https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_%28%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%29 2026-05-02T12:17:00Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=220197&oldid=prev 2024-02-29T09:56:57Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენობრივი სისტემა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:56, 29 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენობრივი სისტემა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენობრივი სისტემა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი ფაქტი სამგვარ ერთეულს გულისხმობს: <del class="diffchange diffchange-inline">ფონემას</del>, სიტყვასა და შესიტყვებას („დიდი გზა“, „გზა სიარულმა დალია“). შესიტყვება ყველაზე რთული ერთეულია. იგი შედგება სიტყვებისაგან („დიდღი“, „გზა“, „სიარულმა“, „დალია“). სიტყვა შედგება ფონემებისაგან (დ-ი-დ-ი, გ-ზ-ა, ს-ი-ა-რ-უ-ლ-მ-ა, დ-ა-ლ-ი-ა). ფონემა [[საშენი მასალა]]ა სიტყვისათვის. ფონემათა რიცხვი ყოველ ენაში განსაზღვრულია (ახ. ქართული [[სალიტერატურო ენა]]ში 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] გვაქვს და 5 ხმოვანი). სიტყვათა და შესიტყვებათა რიცხვი განუსაზღვრელია. სიტყვასა და შესიტყვებას აქეს მნიშვნელობა, მოეპოვება აღსანიშნი; ფონემას აღსანიშნი არ გააჩნია, მაგრამ აქვს სისტემური ხასიათი. სისტემურობა ახასიათებს სამივე აღნიშნულ ენობრივ ერთეულს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი ფაქტი სამგვარ ერთეულს გულისხმობს: <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფონემა]]ს</ins>, სიტყვასა და შესიტყვებას („დიდი გზა“, „გზა სიარულმა დალია“). შესიტყვება ყველაზე რთული ერთეულია. იგი შედგება სიტყვებისაგან („დიდღი“, „გზა“, „სიარულმა“, „დალია“). სიტყვა შედგება ფონემებისაგან (დ-ი-დ-ი, გ-ზ-ა, ს-ი-ა-რ-უ-ლ-მ-ა, დ-ა-ლ-ი-ა). ფონემა [[საშენი მასალა]]ა სიტყვისათვის. ფონემათა რიცხვი ყოველ ენაში განსაზღვრულია (ახ. ქართული [[სალიტერატურო ენა]]ში 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] გვაქვს და 5 ხმოვანი). სიტყვათა და შესიტყვებათა რიცხვი განუსაზღვრელია. სიტყვასა და შესიტყვებას აქეს მნიშვნელობა, მოეპოვება აღსანიშნი; ფონემას აღსანიშნი არ გააჩნია, მაგრამ აქვს სისტემური ხასიათი. სისტემურობა ახასიათებს სამივე აღნიშნულ ენობრივ ერთეულს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სისტემურობა მორფოლოგიასა და სინტაქსში უფრო ცხადი და ხელშესახებია, ვიდრე ფონეტიკაში. ყეელაზე მკრთალად იგი ვლინდება ლექსიკაში. ცალკეული ერთეულები, სიტყვები ერთმანეთთან არ ჩანს დაკავშირებული (მცენარეთა სა- ხელები: [[ცაცხვი]], [[მუხა]], [[რცხილა]], [[თელა]], [[მურყანი]]… ცხოველთა სახელები: ცხენი, ძროხა, ხარი, [[ცხვარი]], თხა, კვიცი, ხბო, ბატკანი, თიკანი…), მაგრამ საკმარისია ცხოველთა ასაკობრივი სხვაობა გაირჩეს, რომ ლექსიკური ერთეულები ერთმანეთთან დაკავშირებული აღმოჩნდეს. [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს ლექსიკონში „ცხოვართან“ დაკავშირებით ნათქვამია: „ცხოვარსა</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სისტემურობა მორფოლოგიასა და სინტაქსში უფრო ცხადი და ხელშესახებია, ვიდრე ფონეტიკაში. ყეელაზე მკრთალად იგი ვლინდება ლექსიკაში. ცალკეული ერთეულები, სიტყვები ერთმანეთთან არ ჩანს დაკავშირებული (მცენარეთა სა- ხელები: [[ცაცხვი]], [[მუხა]], [[რცხილა]], [[თელა]], [[მურყანი]]… ცხოველთა სახელები: ცხენი, ძროხა, ხარი, [[ცხვარი]], თხა, კვიცი, ხბო, ბატკანი, თიკანი…), მაგრამ საკმარისია ცხოველთა ასაკობრივი სხვაობა გაირჩეს, რომ ლექსიკური ერთეულები ერთმანეთთან დაკავშირებული აღმოჩნდეს. [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს ლექსიკონში „ცხოვართან“ დაკავშირებით ნათქვამია: „ცხოვარსა</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=220055&oldid=prev 2024-02-26T21:08:26Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენის სტრუქტურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:08, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, ბრუნება და [[უღვლილება]] ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბრუნება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და [[უღვლილება]] ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება უცვლელი, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს, ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს უახლოვდება, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება უცვლელი, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს, ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს უახლოვდება, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=220046&oldid=prev 2024-02-26T19:48:56Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენის სტრუქტურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:48, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, ბრუნება და უღვლილება ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, ბრუნება და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>უღვლილება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება უცვლელი, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს, ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს უახლოვდება, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება უცვლელი, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს, ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს უახლოვდება, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=219591&oldid=prev 2024-02-20T20:32:40Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">იხილე აგრეთვე</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:32, 20 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 51:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 51:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ენობრივი პოლიტიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ენობრივი პოლიტიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ენობრივი სიტუაცია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ენობრივი სიტუაცია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* პარადიგმატიკა &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პარადიგმატიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჟესტების ენა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჟესტების ენა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* სინტაგმატიკა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სინტაგმატიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* სინქრონია</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სინქრონია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=219217&oldid=prev 2024-02-15T21:20:57Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენობრივი სისტემა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:20, 15 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენობრივი სისტემა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენობრივი სისტემა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი ფაქტი სამგვარ ერთეულს გულისხმობს: ფონემას, სიტყვასა და შესიტყვებას („დიდი გზა“, „გზა სიარულმა დალია“). შესიტყვება ყველაზე რთული ერთეულია. იგი შედგება სიტყვებისაგან („დიდღი“, „გზა“, „სიარულმა“, „დალია“). სიტყვა შედგება ფონემებისაგან (დ-ი-დ-ი, გ-ზ-ა, ს-ი-ა-რ-უ-ლ-მ-ა, დ-ა-ლ-ი-ა). ფონემა [[საშენი მასალა]]ა