https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98 2026-05-07T00:35:41Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=246341&oldid=prev 2025-05-07T19:31:50Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:31, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 48:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 48:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მეტყველების ნაწილები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მეტყველების ნაწილები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=218659&oldid=prev 2024-02-07T07:18:48Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:18, 7 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკვიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშვნელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკვიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშვნელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედვით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხვდება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), [[ზმნისართი]] (აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედვით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხვდება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნაცვალსახელი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), [[ზმნისართი]] (აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=217612&oldid=prev 2024-01-22T16:05:39Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:05, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიღებული შეხედულების თანახმად, ხარისხის ფორმები, საზოგადოდ, ვითარებითი ზედსართავი სახელის კუთვნილებაა, მიმართებითი ზედსართავი სახელი ამ &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიღებული შეხედულების თანახმად, ხარისხის ფორმები, საზოგადოდ, ვითარებითი ზედსართავი სახელის კუთვნილებაა, მიმართებითი ზედსართავი სახელი ამ &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, <del class="diffchange diffchange-inline">ჭკეიანი </del>(← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშვნელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, <ins class="diffchange diffchange-inline">ჭკვიანი </ins>(← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშვნელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედვით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხვდება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), [[ზმნისართი]] (აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედვით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხვდება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), [[ზმნისართი]] (აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=217609&oldid=prev 2024-01-22T13:26:10Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&amp;diff=217609&amp;oldid=216858">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=216858&oldid=prev 2024-01-07T11:04:47Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:04, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკეიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშენელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკეიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშენელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედეით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხედება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), ზმნისართი (აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვეენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედეით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხედება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნისართი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(აქაური, სამუდამო), [[ზმნა]] (მშვეენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=216840&oldid=prev 2024-01-07T00:06:22Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">00:06, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკეიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშენელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკეიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშენელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ&#160; სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედეით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხედება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), ზმნისართი (აქაური, სამუდამო), ზმნა (მშვეენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედეით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხედება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), ზმნისართი (აქაური, სამუდამო), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(მშვეენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 39:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== ლიტერატურა ==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== ლიტერატურა ==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* შანიძე ა. ქართული (ენის) გრამატიკის საფუძელები, I. მორფოლოგია, თბ, 1953 (I973); &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[შანიძე აკაკი|</ins>შანიძე ა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. ქართული (ენის) გრამატიკის საფუძელები, I. მორფოლოგია, თბ, 1953 (I973); &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* იმნაიშვილი ი. სახელთა ბრუნება და ბრუნვათა ფუნქციები ძველ ქართულში, თბ. I957;&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* იმნაიშვილი ი. სახელთა ბრუნება და ბრუნვათა ფუნქციები ძველ ქართულში, თბ. I957;&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ზურაბიშვილი თ. ოდნაობითის ფორმათა ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. – „სმამ“, I962, ტ. 29, №5;&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ზურაბიშვილი თ. ოდნაობითის ფორმათა ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. – „სმამ“, I962, ტ. 29, №5;&#160; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=216792&oldid=prev 2024-01-06T15:38:05Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">15:38, 6 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალ-მაღალი) ან ნაირფუძიანი (ღარიბ-ღატაკი, ცოცხალ-მკედარი; ვარდისფერი, გულქვა, გულკეთილი, გულგატეხილი).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალ-მაღალი) ან ნაირფუძიანი (ღარიბ-ღატაკი, ცოცხალ-მკედარი; ვარდისფერი, გულქვა, გულკეთილი, გულგატეხილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედსართავი სახელი როგორც ნიშან-თვისების გამომხატველი სიტყვა, საგნის სახელთან – არსებით სახელთან (საზღვრულთან) ერთად ფუნქციონირებს: ქმნის მსაზღვრელ-საზღვრულის სინტაქსურ წყვილს, იბრუნვის როგორც ატრიბუტული მსაზღვრელი (წითელი ვაშლი, წითელმა ვაშლმა…). ზედსართავი სახელი კონტექსტში შეიძლება დამოუკიდებლად, არსებითი სახელის (საზღვრულის) გარეშეც შეგვხვდეს. ამ შემთხეევაში იგი გასუბსტანტივებულია, შესიტყვებას ქმნის ზმნასთან, ასრულებს არსებითი სახელის ფუნქციას და იბრუნვის როგორც სათანადო ფუძის არსებითი სახელი (მაგ.: კუზიანს სამარე <del class="diffchange diffchange-inline">გაა�წორებსო</del>).