ვაგნერი რიხარდ - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 12:16, 22 აპრილი 2025-ზე

2025-04-22T12:16:11Z

Tkenchoshvili 16:11, 31 ივლისი 2023-ზე

2023-07-31T16:11:30Z

Tkenchoshvili 14:22, 31 ივლისი 2023-ზე

2023-07-31T14:22:02Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-06-19T07:12:02Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 10:08, 26 იანვარი 2022-ზე

2022-01-26T10:08:36Z

Tkenchoshvili 11:25, 24 იანვარი 2022-ზე

2022-01-24T11:25:57Z

Tkenchoshvili 17:45, 9 ნოემბერი 2021-ზე

2021-11-09T17:45:39Z

Tkenchoshvili 12:03, 18 ოქტომბერი 2021-ზე

2021-10-18T12:03:58Z

Tkenchoshvili 10:34, 5 ოქტომბერი 2021-ზე

2021-10-05T10:34:18Z

Tkenchoshvili 21:06, 26 მაისი 2021-ზე

2021-05-26T21:06:24Z

←წინა ვერსია		12:16, 22 აპრილი 2025-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	[[ფაილი:Vagneri.jpg\|thumb\|~~200პქ~~\|რიხარდ ვაგნერი]]	+	[[ფაილი:Vagneri.jpg\|thumb\|150პქ\|რიხარდ ვაგნერი]]
	'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო [[ჟანრი\|ჟანრში]]. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი [[დირიჟორი]], ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.		'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო [[ჟანრი\|ჟანრში]]. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი [[დირიჟორი]], ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.

@@ ხაზი 4: / ხაზი 4: @@
 ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა [[ოპერა|ოპერები]] „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა [[უვერტიურა]] „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი ოპერა ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო [[ტეტრალოგია|ტეტრალოგიის]] „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
-მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და [[ნიცშე ფრიდრიხ|ფ. ნიცშე]]ს ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთეტიკური პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის ([[მუსიკალური დრამა|მუსიკალური დრამი]]ს) მისეული კონცეფცია.
+მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და [[ნიცშე ფრიდრიხ ვილჰელმ|ფ. ნიცშეს]] ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთეტიკური პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის ([[მუსიკალური დრამა|მუსიკალური დრამი]]ს) მისეული კონცეფცია.
 ვაგნერმა უდიდესი გავლენა მოახდინა თანამედროვე და მომდევნო ეპოქების მსოფლიო მუსიკაზე, შეიძლება ითქვას, რომ მისი შემოქმედებიდან გამოიზარდა მომდევნო ეპოქის ორი უმთავრესი მიმართულება მუსიკალურ ხელოვნებაში – [[იმპრესიონიზმი მუსიკაში|იმპრესიონიზმი]] და [[ექსპრესიონიზმი]]. განსაკუთრებით ძლიერი იყო ვაგნერის მუსიკის ზემოქმედება საოპერო დრამატურგიის, საორკესტრო ხელოვნების, უწყვეტი სიმფონიური განვითარების („უსასრულო მელოდიის“) და მუსიკალური ენის (განსაკუთრებით [[ჰარმონია (მუსიკაში)|ჰარმონიის]]) სფეროებში. (გ. ტორაძე.)

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:Vagneri.jpg|thumb|200პქ|რიხარდ ვაგნერი]]
-'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო ჟანრში. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი [[დირიჟორი]], ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.
+'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო [[ჟანრი|ჟანრში]]. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი [[დირიჟორი]], ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.
 ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა [[ოპერა|ოპერები]] „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა [[უვერტიურა]] „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი ოპერა ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო [[ტეტრალოგია|ტეტრალოგიის]] „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
-მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და ფ. ნიცშეს ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთ. პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის (მუს. დრამის) მისეული კონცეფცია.
+მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და [[ნიცშე ფრიდრიხ|ფ. ნიცშე]]ს ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთეტიკური პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის ([[მუსიკალური დრამა|მუსიკალური დრამი]]ს) მისეული კონცეფცია.
-ვაგნერმა უდიდესი გავლენა მოახდინა თანამედროვე და მომდევნო ეპოქების მსოფლიო მუსიკაზე, შეიძლება ითქვას, რომ მისი შემოქმედებიდან გამოიზარდა მომდევნო ეპოქის ორი უმთავრესი მიმართულება მუსიკალურ ხელოვნებაში – [[იმპრესიონიზმი მუსიკაში|იმპრესიონიზმი]] და [[ექსპრესიონიზმი]]. განსაკუთრებით ძლიერი იყო ვაგნერის მუსიკის ზემოქმედება საოპერო დრამატურგიის, საორკესტრო ხელოვნების, უწყვეტი სიმფონიური განვითარების („უსასრულო მელოდიის“) და მუსიკალური ენის (განსაკუთრებით [[ჰარმონია (მუსიკაში)|ჰარმონიის]]) სფეროებში.
+ვაგნერმა უდიდესი გავლენა მოახდინა თანამედროვე და მომდევნო ეპოქების მსოფლიო მუსიკაზე, შეიძლება ითქვას, რომ მისი შემოქმედებიდან გამოიზარდა მომდევნო ეპოქის ორი უმთავრესი მიმართულება მუსიკალურ ხელოვნებაში – [[იმპრესიონიზმი მუსიკაში|იმპრესიონიზმი]] და [[ექსპრესიონიზმი]]. განსაკუთრებით ძლიერი იყო ვაგნერის მუსიკის ზემოქმედება საოპერო დრამატურგიის, საორკესტრო ხელოვნების, უწყვეტი სიმფონიური განვითარების („უსასრულო მელოდიის“) და მუსიკალური ენის (განსაკუთრებით [[ჰარმონია (მუსიკაში)|ჰარმონიის]]) სფეროებში. (გ. ტორაძე.)
 ვაგნერის ოპერებიდან [[თბილისი|თბილისში]] დადგმულია „ტანჰოიზერი“ (1886), „ლოენგრინი“ (1890, 1922, 1973) და „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1976).
 ==წყარო==
-[[მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+* [[მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+* [[მსოფლიო თეატრის ისტორია წიგნი III]]
 [[კატეგორია:კომპოზიტორები]]
 [[კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები]]

