ვაჰაგნი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 11:07, 26 დეკემბერი 2023-ზე

2023-12-26T11:07:35Z

Tkenchoshvili 19:55, 19 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-19T19:55:35Z

Echelidze 20:47, 14 ივლისი 2018-ზე

2018-07-14T20:47:45Z

Echelidze 20:39, 14 ივლისი 2018-ზე

2018-07-14T20:39:55Z

Echelidze: ახალი გვერდი: ვაჰაგნ-ი (სომხ. Վահագն) – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონ...

2018-07-14T20:39:29Z

ახალი გვერდი: ვაჰაგნ-ი (სომხ. Վահագն) – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონ...

ახალი გვერდი

ვაჰაგნ-ი (სომხ. Վահագն) – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ მითოლოგიაში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
::მშობიარობით იტანჯებოდა ზეცა,
::მშობიარობით იტანჯებოდა მიწა,
::მშობიარობით იტანჯებოდა მეწამული ზღვაც.
::მშობიარობის ტანჯვამ მოიცვა ზღვაში წითელი [[ლერწამი]]ც.
::კვამლი გამოდიოდა ლერწმის ტანიდან,
::ალი გამოდიოდა ლერწმის ტანიდან,
::და ალიდან გადმოხტა ნათელკულულა ყმაწვილი.
::მისი კულულები ცეცხლით იწვოდა,
::წვერებიც ალით გიზგიზებდა,
::თვალები კი ორ მზესავით იყო.
მ. ხორენაცი ამატებს: „ჩვენ საკუთარი ყურებით მოვისმინეთ ეს სიმღერა ფანდირნის თანხლებით. შემდეგ სიმღერა მოგვითხრობდა, რომ ვაჰაგნი ებრძოდა ურჩხულებს და დაამარცხა ისინი“.

ელინისტურ ხანაში ვაჰაგნი გაიგივებული იყო არეს-მარსთან და [[ჰერაკლე]]სთან. შუა საუკუნეების სომხეთის სახალხო მომღერლები, [[ფანდური]]ს თანხლებით, უმღეროდნენ მზე-ვააგნის დაბადებას ციურ ზღვაში ალისფერი ლერწმიდან (ხორენაცი). სხვა კოსმოგონიურ [[მითი|მითში]] მოთხრობილია, რომ მკაცრ ზამთარში ვაჰაგნმა, სომეხთა წინაპარმა, ბარშამს – ასურიელების წინაპარს – ნამჯა მოპარა და ზეცაში გაუჩინარდა, მაგრამ გზადაგზა წვრილ-წვრილი ნამჯა დაუცვივდა. იმ დროიდან ირმის ნახტომს სომხურად „ნამჯის ქურდის კვალი“ ეწოდება. ვაჰაგნის სახე ეპოსის („დავით სასუნელი“) მთავარი გმირის პროტოტიპი გახდა. მეფე ართაშეს მეორემ ვაჰაგნის სახელობის ტაძარი ააგო მცირე ახბაქში (ვასპურაკანი), ხოლო თრდატ პირველმა – დერჯანში.

ღვთაების მთავარი დღესასწაული შუა ოქტომბერში აღინიშნებოდა; ყოველი თვის 27-ე დღეს ვააგნი ეწოდებოდა.

==ლიტერატურა==
*Агатангелос. История Армении. Пер. с древнеарм., в ступ. ст. и коммент. К. С. Тер-Давтян, С. С. Аревшатяна. Ереван, 2004:;
*Анания Ширакаци. Космография. Пер., предисл. И коммент. К. С. Тер-Давтян и С. С. Аревшатяна. Ереван, 1962;
*Арутюнян С. Б. Вахагн // Мифологический словарь. Гл. редактор Е. М. Мелетинский. М., 1991;
*Вардумян Г. Д. Дохристианский пантеон // Армяне. Ответственные редакторы: Л. М. Варданян, Г. Г. Саркисян, А. Е. Тер-Саркисянц. М., 2012.

==წყარო==
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]]

[[კატეგორია:მითოლოგია]]
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]
[[კატეგორია:სომხური მითები]]
[[კატეგორია:ღმერთები]]
[[კატეგორია:სომხური ღვთაებანი]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:ViSapTmebrZoli vahagni.jpg|thumb|250პქ|'''ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნი'''. კ. ნურიჯანიანი. ერევანი]]
-'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ [[მითოლოგია]]ში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
+'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ [[მითოლოგია]]ში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი [[ეპითეტი]] „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
 ::მშობიარობით იტანჯებოდა ზეცა,

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:ViSapTmebrZoli vahagni.jpg|thumb|250პქ|'''ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნი'''. კ. ნურიჯანიანი. ერევანი]]
-'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ მითოლოგიაში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
+'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ [[მითოლოგია]]ში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
 ::მშობიარობით იტანჯებოდა ზეცა,
 ::მშობიარობით იტანჯებოდა მიწა,

←წინა ვერსია		20:47, 14 ივლისი 2018-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
		+	[[ფაილი:ViSapTmebrZoli vahagni.jpg\|thumb\|250პქ\|'''ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნი'''. კ. ნურიჯანიანი. ერევანი]]
	'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ მითოლოგიაში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:		'''ვაჰაგნ-ი''' ''(სომხ. Վահագն)'' – ჭექა-ქუხილისა და სიმამაცის ღმერთი, მონადირე და [[მეომარი]], [[არამაზდი]]ს ვაჟი სომხურ მითოლოგიაში (სხვა ვერსიით, ვაჰაგნი არის არა ღმერთი, არამედ მეფე ტიგრან-ვიშაპთმებრძოლის – [[აჟდაჰაკი]]ს მკვლელის – ვაჟი). იგი ტანჯვით შვა მიწამ და ცამ, აგრეთვე – მეწამულმა ზღვამ, ალისმფრქვეველი წითელი ლერწმის მეშვეობით; ალისაგან იშვა ვაჰაგნი ცეცხლოვანი თმებითა და წვერებით, ორი მზის მსგავსი გიზგიზა თვალებით; დაბადებისთანავე შეუდგა [[ვიშაპები]]ს ამოწყვეტას (აქედანაა მისი ეპითეტი „ვიშაპთმებრძოლი“). მ. ხორენაცთან შემონახულია ვიშაპთმებრძოლი ვაჰაგნის დაბადებასთან დაკავშირებული სიმღერის ფოლკლორული ორიგინალი:
	::მშობიარობით იტანჯებოდა ზეცა,		::მშობიარობით იტანჯებოდა ზეცა,