https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%98_%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 2026-05-13T23:55:52Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%98_%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=246387&oldid=prev 2025-05-07T19:42:48Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:42, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%98_%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=219105&oldid=prev 2024-02-14T11:31:09Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:31, 14 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიხედვით თხრობითი წინადადება არის წართქმითი („არსენამ როსტომს ტყეში დარჩენილთა ამბავი გამოჰკითხა“, მ. ჯავახიშვილი) და უკუთქმითი („ახალმოსულ თოვლს, ყინვადაკრულს, არსად არ აჩნდა ნაფეხური ადამიანისა“, ი. ჭავჭავაძე). აგებულების, ანუ სტრუქტურის მიხედვით თხრობითი წინადადება შეიძლება იყოს მარტივი („განდევნილმა მეფემ უცხოობაში დალია სული“, ნ. ლორთქიფანიძე), შერწყმული („არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა რქა გადუდვიათ რქაზედა“, [[ვაჟა-ფშაველა]]) და რთული („ესმის დღეიდან ყოველი, რასაც ფრინველნი გალობენ“, ვაჟა-ფშაველა). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიხედვით თხრობითი წინადადება არის წართქმითი („არსენამ როსტომს ტყეში დარჩენილთა ამბავი გამოჰკითხა“, მ. ჯავახიშვილი) და უკუთქმითი („ახალმოსულ თოვლს, ყინვადაკრულს, არსად არ აჩნდა ნაფეხური ადამიანისა“, ი. ჭავჭავაძე). აგებულების, ანუ სტრუქტურის მიხედვით თხრობითი წინადადება შეიძლება იყოს მარტივი („განდევნილმა მეფემ უცხოობაში დალია სული“, ნ. ლორთქიფანიძე), შერწყმული („არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა რქა გადუდვიათ რქაზედა“, [[ვაჟა-ფშაველა]]) და რთული („ესმის დღეიდან ყოველი, რასაც ფრინველნი გალობენ“, ვაჟა-ფშაველა). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთოდ, თხრობითი წინადადებისთვის, მიუხედავად მისი აგებულებისა, დამახასიათებელია დამავალი ინტონაცია. მარტივ <del class="diffchange diffchange-inline">წინადადებაში </del>წინადადების თავიდან ბოლოსაკენ ტონი თანდათან დაბლდება. რაც უფრო ვრცელია წინადადება, მით უფრო რთულია ტონის მოდულაცია. რთულ წინადადებაში ტონი მაღლდება პირველი შემადგენელი წინადადების ბოლოს, სულ ერთია, მთავარია იგი თუ დამოკიდებული (კარგი იქნება, თუ მოხვალ. შდრ. თუ მოხვალ, კარგი იქნება). ტონის ამაღლება ხდება შერწყმულ წინადადებაშიც ერთგვარი წევრების ჩამოთვლისას („ჩიტმა დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს, ტყეს, ყველა მცენარეს, ფრინველთ და ნადირთაც კი“, ვაჟა-ფშაველა). თითოეული ერთგვარი წევრი, გარდა უკანასკნელისა, წარმოითქმის ამაღლებული ტონით,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთოდ, თხრობითი წინადადებისთვის, მიუხედავად მისი აგებულებისა, დამახასიათებელია დამავალი ინტონაცია. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მარტივი წინადადება|</ins>მარტივ <ins class="diffchange diffchange-inline">წინადადება]]ში </ins>წინადადების თავიდან ბოლოსაკენ ტონი თანდათან დაბლდება. რაც უფრო ვრცელია წინადადება, მით უფრო რთულია ტონის მოდულაცია. რთულ წინადადებაში ტონი მაღლდება პირველი შემადგენელი წინადადების ბოლოს, სულ ერთია, მთავარია იგი თუ დამოკიდებული (კარგი იქნება, თუ მოხვალ. შდრ. თუ მოხვალ, კარგი იქნება). ტონის ამაღლება ხდება შერწყმულ წინადადებაშიც ერთგვარი წევრების ჩამოთვლისას („ჩიტმა დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს, ტყეს, ყველა მცენარეს, ფრინველთ და ნადირთაც კი“, ვაჟა-ფშაველა). თითოეული ერთგვარი წევრი, გარდა უკანასკნელისა, წარმოითქმის ამაღლებული ტონით,</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წყვეტილად (ე. ი. ხმა შეწყდება მომდევნო სიტყვის დაბალი ტონით დაწყებამდე); ტონის ამგვარი ამაღლება არის ე. წ მოლოდინის ინტონაცია ([[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]). შედარებით მშვიდი, დამავალი ინტონაცია განასხვავებს</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წყვეტილად (ე. ი. ხმა შეწყდება მომდევნო სიტყვის დაბალი ტონით დაწყებამდე); ტონის ამგვარი ამაღლება არის ე. წ მოლოდინის ინტონაცია ([[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]). შედარებით მშვიდი, დამავალი ინტონაცია განასხვავებს</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხრობითი წინადადებას სხვა სახის მოდალური წინადადებებისაგან. სიტყვათა განლაგება მარტივ თხრობით წინადადებაში თავისუფალია, მაგრამ უპირატესობა მაინც ენიჭება ზმნის წინადადების ბოლოს მოთავსებას, ჩვეულებრივ, წინადადება იწყება ქვემდებარით („დღემ დაიხურა პირბადე“, ვაჟა-ფშაველა). ლოგიკური მახვილის მქონე სიტყვა, წესისამებრ, ზმნის (შემასმენლის) წინ დგას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხრობითი წინადადებას სხვა სახის მოდალური წინადადებებისაგან. სიტყვათა განლაგება მარტივ თხრობით წინადადებაში თავისუფალია, მაგრამ უპირატესობა მაინც ენიჭება ზმნის წინადადების ბოლოს მოთავსებას, ჩვეულებრივ, წინადადება იწყება ქვემდებარით („დღემ დაიხურა პირბადე“, ვაჟა-ფშაველა). ლოგიკური მახვილის მქონე სიტყვა, წესისამებრ, ზმნის (შემასმენლის) წინ დგას.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%98_%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=217640&oldid=prev 2024-01-22T18:05:39Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:05, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''თხრობითი წინადადება''' – წინადადება, რომლითაც გადმოიცემა რაიმე ცნობა ამა თუ იმ ფაქტის ან მოვლენის დადასტურების ან</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''თხრობითი წინადადება''' – წინადადება, რომლითაც გადმოიცემა რაიმე ცნობა ამა თუ იმ ფაქტის ან მოვლენის დადასტურების ან</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უარყოფის სახით. თხრობით წინადადებაში შემასმენელი, ჩვეულებრივ, გადმოცემულია ზმნის თხრობითი კილოს ფორმით („მზე წითლად-ყვითლად ელვარე ღუოდა!“ [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭავაძე]]). თხრობითი შინაარსის რთული ქვეწყობილი წინადადების დამოკიდებულ კომპონენტში. ზმნა (შემასმენელი) შეიძლება იყოს კავშირებითი კილოს ფორმითაც („ქვეყნად რომ ერთიც დარჩეს ქართველი, აკვნებს გამართავს, ვაზს გაახარებს“, გ. აბაშვილი). თხრობითი წინადადება, სხვა ტიპის წინადადებებისაგან განსხვავებით (კითხვითი, ბრძანებითი.), თითქმის არ ავლენს მთქმელის დამოკიდებულებას და მხოლოდ ფაქტის კონსტატაციას ახდენს. მტკიცების</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უარყოფის სახით. თხრობით წინადადებაში შემასმენელი, ჩვეულებრივ, გადმოცემულია ზმნის თხრობითი კილოს ფორმით („მზე წითლად-ყვითლად ელვარე ღუოდა!