https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98ვარდავარი - რედაქტირების ისტორია2026-05-07T09:20:22Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=58754&oldid=prevEchelidze 18:20, 19 ივლისი 2018-ზე2018-07-19T18:20:22Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:20, 19 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვარდავარ-ი''' ''(სომხ. Վարդավառ)'' – [[ფერისცვალება|ფერისცვალების]] სომხური [[დღესასწაული]]; აღინიშნებოდა [[აღდგომა|აღდგომიდან]] 98-ე დღეს; თავისი ფესვებით უკავშირდება რა [[ქრისტიანობა]]მდელ დღესასწაულს, მიძღვნილს სიყვარულისა და წყლის მფარველი ქალღმერთის – [[ასთღიკი|ასთღიქის]] – [[კულტი]]სადმი და შეითვისა რა ნაყოფიერებისა და დედობის ქალღმერთისა და ნავასარდის (ახალი წელი) დღესასწაულთა ელემენტები, ვარდავარმა მრავალი საუკუნის განმავლობაში არამარტო არქაული დომინანტები შემოინახა, არამედ იგი ფუნქციონალურად მრავალგვარი კომპონენტებითაც გამდიდრდა. ბევრი მკვლევარი „ვარდავარ“ ტერმინს ხეთური ენიდან მომდინარედ მიიჩნევს (ხეთ. ვადარ „წყალი“, არრ „შესხურება“) და მას „[[სომხეთი]]სათვის წლის ყველაზე გვალვიან პერიოდში წვიმის გამოწვევის [[მაგია]]ს“ უკავშირებს (ს. ლისიციანი). ზოგიერთი მეცნიერი დღესასწაულის სახელწოდებაში ვარდ – „ვარდი“ – ძირს გამოყოფს. მართალია, ვარდავარის დღესასწაულზე ყვავილები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ წლის ამ პერიდში ვარდები არ ჰყვავის.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვარდავარ-ი''' ''(სომხ. Վարդավառ)'' – [[ფერისცვალება|ფერისცვალების]] სომხური [[დღესასწაული]]; აღინიშნებოდა [[აღდგომა|აღდგომიდან]] 98-ე დღეს; თავისი ფესვებით უკავშირდება რა [[ქრისტიანობა]]მდელ დღესასწაულს, მიძღვნილს სიყვარულისა და წყლის მფარველი ქალღმერთის – [[ასთღიკი|ასთღიქის]] – [[კულტი]]სადმი და შეითვისა რა ნაყოფიერებისა და დედობის ქალღმერთისა და ნავასარდის (ახალი წელი) დღესასწაულთა ელემენტები, ვარდავარმა მრავალი საუკუნის განმავლობაში არამარტო არქაული დომინანტები შემოინახა, არამედ იგი ფუნქციონალურად მრავალგვარი კომპონენტებითაც გამდიდრდა. ბევრი მკვლევარი „ვარდავარ“ ტერმინს ხეთური ენიდან მომდინარედ მიიჩნევს (ხეთ. ვადარ „წყალი“, არრ „შესხურება“) და მას „[[სომხეთი]]სათვის წლის ყველაზე გვალვიან პერიოდში წვიმის გამოწვევის [[მაგია]]ს“ უკავშირებს (ს. ლისიციანი). ზოგიერთი მეცნიერი დღესასწაულის სახელწოდებაში ვარდ – „ვარდი“ – ძირს გამოყოფს. მართალია, ვარდავარის დღესასწაულზე ყვავილები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ წლის ამ პერიდში ვარდები არ ჰყვავის.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვარდავარის დღესასწაული შაბათ-კვირის მიჯნის ღამეს იწყებოდა. ხალხი წყაროებთან და [[ეკლესია|ეკლესიებთან]] იკრიბებოდა. თარონში (დასავლეთ სომხეთი) მდებარე წმ. კარაპეტის მონასტერი დღესასწაულის გამართვისათვის ყველაზე სასურველ ადგილად ითვლებოდა. ახალგაზრდები მთელ ღამეს კოცონის გარშემო ცეკვასა და სიმღერაში ატარებდნენ; აქვე ხდებოდა სასიყვარულო კავშირების გაბმა და ნიშნობაც კი (<del class="diffchange diffchange-inline">იხ. </del>„[[ვარდავარი ნშანდრუწიუნი|ვარდავარი ნშანდრუწჲუნი]]“); დილაადრიან ისინი ველზე გადიოდნენ და კრეფდნენ ყვავილებს, რომლითაც სახლს, საქონელსა და თავიანთ თავს ამკობდნენ; ყოველ ოჯახს ჩუქნიდნენ თაიგულს და უმღეროდნენ, რის სანაცვლოდაც დიასახლისისაგან კვერცხს, ერბოს, ხილსსა და ტკბილეულს იღებდნენ; შემდეგ, სადმე ჩრდილში ცალ-ცალკე დამსხდარი ქალიშვილები და ვაჟები ხშირად დილამდე შაირობდნენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვარდავარის დღესასწაული შაბათ-კვირის მიჯნის ღამეს იწყებოდა. ხალხი წყაროებთან და [[ეკლესია|ეკლესიებთან]] იკრიბებოდა. თარონში (დასავლეთ სომხეთი) მდებარე წმ. კარაპეტის მონასტერი დღესასწაულის გამართვისათვის ყველაზე სასურველ ადგილად ითვლებოდა. ახალგაზრდები მთელ ღამეს კოცონის გარშემო ცეკვასა და სიმღერაში ატარებდნენ; აქვე ხდებოდა სასიყვარულო კავშირების გაბმა და ნიშნობაც კი („[[ვარდავარი ნშანდრუწიუნი|ვარდავარი ნშანდრუწჲუნი]]“); დილაადრიან ისინი ველზე გადიოდნენ და კრეფდნენ ყვავილებს, რომლითაც სახლს, საქონელსა და თავიანთ თავს ამკობდნენ; ყოველ ოჯახს ჩუქნიდნენ თაიგულს და უმღეროდნენ, რის სანაცვლოდაც დიასახლისისაგან კვერცხს, ერბოს, ხილსსა და ტკბილეულს იღებდნენ; შემდეგ, სადმე ჩრდილში ცალ-ცალკე დამსხდარი ქალიშვილები და ვაჟები ხშირად დილამდე შაირობდნენ.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვარდავარის დღესასწაულზე აუცილებელი იყო ეკლესიების ყვავილებით მორთვა და [[ხორბალი|ხორბლისა]] და [[ქერი]]ს თავთავებისგან შეკრული თაიგულების კურთხევა („[[ხაჭბური|ხაჭბურ-ი]]“). გარდა ამისა, ხორბლის თესლებისაგან აკეთებდნენ თოჯინებს და სახლებში კიდებდნენ. ასეთ თვითნაკეთ თოჯინას დანიშნული ქალიშვილი უგზავნიდა მომავალ დედამთილს, რომელიც მას დიდხანს ინახავდა. ზოგიერთ რეგიონში ამზადებდნენ დიდი ზომის დედოფალებს, რომელებსაც ტარების პროცესში წყლით ასველებდნენ.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვარდავარის დღესასწაულზე აუცილებელი იყო ეკლესიების ყვავილებით მორთვა და [[ხორბალი|ხორბლისა]] და [[ქერი]]ს თავთავებისგან შეკრული თაიგულების კურთხევა („[[ხაჭბური|ხაჭბურ-ი]]“). გარდა ამისა, ხორბლის თესლებისაგან აკეთებდნენ თოჯინებს და სახლებში კიდებდნენ. ასეთ თვითნაკეთ თოჯინას დანიშნული ქალიშვილი უგზავნიდა მომავალ დედამთილს, რომელიც მას დიდხანს ინახავდა. ზოგიერთ რეგიონში ამზადებდნენ დიდი ზომის დედოფალებს, რომელებსაც ტარების პროცესში წყლით ასველებდნენ.</div></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=58753&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''ვარდავარ-ი''' ''(სომხ. Վարդավառ)'' – ფერისცვალების ...2018-07-19T18:18:54Z<p>ახალი გვერდი: '''ვარდავარ-ი''' ''(სომხ. Վարդավառ)'' – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%AA%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90" class="mw-redirect" title="ფერისცვალება">ფერისცვალების</a> ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ვარდავარ-ი''' ''(სომხ. Վարդավառ)'' – [[ფერისცვალება|ფერისცვალების]] სომხური [[დღესასწაული]]; აღინიშნებოდა [[აღდგომა|აღდგომიდან]] 98-ე დღეს; თავისი ფესვებით უკავშირდება რა [[ქრისტიანობა]]მდელ დღესასწაულს, მიძღვნილს სიყვარულისა და წყლის მფარველი ქალღმერთის – [[ასთღიკი|ასთღიქის]] – [[კულტი]]სადმი და შეითვისა რა ნაყოფიერებისა და დედობის ქალღმერთისა და ნავასარდის (ახალი წელი) დღესასწაულთა ელემენტები, ვარდავარმა მრავალი საუკუნის განმავლობაში არამარტო არქაული დომინანტები შემოინახა, არამედ იგი ფუნქციონალურად მრავალგვარი კომპონენტებითაც გამდიდრდა. ბევრი მკვლევარი „ვარდავარ“ ტერმინს ხეთური ენიდან მომდინარედ მიიჩნევს (ხეთ. ვადარ „წყალი“, არრ „შესხურება“) და მას „[[სომხეთი]]სათვის წლის ყველაზე გვალვიან პერიოდში წვიმის გამოწვევის [[მაგია]]ს“ უკავშირებს (ს. ლისიციანი). ზოგიერთი მეცნიერი დღესასწაულის სახელწოდებაში ვარდ – „ვარდი“ – ძირს გამოყოფს. მართალია, ვარდავარის დღესასწაულზე ყვავილები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ წლის ამ პერიდში ვარდები არ ჰყვავის.<br />
<br />
ვარდავარის დღესასწაული შაბათ-კვირის მიჯნის ღამეს იწყებოდა. ხალხი წყაროებთან და [[ეკლესია|ეკლესიებთან]] იკრიბებოდა. თარონში (დასავლეთ სომხეთი) მდებარე წმ. კარაპეტის მონასტერი დღესასწაულის გამართვისათვის ყველაზე სასურველ ადგილად ითვლებოდა. ახალგაზრდები მთელ ღამეს კოცონის გარშემო ცეკვასა და სიმღერაში ატარებდნენ; აქვე ხდებოდა სასიყვარულო კავშირების გაბმა და ნიშნობაც კი (იხ. „[[ვარდავარი ნშანდრუწიუნი|ვარდავარი ნშანდრუწჲუნი]]“); დილაადრიან ისინი ველზე გადიოდნენ და კრეფდნენ ყვავილებს, რომლითაც სახლს, საქონელსა და თავიანთ თავს ამკობდნენ; ყოველ ოჯახს ჩუქნიდნენ თაიგულს და უმღეროდნენ, რის სანაცვლოდაც დიასახლისისაგან კვერცხს, ერბოს, ხილსსა და ტკბილეულს იღებდნენ; შემდეგ, სადმე ჩრდილში ცალ-ცალკე დამსხდარი ქალიშვილები და ვაჟები ხშირად დილამდე შაირობდნენ.<br />
<br />
ვარდავარის დღესასწაულზე აუცილებელი იყო ეკლესიების ყვავილებით მორთვა და [[ხორბალი|ხორბლისა]] და [[ქერი]]ს თავთავებისგან შეკრული თაიგულების კურთხევა („[[ხაჭბური|ხაჭბურ-ი]]“). გარდა ამისა, ხორბლის თესლებისაგან აკეთებდნენ თოჯინებს და სახლებში კიდებდნენ. ასეთ თვითნაკეთ თოჯინას დანიშნული ქალიშვილი უგზავნიდა მომავალ დედამთილს, რომელიც მას დიდხანს ინახავდა. ზოგიერთ რეგიონში ამზადებდნენ დიდი ზომის დედოფალებს, რომელებსაც ტარების პროცესში წყლით ასველებდნენ.<br />
<br />
სადღესასწაულო გართობა-თამაშობანი გრძელდებოდა წყაროებთან, სადაც სოფელი მსხვერპლს სწირავდა და საწესო სუფრას შლიდა. აქ იწყებოდა დღეობის სხვა მნიშვნელოვანი კომპონენტი: ყველა – ბავშვები და მოხუცები, ქალები და მამაკაცები – ერთმანეთს წყლით წუწავდა; წყალი საქონლისთვისაც უნდა შეესხათ; აქვე იმართებოდა სხვადასხვა სპორტული შეჯიბრებებიც, მაგალითად, ვანში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა „ჰაიკისა და ბელის ჭიდაობა“, რომელიც აუცილებლად სომეხთა პირველწინაპრის – ჰაიკის – გამარჯვებით უნდა დამთავრებულიყო.<br />
<br />
<br />
==ლიტერატურა==<br />
*Е. Т.-А. Праздник преображения господня у армян (Вардавар) // Кавказ. 1888, № 201; „Вардавар“ и „Мерелоц“ // Тифлисский листок. 1889, № 162; <br />
*Калашев А. Вардавар (сел. Чайкенд, Елисаветполькой губернии) // СМОМПК. Вып. 18, Тф,. 1894; <br />
*Лисициан С. Очерки этнографии дореволюционной Армении // Кавказский этнографический сборник, т. II. М., 1955; <br />
*Харатян Гр. С., Мкртчян С. С. Праздничная культура: традиции и современность // Армяне. Ответственные редакторы: Л. М. Варданян, Г. Г. Саркисян, А. Е. Тер-Саркисянц. М., 2012.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] <br />
<br />
[[კატეგორია:მითოლოგია]]<br />
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]<br />
[[კატეგორია:სომხური მითები]]<br />
[[კატეგორია:დღესასწაულები]]<br />
[[კატეგორია:სომხური დღესასწაულები]]<br />
[[კატეგორია:რელიგიური დღესასწაულები]]<br />
[[კატეგორია:ეთნოგრაფია]]</div>Echelidze