სიტყვისათვის. ფონემათა რიცხვი ყოველ ენაში განსაზღვრულია (ახ. ქართული სალიტერატურო <del class="diffchange diffchange-inline">ენაში </del>28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] გვაქვს და 5 ხმოვანი). სიტყვათა და შესიტყვებათა რიცხვი განუსაზღვრელია. სიტყვასა და შესიტყვებას აქეს მნიშვნელობა, მოეპოვება აღსანიშნი; ფონემას აღსანიშნი არ გააჩნია, მაგრამ აქვს სისტემური ხასიათი. სისტემურობა ახასიათებს სამივე აღნიშნულ ენობრივ ერთეულს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი ფაქტი სამგვარ ერთეულს გულისხმობს: ფონემას, სიტყვასა და შესიტყვებას („დიდი გზა“, „გზა სიარულმა დალია“). შესიტყვება ყველაზე რთული ერთეულია. იგი შედგება სიტყვებისაგან („დიდღი“, „გზა“, „სიარულმა“, „დალია“). სიტყვა შედგება ფონემებისაგან (დ-ი-დ-ი, გ-ზ-ა, ს-ი-ა-რ-უ-ლ-მ-ა, დ-ა-ლ-ი-ა). ფონემა [[საშენი მასალა]]ა სიტყვისათვის. ფონემათა რიცხვი ყოველ ენაში განსაზღვრულია (ახ. ქართული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სალიტერატურო <ins class="diffchange diffchange-inline">ენა]]ში </ins>28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] გვაქვს და 5 ხმოვანი). სიტყვათა და შესიტყვებათა რიცხვი განუსაზღვრელია. სიტყვასა და შესიტყვებას აქეს მნიშვნელობა, მოეპოვება აღსანიშნი; ფონემას აღსანიშნი არ გააჩნია, მაგრამ აქვს სისტემური ხასიათი. სისტემურობა ახასიათებს სამივე აღნიშნულ ენობრივ ერთეულს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სისტემურობა მორფოლოგიასა და სინტაქსში უფრო ცხადი და ხელშესახებია, ვიდრე ფონეტიკაში. ყეელაზე მკრთალად იგი ვლინდება ლექსიკაში. ცალკეული ერთეულები, სიტყვები ერთმანეთთან არ ჩანს დაკავშირებული (მცენარეთა სა- ხელები: [[ცაცხვი]], [[მუხა]], [[რცხილა]], [[თელა]], [[მურყანი]]… ცხოველთა სახელები: ცხენი, ძროხა, ხარი, [[ცხვარი]], თხა, კვიცი, ხბო, ბატკანი, თიკანი…), მაგრამ საკმარისია ცხოველთა ასაკობრივი სხვაობა გაირჩეს, რომ ლექსიკური ერთეულები ერთმანეთთან დაკავშირებული აღმოჩნდეს. [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს ლექსიკონში „ცხოვართან“ დაკავშირებით ნათქვამია: „ცხოვარსა</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სისტემურობა მორფოლოგიასა და სინტაქსში უფრო ცხადი და ხელშესახებია, ვიდრე ფონეტიკაში. ყეელაზე მკრთალად იგი ვლინდება ლექსიკაში. ცალკეული ერთეულები, სიტყვები ერთმანეთთან არ ჩანს დაკავშირებული (მცენარეთა სა- ხელები: [[ცაცხვი]], [[მუხა]], [[რცხილა]], [[თელა]], [[მურყანი]]… ცხოველთა სახელები: ცხენი, ძროხა, ხარი, [[ცხვარი]], თხა, კვიცი, ხბო, ბატკანი, თიკანი…), მაგრამ საკმარისია ცხოველთა ასაკობრივი სხვაობა გაირჩეს, რომ ლექსიკური ერთეულები ერთმანეთთან დაკავშირებული აღმოჩნდეს. [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს ლექსიკონში „ცხოვართან“ დაკავშირებით ნათქვამია: „ცხოვარსა</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=218954&oldid=prev 2024-02-12T18:43:03Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენის სტრუქტურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:43, 12 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენის სტრუქტურა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენის სტრუქტურა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები სიტყვები ახ. მნიშვნელობას იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან <del class="diffchange diffchange-inline">პირის </del>ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები სიტყვები ახ. მნიშვნელობას იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პირი (გრამატიკა)|პირი]]ს </ins>ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშვნელობა, ლექსიკური მნიშვნელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოღონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=217297&oldid=prev 2024-01-18T09:04:05Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">დიალექტი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:04, 18 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვაობა სივრცეში განფენილი ენებისა კუთხური მეტყველების სახეს იღებს, <del class="diffchange diffchange-inline">კილო</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვაობა სივრცეში განფენილი ენებისა კუთხური მეტყველების სახეს იღებს, <ins class="diffchange diffchange-inline">კილოანუ </ins>[[დიალექტი]] ყველაზე მეტ სხვაობას გულისხმობს. მასზე მცირეა კილოკავის თავისებურება. კილოკავში შეიძლება იყოს გარჩეული თქმა; თქმაზე მცირე სხვაობას ქცევას უწოდებენ (მაგ., ქართული ენა &gt; კახური კილო &gt; გარეკახური კილოკავი &gt; მანავის თქმა…). საერთოდ, ორი ადამიანიც კი სავსებით ერთნაირად არ ლაპარაკობს (ერთი და იმავე პირის მეტყველებაც შეიძლება იცვალოს დროთა ვითარებაში). ინდივიუალური თავისებურება, თუკი იგი ხელს არ უშლის, არ აბრკოლებს გაგებინებას, ასატანია ენისათვის და, ჩვეულებრივ, არც იქცევს მსმენელის ყურადღებას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ანუ </del>[[დიალექტი]] ყველაზე მეტ სხვაობას გულისხმობს. მასზე მცირეა კილოკავის თავისებურება. კილოკავში შეიძლება იყოს გარჩეული თქმა; თქმაზე მცირე სხვაობას ქცევას უწოდებენ (მაგ., ქართული ენა &gt; კახური კილო &gt; გარეკახური კილოკავი &gt; მანავის თქმა…). საერთოდ, ორი ადამიანიც კი სავსებით ერთნაირად არ ლაპარაკობს (ერთი და იმავე პირის მეტყველებაც შეიძლება იცვალოს დროთა ვითარებაში). ინდივიუალური თავისებურება, თუკი იგი ხელს არ უშლის, არ აბრკოლებს გაგებინებას, ასატანია ენისათვის და, ჩვეულებრივ, არც იქცევს მსმენელის ყურადღებას.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რაც უფრო სუსტია კონტაქტი სხვადასხვა კუთხის <del class="diffchange diffchange-inline">მცხოერებათა </del>შორის. მით უფრო მეტი ასპარეზი რჩება დიფერენციაციის (დივერგენციის) ტენდენციას და – პირუკუ- ზეპირი მეტყველების უნიფიკაციას დიდად უწყობს ხელს სამწერლობო ენა. იგი იქმნება უპირატესად ერთი დიალექტის საფუძველზე, რომელსაც საყრდენი დიალექტი ეწოდება. მისი დიალექტის შერჩევა შეპირობებულია კულტურულ-ისტორიული ანდა პოლიტიკური მიზეზებით (და არა ენობრივი თავისებურებებით). ენაში რამდენიმე დიალექტი შეიძლება გაირჩეოდეს, სამწერლობო ენა, კი ერთი იქნება ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის. გარკვეულ ისტორიულ პირობებში მწერლობა შეიძლება შეიქმნას ორ დიალექტზე (მაგ. მორღვულ ენაში). ორი სამწერლობო ენის შექმნა ორი დიალექტის საფუძველზე ხელს უწყობს დიალექტების გათიშვას და ერთი ენის ნაცვლად ორის შექმნას, რაც თვით ხალხის ერთიანობის შეგნებას აცლის საფუძველს. ერთი სამწერლობო ენა ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის მათი ენობრივი (და შესაბამისად – <del class="diffchange diffchange-inline">ეროენული</del>) კონსოლიდაციის მტკიცე საფუძველია, განსაკუთრებით ეს ითქმის ძვ. სამწერლობო ტრადიციის მქონე ენების შესახებ. რაც მეტი გამოყენება აქეს სამწერლობო ენას (სკოლა, <del class="diffchange diffchange-inline">მხატერული </del>მწერლობა, პრესა-), მით მეტი ძალა ექნება მას დიალექტურ სხვაობათა მოშლისა და ერთიან ნორმათა დამკვიდრებისათვის ამ ენაზე მოლაპარაკე ხალხში. სამწერლობო ენა ზეპირ დიალექტურ მეტყველებას ემყარება, მისით ცოცხლობს, მაგრამ იგი ამავე დროს ხალხის კულტურულ წინსვლის ძლიერი ფაქტორიცაა და ზეპირი მეტყველების განვითარებაზეც ზემოქმედების დიდი ძალა შესწევს. ძვ. სამწერლობო ენის განვითარების ყოველი საკითხი უნდა განვიხილოთ ორი განზომილებით: მის ცოცხალ <del class="diffchange diffchange-inline">მეტყეელებასთან</del>, საყრდენ დიალექტთან მიმართებით, ერთი მხრით, და სამწერლობო ენის ისტორიასთან, ისტორიულ ტრადიციებთან-მიმართებით მეორე მხრით.