“ [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭავაძე]]). თხრობითი შინაარსის რთული ქვეწყობილი წინადადების დამოკიდებულ კომპონენტში. ზმნა (შემასმენელი) შეიძლება იყოს კავშირებითი კილოს ფორმითაც („ქვეყნად რომ ერთიც დარჩეს ქართველი, აკვნებს გამართავს, ვაზს გაახარებს“, გ. აბაშვილი). თხრობითი წინადადება, სხვა ტიპის წინადადებებისაგან განსხვავებით (კითხვითი, ბრძანებითი.), თითქმის არ ავლენს მთქმელის დამოკიდებულებას და მხოლოდ ფაქტის კონსტატაციას ახდენს. მტკიცების</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მიხედვით თხრობითი წინადადება არის წართქმითი („არსენამ როსტომს ტყეში დარჩენილთა ამბავი გამოჰკითხა“, მ. <del class="diffchange diffchange-inline">ჯა-</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მიხედვით თხრობითი წინადადება არის წართქმითი („არსენამ როსტომს ტყეში დარჩენილთა ამბავი გამოჰკითხა“, მ. <ins class="diffchange diffchange-inline">ჯავახიშვილი</ins>) და უკუთქმითი („ახალმოსულ თოვლს, ყინვადაკრულს, არსად არ აჩნდა ნაფეხური ადამიანისა“, ი. ჭავჭავაძე). აგებულების, ანუ სტრუქტურის <ins class="diffchange diffchange-inline">მიხედვით </ins>თხრობითი წინადადება შეიძლება იყოს მარტივი („განდევნილმა მეფემ უცხოობაში დალია სული“, ნ. ლორთქიფანიძე), შერწყმული („არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა რქა გადუდვიათ რქაზედა“, [[ვაჟა-ფშაველა]]) და რთული („ესმის დღეიდან ყოველი, რასაც ფრინველნი გალობენ“, ვაჟა-ფშაველა). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ვახიშვილი</del>) და უკუთქმითი („ახალმოსულ თოვლს, ყინვადაკრულს, არსად არ აჩნდა ნაფეხური ადამიანისა“, ი. ჭავჭავაძე). აგებულების, ანუ სტრუქტურის <del class="diffchange diffchange-inline">მიხედეით </del>თხრობითი წინადადება შეიძლება იყოს მარტივი („განდევნილმა მეფემ უცხოობაში დალია სული“, ნ. ლორთქიფანიძე), შერწყმული („არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა რქა გადუდვიათ რქაზედა“, [[ვაჟა-ფშაველა]]) და</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რთული („ესმის დღეიდან ყოველი, რასაც ფრინველნი გალობენ“, ვაჟა-ფშაველა). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთოდ, თხრობითი წინადადებისთვის, მიუხედავად მისი აგებულებისა, დამახასიათებელია დამავალი ინტონაცია. მარტივ წინადადებაში წინადადების თავიდან ბოლოსაკენ ტონი თანდათან დაბლდება. რაც უფრო <del class="diffchange diffchange-inline">ერცელია </del>წინადადება, მით უფრო რთულია ტონის მოდულაცია. რთულ წინადადებაში ტონი მაღლდება პირველი შემადგენელი წინადადების ბოლოს, სულ ერთია, მთავარია იგი თუ დამოკიდებული (კარგი იქნება, თუ მოხვალ. შდრ. თუ მოხვალ, კარგი იქნება). ტონის ამაღლება ხდება შერწყმულ წინადადებაშიც ერთგვარი წევრების ჩამოთვლისას („ჩიტმა დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს, ტყეს, ყველა მცენარეს, ფრინველთ და ნადირთაც კი“, ვაჟა-ფშაველა). თითოეული <del class="diffchange diffchange-inline">ერთგეარი </del>წევრი, გარდა უკანასკნელისა, წარმოითქმის ამაღლებული ტონით,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთოდ, თხრობითი წინადადებისთვის, მიუხედავად მისი აგებულებისა, დამახასიათებელია დამავალი ინტონაცია. მარტივ წინადადებაში წინადადების თავიდან ბოლოსაკენ ტონი თანდათან დაბლდება. რაც უფრო <ins class="diffchange diffchange-inline">ვრცელია </ins>წინადადება, მით უფრო რთულია ტონის მოდულაცია. რთულ წინადადებაში ტონი მაღლდება პირველი შემადგენელი წინადადების ბოლოს, სულ ერთია, მთავარია იგი თუ დამოკიდებული (კარგი იქნება, თუ მოხვალ. შდრ. თუ მოხვალ, კარგი იქნება). ტონის ამაღლება ხდება შერწყმულ წინადადებაშიც ერთგვარი წევრების ჩამოთვლისას („ჩიტმა დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს, ტყეს, ყველა მცენარეს, ფრინველთ და ნადირთაც კი“, ვაჟა-ფშაველა). თითოეული <ins class="diffchange diffchange-inline">ერთგვარი </ins>წევრი, გარდა უკანასკნელისა, წარმოითქმის ამაღლებული ტონით,</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წყვეტილად (ე. ი. ხმა შეწყდება მომდევნო სიტყვის დაბალი ტონით დაწყებამდე); ტონის ამგვარი ამაღლება არის ე. წ მოლოდინის ინტონაცია ([[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]). შედარებით მშვიდი, დამავალი ინტონაცია განასხვავებს</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წყვეტილად (ე. ი. ხმა შეწყდება მომდევნო სიტყვის დაბალი ტონით დაწყებამდე); ტონის ამგვარი ამაღლება არის ე. წ მოლოდინის ინტონაცია ([[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]). შედარებით მშვიდი, დამავალი ინტონაცია განასხვავებს</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხრობითი წინადადებას სხვა სახის მოდალური წინადადებებისაგან. სიტყვათა განლაგება მარტივ თხრობით წინადადებაში თავისუფალია, მაგრამ უპირატესობა მაინც ენიჭება ზმნის წინადადების ბოლოს მოთავსებას, ჩვეულებრივ, წინადადება იწყება ქვემდებარით („დღემ დაიხურა პირბადე“, ვაჟა-ფშაველა). ლოგიკური მახვილის მქონე სიტყვა, წესისამებრ, ზმნის (შემასმენლის) წინ დგას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხრობითი წინადადებას სხვა სახის მოდალური წინადადებებისაგან. სიტყვათა განლაგება მარტივ თხრობით წინადადებაში თავისუფალია, მაგრამ უპირატესობა მაინც ენიჭება ზმნის წინადადების ბოლოს მოთავსებას, ჩვეულებრივ, წინადადება იწყება ქვემდებარით („დღემ დაიხურა პირბადე“, ვაჟა-ფშაველა). ლოგიკური მახვილის მქონე სიტყვა, წესისამებრ, ზმნის (შემასმენლის) წინ დგას.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* გორგაძე ს. ქართული სადასიტყვაობა, ტფ. 1915;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* გორგაძე ს. ქართული სადასიტყვაობა, ტფ. 1915;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ახვლედიანი გ. ზოგადი ფონეტიკის საფუძვლები, თბ. 1949; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ახვლედიანი გ. ზოგადი ფონეტიკის საფუძვლები, თბ. 1949; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* კიზირია ა. მარტივი წინადადების <del class="diffchange diffchange-inline">შედგენილობაძველ </del>ქართულში, თბ. 1963; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* კიზირია ა. მარტივი წინადადების <ins class="diffchange diffchange-inline">შედგენილობა ძველ </ins>ქართულში, თბ. 1963; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* დავითიანი ა. ქართული ენის სინტაქსი, I, თბ., 1973; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* დავითიანი ა. ქართული ენის სინტაქსი, I, თბ., 1973; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ბასილაია ნ. წინადადების ტიპები მტკიცებისა და შინაარს-ინტონაციის ანუ მოდალობის მიხედვით, თბ., 1983; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ბასილაია ნ. წინადადების ტიპები მტკიცებისა და შინაარს-ინტონაციის ანუ მოდალობის მიხედვით, თბ., 1983; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%98_%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=217175&oldid=prev 2024-01-11T11:46:14Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;თხრობითი წინადადება&#039;&#039;&#039; – წინადადება, რომლითაც გადმოიცემა რ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''თხრობითი წინადადება''' – წინადადება, რომლითაც გადმოიცემა რაიმე ცნობა ამა თუ იმ ფაქტის ან მოვლენის დადასტურების ან<br /> უარყოფის სახით. თხრობით წინადადებაში შემასმენელი, ჩვეულებრივ, გადმოცემულია ზმნის თხრობითი კილოს ფორმით („მზე წითლად-ყვითლად ელვარე ღუოდა!