თქმულება - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 21:16, 22 იანვარი 2024-ზე

2024-01-22T21:16:39Z

Tkenchoshvili 21:16, 22 იანვარი 2024-ზე

2024-01-22T21:16:17Z

Tkenchoshvili 09:54, 26 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-26T09:54:24Z

Tkenchoshvili 09:17, 26 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-26T09:17:20Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-08-24T20:16:22Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თე...

2023-08-24T20:16:02Z

ახალი გვერდი: '''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თე...

ახალი გვერდი

'''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თემატიკის მხრივ მრავალფეროვანი და ამოუწურავია.

თქმულება წარმოშობით უძველეს ფოლკლორულ [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთგნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული თქმულებები. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც ეპოსის დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, ტარიელიანი). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]] ეწოდებოდა.

მრავალფეროვნებისა და სიუხვის გამო საჭიროა თქმულებათა დაჯგუფება. ქართული მასალის მიხედვით ჟანრში შემდევი ჯგუფები შეიძლება გამოიყოს: 1. ისტორიული, 2. საწესჩვეულებო, 3. სოციალური, 4. ტოპონიმიკური, 5. ჰიდრონიმური, 6. ეთნონიმიკური, 7. ეტიოლოგიური, 8. მუსიკალური. თქმულების ფორმა პროზაულია, მაგრამ ლექსითაც შეიძლება გადმოიცეს, ლექსნარევი ვარიანტებიც არაა იშვიათი.

'''ისტორიული''' თქმულება ისტორიულ მოვლენებსა და პირებს შეეხება, მათ საარაკო თავგადასავალსა და პატრიოტულ მოქმედებას გვაცნობს, [[ომი|ომებსა]] და თავდასხმებს აგვიწერს, მტკვრის უკუგდებას გვიჩვენებს („დარუბანდის კარები, „ბახტრიონის აღება“, „სამასი არაგველი“). '''საწესჩვეულებო''' ცერემონიალთან დაკავშირებული თქმულება მაშინ ჩნდება, როცა ამა თუ იმ საჯარო შეკრებილობაში რაიმე ღირსახსოვარი ამბავი მოხდება („ოჩხარი“, „მამუკა ქალუნდაურის ხმალი“, „ერეკლეს მასპინძელი“). '''სოციალური''' თქმულებები კლასთა ბრძოლასა და ბატონყმურ ურთიერთობას ასახავს. სხვათა მსგავსად მისი ნიმუშებიც მრავალია („მაია წყნეთელი„“, „უშგულელთა შურისძიება“, „[[ვაშლოვანელი თამრო|თამრო ვაშლოვანელი]]“, „[[არეშიძეთა ამოწყვეტა (სიმღერა)|არეშიძეების გაწყვეტა]]"). '''ტოპონიმიკური''' თქმულება გეოგრაფიული ადგილებისა და სახელების შექმნის პროცესში გვახედებს („თბილისის დაარსება, „რატომ ჰქვია ვარძია“, „გაწყვეტილი“, „ჩაძინებული“, „მონადირე“, „ქალქვა“), '''ჰიდრონომური''' თქმულება სხვადასხვა [[მდინარე|მდინარების]], ტბების, [[წყარო]]ების ისტორიაზე მოგვითხრობს („[[პალიასტომის ტბა]]", „ჯამაგიძის წყარო“, „[[ბაზალეთის ტბა]]“, „კახეთის ზღვა“, „ტბა ერძეგაშრა). '''ეთნონიმიკური''' თქმულება ხალხებისა და ტომების გაჩენაზე, გვარეულობათა მოძრაობაზე გვიამბობს („ხარის ტყავი“). '''ეტიმოლოგიური''' თქმულებათა ჯგუფში ისეთებს ვათავსებთ, რომლებიც გვიხსნის ფრინველთა და ცხოველთა წარმოშობას, ავადმყოფობათა გაჩენას („როგორ გაჩნდა ბუ", „როგორ გაჩნდა ოფოფი“, „როგორ გაჩნდა ღვინო“). ზეპირსიტყვიერებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს გადმოცემებს ხალხური საკრავების თემაზე, მათ '''მუსიკალურ''' ჯგუფში ვათავსებთ. („როგორ წარმოიშვა სტვირი“, „ჩანგის გაჩენა“).