@@ ხაზი 17: / ხაზი 17: @@
 ==წყარო==
-მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
+[[მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
 [[კატეგორია:კომპოზიტორები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:Vagneri.jpg|thumb|200პქ|რიხარდ ვაგნერი]]
-'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო ჟანრში. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი დირიჟორი, ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.
+'''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, [[დირიჟორი]], მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო ჟანრში. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი [[დირიჟორი]], ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.
-ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა ოპერები „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა უვერტიურა „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი [[ოპერა]] ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო [[ტეტრალოგია|ტეტრალოგიის]] „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
+ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა [[ოპერა|ოპერები]] „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა [[უვერტიურა]] „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი ოპერა ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო [[ტეტრალოგია|ტეტრალოგიის]] „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
 მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და ფ. ნიცშეს ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთ. პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის (მუს. დრამის) მისეული კონცეფცია.

@@ ხაზი 2: / ხაზი 2: @@
 '''რიხარდ ვაგნერი''' - (Richard Wagner 22. V. 1813, ლაიფციგი, – 13. II. 1883, ვენეცია), გერმანელი კომპოზიტორი, დირიჟორი, მუს. მწერალი და თეატრალური მოღვაწე. ვაგნერი XIX ს-ის მეორე ნახევრის უდიდესი კომპოზიტორია. მის სახელთანაა დაკავშირებული რომანტიკული მიმართულების უმაღლესი ეტაპი. მისი ნოვატორობა უმთავრესად გამოვლინდა საოპერო ჟანრში. იგი იყო გენიალური კომპოზიტორი, შესანიშნავი დირიჟორი, ბრწყინვალე ლიტერატორი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი და დრამატურგი. ვაგნერი თვითონ ქმნიდა ლიბრეტოებს თავისივე ოპერებისათვის. იგი საოპერო ჟანრის დიდი რეფორმატორია, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა ორკესტრს.
-ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა ოპერები „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა უვერტიურა „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი ოპერა ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო ტეტრალოგიის „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
+ვაგნერმა 15 წლისამ დაიწყო მუსიკის შესწავლა. 1831 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო; მუშაობდა ქორმაისტერად, შემდეგ – დირიჟორად მაგდებურგში, კენიგსბერგში, რიგასა და დრეზდენში. 1830-იან წლებში დაწერა ოპერები „ფერიები“ (1834), „სიყვარულის აკრძალვა“ (1836), „რიენცი“ (1840), 1839-42 წლებში ცხოვრობდა პარიზში, სადაც შექმნა უვერტიურა „ფაუსტი“ და პირველი მნიშვნელოვანი [[ოპერა]] ([[დრამა (მუსიკა)|მუსიკალური დრამა]]) „მფრინავი ჰოლანდიელი“ (1841). 1843-49 დრეზდენის ოპერის დირიჟორია, აქ დაიწერა ოპერები „ტანჰოიზერი“ (1845) და „ლოენგრინი“ (1848). მონაწილეობდა დრეზდენის [[აჯანყება]]ში (1849). 1849-58 ცხოვრობდა [[შვეიცარია]]ში. მუშაობდა საოპერო ტეტრალოგიის „ნიბელუნგის ბეჭდის“ ლიტერატურულ ტექსტსა და [[მუსიკა]]ზე: 1852-59 დაწერა ტეტრალოგიის პირველი ორი ნაწილი – „რაინის ოქრო“ და „ვალკირია“, 1857-59 შექმნა თავისი ერთ-ერთი ცენტრალური ნაწარმოები – გენიალური მუსიკალური დრამა „ტრისტან და იზოლდა“, 1868 დაიდგა მისი ერთადერთი კომიკური ოპერა „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერები“, 1871–74 დაასრულა ტეტრალოგიის უკანასკნელი ნაწილები: „ზიგფრიდი“ და „ღმერთების აღსასრული“. სრული სახით ტეტრალოგია დაიდგა ქ. ბაიროითში 1876 მისთვის სპეციალურად აგებულ [[თეატრი|თეატრში]] (აქ დღემდე ყოველწლიურად იმართება ვაგნერის საოპერო მუსიკის ფესტივალები). თავისი საკომპოზიტორო მოღვაწეობა დაამთავრა 1882 ოპერა-მისტერიით „პარსიფალი“.
 მერყევი იყო ვაგნერის ესთეტიკური, საზოგადოებრივი და მსოფლმხედველობითი შეხედულებების ევოლუცუია, სხვადასხვა დროს მასზე გავლენა მოახდინეს ლ. ფოიერბახის, ა. შოპენჰაუერისა და ფ. ნიცშეს ფილოსოფიურმა მოძღვრებამ. ძალზე ვრცელია ვაგნერის ლიტერატურული მემკვიდრეობა (ლიბრეტოები, დრამები, ესთ. პოლიტიკური და ფილოსოფიური ნარკვევები, რეცენზიები, წერილები და ა. შ.). მის თეორიულ ნაშრომებს შორის მთავარია – „ოპერა და დრამა“ (1849-51), რომელშიც მკაცრადაა გაკრიტიკებული „ძველი“ ოპერა და ჩამოყალიბებულია საოპერო ჟანრის (მუს. დრამის) მისეული კონცეფცია.