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რაც უფრო სუსტია კონტაქტი სხვადასხვა კუთხის <ins class="diffchange diffchange-inline">მცხოვრებათა </ins>შორის. მით უფრო მეტი ასპარეზი რჩება დიფერენციაციის (დივერგენციის) ტენდენციას და – პირუკუ - ზეპირი მეტყველების უნიფიკაციას დიდად უწყობს ხელს სამწერლობო ენა. იგი იქმნება უპირატესად ერთი დიალექტის საფუძველზე, რომელსაც საყრდენი დიალექტი ეწოდება. მისი დიალექტის შერჩევა შეპირობებულია კულტურულ-ისტორიული ანდა პოლიტიკური მიზეზებით (და არა ენობრივი თავისებურებებით). ენაში რამდენიმე დიალექტი შეიძლება გაირჩეოდეს, სამწერლობო ენა, კი ერთი იქნება ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის. გარკვეულ ისტორიულ პირობებში მწერლობა შეიძლება შეიქმნას ორ დიალექტზე (მაგ. მორღვულ ენაში). ორი სამწერლობო ენის შექმნა ორი დიალექტის საფუძველზე ხელს უწყობს დიალექტების გათიშვას და ერთი ენის ნაცვლად ორის შექმნას, რაც თვით ხალხის ერთიანობის შეგნებას აცლის საფუძველს. ერთი სამწერლობო ენა ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის მათი ენობრივი (და შესაბამისად – <ins class="diffchange diffchange-inline">ეროვნული</ins>) კონსოლიდაციის მტკიცე საფუძველია, განსაკუთრებით ეს ითქმის ძვ. სამწერლობო ტრადიციის მქონე ენების შესახებ. რაც მეტი გამოყენება აქეს სამწერლობო ენას (სკოლა, <ins class="diffchange diffchange-inline">მხატვრული </ins>მწერლობა, პრესა-), მით მეტი ძალა ექნება მას დიალექტურ სხვაობათა მოშლისა და ერთიან ნორმათა დამკვიდრებისათვის ამ ენაზე მოლაპარაკე ხალხში. სამწერლობო ენა ზეპირ დიალექტურ მეტყველებას ემყარება, მისით ცოცხლობს, მაგრამ იგი ამავე დროს ხალხის კულტურულ წინსვლის ძლიერი ფაქტორიცაა და ზეპირი მეტყველების განვითარებაზეც ზემოქმედების დიდი ძალა შესწევს. ძვ. სამწერლობო ენის განვითარების ყოველი საკითხი უნდა განვიხილოთ ორი განზომილებით: მის ცოცხალ <ins class="diffchange diffchange-inline">მეტყველებასთან</ins>, საყრდენ დიალექტთან მიმართებით, ერთი მხრით, და სამწერლობო ენის ისტორიასთან, ისტორიულ ტრადიციებთან-მიმართებით მეორე მხრით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა წარმოიშვა როგორც ადამიანთა ურთიერთობის საშუალება საზოგადოების განვითარების პროცესში. ენის განვითარება აზროვნების განვითარებასთან მჭიდრო კავშირში მიმდინარეობდა. ენისა და <del class="diffchange diffchange-inline">აზროენების </del>ურთიერთობის <del class="diffchange diffchange-inline">გარკეევა </del>არ გულისხმობს მათ იგივეობას. გარჩევა მეტყველებისა და აზროვნებისა, როგორც სხვადასხვაგვარი რაობისა, <del class="diffchange diffchange-inline">კეალიტეტისა</del>, აუცილებელი წინაპირობაა მათი ურთიერთობის საძიებლად.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა წარმოიშვა როგორც ადამიანთა ურთიერთობის საშუალება საზოგადოების განვითარების პროცესში. ენის განვითარება აზროვნების განვითარებასთან მჭიდრო კავშირში მიმდინარეობდა. ენისა და <ins class="diffchange diffchange-inline">აზროვნების </ins>ურთიერთობის <ins class="diffchange diffchange-inline">გარკვევა </ins>არ გულისხმობს მათ იგივეობას. გარჩევა მეტყველებისა და აზროვნებისა, როგორც სხვადასხვაგვარი რაობისა, <ins class="diffchange diffchange-inline">კვალიტეტისა</ins>, აუცილებელი წინაპირობაა მათი ურთიერთობის საძიებლად.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''არნ. ჩიქობავა''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''არნ. ჩიქობავა''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=217296&oldid=prev 2024-01-18T08:53:38Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">დიალექტი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:53, 18 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვაობა სივრცეში განფენილი ენებისა კუთხური მეტყველების სახეს იღებს, კილო</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვაობა სივრცეში განფენილი ენებისა კუთხური მეტყველების სახეს იღებს, კილო</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ანუ [[დიალექტი]] ყველაზე მეტ სხვაობას გულისხმობს. მასზე მცირეა კილოკავის თავისებურება. კილოკავში შეიძლება იყოს გარჩეული თქმა; თქმაზე მცირე სხვაობას</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ანუ [[დიალექტი]] ყველაზე მეტ სხვაობას გულისხმობს. მასზე მცირეა კილოკავის თავისებურება. კილოკავში შეიძლება იყოს გარჩეული თქმა; თქმაზე მცირე სხვაობას ქცევას უწოდებენ (მაგ., ქართული ენა &gt; კახური კილო &gt; გარეკახური კილოკავი &gt; მანავის თქმა…). საერთოდ, ორი ადამიანიც კი სავსებით ერთნაირად არ ლაპარაკობს (ერთი და იმავე პირის მეტყველებაც შეიძლება იცვალოს დროთა ვითარებაში). <ins class="diffchange diffchange-inline">ინდივიუალური </ins>თავისებურება, თუკი იგი ხელს არ უშლის, არ აბრკოლებს გაგებინებას, ასატანია ენისათვის და, ჩვეულებრივ, არც იქცევს მსმენელის ყურადღებას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქცევას უწოდებენ (მაგ., ქართული ენა &gt; კახური კილო &gt; გარეკახური კილოკავი &gt; მანავის თქმა…). საერთოდ, ორი ადამიანიც კი სავსებით ერთნაირად არ ლაპარაკობს</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>(ერთი და იმავე პირის მეტყველებაც შეიძლება იცვალოს დროთა ვითარებაში). <del class="diffchange diffchange-inline">ინდივიდივიდუალური </del>თავისებურება, თუკი იგი ხელს არ უშლის, არ აბრკოლებს გაგებინებას, ასატანია ენისათვის და, ჩვეულებრივ, არც იქცევს მსმენელის ყურადღებას.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რაც უფრო სუსტია კონტაქტი სხვადასხვა კუთხის მცხოერებათა შორის. მით უფრო მეტი ასპარეზი რჩება დიფერენციაციის (დივერგენციის) ტენდენციას და – პირუკუ- ზეპირი მეტყველების უნიფიკაციას დიდად უწყობს ხელს სამწერლობო ენა. იგი იქმნება უპირატესად ერთი დიალექტის საფუძველზე, რომელსაც საყრდენი დიალექტი ეწოდება. მისი დიალექტის შერჩევა შეპირობებულია კულტურულ-ისტორიული ანდა პოლიტიკური მიზეზებით (და არა ენობრივი თავისებურებებით). ენაში რამდენიმე დიალექტი შეიძლება გაირჩეოდეს, სამწერლობო ენა, კი ერთი იქნება ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის. გარკვეულ ისტორიულ პირობებში მწერლობა შეიძლება შეიქმნას ორ დიალექტზე (მაგ. მორღვულ ენაში). ორი სამწერლობო ენის შექმნა ორი დიალექტის საფუძველზე ხელს უწყობს დიალექტების გათიშვას და ერთი ენის ნაცვლად ორის შექმნას, რაც თვით ხალხის ერთიანობის შეგნებას აცლის საფუძველს. ერთი სამწერლობო ენა ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის მათი ენობრივი (და შესაბამისად – ეროენული) კონსოლიდაციის მტკიცე საფუძველია, განსაკუთრებით ეს ითქმის ძვ. სამწერლობო ტრადიციის მქონე ენების შესახებ. რაც მეტი გამოყენება აქეს სამწერლობო ენას (სკოლა, მხატერული მწერლობა, პრესა-), მით მეტი ძალა ექნება მას დიალექტურ სხვაობათა მოშლისა და ერთიან ნორმათა დამკვიდრებისათვის ამ ენაზე მოლაპარაკე ხალხში. სამწერლობო ენა ზეპირ დიალექტურ მეტყველებას ემყარება, მისით ცოცხლობს, მაგრამ იგი ამავე დროს ხალხის კულტურულ წინსვლის ძლიერი ფაქტორიცაა და ზეპირი მეტყველების განვითარებაზეც ზემოქმედების დიდი ძალა შესწევს. ძვ. სამწერლობო ენის განვითარების ყოველი საკითხი უნდა განვიხილოთ ორი განზომილებით: მის ცოცხალ მეტყეელებასთან, საყრდენ დიალექტთან მიმართებით, ერთი მხრით, და სამწერლობო ენის ისტორიასთან, ისტორიულ ტრადიციებთან-მიმართებით მეორე