თქმულებას გარკვეული თხრობითი მანერა ახასიათებს. აღწერითი ელემენტები მინიმუმამდეა დაყვანილი, უმთავრესი ყურადღება მოქმედებას ექცევა.

''მ. ჩიქოვანი''

==ლიტერატურა==
* ხალხური სიბრძნე, III, 1964;
* მ. ჩიქოვანი, „თქმულება“:
* ქ. ხალხ. სიტ· ისტორია, 1956.
==წყარო==
[[ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი I]]
[[კატეგორია:ფოლკლორი]]
[[კატეგოტხრი:ფოლკლორული ჟანრები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თემატიკის მხრივ მრავალფეროვანი და ამოუწურავია.
-თქმულება წარმოშობით უძველეს [[ფოლკლორი|ფოლკლორულ]] [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთვნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული [[თქმულება|თქმულებები]]. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
+თქმულება წარმოშობით უძველეს [[ფოლკლორი|ფოლკლორულ]] [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთვნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული თქმულებები. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
 მრავალფეროვნებისა და სიუხვის გამო საჭიროა თქმულებათა დაჯგუფება. ქართული მასალის მიხედვით ჟანრში შემდეგი ჯგუფები შეიძლება გამოიყოს: 1. ისტორიული, 2. საწესჩვეულებო, 3. სოციალური, 4. ტოპონიმიკური, 5. ჰიდრონიმური, 6. ეთნონიმიკური, 7. ეტიოლოგიური, 8. მუსიკალური. თქმულების ფორმა პროზაულია, მაგრამ ლექსითაც შეიძლება გადმოიცეს, ლექსნარევი ვარიანტებიც არაა იშვიათი.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თემატიკის მხრივ მრავალფეროვანი და ამოუწურავია.
-თქმულება წარმოშობით უძველეს [[ფოლკლორი|ფოლკლორულ]] [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთგნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული [[თქმულება|თქმულებები]]. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
+თქმულება წარმოშობით უძველეს [[ფოლკლორი|ფოლკლორულ]] [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთვნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული [[თქმულება|თქმულებები]]. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
-მრავალფეროვნებისა და სიუხვის გამო საჭიროა თქმულებათა დაჯგუფება. ქართული მასალის მიხედვით ჟანრში შემდევი ჯგუფები შეიძლება გამოიყოს: 1. ისტორიული, 2. საწესჩვეულებო, 3. სოციალური, 4. ტოპონიმიკური, 5. ჰიდრონიმური, 6. ეთნონიმიკური, 7. ეტიოლოგიური, 8. მუსიკალური. თქმულების ფორმა პროზაულია, მაგრამ ლექსითაც შეიძლება გადმოიცეს, ლექსნარევი ვარიანტებიც არაა იშვიათი.
+მრავალფეროვნებისა და სიუხვის გამო საჭიროა თქმულებათა დაჯგუფება. ქართული მასალის მიხედვით ჟანრში შემდეგი ჯგუფები შეიძლება გამოიყოს: 1. ისტორიული, 2. საწესჩვეულებო, 3. სოციალური, 4. ტოპონიმიკური, 5. ჰიდრონიმური, 6. ეთნონიმიკური, 7. ეტიოლოგიური, 8. მუსიკალური. თქმულების ფორმა პროზაულია, მაგრამ ლექსითაც შეიძლება გადმოიცეს, ლექსნარევი ვარიანტებიც არაა იშვიათი.
-'''ისტორიული''' თქმულება ისტორიულ მოვლენებსა და პირებს შეეხება, მათ საარაკო თავგადასავალსა და პატრიოტულ მოქმედებას გვაცნობს, [[ომი|ომებსა]] და თავდასხმებს აგვიწერს, მტკვრის უკუგდებას გვიჩვენებს („დარუბანდის კარები, „ბახტრიონის აღება“, „სამასი არაგველი“). '''საწესჩვეულებო''' ცერემონიალთან დაკავშირებული თქმულება მაშინ ჩნდება, როცა ამა თუ იმ საჯარო შეკრებილობაში რაიმე ღირსახსოვარი ამბავი მოხდება („ოჩხარი“, „მამუკა ქალუნდაურის ხმალი“, „ერეკლეს მასპინძელი“). '''სოციალური''' თქმულებები კლასთა ბრძოლასა და ბატონყმურ ურთიერთობას ასახავს. სხვათა მსგავსად მისი ნიმუშებიც მრავალია („მაია წყნეთელი„“, „უშგულელთა შურისძიება“, „[[ვაშლოვანელი თამრო|თამრო ვაშლოვანელი]]“, „[[არეშიძეთა ამოწყვეტა (სიმღერა)|არეშიძეების გაწყვეტა]]"). '''ტოპონიმიკური''' თქმულება გეოგრაფიული ადგილებისა და სახელების შექმნის პროცესში გვახედებს („თბილისის დაარსება, „რატომ ჰქვია ვარძია“, „გაწყვეტილი“, „ჩაძინებული“, „მონადირე“, „ქალქვა“), '''ჰიდრონომური''' თქმულება სხვადასხვა [[მდინარე|მდინარების]], ტბების, [[წყარო]]ების ისტორიაზე მოგვითხრობს („[[პალიასტომის ტბა]]", „ჯამაგიძის წყარო“, „[[ბაზალეთის ტბა]]“, „კახეთის ზღვა“, „ტბა ერძეგაშრა). '''ეთნონიმიკური''' თქმულება ხალხებისა და ტომების გაჩენაზე, გვარეულობათა მოძრაობაზე გვიამბობს („ხარის ტყავი“). '''ეტიმოლოგიური''' თქმულებათა ჯგუფში ისეთებს ვათავსებთ, რომლებიც გვიხსნის ფრინველთა და ცხოველთა წარმოშობას, ავადმყოფობათა გაჩენას („როგორ გაჩნდა ბუ", „როგორ გაჩნდა ოფოფი“, „როგორ გაჩნდა ღვინო“). ზეპირსიტყვიერებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს გადმოცემებს ხალხური საკრავების თემაზე, მათ  '''მუსიკალურ''' ჯგუფში ვათავსებთ. („როგორ წარმოიშვა სტვირი“, „ჩანგის გაჩენა“).
+'''ისტორიული''' თქმულება ისტორიულ მოვლენებსა და პირებს შეეხება, მათ საარაკო თავგადასავალსა და პატრიოტულ მოქმედებას გვაცნობს, [[ომი|ომებსა]] და თავდასხმებს აგვიწერს, მტკვრის უკუგდებას გვიჩვენებს („დარუბანდის კარები, „ბახტრიონის აღება“, „სამასი არაგველი“). '''საწესჩვეულებო''' ცერემონიალთან დაკავშირებული თქმულება მაშინ ჩნდება, როცა ამა თუ იმ საჯარო შეკრებილობაში რაიმე ღირსსახსოვარი ამბავი მოხდება („ოჩხარი“, „მამუკა ქალუნდაურის ხმალი“, „ერეკლეს მასპინძელი“). '''სოციალური''' თქმულებები კლასთა ბრძოლასა და ბატონყმურ ურთიერთობას ასახავს. სხვათა მსგავსად მისი ნიმუშებიც მრავალია („მაია წყნეთელი„“, „უშგულელთა შურისძიება“, „[[ვაშლოვანელი თამრო|თამრო ვაშლოვანელი]]“, „[[არეშიძეთა ამოწყვეტა (სიმღერა)|არეშიძეების გაწყვეტა]]"). '''ტოპონიმიკური''' თქმულება გეოგრაფიული ადგილებისა და სახელების შექმნის პროცესში გვახედებს („თბილისის დაარსება, „რატომ ჰქვია ვარძია“, „გაწყვეტილი“, „ჩაძინებული“, „მონადირე“, „ქალქვა“), '''ჰიდრონომური''' თქმულება სხვადასხვა [[მდინარე|მდინარების]], ტბების, [[წყარო]]ების ისტორიაზე მოგვითხრობს („[[პალიასტომის ტბა]]", „ჯამაგიძის წყარო“, „[[ბაზალეთის ტბა]]“, „კახეთის ზღვა“, „ტბა ერძეგაშრა). '''ეთნონიმიკური''' თქმულება ხალხებისა და ტომების გაჩენაზე, გვარეულობათა მოძრაობაზე გვიამბობს („ხარის ტყავი“). '''ეტიმოლოგიური''' თქმულებათა ჯგუფში ისეთებს ვათავსებთ, რომლებიც გვიხსნის ფრინველთა და ცხოველთა წარმოშობას, ავადმყოფობათა გაჩენას („როგორ გაჩნდა ბუ", „როგორ გაჩნდა ოფოფი“, „როგორ გაჩნდა ღვინო“). ზეპირსიტყვიერებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს გადმოცემებს ხალხური საკრავების თემაზე, მათ  '''მუსიკალურ''' ჯგუფში ვათავსებთ. („როგორ წარმოიშვა სტვირი“, „ჩანგის გაჩენა“).
 თქმულებას გარკვეული თხრობითი მანერა ახასიათებს. აღწერითი ელემენტები მინიმუმამდეა დაყვანილი, უმთავრესი ყურადღება მოქმედებას ექცევა.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''თქმულება''' – რეალისტური ხასიათის მოკლე ზეპირი მოთხრობა. თემატიკის მხრივ მრავალფეროვანი და ამოუწურავია.
-თქმულება წარმოშობით უძველეს ფოლკლორულ [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთგნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული [[თქმულება|თქმულებები]]. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
+თქმულება წარმოშობით უძველეს [[ფოლკლორი|ფოლკლორულ]] [[ჟანრი|ჟანრთა]] წყებას ეკუთგნის. იგი [[მითი]]ს პარალელურად ვითარდებოდა და თანდათან ამდიდრებდა ადამიანის ცნობიერებას მოვლენების თავისებური ახსნითა და თავგადასავალთა უჩვეულო ხასიათით. ზოგჯერ თქმულება [[ეპოსი]]ს ფორმას იღებს და ფართო მასშტაბის იდეალურ [[გმირი|გმირებს]] ქმნის „უძველესი ქართ თქმულებები საგვარეულო-ტომობრივ საზოგადოებაში ჩამოყალიბდა. თქმულება ჯერ ოჯახის, გვარის, თემის, ტომის გამოჩენილ ადამიანთა მამაცობაზე მოგვითხრობდა როგორც საშინაო, ისე საგარეო ურთიერთობაში, სხვა ტომთა თავდასხმების მოგერიების თუ ბუნების მკაცრ სტიქიურ ძალებთან შეჭიდების მხრივ. ყოველგვარი მნიშვნელოვანი, პიროვნებისა თუ, კოლექტივის ცხოვრებაში, შეიძლება თქმულების საბაბად ქცეულიყო. თქმულება ყოველდღიურად ჩნდება და ასევე ქრება, როგორც  კი მისდამი საზოგადოებრივი ინტერესი იწყებს განელებას. უნდა გავარჩიოთ ლოკალური და საერთო ეროვნული [[თქმულება|თქმულებები]]. თითოეული მხატვრული მოვლენაა მაგრამ გავრცელების დიაპაზონით განსხვავდებიან ურთიერთისაგან. იმ თქმულებებს რომელთაც [[ეპოსი]]ს დონემდე მიუღწევიათ, აქ არ განვიხილავთ ([[ამირანიანი]], [[ეთერიანი]], როსტომიანი, [[ტარიელიანი]]). უწინ, საშუალო საუკუნეებში და უფრო ადრე, თქმულებას [[ამბავი]]  ეწოდებოდა.
 მრავალფეროვნებისა და სიუხვის გამო საჭიროა თქმულებათა დაჯგუფება. ქართული მასალის მიხედვით ჟანრში შემდევი ჯგუფები შეიძლება გამოიყოს: 1. ისტორიული, 2. საწესჩვეულებო, 3. სოციალური, 4. ტოპონიმიკური, 5. ჰიდრონიმური, 6. ეთნონიმიკური, 7. ეტიოლოგიური, 8. მუსიკალური. თქმულების ფორმა პროზაულია, მაგრამ ლექსითაც შეიძლება გადმოიცეს, ლექსნარევი ვარიანტებიც არაა იშვიათი.

@@ ხაზი 20: / ხაზი 20: @@
 [[ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი I]]
 [[კატეგორია:ფოლკლორი]]
-[[კატეგოტხრი:ფოლკლორული ჟანრები]]
+[[კატეგორია:ფოლკლორული ჟანრები]]