https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A 2026-06-22T05:14:17Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=213008&oldid=prev 2023-11-12T07:52:46Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:52, 12 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 57:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 57:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ფილოსოფოსები]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=149813&oldid=prev 2022-03-29T08:41:10Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&amp;diff=149813&amp;oldid=89906">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89906&oldid=prev 2019-11-01T13:25:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:25, 1 ნოემბერი 2019-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიუხედავად თავის ანტიფსიქოლოგიზმისა, კანტმა პირდაპირი გავლენა მოახდინა ფსიქოლოგიურ და ფსიქოფიზიოლოგიურ კვლევაზე აღქმის მიმართულებით ([[მიულერი იოჰანეს პეტერ|ი. მიულერი]], ე. ჰერინგი და სხვანი). სივრცის აღქმის მიმართ ე.წ. ნატივისტური თვალსაზრისი მჭიდროდ უკავშირდება კანტის მოსაზრებებს აღქმის აპრიორული (თანდაყოლილი) ფორმების შესახებ. თუმცა თანამედროვე ფსიქოლოგიაში უკვე ემპირიულადაა დამტკიცებული, რომ ორგანზომილებიან სივრცეს, ანუ განფენილობას ადამიანი დაბადებიდანვე აღიქვამს, ხოლო მესამე განზომილების ანუ სიღრმის აღქმის უნარი თანდათანობით, გამოცდილების კვალდაკვალ ვითარდება. ამრიგად, სამგანზომილებიანი სივრცის აღქმა არ არის აღქმის აპრიორული ფორმა კანტისეული გაგებით, ანუ არ არის ცნობიერების თანდაყოლილი, გამოცდილებამდელი და უცვლელი სტრუქტურა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიუხედავად თავის ანტიფსიქოლოგიზმისა, კანტმა პირდაპირი გავლენა მოახდინა ფსიქოლოგიურ და ფსიქოფიზიოლოგიურ კვლევაზე აღქმის მიმართულებით ([[მიულერი იოჰანეს პეტერ|ი. მიულერი]], ე. ჰერინგი და სხვანი). სივრცის აღქმის მიმართ ე.წ. ნატივისტური თვალსაზრისი მჭიდროდ უკავშირდება კანტის მოსაზრებებს აღქმის აპრიორული (თანდაყოლილი) ფორმების შესახებ. თუმცა თანამედროვე ფსიქოლოგიაში უკვე ემპირიულადაა დამტკიცებული, რომ ორგანზომილებიან სივრცეს, ანუ განფენილობას ადამიანი დაბადებიდანვე აღიქვამს, ხოლო მესამე განზომილების ანუ სიღრმის აღქმის უნარი თანდათანობით, გამოცდილების კვალდაკვალ ვითარდება. ამრიგად, სამგანზომილებიანი სივრცის აღქმა არ არის აღქმის აპრიორული ფორმა კანტისეული გაგებით, ანუ არ არის ცნობიერების თანდაყოლილი, გამოცდილებამდელი და უცვლელი სტრუქტურა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იგივე ითქმის განსჯის აპრიორული ფორმების მიმართაც. თანამედროვე კოგნიტივისტური ფსიქოლოგიის მიხედვით, ყოველგვარ გამოცდილებას და ქცევას კოგნიციური სქემები და სტრუქტურები აშუალებს. ამიტომ ბუნებრივია, რომ თავის წინამორბედებზე ლაპარაკისას კოგნიტივისტები კანტის სახელს საკმაოდ ხშირად ახსენებენ. თითქმის უდავო ფაქტად არის მიჩნეული, რომ გონებრივი სტრუქტურები აქტიურად გარდაქმნის შეგრძნებად გამოცდილებას და იმასაც განსაზღვრავს, თუ როგორ წარიმართება გარემოსთან ურთიერთობა, ადაპტაციური მოქმედება. ამ აზრით, კოგნიციური სქემები ასტრუქტურებს მთელ ჩვენს ცოდნას სამყაროს შესახებ. მაგრამ ეს სტრუქტურები არაა აპრიორული მოცემულობა, ისინი ცვალებადობენ და ვითარდებიან ასაკისა და გამოცდილების მატებასთან ერთად. გონებრივი განვითარება სულ უფრო და უფრო სრულყოფილი კოგნიციური სქემების თანმიმდევრული ცვალებადობაა. ეს პროცესი დაწვრილებით შეისწავლა გენეზისური ეპისტემოლოგიის ფუძემდებელმა ჟ. პიაჟემ. პიაჟეს მიხედვით, შემეცნებითი სტრუქტურების გენეზისი ონტოგენეზში გარკვეულ სტადიებს გაივლის. თითოეულ სტადიაზე აზროვნება თვისებრივად სხვადასხვაგვარია, ანუ განსხვავებულია ბავშვის გონებრივი წყობა და, შესაბამისად, მის მიერ შექმნილი სამყაროს სურათიც (პიაჟეს გენეზისური ფსიქოლოგია). მაშასადამე, ლაპარაკი გონებრივ სტრუქტურებზე, როგორც თანდაყოლილზე (აპრიორულზე) და უცვლელზე, უსაფუძვლოა. კანტი გენეზისის საკითხს სრულებით არ განიხილავდა და განვითარებას უგულებელყოფდა. მაგრამ თუკი კანტის მიერ დახასიათებული ჭვრეტისა და განსჯის აპრიორული ფორმები „ემპირიული რეალობის”&#160; მქონე „სულის თვისებებია” , მათი ანალიზი გენეზისური მიდგომის გარეშე დამარწმუნებელი ვერ იქნება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იგივე ითქმის განსჯის აპრიორული ფორმების მიმართაც. თანამედროვე კოგნიტივისტური ფსიქოლოგიის მიხედვით, ყოველგვარ გამოცდილებას და ქცევას კოგნიციური სქემები და სტრუქტურები აშუალებს. ამიტომ ბუნებრივია, რომ თავის წინამორბედებზე ლაპარაკისას კოგნიტივისტები კანტის სახელს საკმაოდ ხშირად ახსენებენ. თითქმის უდავო ფაქტად არის მიჩნეული, რომ გონებრივი სტრუქტურები აქტიურად გარდაქმნის შეგრძნებად გამოცდილებას და იმასაც განსაზღვრავს, თუ როგორ წარიმართება გარემოსთან ურთიერთობა, ადაპტაციური მოქმედება. ამ აზრით, კოგნიციური სქემები ასტრუქტურებს მთელ ჩვენს ცოდნას სამყაროს შესახებ. მაგრამ ეს სტრუქტურები არაა აპრიორული მოცემულობა, ისინი ცვალებადობენ და ვითარდებიან ასაკისა და გამოცდილების მატებასთან ერთად. გონებრივი განვითარება სულ უფრო და უფრო სრულყოფილი კოგნიციური სქემების თანმიმდევრული ცვალებადობაა. ეს პროცესი დაწვრილებით შეისწავლა გენეზისური ეპისტემოლოგიის ფუძემდებელმა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პიაჟე ჟან ვილიამ ფრიცი|</ins>ჟ. პიაჟემ<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. პიაჟეს მიხედვით, შემეცნებითი სტრუქტურების გენეზისი ონტოგენეზში გარკვეულ სტადიებს გაივლის. თითოეულ სტადიაზე აზროვნება თვისებრივად სხვადასხვაგვარია, ანუ განსხვავებულია ბავშვის გონებრივი წყობა და, შესაბამისად, მის მიერ შექმნილი სამყაროს სურათიც (პიაჟეს გენეზისური ფსიქოლოგია). მაშასადამე, ლაპარაკი გონებრივ სტრუქტურებზე, როგორც თანდაყოლილზე (აპრიორულზე) და უცვლელზე, უსაფუძვლოა. კანტი გენეზისის საკითხს სრულებით არ განიხილავდა და განვითარებას უგულებელყოფდა. მაგრამ თუკი კანტის მიერ დახასიათებული ჭვრეტისა და განსჯის აპრიორული ფორმები „ემპირიული რეალობის”&#160; მქონე „სულის თვისებებია” , მათი ანალიზი გენეზისური მიდგომის გარეშე დამარწმუნებელი ვერ იქნება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამასთან, თვით ჟ. პიაჟეც კი აღიარებდა კანტის თეორიის ნაწილობრივ სიმართლეს და ემპირიზმ-სენსუალიზმს უკუაგდებდა. ბავშვის აზროვნების ზეაღმავალი ონტოგენეზური განვითარება შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ არსებულიყო ამ განვითარების სწორედ რომ აპრიორულ-თანდაყოლილი საფუძველი, პრედისპოზიცია, ანუ ლოგიკური აზროვნების აპრიორული ფორმები თუ სტრუქტურები. მაშასადამე კანტის აპრიორიზმი ზოგადად მართებულია, თუმცა ზედმეტადაა გავრცელებული ისეთ სტრუქტურებზეც, რომლებიც არაა აპრიორული და ინდივიდუალური გამოცდილებით ყალიბდება და ვითარდება.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამასთან, თვით ჟ. პიაჟეც კი აღიარებდა კანტის თეორიის ნაწილობრივ სიმართლეს და ემპირიზმ-სენსუალიზმს უკუაგდებდა. ბავშვის აზროვნების ზეაღმავალი ონტოგენეზური განვითარება შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ არსებულიყო ამ განვითარების სწორედ რომ აპრიორულ-თანდაყოლილი საფუძველი, პრედისპოზიცია, ანუ ლოგიკური აზროვნების აპრიორული ფორმები თუ სტრუქტურები. მაშასადამე კანტის აპრიორიზმი ზოგადად მართებულია, თუმცა ზედმეტადაა გავრცელებული ისეთ სტრუქტურებზეც, რომლებიც არაა აპრიორული და ინდივიდუალური გამოცდილებით ყალიბდება და ვითარდება.