მხრით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რაც უფრო სუსტია კონტაქტი სხვადასხვა კუთხის მცხოერებათა შორის. მით უფრო მეტი ასპარეზი რჩება დიფერენციაციის (დივერგენციის) ტენდენციას და – პირუკუ- ზეპირი მეტყველების უნიფიკაციას დიდად უწყობს ხელს სამწერლობო ენა. იგი იქმნება უპირატესად ერთი დიალექტის საფუძველზე, რომელსაც საყრდენი დიალექტი ეწოდება. მისი დიალექტის შერჩევა შეპირობებულია კულტურულ-ისტორიული ანდა პოლიტიკური მიზეზებით (და არა ენობრივი თავისებურებებით). ენაში რამდენიმე დიალექტი შეიძლება გაირჩეოდეს, სამწერლობო ენა, კი ერთი იქნება ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის. გარკვეულ ისტორიულ პირობებში მწერლობა შეიძლება შეიქმნას ორ დიალექტზე (მაგ. მორღვულ ენაში). ორი სამწერლობო ენის შექმნა ორი დიალექტის საფუძველზე ხელს უწყობს დიალექტების გათიშვას და ერთი ენის ნაცვლად ორის შექმნას, რაც თვით ხალხის ერთიანობის შეგნებას აცლის საფუძველს. ერთი სამწერლობო ენა ყველა დიალექტის წარმომადგენელთათვის მათი ენობრივი (და შესაბამისად – ეროენული) კონსოლიდაციის მტკიცე საფუძველია, განსაკუთრებით ეს ითქმის ძვ. სამწერლობო ტრადიციის მქონე ენების შესახებ. რაც მეტი გამოყენება აქეს სამწერლობო ენას (სკოლა, მხატერული მწერლობა, პრესა-), მით მეტი ძალა ექნება მას დიალექტურ სხვაობათა მოშლისა და ერთიან ნორმათა დამკვიდრებისათვის ამ ენაზე მოლაპარაკე ხალხში. სამწერლობო ენა ზეპირ დიალექტურ მეტყველებას ემყარება, მისით ცოცხლობს, მაგრამ იგი ამავე დროს ხალხის კულტურულ წინსვლის ძლიერი ფაქტორიცაა და ზეპირი მეტყველების განვითარებაზეც ზემოქმედების დიდი ძალა შესწევს. ძვ. სამწერლობო ენის განვითარების ყოველი საკითხი უნდა განვიხილოთ ორი განზომილებით: მის ცოცხალ მეტყეელებასთან, საყრდენ დიალექტთან მიმართებით, ერთი მხრით, და სამწერლობო ენის ისტორიასთან, ისტორიულ ტრადიციებთან-მიმართებით მეორე მხრით.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 40:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''არნ. ჩიქობავა''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''არნ. ჩიქობავა''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=217295&oldid=prev 2024-01-18T08:52:24Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენის სტრუქტურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:52, 18 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები სიტყვები ახ. მნიშვნელობას იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან პირის ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები სიტყვები ახ. მნიშვნელობას იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან პირის ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობა</del>, ლექსიკური <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობა</del>, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, <del class="diffchange diffchange-inline">ოდონდ </del>არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობა</ins>, ლექსიკური <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობა</ins>, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, <ins class="diffchange diffchange-inline">ოღონდ </ins>არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, ბრუნება და უღვლილება ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენა მთლიანად წარმოადგენს მიმართებათა სამყაროს, პირველად და მეორეულ მიმართებათა სისტემას. არ შეიძლება არსებობდეს ენა პირველადი მიმართებების გარეშე: ნიშანი გულისხმობს აღსანიშნს. რაც შეეხება მეორეულ მიმართებებს, სხვადასხვა ენამ ისინი შეიძლება სხვადასხვა საშუალებით გადმოსცეს: ქართულში, რუსულში, გერმანულში, ლათინურში, არაბულში და სხვ. ძირითად საშუალებად საამისო [[აფიქსი|აფიქსებია]] გამოყენებული. მაგრამ თუ სიტყვა აფიქსებს არ დაირთავს, ბრუნება და უღვლილება ენებს არ მოეპოვება და სიტყვები უცვლელია, მაშინ მეორეულ მიმართებათა გადმოსაცემად მე. მიმართავს სიტყვის ადგილმდებარეობისა და ინტონაცია-მახვილის ცვლას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება <del class="diffchange diffchange-inline">უცელელი</del>, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დროთა განმავლობაში ენობრივი სისტემის არც ერთი რგოლი არ რჩება <ins class="diffchange diffchange-inline">უცვლელი</ins>, ოღონდ ეს ცვლა თანაბარი არაა და ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩებათ მოლაპარაკეებს. ცვლა შედეგის მიხედვით ორგვარია: სხვაობა მატულობს, ე. ი. ხდება დიფერენციაცია ანუ დივერგენცია, ანდა, პირუკუ, სხვაობა კლებულობს, ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს <ins class="diffchange diffchange-inline">უახლოვდება</ins>, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი ერთეულები ერთმანეთს <del class="diffchange diffchange-inline">უახლოედება</del>, ხდება უნიფიკაცია ანუ კონვერგენცია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== დიალექტი ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90_(%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90)&diff=217294&oldid=prev 2024-01-18T08:50:26Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ენის სტრუქტურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:50, 18 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენის სტრუქტურა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ენის სტრუქტურა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები <del class="diffchange diffchange-inline">სიტყეები </del>ახ. <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობას </del>იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან პირის ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენის სისტემა განსხვავდება ენის სტრუქტურისაგან: ყველაფერი სტრუქტურული სისტემურია, ყველაფერი სისტემური კი სტრუქტურული როდია. მაგ., მორფოლოგიაში ბრუნებისა და უღვლილების გარდა, სისტემურობა ახასიათებს სიტყვაწარმოებასაც: ბალ-ი – მე-ბალ-ე, ველ-ი – მე-ველ-ე, ვენახ-ი – მე-ვენახ-ე. ეს ნაწარმოები <ins class="diffchange diffchange-inline">სიტყვები </ins>ახ. <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობას </ins>იძენს, მაგრამ ახ. სინტაქსურ მიმართებას არ გულისხმობს: ვნახე – ბაღი, ველი, ვენახი, მებაღე, მეველე… სხვაა ბრუნვის ან პირის ფორმები – სიტყვის მნიშვნელობას ისინი არ ცვლიან, ამ მნიშვნელობათა ურთიერთობას, მნიშვნელობათა მიმართებას კი ცვლიან, ზოგჯერ – არსებითადაც: ვ-ეკი-თხები და მ-ეკითხები, ვ-შველი და მ-შველი…; ეს წყვილები I პირს ეხება („მე“), ოღონდ ერთ შემთხვევაში ეს პირი სუბიექტურია, მეორეში – ობიექტური. მიმართების ცვლა კიდევ უფრო ხელშესახებია სახელის ბრუნვათა მაგალითზე: „ძმ-ის მეგობარი“ და „მეგობრ-ის ძმა“ ერთი და იმავე სახელებისაგან შედგება, გამონათქვამთა შინაარსი კი სხვადასხვაა. ეს გამოიწვია მიმართების ცვლამ ამ ორი სახელის მნიშვნელობათა შორის. მიმართება ქმნის სტრუქტურას: იცვალა მიმართება მნიშვნელობათა შორის – იცვალა სტრუქტურაც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშენელობა, ლექსიკური მნიშენელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოდონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიტყვის მნიშენელობა, ლექსიკური მნიშენელობა, არის მიმართება აღსანიშნისადმი. სიტყვის სტრუქტურაც მიმართებაა, ოდონდ არა აღსანიშნის, არამედ მნიშვნელობისადმი: ლექსიკური მნიშვნელობა არის პირველადი მიმართება, სტრუქტურულ მნიშვნელობას კი შეიძლება მეორეული მიმართება ეწოდოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili