https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90თეთრი თუთა - რედაქტირების ისტორია2026-06-20T05:50:36Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90&diff=213839&oldid=prevMasatiani 14:52, 15 ნოემბერი 2023-ზე2023-11-15T14:52:49Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:52, 15 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<del class="diffchange diffchange-inline">[[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b4616241~S1*geo]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: <ins class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს </ins>სამკურნალო მცენარეები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: თუთისებრნი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: თუთისებრნი]]</div></td></tr>
</table>Masatianihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90&diff=211852&oldid=prevTkenchoshvili 21:35, 6 ნოემბერი 2023-ზე2023-11-06T21:35:22Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:35, 6 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეგრულად – '''მჟოლი, ჯამპი, ჯაპი'''.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეგრულად – '''მჟოლი, ჯამპი, ჯაპი'''.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>ხეა<del class="diffchange diffchange-inline">]] </del>20 მ-მდე სიმაღლის, ბურთისებრი ხშირი ვარჯით. [[ფოთოლი]] კვერცხისებრია, ახალგაზრდა ყლორტებზე მთლიანი ან თითქმის მთლიანი, ხოლო ასაკოვნებზე – ნაკვთულიანი ან ამოკვეთილი, კიდეებზე დაკბილულ-ხერხკბილა. [[ყვავილი|ყვავილები]] – ორსახლიანია, ფოთლების უბეებში მოკლე თავთავებად ან თავაკებად შეკრებილი. ყვავილსაფარი ოთხფოთოლაკიანია; მამრობითში – 4 მტვრიანაა, დაყვავილების შემდეგ მთლიანად სცვივა; მდედრობით ყვავილებში – ორდინგიანი ერთი ბუტკოა, დაყვავილების შემდეგ სქელდება და წვნიანდება. ნაყოფი შედგება რამდენიმე ერთთესლიანი კაკლისაგან, თითოეული მათგანი მოთავსებულია ხორცოვან გადიდებულ ყვავილსაფარში და შეკრებილია ცრუ კენკრის მსგავსად, თეთრია ან მოშავო-მეწამული. ყვ. IV; ნაყ. VIII-IX.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ხეა 20 მ-მდე სიმაღლის, ბურთისებრი ხშირი ვარჯით. [[ფოთოლი]] კვერცხისებრია, ახალგაზრდა ყლორტებზე მთლიანი ან თითქმის მთლიანი, ხოლო ასაკოვნებზე – ნაკვთულიანი ან ამოკვეთილი, კიდეებზე დაკბილულ-ხერხკბილა. [[ყვავილი|ყვავილები]] – ორსახლიანია, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფოთოლი|</ins>ფოთლების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>უბეებში მოკლე თავთავებად ან თავაკებად შეკრებილი. ყვავილსაფარი ოთხფოთოლაკიანია; მამრობითში – 4 მტვრიანაა, დაყვავილების შემდეგ მთლიანად სცვივა; მდედრობით ყვავილებში – ორდინგიანი ერთი ბუტკოა, დაყვავილების შემდეგ სქელდება და წვნიანდება. ნაყოფი შედგება რამდენიმე ერთთესლიანი კაკლისაგან, თითოეული მათგანი მოთავსებულია ხორცოვან გადიდებულ ყვავილსაფარში და შეკრებილია ცრუ კენკრის მსგავსად, თეთრია ან მოშავო-მეწამული. ყვ. IV; ნაყ. VIII-IX. იზრდება  ჭალის  ტყეებში  მთის  ქვედა  და  შუა  სარტყელში  1000  მ-მდე ზღვის დონიდან. აშენებენ და ადვილად ველურდება. უმთავრესად აშენებენ ფოთლისათვის აბრეშუმის ჭიის გამოსაკვებად.