https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98
იმერხეული დიალექტი - რედაქტირების ისტორია
2026-05-07T06:55:29Z
ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში
MediaWiki 1.19.24
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=246496&oldid=prev
Tkenchoshvili: /* წყარო */
2025-05-07T20:18:00Z
<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:18, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218650&oldid=prev
Tkenchoshvili 19:52, 6 თებერვალი 2024-ზე
2024-02-06T19:52:23Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:52, 6 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტერმინი „იმერხეული“ ქართულ [[დიალექტოლოგია]]ში დამკვიდრდა იმ ძირითადი გეოგრაფიული ადგილის მიხედვით, სადაც დღეს იმერხეული მეტყველებაა გავრცელებული, თუმცა საქმის რეალურ ვითარებას უფრო კლარჯული (ან შავშურ-კლარჯული) შეეფერება. იმერხეულად მეტყველთა შორის ორი ფენა გამოიყოფა: ტაო-კლარჯეთის ძირძველი მოსახლეობის შთამომავალნი და აჭარა-მესხეთიდან XIX ს. მუჰაჯირებად წასულ [[ქართველები|ქართველთა]] შთამომავალნი. ამათ შორის ენობრივ სხვაობას მეცნიერებიც ამჩნევენ და თვით მოსახლეობაც.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტერმინი „იმერხეული“ ქართულ [[დიალექტოლოგია]]ში დამკვიდრდა იმ ძირითადი გეოგრაფიული ადგილის მიხედვით, სადაც დღეს იმერხეული მეტყველებაა გავრცელებული, თუმცა საქმის რეალურ ვითარებას უფრო კლარჯული (ან შავშურ-კლარჯული) შეეფერება. იმერხეულად მეტყველთა შორის ორი ფენა გამოიყოფა: ტაო-კლარჯეთის ძირძველი მოსახლეობის შთამომავალნი და აჭარა-მესხეთიდან XIX ს. მუჰაჯირებად წასულ [[ქართველები|ქართველთა]] შთამომავალნი. ამათ შორის ენობრივ სხვაობას მეცნიერებიც ამჩნევენ და თვით მოსახლეობაც.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმერხეულის დიალექტოლოგიურ სახეს ორი ფაქტორი განაპირობებს; ამ კუთხის [[საქართველო]]საგან ხანგრძლივი მოწყვეტით განპირობებული ფონეტიკურ-გრამატიკული [[არქაიზმი|არქაიზმები]] და თურქულ გარემოში ასევე ხანგრძლივი ცხოვრებით გაჩენილი უამრავი ლექსიკური ნასესხობა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იმერხეულის დიალექტოლოგიურ სახეს ორი ფაქტორი განაპირობებს; ამ კუთხის [[საქართველო]]საგან ხანგრძლივი მოწყვეტით განპირობებული ფონეტიკურ-გრამატიკული [[არქაიზმი|არქაიზმები]] და თურქულ გარემოში ასევე ხანგრძლივი ცხოვრებით გაჩენილი უამრავი ლექსიკური <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნასესხობა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შ. ფუტკარაძე ადასტურებს იმერხეული დიალექტის შიგნით კილოკაურად განსხვავებულ ხუთ ნაირსახეობას: მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალთა მეტყველებას ბურსის ვილაიეთში, ქ. ინეგოლისა და ინეგოლის რ-ნის სოფლებში; ტაოს ქართულ მეტყველებას ისტორიული ტაოს სოფლებში; იმერხეული მეტყველება, მდ. იმერხევის აუზში შემავალ სოფლებში; ლივანურ მეტყველებას ბორჩხვისა და მურღულის რაიონების სოფლებში; მაჭახლურ მეტყველებას ზედა მაჭახლის სოფლებში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შ. ფუტკარაძე ადასტურებს იმერხეული დიალექტის შიგნით კილოკაურად განსხვავებულ ხუთ ნაირსახეობას: მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალთა მეტყველებას ბურსის ვილაიეთში, ქ. ინეგოლისა და ინეგოლის რ-ნის სოფლებში; ტაოს ქართულ მეტყველებას ისტორიული ტაოს სოფლებში; იმერხეული მეტყველება, მდ. იმერხევის აუზში შემავალ სოფლებში; ლივანურ მეტყველებას ბორჩხვისა და მურღულის რაიონების სოფლებში; მაჭახლურ მეტყველებას ზედა მაჭახლის სოფლებში.</div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218185&oldid=prev
Tkenchoshvili 19:20, 30 იანვარი 2024-ზე
2024-01-30T19:20:54Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:20, 30 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თავისებურებანი: „ეშინია“ ტიპის ზმნებთან დაცულია ძველი ქართულისებური კონსტრუქცია: ჩიტიდამ მეშინოდა. „ჩიტისგან მეშინოდა – ჩიტისა მეშინოდა“. აქტიური სემანტიკის გარდაუვალი ზმნების II სერიის ფორმებთან ქვემდებარე დასმულია მოთხრობით ბრუნვაში: წე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]და კაცმა. „დაუძახა“ ზმნასთან ობიექტი დგას სახელობით ბრუნვაში: დუუძახა ქელოღლანი „დაუძახა ქელოღლანს“.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თავისებურებანი: „ეშინია“ ტიპის ზმნებთან დაცულია ძველი ქართულისებური კონსტრუქცია: ჩიტიდამ მეშინოდა. „ჩიტისგან მეშინოდა – ჩიტისა მეშინოდა“. აქტიური სემანტიკის გარდაუვალი ზმნების II სერიის ფორმებთან ქვემდებარე დასმულია მოთხრობით ბრუნვაში: წე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]და კაცმა. „დაუძახა“ ზმნასთან ობიექტი დგას სახელობით ბრუნვაში: დუუძახა ქელოღლანი „დაუძახა ქელოღლანს“.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ლექსიკაში </del>შენახულია არქაული ფენა, ქართული ლექსიკა კარგადაა დაცული სას.-სამ. ტერმინოლოგიაში. შეინიშნება დიალექტური ინოვაციები: მრავლადაა თურქული ნასესხობანი, თითქმის მთლიანად თურქულია ნათესაობის ტერმინოლოგია. ტოპონიმიკა ქართულია. სიტყვებიც კი, რომლებიც ცოცხალ მეტყველებაში აღარ იხმარება, დაცულია ტოპონიმიკაში (ბოსლიეთი – ბოსელს „ახორი“ ჰქვია; ვაკიეთი – ვაკეს „დუზი“ ჰქვია).  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ლექსიკა]]ში </ins>შენახულია არქაული ფენა, ქართული ლექსიკა კარგადაა დაცული სას.-სამ. ტერმინოლოგიაში. შეინიშნება დიალექტური ინოვაციები: მრავლადაა თურქული ნასესხობანი, თითქმის მთლიანად თურქულია ნათესაობის ტერმინოლოგია. ტოპონიმიკა ქართულია. სიტყვებიც კი, რომლებიც ცოცხალ მეტყველებაში აღარ იხმარება, დაცულია ტოპონიმიკაში (ბოსლიეთი – ბოსელს „ახორი“ ჰქვია; ვაკიეთი – ვაკეს „დუზი“ ჰქვია).  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''გ· ცოცანიძე''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''გ· ცოცანიძე''</div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217655&oldid=prev
Tkenchoshvili 20:01, 22 იანვარი 2024-ზე
2024-01-22T20:01:06Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:01, 22 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''იმერხეული''' - კლარჯული, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. შემორჩენილია ისტორიულ შავშეთ-კლარჯეთის ტერიტორიაზე [[მდინარე]]ების იმერხევისა და შავშეთის წყლის აუზებში (მდ. ჭოროხის ხეობამდე). ამჟამად [[თურქეთი]]ს <del class="diffchange diffchange-inline">საზღერებშია</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''იმერხეული''' - კლარჯული, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. შემორჩენილია ისტორიულ შავშეთ-კლარჯეთის ტერიტორიაზე [[მდინარე]]ების იმერხევისა და შავშეთის წყლის აუზებში (მდ. ჭოროხის ხეობამდე). ამჟამად [[თურქეთი]]ს <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრებშია</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტერმინი „იმერხეული“ ქართულ [[დიალექტოლოგია]]ში დამკვიდრდა იმ ძირითადი გეოგრაფიული ადგილის მიხედვით, სადაც დღეს იმერხეული მეტყველებაა გავრცელებული, თუმცა საქმის რეალურ ვითარებას უფრო კლარჯული (ან შავშურ-კლარჯული) შეეფერება. იმერხეულად მეტყველთა შორის ორი ფენა გამოიყოფა: ტაო-კლარჯეთის ძირძველი მოსახლეობის შთამომავალნი და აჭარა-მესხეთიდან XIX ს. მუჰაჯირებად წასულ [[ქართველები|ქართველთა]] შთამომავალნი. ამათ შორის ენობრივ სხვაობას მეცნიერებიც ამჩნევენ და თვით მოსახლეობაც.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტერმინი „იმერხეული“ ქართულ [[დიალექტოლოგია]]ში დამკვიდრდა იმ ძირითადი გეოგრაფიული ადგილის მიხედვით, სადაც დღეს იმერხეული მეტყველებაა გავრცელებული, თუმცა საქმის რეალურ ვითარებას უფრო კლარჯული (ან შავშურ-კლარჯული) შეეფერება. იმერხეულად მეტყველთა შორის ორი ფენა გამოიყოფა: ტაო-კლარჯეთის ძირძველი მოსახლეობის შთამომავალნი და აჭარა-მესხეთიდან XIX ს. მუჰაჯირებად წასულ [[ქართველები|ქართველთა]] შთამომავალნი. ამათ შორის ენობრივ სხვაობას მეცნიერებიც ამჩნევენ და თვით მოსახლეობაც.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმერხეულის დიალექტოლოგიურ სახეს ორი ფაქტორი განაპირობებს; ამ კუთხის [[საქართველო]]საგან <del class="diffchange diffchange-inline">ხანგრიძლივი </del>მოწყვეტით განპირობებული ფონეტიკურ-გრამატიკული [[არქაიზმი|არქაიზმები]] და თურქულ გარემოში ასევე ხანგრძლივი ცხოვრებით გაჩენილი უამრავი ლექსიკური ნასესხობა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იმერხეულის დიალექტოლოგიურ სახეს ორი ფაქტორი განაპირობებს; ამ კუთხის [[საქართველო]]საგან <ins class="diffchange diffchange-inline">ხანგრძლივი </ins>მოწყვეტით განპირობებული ფონეტიკურ-გრამატიკული [[არქაიზმი|არქაიზმები]] და თურქულ გარემოში ასევე ხანგრძლივი ცხოვრებით გაჩენილი უამრავი ლექსიკური ნასესხობა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შ. ფუტკარაძე ადასტურებს იმერხეული დიალექტის შიგნით კილოკაურად განსხვავებულ ხუთ ნაირსახეობას: მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალთა მეტყველებას ბურსის ვილაიეთში, ქ. ინეგოლისა და ინეგოლის რ-ნის სოფლებში; ტაოს ქართულ მეტყველებას ისტორიული ტაოს სოფლებში; იმერხეული მეტყველება, მდ. იმერხევის აუზში შემავალ სოფლებში; ლივანურ მეტყველებას ბორჩხვისა და მურღულის რაიონების სოფლებში; მაჭახლურ მეტყველებას ზედა მაჭახლის სოფლებში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შ. ფუტკარაძე ადასტურებს იმერხეული დიალექტის შიგნით კილოკაურად განსხვავებულ ხუთ ნაირსახეობას: მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალთა მეტყველებას ბურსის ვილაიეთში, ქ. ინეგოლისა და ინეგოლის რ-ნის სოფლებში; ტაოს ქართულ მეტყველებას ისტორიული ტაოს სოფლებში; იმერხეული მეტყველება, მდ. იმერხევის აუზში შემავალ სოფლებში; ლივანურ მეტყველებას ბორჩხვისა და მურღულის რაიონების სოფლებში; მაჭახლურ მეტყველებას ზედა მაჭახლის სოფლებში.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). <del class="diffchange diffchange-inline">გვხედება </del>[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > <del class="diffchange diffchange-inline">თმეები </del>> თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] <del class="diffchange diffchange-inline">დეზაფრიკატისაციას </del>(ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ <del class="diffchange diffchange-inline">ხმოენებით </del>(ზოლი – „ძველი“, სირცხული – <del class="diffchange diffchange-inline">„სირცხ ვილი“</del>).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). <ins class="diffchange diffchange-inline">გვხვდება </ins>[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > <ins class="diffchange diffchange-inline">თმები </ins>> თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] <ins class="diffchange diffchange-inline">დეზაფრიკატიზაციას </ins>(ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ <ins class="diffchange diffchange-inline">ხმოვნებით </ins>(ზოლი – „ძველი“, სირცხული – <ins class="diffchange diffchange-inline">„სირცხვილი“</ins>).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ „ქვეშიდან“). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ „ქვეშიდან“). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის).</div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217240&oldid=prev
Tkenchoshvili: /* ლიტერატურა */
2024-01-14T19:46:50Z
<p><span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:46, 14 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გიგინეიშვილი ი. თოფურია ე. ქავთარაძე ი. ქართული დიალექტოლოგია. I, თბ., 1961;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>გიგინეიშვილი ი. თოფურია ე. ქავთარაძე ი. ქართული დიალექტოლოგია. I, თბ., 1961;</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ფუტკარაძე შ. ჩვენებურების ქართული. ბათუმი. 1993.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ფუტკარაძე შ. ჩვენებურების ქართული. ბათუმი. 1993.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217239&oldid=prev
Tkenchoshvili 19:46, 14 იანვარი 2024-ზე
2024-01-14T19:46:27Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:46, 14 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). გვხედება [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > თმეები > თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] დეზაფრიკატისაციას (ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ ხმოენებით (ზოლი – „ძველი“, სირცხული – „სირცხ ვილი“).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). გვხედება [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > თმეები > თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] დეზაფრიკატისაციას (ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ ხმოენებით (ზოლი – „ძველი“, სირცხული – „სირცხ ვილი“).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ <del class="diffchange diffchange-inline">„ქვეშიდან''</del>). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ <ins class="diffchange diffchange-inline">„ქვეშიდან“</ins>). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თავისებურებანი: „ეშინია“ ტიპის ზმნებთან დაცულია ძველი ქართულისებური კონსტრუქცია: ჩიტიდამ მეშინოდა. „ჩიტისგან მეშინოდა – ჩიტისა მეშინოდა“. აქტიური სემანტიკის გარდაუვალი ზმნების II სერიის ფორმებთან ქვემდებარე დასმულია მოთხრობით ბრუნვაში: წე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]და კაცმა. „დაუძახა“ ზმნასთან ობიექტი დგას სახელობით ბრუნვაში: დუუძახა ქელოღლანი „დაუძახა ქელოღლანს“.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სინტაქსური თავისებურებანი: „ეშინია“ ტიპის ზმნებთან დაცულია ძველი ქართულისებური კონსტრუქცია: ჩიტიდამ მეშინოდა. „ჩიტისგან მეშინოდა – ჩიტისა მეშინოდა“. აქტიური სემანტიკის გარდაუვალი ზმნების II სერიის ფორმებთან ქვემდებარე დასმულია მოთხრობით ბრუნვაში: წე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]და კაცმა. „დაუძახა“ ზმნასთან ობიექტი დგას სახელობით ბრუნვაში: დუუძახა ქელოღლანი „დაუძახა ქელოღლანს“.</div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217237&oldid=prev
Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „კლარჯული დიალექტი“ გადაიტანა გვერდზე „იმერხეული დიალექტი“ გა...
2024-01-14T19:45:20Z
<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98" class="mw-redirect" title="კლარჯული დიალექტი">კლარჯული დიალექტი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98" title="იმერხეული დიალექტი">იმერხეული დიალექტი“</a> გა...</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">19:45, 14 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr></table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217235&oldid=prev
Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „იმერხეული დიალექტი“ გადაიტანა გვერდზე „კლარჯული დიალექტი“
2024-01-14T19:45:06Z
<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98" title="იმერხეული დიალექტი">იმერხეული დიალექტი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98" class="mw-redirect" title="კლარჯული დიალექტი">კლარჯული დიალექტი“</a></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">19:45, 14 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr></table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217234&oldid=prev
Tkenchoshvili 19:44, 14 იანვარი 2024-ზე
2024-01-14T19:44:52Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:44, 14 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). გვხედება [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > თმეები > თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] დეზაფრიკატისაციას (ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ ხმოენებით (ზოლი – „ძველი“, სირცხული – „სირცხ ვილი“).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). გვხედება [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > თმეები > თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] დეზაფრიკატისაციას (ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ ხმოენებით (ზოლი – „ძველი“, სირცხული – „სირცხ ვილი“).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ „ქვეშიდან''). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ „ქვეშიდან''). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის)<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">სინტაქსური თავისებურებანი: „ეშინია“ ტიპის ზმნებთან დაცულია ძველი ქართულისებური კონსტრუქცია: ჩიტიდამ მეშინოდა. „ჩიტისგან მეშინოდა – ჩიტისა მეშინოდა“. აქტიური სემანტიკის გარდაუვალი ზმნების II სერიის ფორმებთან ქვემდებარე დასმულია მოთხრობით ბრუნვაში: წე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]და კაცმა. „დაუძახა“ ზმნასთან ობიექტი დგას სახელობით ბრუნვაში: დუუძახა ქელოღლანი „დაუძახა ქელოღლანს“.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ლექსიკაში შენახულია არქაული ფენა, ქართული ლექსიკა კარგადაა დაცული სას.-სამ. ტერმინოლოგიაში. შეინიშნება დიალექტური ინოვაციები: მრავლადაა თურქული ნასესხობანი, თითქმის მთლიანად თურქულია ნათესაობის ტერმინოლოგია. ტოპონიმიკა ქართულია. სიტყვებიც კი, რომლებიც ცოცხალ მეტყველებაში აღარ იხმარება, დაცულია ტოპონიმიკაში (ბოსლიეთი – ბოსელს „ახორი“ ჰქვია; ვაკიეთი – ვაკეს „დუზი“ ჰქვია). </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">''გ· ცოცანიძე''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==ლიტერატურა==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">გიგინეიშვილი ი. თოფურია ე. ქავთარაძე ი. ქართული დიალექტოლოგია. I, თბ., 1961;</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ფუტკარაძე შ. ჩვენებურების ქართული. ბათუმი. 1993.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==წყარო==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</ins></div></td></tr>
</table>
Tkenchoshvili
https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=217233&oldid=prev
Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''იმერხეული''' - კლარჯული, ქართული ენის [[დიალექტი...
