https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90 2026-06-12T04:52:20Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=220487&oldid=prev 2024-03-10T21:09:06Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:09, 10 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშვნელობა და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშვნელობა და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1. [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერების]] დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი მნიშვნელობის განვითარებას; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1. [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერების]] დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი მნიშვნელობის განვითარებას; <ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის თავდაპირველი მნიშვნელობა; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის თავდაპირველი მნიშვნელობა; <ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო [[გრამატიკა|გრამატიკის]] დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო [[გრამატიკა|გრამატიკის]] დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების ამოშიფვრას ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას დაერქვა სახელი (რვეული – რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სიტყვა|</ins>სიტყვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების ამოშიფვრას ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას დაერქვა სახელი (რვეული – რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის მნიშვნელობაც. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. თანამედროვე ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის მნიშვნელობაც. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. თანამედროვე ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=217580&oldid=prev 2024-01-22T12:45:41Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:45, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობა </del>და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობა </ins>და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1. [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერების]] დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობის </del>განვითარებას; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1. [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერების]] დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობის </ins>განვითარებას; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის <del class="diffchange diffchange-inline">თავდაპირგელი </del>მნიშვნელობა; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის <ins class="diffchange diffchange-inline">თავდაპირველი </ins>მნიშვნელობა; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო [[გრამატიკა|გრამატიკის]] დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო [[გრამატიკა|გრამატიკის]] დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების <del class="diffchange diffchange-inline">ამოშიფრვას </del>ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას <del class="diffchange diffchange-inline">დაერქეა </del>სახელი (რვეული – რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების <ins class="diffchange diffchange-inline">ამოშიფვრას </ins>ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას <ins class="diffchange diffchange-inline">დაერქვა </ins>სახელი (რვეული – რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის <del class="diffchange diffchange-inline">მნიშენელობაც</del>. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. თანამედროვე ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის <ins class="diffchange diffchange-inline">მნიშვნელობაც</ins>. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. თანამედროვე ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ორი წარმოშობით უკავშირდება სიტყვებს ყური, ყევრი და თავდაპირეელად წყვილობის აღმნიშვნელი სიტყვა უნდა ყოფილიყო ([[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]); მწიფ-ს, ა-მწიფ-ებ-ს, და-მწიფ-დ-ა… ნასახელარი ზმნები ნაწარმოებია მიმღეობური ფუძისაგან მწიფე (მ-ე მაწარმოებლით), სადაც ძირი არის წ, -იფ- კი – -ივ- თემის ნიშნის ვარიანტია (შფრ. წ-ეე – წ-იე, წ-ეფ – წ-იფ): მი-ე-წევ-ა, მი-ე-წ-ი(ვ)-ა – მი-ე-წიფ-ა. შდრ. სვან. ან-ჰ-ე „მოაღწია“, მგ-ჰ-ი მოღწეული“, „მწიფე“ (ა. შანიძე) და ა. შ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ორი წარმოშობით უკავშირდება სიტყვებს ყური, ყევრი და თავდაპირეელად წყვილობის აღმნიშვნელი სიტყვა უნდა ყოფილიყო ([[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]); მწიფ-ს, ა-მწიფ-ებ-ს, და-მწიფ-დ-ა… ნასახელარი ზმნები ნაწარმოებია მიმღეობური ფუძისაგან მწიფე (მ-ე მაწარმოებლით), სადაც ძირი არის წ, -იფ- კი – -ივ- თემის ნიშნის ვარიანტია (შფრ. წ-ეე – წ-იე, წ-ეფ – წ-იფ): მი-ე-წევ-ა, მი-ე-წ-ი(ვ)-ა – მი-ე-წიფ-ა. შდრ. სვან. ან-ჰ-ე „მოაღწია“, მგ-ჰ-ი მოღწეული“, „მწიფე“ (ა. შანიძე) და ა. შ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=216602&oldid=prev 2023-12-26T17:30:53Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:30, 26 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშენელობა და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშენელობა და logos – მოძღვრება), &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1. ენათმეცნიერების დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი მნიშენელობის განვითარებას; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ენათმეცნიერება|</ins>ენათმეცნიერების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი მნიშენელობის განვითარებას; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის <del class="diffchange diffchange-inline">თაგდაპირგელი </del>მნიშვნელობა; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>2. სიტყვის <ins class="diffchange diffchange-inline">თავდაპირგელი </ins>მნიშვნელობა; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო გრამატიკის დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>3. ძველი სასკოლო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გრამატიკა|</ins>გრამატიკის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების ამოშიფრვას ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას დაერქეა სახელი (<del class="diffchange diffchange-inline">რეეული </del>– რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების ამოშიფრვას ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას დაერქეა სახელი (<ins class="diffchange diffchange-inline">რვეული </ins>– რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის მნიშენელობაც. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. <del class="diffchange diffchange-inline">თნამედროეე </del>ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის მნიშენელობაც. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. <ins class="diffchange diffchange-inline">თანამედროვე </ins>ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ორი წარმოშობით უკავშირდება სიტყვებს ყური, ყევრი და თავდაპირეელად წყვილობის აღმნიშვნელი სიტყვა უნდა ყოფილიყო ([[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]); მწიფ-ს, ა-მწიფ-ებ-ს, და-მწიფ-დ-ა… ნასახელარი ზმნები ნაწარმოებია მიმღეობური ფუძისაგან მწიფე (მ-ე მაწარმოებლით), სადაც ძირი არის წ, -იფ- კი – -ივ- თემის ნიშნის ვარიანტია (შფრ. წ-ეე – წ-იე, წ-ეფ – წ-იფ): მი-ე-წევ-ა, მი-ე-წ-ი(ვ)-ა – მი-ე-წიფ-ა. შდრ. სვან. ან-ჰ-ე „მოაღწია“, მგ-ჰ-ი მოღწეული“, „მწიფე“ (ა. შანიძე) და ა. შ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ორი წარმოშობით უკავშირდება სიტყვებს ყური, ყევრი და თავდაპირეელად წყვილობის აღმნიშვნელი სიტყვა უნდა ყოფილიყო ([[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]); მწიფ-ს, ა-მწიფ-ებ-ს, და-მწიფ-დ-ა… ნასახელარი ზმნები ნაწარმოებია მიმღეობური ფუძისაგან მწიფე (მ-ე მაწარმოებლით), სადაც ძირი არის წ, -იფ- კი – -ივ- თემის ნიშნის ვარიანტია (შფრ. წ-ეე – წ-იე, წ-ეფ – წ-იფ): მი-ე-წევ-ა, მი-ე-წ-ი(ვ)-ა – მი-ე-წიფ-ა. შდრ. სვან. ან-ჰ-ე „მოაღწია“, მგ-ჰ-ი მოღწეული“, „მწიფე“ (ა. შანიძე) და ა. შ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგიური ძიება აუცილებელია ისტორიულ-შედარებითი კვლევის პროცესში. განსაკუთრებით ფასეულია ეტიმოლოგიის მონაცემები ფუძეენის ლექსიკური ფონდის აღდგენისთვის და [[ეტიმოლოგიური ლექსიკონი|ეტიმოლოგიური ლექსიკონების]] შედგენისას. მაგ. ამჟამად ქართულში ცალკე არ არსებობს ძირი ცენ-, მაგრამ დაცულია ფუძეებში: ცენ-დ-ებ-ი-ნ, აღმო-ცენ-ებ-ა, მ-ცენ-არ-ე და სხვ. ზანურისა (მეგრ. -ჩან-ა || -ჩან-უა „გაზრდა“, „ნაყოფის გამოღება“, ლაზ. ჩან- || ნჩან- „ხარობს“, „იზრდება“… (არნ. ჩიქობავა) და სვანურის (შენ-/შან-/შნ ნაყოფი, „მოსხმა“… (ე. თოფურია) მონაცემები საშუალებას იძლევა ქართველური ფუძეენის დონეზე აღდგენილი იქნეს ძირი ცენ- ამ მნიშვნელობით (გ. კლიმოვი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეტიმოლოგიური ძიება აუცილებელია ისტორიულ-შედარებითი კვლევის პროცესში. განსაკუთრებით ფასეულია ეტიმოლოგიის მონაცემები ფუძეენის ლექსიკური ფონდის აღდგენისთვის და [[ეტიმოლოგიური ლექსიკონი|ეტიმოლოგიური ლექსიკონების]] შედგენისას. მაგ. ამჟამად ქართულში ცალკე არ არსებობს ძირი ცენ-, მაგრამ დაცულია ფუძეებში: ცენ-დ-ებ-ი-ნ, აღმო-ცენ-ებ-ა, მ-ცენ-არ-ე და სხვ. ზანურისა (მეგრ. -ჩან-ა || -ჩან-უა „გაზრდა“, „ნაყოფის გამოღება“, ლაზ. ჩან- || ნჩან- „ხარობს“, „იზრდება“… (არნ. ჩიქობავა) და სვანურის (შენ-/შან-/შნ ნაყოფი, „მოსხმა“… (ე. თოფურია) მონაცემები საშუალებას იძლევა ქართველური ფუძეენის დონეზე აღდგენილი იქნეს ძირი ცენ- ამ მნიშვნელობით (გ. კლიმოვი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ზოგჯერ ეტიმოლოგია ემყარება სიტყვის უშუალო გააზრებას მეცნიერული კვლევის გარეშე, მხოლოდ სიტყვათა გარეგნული მსგავსების მიხედვით. ასეთ ეტიმოლოგიას, მეცნიერული ეტიმოლოგიისგან განსხვავებით, უწოდებენ ხალხურ ანუ ცრუ ეტიმოლოგიას. მაგ., ასეა გაკეთებული სამტრედია – „სამი მტრედი არის“, რაჭა – „რა ჭა?“ და სხვ. მრავალი მდ. იორის <del class="diffchange diffchange-inline">სა�ხელწოდება </del>გაიაზრება როგორც იორა, ორად იქცა (ვახუშტი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ზოგჯერ ეტიმოლოგია ემყარება სიტყვის უშუალო გააზრებას მეცნიერული კვლევის გარეშე, მხოლოდ სიტყვათა გარეგნული მსგავსების მიხედვით. ასეთ ეტიმოლოგიას, მეცნიერული ეტიმოლოგიისგან განსხვავებით, უწოდებენ ხალხურ ანუ ცრუ ეტიმოლოგიას. მაგ., ასეა გაკეთებული სამტრედია – „სამი მტრედი არის“, რაჭა – „რა ჭა?“ და სხვ. მრავალი მდ. იორის <ins class="diffchange diffchange-inline">სახელწოდება </ins>გაიაზრება როგორც იორა, ორად იქცა (ვახუშტი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ი. ქერქაძე</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins>ი. ქერქაძე<ins class="diffchange diffchange-inline">''</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=216601&oldid=prev 2023-12-26T17:25:16Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ეტიმოლოგია&#039;&#039;&#039; – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშენელობა...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ეტიმოლოგია''' – (ბერძ. etymologia &lt; etymon– სიტყვის ნამდვილი მნიშენელობა და logos – მოძღვრება), <br /> <br /> 1. ენათმეცნიერების დარგი, შეისწავლის სიტყვის წარმოშობას, მისი მნიშენელობის განვითარებას; <br /> 2. სიტყვის თაგდაპირგელი მნიშვნელობა; <br /> 3. ძველი სასკოლო გრამატიკის დარგი, რომელიც სწავლობდა ცალკე სიტყვის აგებულებას (დაახლ. შეესაბამებოდა შემდეგდროინდელ მორფოლოგიას); XIX <br /> ს. [[ენათმეცნიერება]]ში ტერმინი „ეტიმოლოგია“ გამოიყენებოდა [[გრამატიკა|გრამატიკის]] მნიშვნელობით. <br /> <br /> ეტიმოლოგია გულისხმობს სიტყვის ფუძეში ჩაქსოვილი წარმოდგენების ამოშიფრვას ანუ იმ დახასიათების მიგნებას, რომლის საფუძველზეც საგანს, მოვლენას დაერქეა სახელი (რეეული – რვიანი, გაფითრდა – ფითრის ფერი დაედო…). <br /> <br /> ნებისმიერი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ლექსიკაში არის გარკვეული რაოდენობა სიტყვებისა, რომელთა კავშირი ფორმასა ([[ბგერა|ბგერით]] შედგენილობასა) და შინაარსს შორის ამ ენაზე მოლაპარაკეთათვის გაუგებარი ხდება. ეს ბუნებრივიცაა: ისტორიული ცვალებადობის პროცესში თანდათან იცვლება სიტყვის ფორმა, ბნელდება სიტყვის მნიშენელობაც. ეს შესაბამისად ართულებს ამოსავალი მოდელის აღდგენის შესაძლებლობასაც. თნამედროეე ეტიმოლოგია ემყარება ენობრივი სისტემის ყველა რგოლის ჩამოყალიბებისა და ცვლის პროცესების ცოდნას. მაგ., სიტყვა ნახშირის ეტიმოლოგიის დადგენისათვის აუცილებელია შხ და ხშ თანხმოვანთა ჯგუფების ისტორიული განაწილების შესწავლა – როგორც [[ქართული დიალექტები|ქართულის დიალექტთა]] მონაცემების გათვალისწინება (შდრ. დიალექტური ნაშხირი, ე. თოფურია), ისე მონათესავე ენათა შესაბამის ფუძეთა შედარება: სვან. შიხ, მეგრ. ნოშქევრი (არნ. ჩიქობავა); გამოთქმულია ვარაუდი, რომ რიცხვითი სახელი <br /> ორი წარმოშობით უკავშირდება სიტყვებს ყური, ყევრი და თავდაპირეელად წყვილობის აღმნიშვნელი სიტყვა უნდა ყოფილიყო ([[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]); მწიფ-ს, ა-მწიფ-ებ-ს, და-მწიფ-დ-ა… ნასახელარი ზმნები ნაწარმოებია მიმღეობური ფუძისაგან მწიფე (მ-ე მაწარმოებლით), სადაც ძირი არის წ, -იფ- კი – -ივ- თემის ნიშნის ვარიანტია (შფრ. წ-ეე – წ-იე, წ-ეფ – წ-იფ): მი-ე-წევ-ა, მი-ე-წ-ი(ვ)-ა – მი-ე-წიფ-ა. შდრ. სვან. ან-ჰ-ე „მოაღწია“, მგ-ჰ-ი მოღწეული“, „მწიფე“ (ა. შანიძე) და ა. შ. <br /> <br /> ეტიმოლოგიური ძიება აუცილებელია ისტორიულ-შედარებითი კვლევის პროცესში. განსაკუთრებით ფასეულია ეტიმოლოგიის მონაცემები ფუძეენის ლექსიკური ფონდის აღდგენისთვის და [[ეტიმოლოგიური ლექსიკონი|ეტიმოლოგიური ლექსიკონების]] შედგენისას. მაგ. ამჟამად ქართულში ცალკე არ არსებობს ძირი ცენ-, მაგრამ დაცულია ფუძეებში: ცენ-დ-ებ-ი-ნ, აღმო-ცენ-ებ-ა, მ-ცენ-არ-ე და სხვ. ზანურისა (მეგრ. -ჩან-ა || -ჩან-უა „გაზრდა“, „ნაყოფის გამოღება“, ლაზ. ჩან- || ნჩან- „ხარობს“, „იზრდება“… (არნ. ჩიქობავა) და სვანურის (შენ-/შან-/შნ ნაყოფი, „მოსხმა“… (ე. თოფურია) მონაცემები საშუალებას იძლევა ქართველური ფუძეენის დონეზე აღდგენილი იქნეს ძირი ცენ- ამ მნიშვნელობით (გ. კლიმოვი). <br /> <br /> ზოგჯერ ეტიმოლოგია ემყარება სიტყვის უშუალო გააზრებას მეცნიერული კვლევის გარეშე, მხოლოდ სიტყვათა გარეგნული მსგავსების მიხედვით. ასეთ ეტიმოლოგიას, მეცნიერული ეტიმოლოგიისგან განსხვავებით, უწოდებენ ხალხურ ანუ ცრუ ეტიმოლოგიას. მაგ., ასეა გაკეთებული სამტრედია – „სამი მტრედი არის“, რაჭა – „რა ჭა?“ და სხვ. მრავალი მდ. იორის სა�ხელწოდება გაიაზრება როგორც იორა, ორად იქცა (ვახუშტი). <br /> <br /> ი. ქერქაძე<br /> <br /> <br /> == ლიტერატურა ==<br /> * ჯავახიშვილი ი. ქართული და კავკასიური ენების თავდაპირველი ბუნება და ნათესაობა, ტფ., 1937; <br /> * ჩიქობავა არნ. ჭანურ-მეგრულ-ქართული შედარებითი ლექსიკონი, თბ., I938: <br /> * მისივე, სახელის ფუძის უძველესი აგებულება ქართველურ ენებში, თბ., 1942; <br /> * მისივე, ენათმეცნიერების შესავალი, თბ., 1952; <br /> * შანიძე ა. ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები, თბ. (1953) 1973; <br /> * გამყრელიძე თ. მაჭავარიანი გ. სონანტთა სისტემა და აბლაუტი ქართველურ ენებში, თბ. 1965. <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]</div>

Tkenchoshvili