https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94თმოგვის ციხე - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T00:14:55Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94&diff=159327&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2022-06-20T11:14:55Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:14, 20 ივნისი 2022-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ციხე-<del class="diffchange diffchange-inline">ქალაები</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ციხე-<ins class="diffchange diffchange-inline">კოშკები</ins>]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94&diff=159326&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: თმოგვის ციხე '''თმოგვის ციხე''' − (ინგლ. Tmogvi Cast...2022-06-20T11:13:22Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Tmogvis_cixe.JPG" title="ფაილი:Tmogvis cixe.JPG">თმოგვის ციხე</a> '''თმოგვის ციხე''' − (ინგლ. Tmogvi Cast...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Tmogvis cixe.JPG|thumb|200პქ|თმოგვის ციხე]]<br />
'''თმოგვის ციხე''' − (ინგლ. Tmogvi Castle) – ქართული ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ძეგლი, ისტორიული ციხე-ქალაქი [[საქართველო]]ში, [[ჯავახეთი|ჯავახეთში]], ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. პირველად იხსენიება X საუკუნეში. კონტროლს უწევდა გზას, რომელიც წინა აზიიდან მტკვრის ხეობით საქართველოში შემოდიოდა.<br />
<br />
X საუკუნეში ციხის აღება არაბებმა სცადეს, მაგრამ უშედეგოდ. XI საუკუნის დასაწყისიდან იგი სამეფო ხელისუფლებას ემორჩილებოდა. XI საუკუნის ბოლოდან XVI საუკუნის დასასრულამდე თმოგვის ციხეს მონაცვლეობით ფლობდნენ: ნიანია ქუაბულისძე და მისი მემკვიდრეები, მსხვილი ფეოდალური საგვარეულოები – თორელები, მხარგრძელები, შალიკაშვილები და ჯაყელები. 1578 წელს ციხეს ოსმალები დაეუფლნენ. [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1828-29|რუსეთ-ოსმალეთის ომის]] (1828-1829 წწ.) შემდეგ, 1829 წლის ანდრიაპოლის სამშვიდობო საზავო ხელშეკრულების თანახმად (ადრიაპოლის ტრაქტატი), ოსმალეთმა საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად თმოგვის ციხეც დაუბრუნა.<br />
<br />
ჩვენს წინაპრებს თმოგვის ციხის ასაგებად მაღალი კლდოვანი მთა შეურჩევიათ, რომელიც ზღუდეებითაა შემოფარგლული და პრაქტიკულად მას აუღებელ [[ციხესიმაგრე]]დ აქცევდა. კარგადაა შემონახული სამ საფეხურიანი კედელ-ბურჯებით დაცული დასავლეთი ნაწილი. ციხის ცენტრში [[ციტადელი]]ა, საიდანც გაყვანილი [[გვირაბი]]ს მეშვეობით შესაძლებელი იყო მდ. მტკვარზე ჩასვლა. ციტადელი მჭიდროდ იყო დატვირთული სხვადასხვა ნაგებობებით. ზღუდეების მშენებლობისათვის გამოყენებულია ადგილობრივი ნატეხი ქვა და [[ტუფი]]. ციხის ტერიტორიის გარეთ, კლდის მასივში ნაკვეთია წმ. ეფრემის ეკლესია კლდეშივე გამოკვეთილი [[კანკელი]]თ. აქვეა გუმბათოვანი ეკლესიის ნანგრევებიც XIII საუკუნის კედლის მოხატულობის ფრაგმენტებით.<br />
<br />
ციხე აგებულია მაღალ კლდოვან მთაზე. რელიეფის თავისებურების გამო მისი ზღუდეები სხვადასხვა სიმაღლეზეა ამოყვანილი. შედარებით უკეთ არის შემონახული ციხის დასავლეთი ნაწილი. აქ იგი კლდის დამრეც ფერდობზე სამ საფეხურად არის ამოშენებული კედელ-ბურჯებით. სამხრეთ-აღმოსავლეთით კედელი ებჯინებოდა ქვაბს, რომელიც კლდეში გაყვანილი საიდუმლო გვირაბით უკავშირდებოდა ზემოთ ციტადელს და ქვემოთ მდ. მტკვარს. ციხის შუაგულში მცირე ფართობი მთლიანად ნაგებობებს ეჭირა. ციხის კედლების [[საშენი მასალა|საშენ მასალა]]დ გამოყენებულია ტუფი და ნატეხი ქვა. ციხის კედლებს გარეთ, დასავლეთით ხევში, კლდის მასივში გამოკვეთილია წმ. ეფრემის ეკლესია, კლდეშივე გამოკვეთილი კანკელით, მეორე, გუმბათოვანი ეკლესიის ნანგრევებში შემორჩენილია XIII საუკუნის კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. ციხე-ქალაქი რამდენიმეჯერ დაანგრია ძლიერმა მიწისძვრამ (1089, 1283, 1319 წწ.).<br />
<br />
ამჟამად უამრავი მომხვდური მტრის მომგერიებელი ციხესიმაგრე, ხერთვისის ციხესთან ერთად, ჯავახეთისა და მთლიანად საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ღირსშესა-ნიშნავი ძეგლია და თავისი მონუმენტური კედელ-ბურჯებით ყველას შეახსენებს მის ხუროთ-მოძღვრებაში ჩაკირული ქართული სულის სიდიადეს.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ციხე-ქალაები]]</div>Tkenchoshvili