2024-01-14T19:37:10Z
<p>ახალი გვერდი: '''იმერხეული''' - კლარჯული, <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90" title="ქართული ენა">ქართული ენის</a> [[დიალექტი...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''იმერხეული''' - კლარჯული, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. შემორჩენილია ისტორიულ შავშეთ-კლარჯეთის ტერიტორიაზე [[მდინარე]]ების იმერხევისა და შავშეთის წყლის აუზებში (მდ. ჭოროხის ხეობამდე). ამჟამად [[თურქეთი]]ს საზღერებშია.<br />
<br />
ტერმინი „იმერხეული“ ქართულ [[დიალექტოლოგია]]ში დამკვიდრდა იმ ძირითადი გეოგრაფიული ადგილის მიხედვით, სადაც დღეს იმერხეული მეტყველებაა გავრცელებული, თუმცა საქმის რეალურ ვითარებას უფრო კლარჯული (ან შავშურ-კლარჯული) შეეფერება. იმერხეულად მეტყველთა შორის ორი ფენა გამოიყოფა: ტაო-კლარჯეთის ძირძველი მოსახლეობის შთამომავალნი და აჭარა-მესხეთიდან XIX ს. მუჰაჯირებად წასულ [[ქართველები|ქართველთა]] შთამომავალნი. ამათ შორის ენობრივ სხვაობას მეცნიერებიც ამჩნევენ და თვით მოსახლეობაც.<br />
<br />
იმერხეულის დიალექტოლოგიურ სახეს ორი ფაქტორი განაპირობებს; ამ კუთხის [[საქართველო]]საგან ხანგრიძლივი მოწყვეტით განპირობებული ფონეტიკურ-გრამატიკული [[არქაიზმი|არქაიზმები]] და თურქულ გარემოში ასევე ხანგრძლივი ცხოვრებით გაჩენილი უამრავი ლექსიკური ნასესხობა.<br />
<br />
შ. ფუტკარაძე ადასტურებს იმერხეული დიალექტის შიგნით კილოკაურად განსხვავებულ ხუთ ნაირსახეობას: მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალთა მეტყველებას ბურსის ვილაიეთში, ქ. ინეგოლისა და ინეგოლის რ-ნის სოფლებში; ტაოს ქართულ მეტყველებას ისტორიული ტაოს სოფლებში; იმერხეული მეტყველება, მდ. იმერხევის აუზში შემავალ სოფლებში; ლივანურ მეტყველებას ბორჩხვისა და მურღულის რაიონების სოფლებში; მაჭახლურ მეტყველებას ზედა მაჭახლის სოფლებში.<br />
<br />
აღსანიშნავია ფონეტიკური თავისებურებები: დაცულია ჴ (ჴელი „ხელი“, ჴარი „ხარი“). გვხედება [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] (დეკე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ლი, ბე[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რი, ყა[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ს „ჰყავს“), და-სტურდება ჲ როგორც ი-ს რეფლექსი (ანაჲ „დედჲ“, ფენჯერეჲ „ფანჯარა“, ფენჯერაჲს „ფანჯრის“, წაჲ „წადი“, აჲ „ადი“). გავრცელებულია ხმოვანთა რეგრესული [[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]] (დაეძინა> დეეძინა, დაუძახა> დოუძახა); ბოლოკიდურ პოზიციაში [[დისიმილაცია|დისიმილაციით]] აე > ეე > იე (თმაები > თმეები > თმიები); ნაწილობრივი ასიმილაციით იცვლება აი კომპლექსი (დაიჭირა > დეიჭირა); რეგრესიული დისტანციური ასიმილაციის შემთხვევები (დეიჭედებიან „დაიჭიდებან“). ოა, ოე, ეა კომპლექსებში ხდება დისიმილაცია (მოვათავე > მოათავე > მუათავე, მოველი > მოელი > მუელი, შეაქო > შიაქო). ადგილი აქვს მჟღერი [[აფრიკატი|აფრიკატების]] დეზაფრიკატისაციას (ჩაზერა, გოუზახა). ვე და ვი კომპლექსები იცვლება შესაბამისად ო და უ ხმოენებით (ზოლი – „ძველი“, სირცხული – „სირცხ ვილი“).<br />
<br />
მორფოლოგიური თავისებურებანი: ხმოვანზე ფუძედაბოლოებული სახელები სახელობით ბრუნვაში დაირთავენ - ი II -ს (ანაი „დედა“, ბაბოლ „მამა“, გიდელაი „გიდელი“); მოთხრობითში ამ ტიპის სახელებთან გაჩნდება -მა (ანამა, ბაბომა). მავრცობ ხმოვნად დასტურდება -ა (მირზასა) და -ი (მირზასი). გვხვდება -დამ თანდებული (ქვეშედამ „ქვეშიდან''). რეალური სუბიექტის მრავლობითობა გამოიხატება -ან ||-ენ ფორმანტებით (აქან „აქვთ“, ინ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ან „სძინავთ“, უქნიან „უქნიათ. -ავ და -ამ თემის ნიშნები გახმოვანებას იცვლიან ნამყო უსრულსა და მასზე დაფუძნებულ მწკრივებში (მალევდა მალავდა“). ამავე თემისნიშნიან ზმნათაგან ვნებითი არქაული წესით იწარმოება (იმალვის, იბმის)</div>
Tkenchoshvili