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედსართავი სახელი როგორც ნიშან-თვისების გამომხატველი სიტყვა, საგნის სახელთან – არსებით სახელთან (საზღვრულთან) ერთად ფუნქციონირებს: ქმნის მსაზღვრელ-საზღვრულის სინტაქსურ წყვილს, იბრუნვის როგორც ატრიბუტული მსაზღვრელი (წითელი ვაშლი, წითელმა ვაშლმა…). ზედსართავი სახელი კონტექსტში შეიძლება დამოუკიდებლად, არსებითი სახელის (საზღვრულის) გარეშეც შეგვხვდეს. ამ შემთხეევაში იგი გასუბსტანტივებულია, შესიტყვებას ქმნის ზმნასთან, ასრულებს არსებითი სახელის ფუნქციას და იბრუნვის როგორც სათანადო ფუძის არსებითი სახელი (მაგ.: კუზიანს სამარე <ins class="diffchange diffchange-inline">გააწორებსო</ins>).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზოგიერთი ენათმეცნიერი აფართოებს ზედსართავი სახელის ტრადიციულ ჩარჩოს და მასში, როგორც ნაზმნარი ზედსართავი სახელი, მიმღეობაც შეაქვს (შ. კეკელია, [[დავითიანი აკაკი|ა. დავითიანი]]), რუსულ საენათმეცნიერო ლიტიტერატურაში ეს ჩარჩო კიდევ უფრო გაფართოებულია და ზედსართავი სახელის, როგორც მეტყველების ნაწილის, შემადგენლობაში, საკუთრივ ზედსართავი სახელის გარდა, ბრუნების წესისა და სინტაქსური ფუნქციის მსგავსება-ერთიანობის საფუძველზე, მიმღეობასთან ერთად შეაქვთ რიგობითი რიცხვითი სახელი და ნაცვალსახელი (პირის ნაცვალსახელის გარდა).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზოგიერთი ენათმეცნიერი აფართოებს ზედსართავი სახელის ტრადიციულ ჩარჩოს და მასში, როგორც ნაზმნარი ზედსართავი სახელი, მიმღეობაც შეაქვს (შ. კეკელია, [[დავითიანი აკაკი|ა. დავითიანი]]), რუსულ საენათმეცნიერო ლიტიტერატურაში ეს ჩარჩო კიდევ უფრო გაფართოებულია და ზედსართავი სახელის, როგორც მეტყველების ნაწილის, შემადგენლობაში, საკუთრივ ზედსართავი სახელის გარდა, ბრუნების წესისა და სინტაქსური ფუნქციის მსგავსება-ერთიანობის საფუძველზე, მიმღეობასთან ერთად შეაქვთ რიგობითი რიცხვითი სახელი და ნაცვალსახელი (პირის ნაცვალსახელის გარდა).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98&diff=216789&oldid=prev 2024-01-06T15:35:42Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ზედსართავი სახელი&#039;&#039;&#039; – ადიექტივი, მეტყველების ნაწილი: დამოუ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ზედსართავი სახელი''' – ადიექტივი, მეტყველების ნაწილი: დამოუკიდებელი მნიშვნელობის მქონე სიტყვა, რომელიც გამოხატავს საგნის ნიშან-თვისებას. ზედსართავი სახელის კითხვებია: როგორი? რომელი? სადაური? როდინდელი? (დიდი სახლი, თეთრი იასამანი, უღრუბლო ზეცა, ქართული საგალობლები, საშვილიშვილო საქმე, შარშანდელი თოვლი). ზედსართავი სახელი მიეკუთვნება მსაზღვრელ სახელებს. [[ბრუნება|იბრუნვის]] როგორც ატრიბუტული (შეთანხმებული) მსაზღვრელი: წინადადებაში ასრულებს ატრიბუტული განსაზღვრების ფუნქციას, გამოიყენება აგრეთვე შედგენილი შემასენლის სახელად ნაწილად („ბოროტი კაცი დანიაშიც ბოროტი არის“. ივ. მაჩაბ., თარგმ.). <br /> <br /> ტრადიციულად იმიჯნება ერთმანეთისაგან ზედსართავ სახელთა ორი ძირითადი ჯგუფი: ''ვითარებითი'', რომელიც საგნის ნიშან-თვისებას ასახელებს უშუალოდ, სხვა საგანთან მიმართების გარეშე (წითელი ვაშლი, კეთილი კაცი, ავი ძაღლი) და <br /> ''მიმართებითი'', რომელიც საგნის ნიშან-თვისებას წარმოაჩენს სხვა საგანთან მიმართებით (ხავსი–ხავსიანი ქვა, კულტურა–კულტურული მემკვიდრეობა, შობა–საშობაო არდადეგები). <br /> <br /> ვითარებით ზედსართავ სახელთა უდიდესი ნაწილი პირველადი, არამოტივირებული სიტყვაა. მაგ.: თეთრი, შავი, დიდი, პატარა, კარგი, ცუდი, ვიწრო, ფართო, ბოროტი, კეთილი, მლაშე, მცირე, მტკიცე, წმინდა, ჭეშმარიტი, ბრმა, ყრუ, ცრუ… <br /> წარმოდგენილი მასალა შედგენილობის მიხედვით არაერთგვაროვანია. ისტორიულად მარტივფუძიან (საკუთარ თუ ნასესხებ) ზედსართავ სახელთან ერთად მისი შევსება ხდებოდა (და ხდება) დაბინდული სტრუქტურისა და სემანტიკის მქონე ნასახელარი ზედსართავი სახელისა და იმ მიმღეობების ხარჯზე, რომლებსაც დაკარგული <br /> აქვთ ზმნური კატეგორიები. ამიტომ, ვითარებითი ზედსართავი სახელის პირველადობისა და არამოტივირებულობის შესახებ მსჯელობისას, ამოსავლად თანამედროვე ქართულის ვითარება ივარაუდება. <br /> <br /> ვითარებითი ზედსართავი სახელი გარკვეული [[გრამატიკა|გრამატიკული]] და ლექსიკური თავისებურებებით ხასიათდება: &lt;br /&gt;<br /> ა) აწარმოებს ხარისხის ფორმებს (დიდი – უდიდესი – მოღიდო); &lt;br /&gt;<br /> ბ) უნარი აქვს იგევე შინაარსი აღწერითი ფორმითაც გადმოსცეს (ძალიან <br /> დიდი – ოდნავ დიდი); &lt;br /&gt;<br /> გ) ქმნის საპირისპირო მნიშვნელობის მქონე ([[ანტონიმები|ანტონიმურ]]) წყვილებს (დიდი – პატარა, მაღალი – დაბალი); &lt;br /&gt;<br /> დ) აქვს ზმნიზედური ფორმები (ჩქარი – ჩქარა, კარგი – კარგად); &lt;br /&gt;<br /> ე) აბსტრაქტულ სახელებს უპირატესად სი – ე [[აფიქსი|აფიქსებით]] აწარმოებს (ახალი – სიახლე, ღრმა – სიღრმე). &lt;br /&gt;<br /> ეს ნიშნები ყველა ზედსართავი სახელისთვის ერთნაირად დამახასიათებელი არ <br /> არის. ბრმა, ყრუ, ცრუ, ნელი, ჩუმი… აბსოლუტურ, მუდმივ ნიშანს გამოხატავს, ამიტომ ხარისხის ფორმებს ვერ აწარმოებს; ხარისხის ნაკლულოვანი სისტემით ხასიათდება: წმინდა – უწმინდესი, ახალი – უახლესი… ფერის და ნაწილობრივ, ზომის აღმნიშვნელი სახელებისათვის ბუნებრივი ჩანს ოდნაობითი ხარისხის ფორმები: წითელი – მოწითალო, ყვითელი – მოყვითალო (უწითლესი, უყვითლესი <br /> გრამატიკულად დასაშვები ფორმებია, თუმცა ეს მნიშვნელობა სალიტერატურო ენაში უპირატესად აღწერითად გადმოიცემა: მუქი წითელი, ხასხასა მწვანე, ქათქათა თეთრი), ასევე: დიდი-მოდიდო, გრძელი–მოგრძო… ზოგი სპეციალისტი ამ <br /> ფორმათა წარმოშობას სიტყვაწარმოებას უკავშირებს (თ. ზურაბიშვილი). <br /> <br /> მიღებული შეხედულების თანახმად, ხარისხის ფორმები, საზოგადოდ, ვითარებითი ზედსართავი სახელის კუთვნილებაა, მიმართებითი ზედსართავი სახელი ამ <br /> უნარს მოკლებულია. ის ნიშან-თვისება, რომელსაც იგი გამოხატავს (მქონებლობა – უქონლობა, წარმომავლობა, დანიშნულება…) საგანს შეიძლება ახასიათებდეს, ან არ ახასიათებდეს. ამ თვისების მეტ-ნაკლები ოდენობით წარმოდგენა კი შეუძლებელია. თუ რომელიმე მიმართებითი ზედსართავი სახელი ხარისხის ფორმას აწარმოებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას დაკარგული აქვს მიმართებითობა და ვითარებითად არის ქცეული ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). ეს ზედსართავებია: ძლიერი (← ძალ-იერ-ი), ღონიერი, გონიერი, ბედნიერი, მშვენიერი, გემრიელი, ჭკეიანი (← ჭკუ-იან-ი), პატიოსანი (← -პატივ-ოსანი), მნიშენელოვანი, გულითადი, დიადი (← დიდ-ად-ი), ძვირფასი, ერთგული, კეთილშობილი. დასახელებული ზედსართავი სახელები აწარმოებენ ხარისხის ფორმებს: ბედნიერი – უბედნიერესი, კეთილშობილი – უკეთილშობილესი. ხარისხის ფორმათა წარმოების უნარის გამო ვითარებით ზედსართავ სახელებად განიხილება აგრეთვე მიმღეობური ფორმები: მწიფე, მორცხვი, მყრალი, მხურვალე.<br /> <br /> მიმართებითი ზედსართავი სახელი ყველა ნაწარმოები, მოტივირებული სახელია გამჭვირვალე სტრუქტურითა და სემანტიკით. ფუძის მიხედეით მიმართებითი ზედსართავი სახელი წარმოქმნილი ან თხზულია. წარმოქმნილ ზედსართავებში ძირეულ სახელად (სემანტიკურ ბირთვად) უპირატესად [[არსებითი სახელი]] გვხედება (შაქრიანი, საზეიმო), შედარებით იშვიათად – სხვა მეტყველების ნაწილი: ზედსართავი სახელი (სასწრაფო, მცირედი), ნაცვალსახელი (ჩვენებური, საჩვენო), რიცხვითი სახელი (ერთიანი, პირველადი), ზმნისართი (აქაური, სამუდამო), ზმნა (მშვეენიერი, მშიერი), დამხმარე სიტყვა (სათუო, უებრო); ფორმის მიხედვით <br /> წარმოქმნილი ზედსართავი სახელი, ჩვეულებრივ, სუფიქსური (მზიანი, წიგნიერი) ან პრეფიქსულ-სუფიქსურია (მეოცნებე, საშემოდგომო), იშვიათად – ოდენ პრეფიქსული (ურიცხვი, ალოგიკური, არაორდინალური, ანტიკორუფციული); სემანტიკის (მნიშვნელობის) მიხედვით გამოიყოფა წარმოქმნილ ზედსართავ სახელთა შემდეგი ჯგუფები: ქონების (ყაბალახიანი, შუბოსანი, ძალოვანი, წესიერი), უქონლობის (უგემური, უწიგნური, უგულო, უდისციპლინო), წარმომავლობის (ქალაქელი – ქალაქური, წლიური, გუშინდელი), დანიშნულების (საფოსტო, საქვეყნო, სასწრაფო). <br /> <br /> ყურადღებას იქცევს მოქმედებითი და [[ვითარებითი ბრუნვა|ვითარებითი ბრუნვის]] ნიშნებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელები: დადებითი, წერითი, რიცხვითი, ჟანგვითი; დრეკადი, დენადი, ხსნადი, კუმშვადი. ამ ტიპის ზედსართავთა გამოყენების არე ტერმინოლოგიური დანიშნულებით განუზომლად ფართოა.<br /> <br /> თხზული ზედსართავი სახელი არის ფუძეგაორკეცებული (გიჟმაჟი, უზარმაზარი, <br /> მაღალ-მაღალი) ან ნაირფუძიანი (ღარიბ-ღატაკი, ცოცხალ-მკედარი; ვარდისფერი, გულქვა, გულკეთილი, გულგატეხილი).<br /> <br /> ზედსართავი სახელი როგორც ნიშან-თვისების გამომხატველი სიტყვა, საგნის სახელთან – არსებით სახელთან (საზღვრულთან) ერთად ფუნქციონირებს: ქმნის მსაზღვრელ-საზღვრულის სინტაქსურ წყვილს, იბრუნვის როგორც ატრიბუტული მსაზღვრელი (წითელი ვაშლი, წითელმა ვაშლმა…). ზედსართავი სახელი კონტექსტში შეიძლება დამოუკიდებლად, არსებითი სახელის (საზღვრულის) გარეშეც შეგვხვდეს. ამ შემთხეევაში იგი გასუბსტანტივებულია, შესიტყვებას ქმნის ზმნასთან, ასრულებს არსებითი სახელის ფუნქციას და იბრუნვის როგორც სათანადო ფუძის არსებითი სახელი (მაგ.: კუზიანს სამარე გაა�წორებსო).<br /> <br /> ზოგიერთი ენათმეცნიერი აფართოებს ზედსართავი სახელის ტრადიციულ ჩარჩოს და მასში, როგორც ნაზმნარი ზედსართავი სახელი, მიმღეობაც შეაქვს (შ. კეკელია, [[დავითიანი აკაკი|ა. დავითიანი]]), რუსულ საენათმეცნიერო ლიტიტერატურაში ეს ჩარჩო კიდევ უფრო გაფართოებულია და ზედსართავი სახელის, როგორც მეტყველების ნაწილის, შემადგენლობაში, საკუთრივ ზედსართავი სახელის გარდა, ბრუნების წესისა და სინტაქსური ფუნქციის მსგავსება-ერთიანობის საფუძველზე, მიმღეობასთან ერთად შეაქვთ რიგობითი რიცხვითი სახელი და ნაცვალსახელი (პირის ნაცვალსახელის გარდა).<br /> <br /> ''ე. კალანდაძე''<br /> <br /> <br /> == ლიტერატურა ==<br /> * შანიძე ა. ქართული (ენის) გრამატიკის საფუძელები, I. მორფოლოგია, თბ, 1953 (I973); <br /> * იმნაიშვილი ი. სახელთა ბრუნება და ბრუნვათა ფუნქციები ძველ ქართულში, თბ. I957; <br /> * ზურაბიშვილი თ. ოდნაობითის ფორმათა ისტორიისათვის ქართველურ ენებში. – „სმამ“, I962, ტ. 29, №5; <br /> * კეკელია შ. დავითიაბი. ა. ქართული ენა, თბ., 1973; <br /> * კვაჭაძე ლ. ქართული ენა, ნაწ. 1, თბ., 1981. <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:გრამატიკა]]<br /> [[კატეგორია:მეტყველების ნაწილები]]</div>

Tkenchoshvili