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იზრდება  ჭალის  ტყეებში  მთის  ქვედა  და  შუა  სარტყელში  1000  მ-მდე ზღვის დონიდან. აშენებენ და ადვილად ველურდება. უმთავრესად აშენებენ ფოთლისათვის აბრეშუმის ჭიის გამოსაკვებად.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამშობლოდ აღმოსავლეთ [[ჩინეთი]] ითვლება, სადაც თუთა კულტივირებული იყო უკვე ცივილიზაციის გარიჟრაჟზე. მრავალმხრივი გამოყენებით გამოირჩევა. ნედლი ნაყოფედი ტკბილია, შეიცავს 85 მგ% წყალს, ნახშირწყლებს რომელიც ძირითადად მონოსახარიდებითაა წარმოდგენილი, ცილებს, ცხიმებს, უჯრედისს, ნაცარს, აზოტოვან ნივთიერებებს, 0,1 მგ% ფოსფოროვან მჟავას, ვიტამინებს (A, B1, B2, B3 ან PP, B5, B9, C, E, K, ქოლინს), მაკროელემენტების ([[კალიუმი|K]], Ca, [[მაგნიუმი|Mg]], Na, [[ფოსფორი|P]]) და მიკროელემნეტების ([[რკინა|Fe]], Mn, Cu,Zn, Se) მინერალურ მარილებს. აღსანიშნავია, რომ კალიუმის შემცველობით ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია კენროვან მცენარეთა შორის.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამშობლოდ აღმოსავლეთ [[ჩინეთი]] ითვლება, სადაც თუთა კულტივირებული იყო უკვე ცივილიზაციის გარიჟრაჟზე. მრავალმხრივი გამოყენებით გამოირჩევა. ნედლი ნაყოფედი ტკბილია, შეიცავს 85 მგ% წყალს, ნახშირწყლებს რომელიც ძირითადად მონოსახარიდებითაა წარმოდგენილი, ცილებს, ცხიმებს, უჯრედისს, ნაცარს, აზოტოვან ნივთიერებებს, 0,1 მგ% ფოსფოროვან მჟავას, ვიტამინებს (A, B1, B2, B3 ან PP, B5, B9, C, E, K, ქოლინს), მაკროელემენტების ([[კალიუმი|K]], Ca, [[მაგნიუმი|Mg]], Na, [[ფოსფორი|P]]) და მიკროელემნეტების ([[რკინა|Fe]], Mn, Cu,Zn, Se) მინერალურ მარილებს. აღსანიშნავია, რომ კალიუმის შემცველობით ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია კენროვან მცენარეთა შორის.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია: თუთისებრნი]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90&diff=211558&oldid=prevMasatiani 13:04, 3 ნოემბერი 2023-ზე2023-11-03T13:04:10Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:04, 3 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">ბიძინაშვილი, რ., ჟორდანია, მ., მაისაია, ი. </del>სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები. <del class="diffchange diffchange-inline">- თბ., 2023 </del>[[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b4616241~S1*geo]]<del class="diffchange diffchange-inline">.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.[[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b4616241~S1*geo]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div></td></tr>
</table>Masatianihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90&diff=210944&oldid=prevMasatiani: ახალი გვერდი: თეთრი თუთა - Morus alba L. '''Morus alba L.''' – თეთრი თუთა მეგ...2023-11-01T06:58:37Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Morus_alba_L..jpg" title="ფაილი:Morus alba L..jpg">თეთრი თუთა - Morus alba L.</a> '''Morus alba L.''' – თეთრი თუთა მეგ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Morus alba L..jpg|thumb|300px|თეთრი თუთა - Morus alba L.]]<br />
'''Morus alba L.''' – თეთრი თუთა<br />
<br />
მეგრულად – '''მჟოლი, ჯამპი, ჯაპი'''.<br />
<br />
[[ხეა]] 20 მ-მდე სიმაღლის, ბურთისებრი ხშირი ვარჯით. [[ფოთოლი]] კვერცხისებრია, ახალგაზრდა ყლორტებზე მთლიანი ან თითქმის მთლიანი, ხოლო ასაკოვნებზე – ნაკვთულიანი ან ამოკვეთილი, კიდეებზე დაკბილულ-ხერხკბილა. [[ყვავილი|ყვავილები]] – ორსახლიანია, ფოთლების უბეებში მოკლე თავთავებად ან თავაკებად შეკრებილი. ყვავილსაფარი ოთხფოთოლაკიანია; მამრობითში – 4 მტვრიანაა, დაყვავილების შემდეგ მთლიანად სცვივა; მდედრობით ყვავილებში – ორდინგიანი ერთი ბუტკოა, დაყვავილების შემდეგ სქელდება და წვნიანდება. ნაყოფი შედგება რამდენიმე ერთთესლიანი კაკლისაგან, თითოეული მათგანი მოთავსებულია ხორცოვან გადიდებულ ყვავილსაფარში და შეკრებილია ცრუ კენკრის მსგავსად, თეთრია ან მოშავო-მეწამული. ყვ. IV; ნაყ. VIII-IX.<br />
იზრდება ჭალის ტყეებში მთის ქვედა და შუა სარტყელში 1000 მ-მდე ზღვის დონიდან. აშენებენ და ადვილად ველურდება. უმთავრესად აშენებენ ფოთლისათვის აბრეშუმის ჭიის გამოსაკვებად.<br />
<br />
სამშობლოდ აღმოსავლეთ [[ჩინეთი]] ითვლება, სადაც თუთა კულტივირებული იყო უკვე ცივილიზაციის გარიჟრაჟზე. მრავალმხრივი გამოყენებით გამოირჩევა. ნედლი ნაყოფედი ტკბილია, შეიცავს 85 მგ% წყალს, ნახშირწყლებს რომელიც ძირითადად მონოსახარიდებითაა წარმოდგენილი, ცილებს, ცხიმებს, უჯრედისს, ნაცარს, აზოტოვან ნივთიერებებს, 0,1 მგ% ფოსფოროვან მჟავას, ვიტამინებს (A, B1, B2, B3 ან PP, B5, B9, C, E, K, ქოლინს), მაკროელემენტების ([[კალიუმი|K]], Ca, [[მაგნიუმი|Mg]], Na, [[ფოსფორი|P]]) და მიკროელემნეტების ([[რკინა|Fe]], Mn, Cu,Zn, Se) მინერალურ მარილებს. აღსანიშნავია, რომ კალიუმის შემცველობით ერთ-ერთი პირველი ადგილი უკავია კენროვან მცენარეთა შორის.<br />
<br />
[[ნაყოფი]] ხასიათდება ბაქტერიციდული, ანთების საწინააღმდგო, შარდმდენი, ოფლმდენი, ნაღველმდენი მოქმედებით. წარმატებით გამოიყენება თირკმლისმიერი და გულისმიერი შეშუპების, ნაღველმდენი გზების დისკინეზიის, ანთებითი პროცესების დროს. სასარგებლოა გულის მანკისა და მიოკარდიოდისტროფიისას; ამცირებს ტკივილებს გულის არეში, ხსნის ქოშინს, აუმჯობესებს გულის რითმს. იხმარება კუჭ-ნაწლავის აშლილობის დროსაც; უმწიფარი ნედლი ნაყოფები – ფაღარათის, ხოლო მწიფე ნაყოფი პირიქით, ხასიათდება ასაქმებელი ეფექტით და ყაბზობისას გამოიყენება.<br />
<br />
ნაყოფის წვენსა და ნაყენს იყენებენ გამოსავლებ საშუალებად ყელისა და პირის ღრუს სხვადასხვა დაავადებებისას, მათ შორის სტომატიტის.<br />
<br />
ქართულ ხალხურ მედიცინაში ფესვების ქერქით სხვა მცენარეებთან ნარევში ავზნეს მკურნალობდნენ. ფოთლების ნახარშს ღვიძლის ტკივილების, დიაბეტის, ყელის წყლულების, მალარიისა და ჭრილობების შესახორცებლად იყენებდნენ.<br />
<br />
არ შეიძლება მისი მიღება შაქრიანი დიაბეტის დროს; სიფრთხილე მართებთ ჰიპერტონიით დაავადებულებსაც, იწვევს რა სისხლის წნევის აწევას (Ролловъ, 1908; ბიძინაშვილი, 2013).<br />
<br />
==წყარო==<br />
* ბიძინაშვილი, რ., ჟორდანია, მ., მაისაია, ი. სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები. - თბ., 2023 [[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b4616241~S1*geo]].<br />
<br />
[[კატეგორია:ხე მცენარეები]]<br />
[[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div>Masatiani