https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98 2026-05-13T19:30:40Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=215047&oldid=prev 2023-11-27T13:31:19Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:31, 27 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] [[კვატერნიონი|კვატერნიონთა]] თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] [[კვატერნიონი|კვატერნიონთა]] თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy [[კომპლექსური რიცხვები]] სამგანზომილებიანი [[სივრცე <del class="diffchange diffchange-inline">(მათემატიკა)</del>|სივრცისათვის]]. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი [[ელემენტი (მათემატიკა)|ელემენტი]] [[ირლანდია]]ში, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy [[კომპლექსური რიცხვები]] სამგანზომილებიანი [[სივრცე|სივრცისათვის]]. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი [[ელემენტი (მათემატიკა)|ელემენტი]] [[ირლანდია]]ში, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრასმანი იყო შტეტინის გიმნაზიის მასწავლებელი. თვითნასწავლმა მათემატიკოსმა სიცოცხლეში ვერ მიიღო აღიარება, ამიტომ ჩამოსცილდა [[მათემატიკა]]ს და მთლიანად შესწირა თავი ფილოლოგიას, სადაც მან მალე მიაღწია წარმატებებს. მისი წიგნის („მოძღვრება განფენილობის შესახებ“, 1844) პირველი ნაწილი მიძღვნილია მხოლოდ [[აფინური გეომეტრია|აფინური გეომეტრიისადმი]], რომელიც არ შეიცავს არავითარ [[ფორმულა]]ს და ყველა დასკვნა გაკეთებულია ზოგადი ფილოსოფიური ცნებებიდან გამომდინარე. მეორე ნაწილი (1862) შეიცავს იმავე თეორიას n- განზომილებიანი სივრცისათვის.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრასმანი იყო შტეტინის გიმნაზიის მასწავლებელი. თვითნასწავლმა მათემატიკოსმა სიცოცხლეში ვერ მიიღო აღიარება, ამიტომ ჩამოსცილდა [[მათემატიკა]]ს და მთლიანად შესწირა თავი ფილოლოგიას, სადაც მან მალე მიაღწია წარმატებებს. მისი წიგნის („მოძღვრება განფენილობის შესახებ“, 1844) პირველი ნაწილი მიძღვნილია მხოლოდ [[აფინური გეომეტრია|აფინური გეომეტრიისადმი]], რომელიც არ შეიცავს არავითარ [[ფორმულა]]ს და ყველა დასკვნა გაკეთებულია ზოგადი ფილოსოფიური ცნებებიდან გამომდინარე. მეორე ნაწილი (1862) შეიცავს იმავე თეორიას n- განზომილებიანი სივრცისათვის.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=212581&oldid=prev 2023-11-10T20:46:47Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:46, 10 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ანალიზი]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ვექტორი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ვექტორი]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=212203&oldid=prev 2023-11-08T10:11:29Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:11, 8 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[ვექტორი|ვექტორული]] [[ანალიზი (მათემატიკა)|ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[ვექტორი|ვექტორული]] [[ანალიზი (მათემატიკა)|ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი <del class="diffchange diffchange-inline">(ვექტორული ველის გრიგალი)</del>|როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], [[გრინი ჯორჯ |გრინის]], სტოქსის და სხვა კლასიკურ [[თეორემა|თეორემებში]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი |როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], [[გრინი ჯორჯ |გრინის]], სტოქსის და სხვა კლასიკურ [[თეორემა|თეორემებში]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] [[კვატერნიონი|კვატერნიონთა]] თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] [[კვატერნიონი|კვატერნიონთა]] თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=210607&oldid=prev 2023-10-30T12:04:17Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:04, 30 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[ვექტორული ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[<ins class="diffchange diffchange-inline">ვექტორი|</ins>ვექტორული<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[ანალიზი (მათემატიკა)|</ins>ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი (ვექტორული ველის გრიგალი)|როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], [[გრინი ჯორჯ |გრინის]], სტოქსის და სხვა კლასიკურ [[თეორემა|თეორემებში]].</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი (ვექტორული ველის გრიგალი)|როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], [[გრინი ჯორჯ |გრინის]], სტოქსის და სხვა კლასიკურ [[თეორემა|თეორემებში]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო [[ჰამილტონი უილიამ როუან|ჰამილტონის]] <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კვატერნიონი|</ins>კვატერნიონთა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy კომპლექსური რიცხვები სამგანზომილებიანი სივრცისათვის. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი ელემენტი <del class="diffchange diffchange-inline">ირლანდიაში</del>, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კომპლექსური რიცხვები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>სამგანზომილებიანი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სივრცე (მათემატიკა)|</ins>სივრცისათვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ელემენტი (მათემატიკა)|</ins>ელემენტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[ირლანდია]]ში</ins>, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გრასმანი იყო შტეტინის გიმნაზიის მასწავლებელი. თვითნასწავლმა მათემატიკოსმა სიცოცხლეში ვერ მიიღო აღიარება, ამიტომ ჩამოსცილდა <del class="diffchange diffchange-inline">მათემატიკას </del>და მთლიანად შესწირა თავი ფილოლოგიას, სადაც მან მალე მიაღწია წარმატებებს. მისი წიგნის („მოძღვრება განფენილობის შესახებ“, 1844) პირველი ნაწილი მიძღვნილია მხოლოდ აფინური გეომეტრიისადმი, რომელიც არ შეიცავს არავითარ <del class="diffchange diffchange-inline">ფორმულას </del>და ყველა დასკვნა გაკეთებულია ზოგადი ფილოსოფიური ცნებებიდან გამომდინარე. მეორე ნაწილი (1862) შეიცავს იმავე თეორიას n- განზომილებიანი სივრცისათვის.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გრასმანი იყო შტეტინის გიმნაზიის მასწავლებელი. თვითნასწავლმა მათემატიკოსმა სიცოცხლეში ვერ მიიღო აღიარება, ამიტომ ჩამოსცილდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მათემატიკა]]ს </ins>და მთლიანად შესწირა თავი ფილოლოგიას, სადაც მან მალე მიაღწია წარმატებებს. მისი წიგნის („მოძღვრება განფენილობის შესახებ“, 1844) პირველი ნაწილი მიძღვნილია მხოლოდ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[აფინური გეომეტრია|</ins>აფინური გეომეტრიისადმი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, რომელიც არ შეიცავს არავითარ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფორმულა]]ს </ins>და ყველა დასკვნა გაკეთებულია ზოგადი ფილოსოფიური ცნებებიდან გამომდინარე. მეორე ნაწილი (1862) შეიცავს იმავე თეორიას n- განზომილებიანი სივრცისათვის.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გიბსმა თავისი პირველი (და უკანასკნელი) ნაშრომები ვექტორულ აღრიცხვაში გამოაქვეყნა 1881 და 1884 წლებში. 1901 წელს მისი ლექციები („ვექტორული ანალიზის ელემენტები სტუდენტი-ფიზიკოსებისათვის“), რომლებიც ჩაიწერა და დაამუშავა ვილსონმა, ცალკე წიგნად გამოვიდა გიბსის წინასიტყვაობით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გიბსმა თავისი პირველი (და უკანასკნელი) ნაშრომები ვექტორულ აღრიცხვაში გამოაქვეყნა 1881 და 1884 წლებში. 1901 წელს მისი ლექციები („ვექტორული ანალიზის ელემენტები სტუდენტი-ფიზიკოსებისათვის“), რომლებიც ჩაიწერა და დაამუშავა ვილსონმა, ცალკე წიგნად გამოვიდა გიბსის წინასიტყვაობით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დაახლოებით იმავე პერიოდს ეკუთვნის ინგლისელი მათემატიკოსის, ინჟინერ-ელექტრიკოსის ხევისაიდის შრომები. მისმა სტატიებმა 1891-1912 წლებში შეადგინა ნაშრომი – „ელექტრომაგნიტური თეორია“. მან ვექტორული ანალიზის გამოყენება 1882 წლიდან დაიწყო, ასე რომ, 1891 წლის სტატია უკვე შეიცავს ვექტორული ალგებრის სრულ თეორიას. ამ აღრიცხვის წყაროს წარმოადგენდა ჰამილტონის შრომები, თეტის „ლექციები კვატერნიონების შესახებ“ (1867, 1873), მაქსველის <del class="diffchange diffchange-inline">„ტრაქტატი </del>ელექტრობის და მაგნეტიზმის შესახებ“ და გიბსის სტატიები. ხევისაიდი და გიბსი ცვლიდნენ წერილებს; ამიტომაც ვექტორული ანალიზი მათემატიკის დამოუკიდებელი განშტოება გახდა უმთავრესად გიბსისა და ხევისაიდის შრომების შედეგად.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დაახლოებით იმავე პერიოდს ეკუთვნის ინგლისელი მათემატიკოსის, ინჟინერ-ელექტრიკოსის ხევისაიდის შრომები. მისმა სტატიებმა 1891-1912 წლებში შეადგინა ნაშრომი – „ელექტრომაგნიტური თეორია“. მან ვექტორული ანალიზის გამოყენება 1882 წლიდან დაიწყო, ასე რომ, 1891 წლის სტატია უკვე შეიცავს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ვექტორული ალგებრა|</ins>ვექტორული ალგებრის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>სრულ თეორიას. ამ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[აღრიცხვა (მათემატიკა)|</ins>აღრიცხვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>წყაროს წარმოადგენდა ჰამილტონის შრომები, თეტის „ლექციები კვატერნიონების შესახებ“ (1867, 1873), მაქსველის <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[ტრაქტატი]] </ins>ელექტრობის და მაგნეტიზმის შესახებ“ და გიბსის სტატიები. ხევისაიდი და გიბსი ცვლიდნენ წერილებს; ამიტომაც ვექტორული ანალიზი მათემატიკის დამოუკიდებელი განშტოება გახდა უმთავრესად გიბსისა და ხევისაიდის შრომების შედეგად.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=210529&oldid=prev 2023-10-30T10:21:22Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:21, 30 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[ვექტორული ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – [[ვექტორული აღრიცხვა|ვექტორული აღრიცხვის]] ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება [[ვექტორული ველი|ვექტორული]] და [[სკალარული ველი|სკალარული ველები]]. [[ვექტორული ანალიზი]] შეისწავლის სკალარული [[არგუმენტი (მათემატიკა)|არგუმენტის]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|ვექტორ-ფუნქციებს]] და [[ველი (ალგებრული)|ველის]] [[თეორია|თეორიის]] ზოგიერთ საკითხს [[დიფერენციალური აღრიცხვა|დიფერენციალური]] და [[ინტეგრალური აღრიცხვა|ინტეგრალური აღრიცხვის]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|მეთოდებით]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი (ვექტორული ველის გრიგალი)|როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], გრინის, სტოქსის და სხვა კლასიკურ თეორემებში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის [[დივერგენცია]], ვექტორული ველის [[როტორი (ვექტორული ველის გრიგალი)|როტორი]], ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია [[კონტური|კონტურის]] გასწვრივ, ველის [[გრადიენტი]], ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|გაუსის]], <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გრინი ჯორჯ |</ins>გრინის<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, სტოქსის და სხვა კლასიკურ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თეორემა|</ins>თეორემებში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო ჰამილტონის კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ჰამილტონი უილიამ როუან|</ins>ჰამილტონის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy კომპლექსური რიცხვები სამგანზომილებიანი სივრცისათვის. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი ელემენტი ირლანდიაში, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy კომპლექსური რიცხვები სამგანზომილებიანი სივრცისათვის. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი ელემენტი ირლანდიაში, ხოლო შემდგომ ინგლისში.</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=210523&oldid=prev 2023-10-30T10:14:54Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:14, 30 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – ვექტორული აღრიცხვის ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება ვექტორული და სკალარული ველები. ვექტორული ანალიზი შეისწავლის სკალარული არგუმენტის ვექტორ-ფუნქციებს და ველის თეორიის ზოგიერთ საკითხს დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის მეთოდებით.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ვექტორული აღრიცხვა|</ins>ვექტორული აღრიცხვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ვექტორული <ins class="diffchange diffchange-inline">ველი|ვექტორული]] </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სკალარული ველი|</ins>სკალარული ველები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ვექტორული ანალიზი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შეისწავლის სკალარული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არგუმენტი (მათემატიკა)|</ins>არგუმენტის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[ვექტორ-ფუნქცია (სკალარული არგუმენტის)|</ins>ვექტორ-ფუნქციებს<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ველი (ალგებრული)|</ins>ველის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[თეორია|</ins>თეორიის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ზოგიერთ საკითხს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>დიფერენციალური <ins class="diffchange diffchange-inline">აღრიცხვა|დიფერენციალური]] </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ინტეგრალური აღრიცხვა|</ins>ინტეგრალური აღრიცხვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] [[მეთოდი (მათემატიკური)|</ins>მეთოდებით<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის დივერგენცია, ვექტორული ველის როტორი, ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია კონტურის გასწვრივ, ველის გრადიენტი, ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-გაუსის, გრინის, სტოქსის და სხვა კლასიკურ თეორემებში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>დივერგენცია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ვექტორული ველის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>როტორი <ins class="diffchange diffchange-inline">(ვექტორული ველის გრიგალი)|როტორი]]</ins>, ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კონტური|</ins>კონტურის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გასწვრივ, ველის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გრადიენტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-<ins class="diffchange diffchange-inline">[[გაუსი კარლ ფრიდრიხ|</ins>გაუსის<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, გრინის, სტოქსის და სხვა კლასიკურ თეორემებში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო ჰამილტონის კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო ჰამილტონის კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=210411&oldid=prev 2023-10-27T11:14:48Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:14, 27 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ანალიზი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ანალიზი]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ვექტორი]]</ins></div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%98&diff=210123&oldid=prev 2023-10-24T12:18:56Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ვექტორული ანალიზი&#039;&#039;&#039; – ვექტორული აღრიცხვის ნაწილი, რომელში...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ვექტორული ანალიზი''' – ვექტორული აღრიცხვის ნაწილი, რომელშიც შეისწავლება ვექტორული და სკალარული ველები. ვექტორული ანალიზი შეისწავლის სკალარული არგუმენტის ვექტორ-ფუნქციებს და ველის თეორიის ზოგიერთ საკითხს დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის მეთოდებით.<br /> <br /> ვექტორული ანალიზის ძირითადი ცნებებია ვექტორული ველის დივერგენცია, ვექტორული ველის როტორი, ვექტორ-ფუნქციის ცირკულაცია კონტურის გასწვრივ, ველის გრადიენტი, ვექტორული ველის ნაკადი და ა.შ. ამ ცნებებს შორის კავშირი დამყარებულია ოსტროგრადსკ-გაუსის, გრინის, სტოქსის და სხვა კლასიკურ თეორემებში.<br /> <br /> სახელწოდება „ვექტორული ანალიზი“ შემოიღო ამერიკელმა მეცნიერმა გიბსმა. გიბსის დამოწმებით, მან ვექტორულ აღრიცხვაზე ფიქრი დაიწყო ჰამილტონის კვატერნიონთა თეორიისა და გრასმანის „მოძღვრება განფენილობის შესახებ“ კრიტიკული შესწავლის პროცესში.<br /> <br /> ეს ორი მონათესავე თეორია თითქმის ერთდროულად დაიბადა. ჰამილტონი ცდილობდა განეზოგადებინა x+iy კომპლექსური რიცხვები სამგანზომილებიანი სივრცისათვის. 8- წლიანი დაძაბული შრომის შედეგად მან შექმნა კვატერნიონთა თეორია (1835-1843). აქედან მოყოლებული ჰამილტონი დაკავებული იყო მხოლოდ მისი განვითარებით და გავრცელებით. კვატერნიონთა თეორია გახდა მათემატიკური განათლების აუცილებელი ელემენტი ირლანდიაში, ხოლო შემდგომ ინგლისში.<br /> <br /> გრასმანი იყო შტეტინის გიმნაზიის მასწავლებელი. თვითნასწავლმა მათემატიკოსმა სიცოცხლეში ვერ მიიღო აღიარება, ამიტომ ჩამოსცილდა მათემატიკას და მთლიანად შესწირა თავი ფილოლოგიას, სადაც მან მალე მიაღწია წარმატებებს. მისი წიგნის („მოძღვრება განფენილობის შესახებ“, 1844) პირველი ნაწილი მიძღვნილია მხოლოდ აფინური გეომეტრიისადმი, რომელიც არ შეიცავს არავითარ ფორმულას და ყველა დასკვნა გაკეთებულია ზოგადი ფილოსოფიური ცნებებიდან გამომდინარე. მეორე ნაწილი (1862) შეიცავს იმავე თეორიას n- განზომილებიანი სივრცისათვის.<br /> <br /> გიბსმა თავისი პირველი (და უკანასკნელი) ნაშრომები ვექტორულ აღრიცხვაში გამოაქვეყნა 1881 და 1884 წლებში. 1901 წელს მისი ლექციები („ვექტორული ანალიზის ელემენტები სტუდენტი-ფიზიკოსებისათვის“), რომლებიც ჩაიწერა და დაამუშავა ვილსონმა, ცალკე წიგნად გამოვიდა გიბსის წინასიტყვაობით.<br /> <br /> დაახლოებით იმავე პერიოდს ეკუთვნის ინგლისელი მათემატიკოსის, ინჟინერ-ელექტრიკოსის ხევისაიდის შრომები. მისმა სტატიებმა 1891-1912 წლებში შეადგინა ნაშრომი – „ელექტრომაგნიტური თეორია“. მან ვექტორული ანალიზის გამოყენება 1882 წლიდან დაიწყო, ასე რომ, 1891 წლის სტატია უკვე შეიცავს ვექტორული ალგებრის სრულ თეორიას. ამ აღრიცხვის წყაროს წარმოადგენდა ჰამილტონის შრომები, თეტის „ლექციები კვატერნიონების შესახებ“ (1867, 1873), მაქსველის „ტრაქტატი ელექტრობის და მაგნეტიზმის შესახებ“ და გიბსის სტატიები. ხევისაიდი და გიბსი ცვლიდნენ წერილებს; ამიტომაც ვექტორული ანალიზი მათემატიკის დამოუკიდებელი განშტოება გახდა უმთავრესად გიბსისა და ხევისაიდის შრომების შედეგად.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:მათემატიკა]]<br /> [[კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი]]<br /> [[კატეგორია:ანალიზი]]</div>

Echelidze