური), საზოგადოების გარკვეული მოთხოვნების საფუძველზე შექმნილი სალიტერატურო ენა.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სოციოლინგვისტიკურ კვლევათა სფეროში შედის ორენოვნებისა და მისი განსაკუთრებული სახეობის – [[დიგლოსია|დიგლოსიის]] პრობლემები, აგრეთვე, ნორმალიზაციასა და კოდიფიკაციასთან დაკავშირებული მეტყველების კულტურის საკითხები. მეცნიერების ამავე სფეროში იქმნება თეორიული საფუძელები ენობრივი პოლიტიკის ჩამოყალიბებისა და განხორციელებისათვის.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სოციოლინგეისტიკის ფარგლებში განიხილება ენობრივი თავისებურებები ენის „შინაგანი სტრუქტურისა და გარე სოციოლინგვისტური მახასიათებლების ურთიერთმიმართების ფონზე. აღნიშნული მახასიათებლები გულისხმობს მოლაპარაკისა და მსმენელის, კომუნიკაციის გარემოს, სიტუაციის, სოციალური კონტექსტისა და სხვ. ნაირგვარ მაჩვენებლებს. ამავე დროს, ყურადღება ექცევა კომუნიკაციის ეთნოგრაფიულ მხარეს, ანუ კულტურული ფაქტორების გავლენას</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ენობრივი ურთიერთობის პროცესზე. სოციოლინგვისტიკის, როგორც ინტერდისციპლინარული, კომპლექსური მეცნიერების მეთოდები ენათმეცნიერების და სოციოლოგიური პროცედურების სინთესს წარმოადგენს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">===== ეთნოლინგვისტიკა =====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">კულტურის და სოციალური ფაქტორების გავლენას ენობრივი ურთიერთობის პროცესზე იკვლევს ეთნოლინგვისტიკა, მაგრამ განსხავავებული კუთხითა და</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">აქცენტებით. ენის ფუნქციონირება და განვითარება მას აინტერესებს ენობრივი, ეთნოკულტურული და ეთნოფსიქოლოგიური ურთიერთქმედების თვალსაზრისით. იგი</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ენის ანალიზის მეშვეობით შეისწავლის ამ ენაზე მოლაპარაკე ხალხის ფსიქოლოგიას, მითოლოგიას, ისტორიასა და კულტურას, ეყრდნობა რა იმ პოსტულატს, რომ ხალხები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან სამყაროს ენობრივი ხედვით. ენათმეცნიერების მეთოდების გარდა. ფართოდ იყენებს ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის მეთოდებსაც სემანტიკის ეთნოლინგვისტიკური პრობლემების შესასწავლად. ეთნოლინგვისტიკას ეთნო-ფსიქოლინგვისტიკასაც უწოდებენ, როცა სურთ გახაზონ, რომ იგი სამეტყველო მოქმედებას, ენობრივ ცნობიერებასა და</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">კომუნიკაციის ეროვნულ სპეციფიკას იკელევს.</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=216378&oldid=prev 2023-12-21T21:22:28Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენათმეცნიერების თანამედროვე მიმართულებები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:22, 21 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 49:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 49:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XX ს. II ნახ-ში ზედიზედ წარმოიშვა ენათმეცნიერების ახალი მიმართულებები, რომლებმაც ენის სისტემისადმი იმანენტური მიდგომის არასაკმარისობა გამოავლინეს. ისინი ყალიბდებოდა სტრუქტურული ენათმეცნიერების ერთგვარი დაძლევითა და ახლო წარსულში ფართოდ გავრცელებული კონცეფციების კრიტიკით. ახალი შეხედულებების მიხედეით, არაადეკვატურია ენობრივ ერთეულთა ანალიზის შემოფარგვლა ენის მხოლოდ მოდელებისა და სტრუქტურების ანალიზით, ასეეე, ცალმხრივობა ახასიათებს თეორიებს, რომლებიც არ ითვალისწინებენ იმას, რომ ენობრივი კომუნიკაცია ორმხრივი პროცესია, რომელშიც მონაწილეობს როგორც მოლაპარაკე (მეტყეელების წარმომქმნელი), ისე მსმენელი (მეტყველების აღმქმელი), რომ კომუნიკაცია მხოლოდ მზა ენობრივი ფორმების რეალიზაცია არ არის, არამედ &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XX ს. II ნახ-ში ზედიზედ წარმოიშვა ენათმეცნიერების ახალი მიმართულებები, რომლებმაც ენის სისტემისადმი იმანენტური მიდგომის არასაკმარისობა გამოავლინეს. ისინი ყალიბდებოდა სტრუქტურული ენათმეცნიერების ერთგვარი დაძლევითა და ახლო წარსულში ფართოდ გავრცელებული კონცეფციების კრიტიკით. ახალი შეხედულებების მიხედეით, არაადეკვატურია ენობრივ ერთეულთა ანალიზის შემოფარგვლა ენის მხოლოდ მოდელებისა და სტრუქტურების ანალიზით, ასეეე, ცალმხრივობა ახასიათებს თეორიებს, რომლებიც არ ითვალისწინებენ იმას, რომ ენობრივი კომუნიკაცია ორმხრივი პროცესია, რომელშიც მონაწილეობს როგორც მოლაპარაკე (მეტყეელების წარმომქმნელი), ისე მსმენელი (მეტყველების აღმქმელი), რომ კომუნიკაცია მხოლოდ მზა ენობრივი ფორმების რეალიზაცია არ არის, არამედ &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ ფორმათა წარმოქმნაც. იდეა მომდინარეობს ე. ფონ ჰუმბოლდტისაგან (1767-1835), რომელიც ენას განიხილავს როგორც „უკვე შექმნილის, უკვე ნაწარმოების“ („ერგონის“) და „შექმნის პროცესში მყოფის“, „შემოქმედი ძალის“ („ენერგეის“) დიალექტიკურ ერთიანობას, ამასთანავე, მთავარი როლი ამ უკანასკნელს ენიჭება. თანამედროვე ენათმეცნიერებაში მოხდა ჰუმბოლდტის თეორიის აქტუალიზება, რაც ენის ახალ გაგებაშიც აისახა – ენა განისაზღვრება არა როგორც ნიშანთა სტატისტიკური სისტემა, არამედ როგორც სისტემა რეალურ მოქმედებაში, ადამიანთან, მეტყვეელ სუბიექტთან მჭიდრო კავშირში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ ფორმათა წარმოქმნაც. იდეა მომდინარეობს ე. ფონ ჰუმბოლდტისაგან (1767-1835), რომელიც ენას განიხილავს როგორც „უკვე შექმნილის, უკვე ნაწარმოების“ („ერგონის“) და „შექმნის პროცესში მყოფის“, „შემოქმედი ძალის“ („ენერგეის“) დიალექტიკურ ერთიანობას, ამასთანავე, მთავარი როლი ამ უკანასკნელს ენიჭება. თანამედროვე ენათმეცნიერებაში მოხდა ჰუმბოლდტის თეორიის აქტუალიზება, რაც ენის ახალ გაგებაშიც აისახა – ენა განისაზღვრება არა როგორც ნიშანთა სტატისტიკური სისტემა, არამედ როგორც სისტემა რეალურ მოქმედებაში, ადამიანთან, მეტყვეელ სუბიექტთან მჭიდრო კავშირში.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">თანამედროვე კომუნიკაციური თეორიის თანახმად, ენის შესწავლა უნდა მიმდინარეობდეს როგორც შიდაენობრივი (ინტრალინგვისტური), ისე გარეენობრივი </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">(ექსტრალინგვისტური) ფაქტორების გათვალისწინებით, რადგან ისინი არსებითად განაპირობებენ ენობრივი ურთიერთობის სტრუქტურასა და შინაარსს. შესაბამისად, ენის ანალიზი გახდა კომპლექსური, ხოლო ანალიზის საგანი – უფრო ვრცელი (ტევადი). მაგ. სიტყვის მნიშვნელობის კვლევისას საკმარისი აღარ არის საკუთრივ ენობრივი კონტექსტი, აუცილებლად გასათვალისწინებელია პრაგმატიკული კონტექსტიცა და სიტუაციაც; სინტაქსური კვლევაც გასცდა წინადადების ფარგლებს და მან მეტყველების აქტთა ბმულ თანამიმდევრობაზე, ანუ დისკურსზე გადაინაცელა, რომელიც სხვადასხვა ასპექტის (პრაგმატიკული, სემანტიკური, რეფერენტული, ემოციურ-შემფასებლური) გათვეალისწინების საშუალებას იძლევა.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ადამიანის ფაქტორის შემოვყვანას ენის ანალიზის სფეროში, რამაც ლინგვისტიკის ჰორიზონტის გაფართოება გამოიწვია, თან ახლდა ენათმეცნიერების დაახლოება ადამიანის შემსწავლელ დისციპლინებთან (ფსიქოლოგია, სოციოლოგია, ეთნოგრაფია, ისტორია, კულტუროლოგია, კოგნიტოლოგია, ბიოლოგია, ნევროლოგია..). მათ </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მიჯნასა და გადაკვეთაზე წარმოიშვა ინტერდისციპლინარული მეცნიერებები, რომლებიც თანამედროვე ჰუმანიტარული ცოდნის ანთროპოცენტრულ, დინამიკურ, </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ფუნქციონალურ, კოგნიტიურსა და, საბოლოო ჯამში, კომუნიკაციურ პარადიგმაში განიხილება. ახალ დისციპლინათა მეცნიერებათაშორისი ბუნება და სტატუსი გამოხატულებას პოულობს თითოეული მათგანის ცნებით აპარატსა და კომპოზიტურ სახელწოდებაში.&#160; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">===== ფსიქოლინგვისტიკა ===== </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ფსიქოლინგვისტიკა შეისწავლის ბუნებრივი ენით გადმოცემული შეტყობინების წარმოქმნისა და აღქმის თვისებებსა და ბუნებას, იკვლევს. მეტყველების პროცესს შინაარსის, მეტყველების აქტის კომუნიკაციური ღირებულებისა და კომუნიკაციურ მიზანდასახულობასთან შესაბამისობის თვალსაზრისით. ფსიქოლინგვისტიკის პრობლემატიკა უკაეშირდება ენის დაუფლებისა და გამოყენების მექანიზმებსა და მენტალურ პროცესებს, ენისა და აზროვნების ურთიერთმიმართების გარკვევას, </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ბავშვის მეტყველებასა და სხვ.; ქმნის თეორიულ საფუძველს პრაქტიკული ამოცანების გადასაჭრელად ისეთ სფეროებმი, როგორიცაა ენის ([[დედაენა|დედაენის]]) სწავლება, სკოლამდელთა აღზრდა და ლოგოპედია, ფსიქოთერაპია, სასამართლო ექსპერტიზა, კრიმინალისტიკა, აგრეთევ, მეტყველების ფონოლოგიურ, გრამატიკულ ლექსიკურ და სემანტიკურ მოშლილობათა გამოვლენა. ეს უკანასკნელი </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სფერო ფსიქოლინგვისტიკას საერთო აქვს ნეიროლინგვისტიკასთან.</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili