https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_%28%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90%29 2026-05-03T16:43:43Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=246338&oldid=prev 2025-05-07T19:31:03Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:31, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ზმნა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ზმნა]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=220060&oldid=prev 2024-02-26T21:21:31Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:21, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სინტაქსი|</ins>სინტაქსური<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კატეგორიაა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – [[პრედიკატი]] (P), [[სუბიექტი (ლინგვისტიკა)|სუბიექტი]] (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – [[პრედიკატი]] (P), [[სუბიექტი (ლინგვისტიკა)|სუბიექტი]] (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა, არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივ სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. [[ნაცვალსახელი|ნაცვალსახელები]]), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედვით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივ სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. [[ნაცვალსახელი|ნაცვალსახელები]]), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედვით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნაცვალსახელი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O პირდაპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და [[ირიბი დამატება|ირიბი დამატებებით]]) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O პირდაპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და [[ირიბი დამატება|ირიბი დამატებებით]]) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>უღვლილება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს მკვეთრად გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის გამომხატველი სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს მკვეთრად გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის გამომხატველი სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=219735&oldid=prev 2024-02-22T12:40:24Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:40, 22 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – [[პრედიკატი]] (P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – [[პრედიკატი]] (P), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სუბიექტი <ins class="diffchange diffchange-inline">(ლინგვისტიკა)|სუბიექტი]] </ins>(S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=218967&oldid=prev 2024-02-12T20:24:20Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:24, 12 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), [[ზმნა|ზმნის]] უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – პრედიკატი (P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პრედიკატი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=218658&oldid=prev 2024-02-07T07:16:10Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:16, 7 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივ სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. ნაცვალსახელები), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედვით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივ სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაცვალსახელი|</ins>ნაცვალსახელები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედვით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=217586&oldid=prev 2024-01-22T12:52:32Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:52, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ენობრიე </del>სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. ნაცვალსახელები), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა <del class="diffchange diffchange-inline">მიხედეით</del>, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ენობრივ </ins>სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელები]] (აგრ. ნაცვალსახელები), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა <ins class="diffchange diffchange-inline">მიხედვით</ins>, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში თავისუფალ უჯრედთა რაოდენობით.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O <del class="diffchange diffchange-inline">პირდპირი </del>დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და [[ირიბი დამატება|ირიბი დამატებებით]]) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O <ins class="diffchange diffchange-inline">პირდაპირი </ins>დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და [[ირიბი დამატება|ირიბი დამატებებით]]) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">გამერელიძე </del>თ. ზმნის „პირიანობა&quot; და „ვალენტობა“, – „საენათმეცნიერო კრებული, მიძღვნილი გივი მაჭავარიანის <del class="diffchange diffchange-inline">ხსოენისადმი“</del>, თბ., 1979;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">გამყრელიძე </ins>თ. ზმნის „პირიანობა&quot; და „ვალენტობა“, – „საენათმეცნიერო კრებული, მიძღვნილი გივი მაჭავარიანის <ins class="diffchange diffchange-inline">ხსოვნისადმი“</ins>, თბ., 1979;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე საზღვარგარეთულ ენათმეცნიერებაში, თბ., 1987.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე საზღვარგარეთულ ენათმეცნიერებაში, თბ., 1987.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=217319&oldid=prev 2024-01-19T19:39:58Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:39, 19 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O პირდპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და ირიბი დამატებებით) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O პირდპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარით, პირდაპირი და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ირიბი დამატება|</ins>ირიბი დამატებებით<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=216807&oldid=prev 2024-01-06T23:14:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">23:14, 6 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), ზმნის უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნა|</ins>ზმნის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან განსხვავებით, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – პრედიკატი (P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – პრედიკატი (P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=216715&oldid=prev 2023-12-27T10:50:07Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:50, 27 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს მკვეთრად გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის გამომხატველი სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს მკვეთრად გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის გამომხატველი სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[გამყრელიძე თამაზ|თ. გამყრელიძე]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==ლიტერატურა==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* გამერელიძე თ. ზმნის „პირიანობა&quot; და „ვალენტობა“, – „საენათმეცნიერო კრებული, მიძღვნილი გივი მაჭავარიანის ხსოენისადმი“, თბ., 1979;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე საზღვარგარეთულ ენათმეცნიერებაში, თბ., 1987.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90_(%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%90)&diff=216714&oldid=prev 2023-12-27T10:47:41Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:47, 27 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), ზმნის უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან <del class="diffchange diffchange-inline">განსხეავებით</del>, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვალენტობა'''&#160; – (ლათ. valentia – ძალა), ზმნის უნარი, შეიწყოს წინადადების ბირთვში აქტანტი სახელების განსაზღვრული რაოდენობა. ზმნის პირიანობისაგან <ins class="diffchange diffchange-inline">განსხვავებით</ins>, ვალენტობა სინტაქსური კატეგორიაა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – პრედიკატი (P), სუბიექტი (S),</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრივი სისტემის ლოგიკურ-სემანტიკური დონის ერთეულები – პრედიკატი (P), სუბიექტი (S), ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი (O) – უნივერსალური კატეგორიებია. [[ენა (მეტყველება)|ენებს]] შორის განსხვავებას ქმნის არა ამ კატეგორიათა არსებობა-არარსებობა,არამედ მათი განსხვავებული გამოხატვა გარკვეული მორფოლოგიურ</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ <ins class="diffchange diffchange-inline">სტრუქტურებს</ins>, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თუ ლოგიკური საშუალებებით; ამ თვალსაზრისით განსხვავებები ენებს შორის შეეხება ენათა ე.წ. ზედაპირულ და არა სიღრმისეულ <del class="diffchange diffchange-inline">სტრეუქტურებს</del>, რომლებიც ზოგადობით და უნივერსალობით ხასიათდებიან.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტი, როგორც სემანტიკური კატეგორია, შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს როგორც პირდაპირი ობიექტი და ირიბი ობიექტი. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა როლს ასრულებს პროცესსა თუ სიტუაციაში და შესაძლებელია დახასიათდეს როგორც ადრესატი („ბავშვი წერილს სწერს მამას“), დესიგნატი („დედა წერილს უწერს ბავშვს“), ეგზეკუტორი („დედა წერილს აწერინებს ბავშვს“) ლოკატიური ობიექტი („დედა ქუდს ახურავს ბავშვს“) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრიე სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი არსებითი სახელები (აგრ. ნაცვალსახელები), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედეით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს<del class="diffchange diffchange-inline">-</del>.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ენობრიე სისტემაში სუბიექტისა და ობიექტის სხვადასხვა სახეობის აღმნიშვნელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არსებითი სახელი|</ins>არსებითი სახელები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(აგრ. ნაცვალსახელები), ანუ აქტანტები გარკვეული წესით უკავშირდებიან პროცესის ან სიტუაციის გამომხატველ გრამატიკულ ერთეულს – ზმნა-შემასმენელს და ქმნიან სინტაქსურ ერთიანობას, ე.წ. წინადადების ბირთვს. იმისდა მიხედეით, თუ რა ხასიათისაა ზმნა, რა სემანტიკური შინაარსისა და სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველია იგი, ზმნური ფორმა შეიძლება წინადადების ბირთვში წარმოდგენილი იყოს სახელის გარეშე (ე. ი. სტრუქტურულად მას არავითარი სახელი არ შეეწყოს: (შდრ. თოვს, წვიმს, ქუხს.), ან ერთი, ან მეტი სახელი (ნაცვალსახელი) დაუკავშირდეს. ამგვარად, წინადადების ბირთვი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზმნური ფორმა განსაზღვრული რაოდენობის ცარიელი სინტაქსური უჯრედებით, რომლებიც შესაძლებელია გრამატიკულად სწორი წინადადებების მისაღებად გარკვეული ფორმის სახელებით (ნაცვალსახელებით) შეივსოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში <del class="diffchange diffchange-inline">თა-</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადების ბირთვის ცენტრალური სინტაქსური ელემენტი ამ თვალსაზრისით ზმნა-შემასმენელია, რომელსაც ამა თუ იმ ფორმით შეეწყობა სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელები (ნაცვალსახელები). ზმნური ფორმის უნარს, შეიწყოს წინადადების ბირთვში სუბიექტურ-ობიექტურ მიმართებათა გამომხატველი სახელების (ნაცვალსახელების), ანუ აქტანტების განსაზღვრული რაოდენობა, შეიძლება ზმნის ვალენტობა ეწოდოს (ლ. ტვნიერი). ამგვარად, ზმნური ფორმის „სინტაქსური ვალენტობა“ განისაზღვრება წინადადების ბირთვში <ins class="diffchange diffchange-inline">თავისუფალ </ins>უჯრედთა რაოდენობით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">გვისუფალ </del>უჯრედთა რაოდენობით.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური უჯრედების რაოდენობა წინადადების ბირთვში განისაზღვრება ზმნური ფორმის სტრუქტურით: ნულვალენტიანი თოვს, ერთევალენტიანი _ ‿ წევს (ის), ორვალენტიანი _ ‿ ‿ კლავს (ის მას), სამვალენტიანი _ ‿ ‿ ‿ სწერს (ის მას მას) და ა. შ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სხვადასხვა ტრანსფორმაციული წესის შემოღებით, ზმნური ფორმის ვალენტობის გარდაქმნის შესაბამისად, შესაძლებელია აღიწეროს ენის სინტაქსურ კონსტრუქციათა გარდაქმნები. მაგ., ორვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია ქვემდებარითა და პირდაპირი დამატებით) ქართულში გარდაიქმნება სამვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ზმნური ფორმის ტრანსფორმაციით კაუზატივის ან ქცევის კატეგორიათა მიხედვით: მამა (S) წერილს (O პირდპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია <ins class="diffchange diffchange-inline">ქვემდებარით</ins>, პირდაპირი და ირიბი დამატებებით) ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>(S) წერილს (O პირდპირი დამატება) წერს → მამა (S) ბავშვს (O ეგზეკუტორი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) ბავშვს (O დესიგნატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უ-წერ-ს; მამა წერილს წერს → მამა (S) წერილს (O ლოკატიური) მისამართს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ს. სამვალენტიანი ზმნური ფორმა (ე. ი. ზმნური კონსტრუქცია <del class="diffchange diffchange-inline">ქეემდებარით</del>, პირდაპირი და ირიბი დამატებებით)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამავე ტრანსფორმაციებით გარდაიქმნება ოთხვალენტიან ზმნურ კონსტრუქციად ირიბი ობიექტის გამომხატველი სახელის ბრუნვის შეცვლით: მამა (S) ბავშვს (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) ა-წერ-ინ-ებ-ს; მამა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბავშვს წერილს სწერს → მამა (S) დედას (O ეგზეკუტორი) ბავშვთან (O ადრესატი) წერილს (O პირდაპირი დამატება) უწერს და ა.შ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სუბიექტ-ობიექტურ მიმართებათა ამსახველ სახელთან დაკავშირებული ნიშნები ზმნურ ფორმაში შესაძლებელია გამოხატავდნენ ამ ერთეულთა სხვადასხვა კატეგორიებს: პირს ან კლასს. ამის მიხედვით გარჩეულია პიროვანი და კლასოვანი უღვლილება (შესაძლებელია შერეული ტიპიც).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს <del class="diffchange diffchange-inline">მკვვეთრად </del>გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის <del class="diffchange diffchange-inline">გამომ- ხატველი </del>სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართული ენის]] ზმნური სისტემა წარმოადგენს სტრუქტურულ ტიპს <ins class="diffchange diffchange-inline">მკვეთრად </ins>გამოხატული პიროვანი უღვლილებით. ზმნა-შემასმენელთან სინტაქსურად დაკავშირებულ სახელთაგან ზმნურ ფორმაში ნიშანს აჩენენ როგორც სუბიექტის, ისე ობიექტის <ins class="diffchange diffchange-inline">გამომხატველი </ins>სახელები. ამ თვალსაზრისით ქართული ზმნა შეიძლება დახასიათდეს როგორც სუბიექტურ-ობიექტური წყობის ზმნა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili