ვოლტერი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili: /* ვილტერია ტრაგედიები */

2023-07-12T12:05:37Z

‎ვილტერია ტრაგედიები

Tkenchoshvili 12:03, 12 ივლისი 2023-ზე

2023-07-12T12:03:39Z

Tkenchoshvili 11:53, 12 ივლისი 2023-ზე

2023-07-12T11:53:52Z

ცვლილებების ჩვენება

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: ვოლტერი '''ვოლტერი''' – (''ფრამგ.'' Voltaire, ნამდვილი სახ...

2023-05-31T10:11:08Z

ახალი გვერდი: ვოლტერი '''ვოლტერი''' – (''ფრამგ.'' Voltaire, ნამდვილი სახ...

ახალი გვერდი

[[ფაილი:Volteri.JPG|thumb|ვოლტერი]]
'''ვოლტერი''' – (''ფრამგ.'' Voltaire, ნამდვილი სახელი ფრანსუა მარი არუე, ''ფრანგ.'' François-Marie Arouet, 1694-1778), ფრანგი მწერალი, დრამატურგი, საზოგადო მოღვაწე, ფრანგული განმანათლებლობის უდიდესი წარმომადგენელი.

კლასიციზმთან დაკავშირებული იყო როგორც დრამატურგი, გააგრძელა კორნელის და რასინის ტრადიციები. დაწერა 52 პიესა, მათ შორის 27 [[ტრაგედია]]. იგი ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს (ქალაქს, ქვეყანას) და ყველგან ქმნიდა შინაურ [[თეატრი|თეატრს]], სადაც დგამდა თავის [[პიესა (დრამატული ნაწარმოები)|პიესებს]] და წარმოდგენებში თავადაც მონაწილეობდა როგორც მსახიობი. პირველმა [[ტრაგედია]]მ „ოიდიპოსი“, რომელიც დაიდგა „კომედი ფრანსეზში“ (ისევე როგორც მისი მომდევნო პიესები), მას მოუტანა პირველი წარმატება. ბოლო ტრაგედიის „ირინა“ წარმოდგენის შემდეგ, პარიზმა იგი შეამკო დაფნის გვირგვინით. განმანათლებლური იდეების პროპაგანდისათვის მას დასჭირდა ტრაგედიის თემატიკის გაფართოება. ანტიკურ [[სიუჟეტი|სიუჟეტებთან]] ერთად, მან მიმართა შუა საუკუნეების სიუჟეტებს და ეგზოტიკურ თემებს. ამასთანავე, იგი ცდილობდა დაეცვა ისტორიული და ეთნოგრაფიული სინამდვილე.

ინგლისში ყოფნის დროს იგი გაეცნო შექსპირის შემოქმედებას და მოექცა მისი გავლენის ქვეშ. შექსპირის „იულიუს კეისრის“ გავლენით დაწერა ტრაგედიები „ბრუტორი“ და „კეისრის სიკვდილი“, „ჰამლეტის“ გავლენით – „ერიფილა“ და „სემირამიდა“, „ოტელოს“ გავლენით – ტრაგედია-შედევრი „ზაირა“, შექსპირის ქრონიკების მიხედვით – „ადელაიდა დიუგეკლენი“. ანტიკლერიკალური განწყობა ნათლად მოსჩანს მის პიესაში „ალზირა“, „მუჰამედ წინასწარმეტყველი ანუ ფანატიზმი“. მან ერთ-ერთმა პირველმა შექმნა ფსიქოლოგიური ტრაგედია „მეროპა“. მისთვის საეტაპო მნიშვნელობა ჰქონდა ფილოსოფიური ტრაგედიის „ჩინელი ობოლის“ შექმნას. იგი ამ პიესაში შეეცადა გადმოეცა ჩინური კოლორიტი. იგივე გაიმეორა მან ტრაგედიაში „ტანკრედი“. რეალისტური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მომდევნო ტრაგედიაში „ოლიმპია“. კლასიცისტური კანონებიდან გადახვევა კიდევ უფრო მკაფიო ხდება პიესაში „სკვითები“. აქ მას პერსონაჟებად შემოჰყავს უბრალო ადამიანები – მწყემსები და გლეხები. ანტიკლერიკალური ტირადების გამო ამ ტრაგედიის დადგმა აიკრძალა. იგივე ბედი ეწია „მინოსის კანონს“, „დონ პედროს“, მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო ტრაგედიული პოეტი, მან შექმნა რამდენიმე „შერეული ჟანრის“ პიესა. „უძღები შვილი“ ეძღვნება სიყვარულის თავისუფალ არჩევანს და ოჯახის ახალ იდეალს. „ნანინში“ იგი დაუპირისპირდა წოდებრივი თანაბრობის იდეას და სიყვარული ყოველგვარ სოციალურ მდგომარეობაზე მაღლა დააყენა. პიესაში „შოტლანდიელი ქალი“ იგი ძალზე დაუახლოვდა „სენტიმენტალურ დრამას“. მან დაწერა რამდენიმე [[კომედია]] მოლიერის „მაღალი კომედიის“ სტილში – „არათავმდაბალი“, „შურიანი“, „შემნახველი“, გამოიყენა ინგლისური კომედიის ექსცენტრიულობა და ხასიათები კომედიებში „უცნაური, ანუ ბატონი მწვანე კონცხიდან“, „უკარება“. მის მიერ შექმნილმა განმანათლებლურმა და ფილოსოფიურმა ტრაგედიებმა დიდად შეუწყო ხელი კლასიცისტური ტენდენციების გავრცელებას მთელს [[ევროპა]]ში.

==წყარო==
[[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:ფრანგი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი დრამატურგები]]
[[კატეგორია:ფრანგი განმანათლებლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები]]
[[კატეგორია:ფრანგი პუბლიცისტები]]

@@ ხაზი 39: / ხაზი 39: @@
 ==ვილტერია ტრაგედიები==
-„ოიდიპოსი“
+* „[[ოიდიპოსი (ვოლტერის ტრაგედია)|ოიდიპოსი]]“
-„ირინა“
+* „ირინა“
-„ბრუტოსი“
+* „[[ბრუტუსი (ვოლტერის ტრაგედია)|ბრუტუსი]]“
-„კეისრის სიკვდილი“
+* „კეისრის სიკვდილი“
-„ერიფილა“
+* „ერიფილა“
-„სემირამიდა“
+* „სემირამიდა“
-„ზაირა“
+* „[[ზაირა (ვოლტერის ტრაგედია)|ზაირა]]“
-„ადელაიდა დიუგეკლენი“
+* „ადელაიდა დიუგეკლენი“
-„ალზირა“
+* „ალზირა“
-„მუჰამედ წინასწარმეტყველი ანუ ფანატიზმი“
+* „[[მუჰამედი (ვოლტერის ტრაგედია)|მუჰამედ წინასწარმეტყველი ანუ ფანატიზმი]]“
-„მეროპა“
+* „მეროპა“
-„ჩინელი ობოლი“
+* „ჩინელი ობოლი“
-„ტანკრედი“
+* „ტანკრედი“
-„ოლიმპია“
+* „ოლიმპია“
-„სკვითები“
+* „სკვითები“
-„მინოსის კანონი“
+* „მინოსის კანონი“
-„დონ პედრო“
+* „დონ პედრო“
-−
 ==წყარო==

@@ ხაზი 9: / ხაზი 9: @@
 იდეალური, განათლებული მონარქის სახე შექმნა ვოლტერმა ტრაგედიებში „მინოსის კანონები“ (1772) და „დონ პედრო“ (1775). მონარქი, რომლის მიზანია ხალხის განათლება და ქვეყნის განვითარება, უპირისპირდება მაღალი წრის საზოგადოებას და ეკლესიის მსახურებს.
 ვოლტერს, სახელმწიფოს შენარჩუნება განმანათლებლური აბსოლუტიზმის ფორმით სურდა. კლასიცისტური
@@ ხაზი 37: / ხაზი 36: @@
 ვოლტერის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია [[შექსპირი უილიამ|შექსპირმა]], რომლის ნაწარმოებებიდან თარგმნა ნაწყვეტები და ისწავლა გრძნობების გადმოცემა. მან ასევე გამოიყენა [[სიუჟეტი|სიუჟეტები]] – მაგალითად, მსგავსებაა „ოტელოსა“ და „ზაირის“, „ჰამლეტსა“ და „სემირამისს“ შორის. დრამატურგს მოსწონდა შექსპირის პიესებისთვის დამახასიათებელი გამომსახველობა, დაძაბულობა, დინამიზმი. მაგრამ როგორც კლასიცისტი დრამატურგისთვის ბევრი რამ მიუღებელი იყო, რასაც ის „ბარბაროსულ საუკუნეს“ აბრალებდა, რომელშიც შექსპირი ცხოვრობდა. ვოლტერი, ერთი მხრივ, აღფრთოვანებული გახლდათ ინგლისელი დრამატურგით, მაგრამ, მეორე მხრივ, აკრიტიკებდა მას. XVIII საუკუნის 30-იან წლებში შექსპირი საფრანგეთში ითვლებოდა „ბარბაროსად“, რადგან პიესებში არ იყენებდა კლასიციზმისთვის დამახასიათებელი მოქმედების
-ერთიანობის კანონს, სადაც მაღალი და დაბალი (კომედია და ტრაგედია) ჟანრი იყო შერწყმული. ამიტომ ვოლტერის მხრიდან შექსპირის ქება იმ დროისთვის დიდ გაბედულებას მოითხოვდა.
+ერთიანობის კანონს, სადაც მაღალი და დაბალი (კომედია და ტრაგედია) ჟანრი იყო შერწყმული. ამიტომ ვოლტერის მხრიდან შექსპირის ქება იმ დროისთვის დიდ გაბედულებას მოითხოვდა.''ნინო ქირია''
-''ნინო ქირია''
+==ვილტერია ტრაგედიები==