https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90_%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90თეთრთავა გრატა - რედაქტირების ისტორია2026-04-29T03:52:52Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90_%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90&diff=248892&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''თეთრთავა გრატა''' '''თეთრთავა გრატა''' (''ლა...2025-06-03T18:41:40Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Tetrtava_grata.png" title="ფაილი:Tetrtava grata.png">'''თეთრთავა გრატა'''</a> '''თეთრთავა გრატა''' (''ლა...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Tetrtava grata.png|thumb|230პქ|'''თეთრთავა გრატა''']]<br />
'''თეთრთავა გრატა''' (''ლათ''. emberiza leucocephalos Gmelin, 1771) – ფრინველი [[ბეღურასნაირნი|ბეღურასნაირთა]] რიგიდან.<br />
* კლასი − ფრინველები (AVES)<br />
* რიგი − [[ბეღურასნაირნი]] (Passeriformes)<br />
* ოჯახი − [[გრატასებრნი]] (Emberizidae)<br />
* გვარი − [[გრატა]] (Emberiza)<br />
თეთრთავა გრატა ბეღურასოდენა ფრინველია; ფრთა 80-95 მმ-ია, კუდი – 75-85 მმ, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 10-12 მმ, წონა – 25-35 გ. სიდიდეში სქესობრივი დიმორფიზმი შეუმჩნეველია, ხოლო შეფერილობაში საკმაოდ კარგადაა გამოხატული. ზრდასრულ მამალს თხემი [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] აქვს; შუბლი და თეთრ თხემს შემოვლებული ზოლები ორივე მხრიდან – შავი ან მოშავო-წაბლისფერი; ბუმბულები პირის კუთხეებთან, წარბებზე, თვალების ირგვლივ და უკან, აგრეთვე წელი და კუდის ზედა მფარავები წაბლისფერია. ზოლები თვალების ქვემოთ და ლოყები თეთრია; ყურების მფარავები – მოშავო; კისერი – მურა-[[რუხი (ფერი)|რუხი]]; ზურგი – მურა-ყავისფერი. მომქნევები მურაა, უფრო ღია ფერის ვიწრო არშიებით პირველი რიგის მომქნევების გარეთა მარაოებზე და უფრო ფართო არშიებით – მეორე რიგის მომქნევებზე. საჭის ბუმბულებიც მურაა,<br />
მაგრამ კიდურა ორ წყვილზე თეთრი ფერი დიდ ადგილს იჭერს. ნიკაპი, ყელი და კისრის გვერდების ზემო ნაწილი წაბლისფერია; ჩიჩახვი და კისრის გვერდების ქვემო ნაწილი თეთრი მკერდი და სხეულის გვერდები, ზოგჯერ მუცლის წინა ნაწილიც მოჟანგისფრო-წაბლისფერია. ნისკარტი მუქი მურაა, ფეხები – მურა. დედალი საერთოდ ჰგავს მამალს, მაგრამ თავზე თეთრი ფერი ნაკლებია, ხოლო მუქი წინწკლები უფრო ფართო და ხშირია. ზურგის მხარე, აგრეთვე წაბლისფერი ყელი გაცილებით მკრთალია.<br />
<br />
აღწერილია 2 ქვესახეობა. [[საქართველო]]ში ნაპოვნია ჩვეულებრივი თეთრთავა გრატა – E. l. leucocephalos Gmel., 1771. <br />
<br />
====გავრცელება==== <br />
სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს [[აზია|აზიის]] ტყის ზონას ურალის ქედის აღმოსავლეთით, წყნარი ოკეანის სანაპიროებამდე. [[ჩრდილოეთი]]თ ვრცელდება დაახლოებით მდ. კაზიმისა და ობის ქვემო დინებამდე, მდ. ვილუის ხეობაში – 63-ე პარალელამდე, ხოლო მდ. იანის ხეობაში – 68-ე პარალელამდე. [[სამხრეთი]] საზღვარია: ტიუმენი, ომსკი, სემიპალატინსკი, სამხრეთი ალტაი, ჩრდილოეთი [[მონღოლეთი|მონგოლეთი]] და [[ჩინეთი]], ამურის შესართავამდე. მოიპოვება სახალინზე და კურილის კუნძულებზეც. გადამფრენი ფრინველია. ზამთრობს ჩრდილოეთ ჩინეთში, [[ინდოეთი]]სა და მონგოლეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], შუა [[აზია]]ში, [[ირანი|ირანში]], ბელუჯისტანში და [[ავღანეთი|ავღანეთში]]. საქართველოში ნაპოვნია [[თბილისი]]ს მიდამოებში, როგორც მოზამთრე ფრინველი.<br />
<br />
====ბიოტოპი==== <br />
ბინადრობს გამეჩხერებულ ტყეში, მეტწილად წიწვიანების ნაკაფებში, ტყისპირებში, ბუჩქნარებში, ზოგჯერ წარაფებში ან ტყის მეჩხერ და მცირე ფრაგმენტებში, ბაღებსა და პარკებში, უპირატესად მშრალ ადგილებში.<br />
<br />
====გამრავლება==== <br />
[[მონოგამია|მონოგამიური]] ფრინველია, ბუდობს ცალკეულ წყვილებად. ბუდეს აგებს დედალი მიწაზე, ბუჩქის ძირას ან ხმელი ბალახის საფარქვეშ. არეალის სამხრეთ ნაწილში წელიწადში ორჯერ მრავლდება, ხოლო ჩრდილოეთში – მხოლოდ ერთხელ. მობუდარი ფრინველები ნაპოვნია მეტ-წილად მაისის ბოლოდან, ივნისსა და ივლისში. დებს 4-5 კვერცხს. კრუხად ჯდება მხოლოდ დედალი. საინკუბაციო პერიოდის ხანგრძლივობა დადგენილი არაა. არაპირდაპირი დაკვირვებების მიხედვით, იგი 14 დღემდე უნდა გრძელდებოდეს.<br />
<br />
====კვება==== <br />
თეთრთავა გრატა ძირითადად მარცვლეულით იკვებება, მათ შორის უმეტესობა სარეველა მცენარეთა [[თესლი|თესლებია]]. ზაფხულში, განსაკუთრებით ბარტყების გამოკვების დროს, კენკავს ზრდასრულ [[მწერები|მწერებს]] და მათ [[ლარვა|ლარვებსაც]].<br />
<br />
====მნიშვნელობა==== <br />
კვების ხასიათის მიხედვით სასარგებლო ფრინველია, მაგრამ ჩვენში პრაქტიკული მნიშვნელობა არა აქვს.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველები]]<br />
[[კატეგორია:ბეღურასნაირნი]]<br />
[[კატეგორია:გრატასებრნი]]<br />
[[კატეგორია:გრატა]]</div>Echelidze