“ [[ჭავჭავაძე ილია|ი. ჭავჭავაძე]]). თხრობითი შინაარსის რთული ქვეწყობილი წინადადების დამოკიდებულ კომპონენტში. ზმნა (შემასმენელი) შეიძლება იყოს კავშირებითი კილოს ფორმითაც („ქვეყნად რომ ერთიც დარჩეს ქართველი, აკვნებს გამართავს, ვაზს გაახარებს“, გ. აბაშვილი). თხრობითი წინადადება, სხვა ტიპის წინადადებებისაგან განსხვავებით (კითხვითი, ბრძანებითი.), თითქმის არ ავლენს მთქმელის დამოკიდებულებას და მხოლოდ ფაქტის კონსტატაციას ახდენს. მტკიცების<br /> მიხედვით თხრობითი წინადადება არის წართქმითი („არსენამ როსტომს ტყეში დარჩენილთა ამბავი გამოჰკითხა“, მ. ჯა-<br /> ვახიშვილი) და უკუთქმითი („ახალმოსულ თოვლს, ყინვადაკრულს, არსად არ აჩნდა ნაფეხური ადამიანისა“, ი. ჭავჭავაძე). აგებულების, ანუ სტრუქტურის მიხედეით თხრობითი წინადადება შეიძლება იყოს მარტივი („განდევნილმა მეფემ უცხოობაში დალია სული“, ნ. ლორთქიფანიძე), შერწყმული („არჩვთა, შუნთა და ხარ-ჯიხვთა რქა გადუდვიათ რქაზედა“, [[ვაჟა-ფშაველა]]) და<br /> რთული („ესმის დღეიდან ყოველი, რასაც ფრინველნი გალობენ“, ვაჟა-ფშაველა). <br /> <br /> საერთოდ, თხრობითი წინადადებისთვის, მიუხედავად მისი აგებულებისა, დამახასიათებელია დამავალი ინტონაცია. მარტივ წინადადებაში წინადადების თავიდან ბოლოსაკენ ტონი თანდათან დაბლდება. რაც უფრო ერცელია წინადადება, მით უფრო რთულია ტონის მოდულაცია. რთულ წინადადებაში ტონი მაღლდება პირველი შემადგენელი წინადადების ბოლოს, სულ ერთია, მთავარია იგი თუ დამოკიდებული (კარგი იქნება, თუ მოხვალ. შდრ. თუ მოხვალ, კარგი იქნება). ტონის ამაღლება ხდება შერწყმულ წინადადებაშიც ერთგვარი წევრების ჩამოთვლისას („ჩიტმა დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს, ტყეს, ყველა მცენარეს, ფრინველთ და ნადირთაც კი“, ვაჟა-ფშაველა). თითოეული ერთგეარი წევრი, გარდა უკანასკნელისა, წარმოითქმის ამაღლებული ტონით,<br /> წყვეტილად (ე. ი. ხმა შეწყდება მომდევნო სიტყვის დაბალი ტონით დაწყებამდე); ტონის ამგვარი ამაღლება არის ე. წ მოლოდინის ინტონაცია ([[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]). შედარებით მშვიდი, დამავალი ინტონაცია განასხვავებს<br /> თხრობითი წინადადებას სხვა სახის მოდალური წინადადებებისაგან. სიტყვათა განლაგება მარტივ თხრობით წინადადებაში თავისუფალია, მაგრამ უპირატესობა მაინც ენიჭება ზმნის წინადადების ბოლოს მოთავსებას, ჩვეულებრივ, წინადადება იწყება ქვემდებარით („დღემ დაიხურა პირბადე“, ვაჟა-ფშაველა). ლოგიკური მახვილის მქონე სიტყვა, წესისამებრ, ზმნის (შემასმენლის) წინ დგას.<br /> <br /> ''ლ. კვანტალიანი''<br /> <br /> == ლიტერატურა ==<br /> * გორგაძე ს. ქართული სადასიტყვაობა, ტფ. 1915;<br /> * ახვლედიანი გ. ზოგადი ფონეტიკის საფუძვლები, თბ. 1949; <br /> * კიზირია ა. მარტივი წინადადების შედგენილობაძველ ქართულში, თბ. 1963; <br /> * დავითიანი ა. ქართული ენის სინტაქსი, I, თბ., 1973; <br /> * ბასილაია ნ. წინადადების ტიპები მტკიცებისა და შინაარს-ინტონაციის ანუ მოდალობის მიხედვით, თბ., 1983; <br /> * აფრიდონიძე შ., სიტყვათგანლაგება ახალ ქართულში, თბ. 1986; <br /> * კიზირია ნ., სალიტერატურო ქართულის ინტონაციის საკითხები, თბ. 1987; <br /> * კვაჭაძე ლ. თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1996.<br /> <br /> == წყარო ==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> <br /> [[კატეგორია:გრამატიკა]]<br /> [[კატეგორია:წინადადება]]</div>

Tkenchoshvili