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89645&oldid=prev 2019-10-29T13:20:44Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:20, 29 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 50:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 50:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კრიტიკული იდეალიზმი]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კრიტიკული იდეალიზმი]] &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ანტიფსიქოლოგიზმი]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ანტიფსიქოლოგიზმი]] &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:სულის ტრიქოტომია]] </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:კატეგორიული იმპერატივი]] </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:პრაქტიკული გონება]] </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ნოუმენი]] </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:აპერცეფცია]] </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89481&oldid=prev 2019-10-21T12:50:56Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:50, 21 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ანთროპოლოგიაში”&#160; მოცემული მოსაზრებები ინდივიდუალური ხასიათის შესახებ ნაშრომის ერთერთი ყველაზე საინტერესო და ღირებული ნაწილია. კანტის გავლენა ქარაქტეროლოგიის განვითარებაზე უეჭველია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ სწორედ კანტმა მისცა დასრულებული ფორმა ტემპერამენტის კლასიკურ ტიპოლოგიას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ანთროპოლოგიაში”&#160; მოცემული მოსაზრებები ინდივიდუალური ხასიათის შესახებ ნაშრომის ერთერთი ყველაზე საინტერესო და ღირებული ნაწილია. კანტის გავლენა ქარაქტეროლოგიის განვითარებაზე უეჭველია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ სწორედ კანტმა მისცა დასრულებული ფორმა ტემპერამენტის კლასიკურ ტიპოლოგიას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რაციონალურ ფსიქოლოგიას კანტი მთლიანად უარყოფს. კანტის დასკვნით, რაციონალური ფსიქოლოგია მეცნიერებაა სულის (ცნობიერების) არსისა და უზოგადესი პრინციპების შესახებ. ის მთელი თავისი შინაარსით უნდა შევიდეს ფილოსოფიაში, სახელდობრ, შემეცნების თეორიაში („წმინდა გონების კრიტიკა”), რომელიც ეხება საზოგადოდ ცოდნის წინაპირობებს, „ცნობიერების აპრიორულ ფორმებს” . ისინი წინ უსწრებს ყოველგვარ გამოცდილებას, მისგან არ გამომდინარეობს და მასზე არ დაიყვანება. თეორიული ფსიქოლოგიის თვალსაზრისით, კანტის სისტემაში ყველაზე საინტერესოა მოძღვრება ცნობიერების აპრიორულ ფორმებზე. აპრიორული ფორმები ჩვენი სულის იმთავითვე მოცემული (თანდაყოლილი) უნარებია. ისინი უნდა განვასხვავოთ, ერთი მხრივ, ე.წ. „ნოუმენებისაგან” , ანუ ცნობიერების მიღმა ობიექტურად არსებული საგნებისაგან („ნივთები თავისთავად”); უნდა განვასხვავოთ აგრეთვე ჩვენი ცნობიერების წარმოდგენებისა თუ განცდებისაგან, რომლებსაც კანტმა „მოვლენები”/„ფენომენები” უწოდა. ნოუმენი, რომელთა ობიექტური არსებობის სახე ჩვენთვის ყოველთვის დაფარული, მიღმიერი ანუ ტრანსცედენტური დარჩება, მოქმედებს მგრძნობელობაზე და იწვევს შეგრძნებებს. ეს მასალა თავიდანვე გადამუშავდება ცნობიერების აპრიორული ფორმების მიერ და მთელი ჩვენი ცოდნა ამ უნარების მოქმედების შედეგად მიიღება. რამდენადაც შემეცნება აღქმიდან იწყება და აზროვნებით გრძელდება, აპრიორული ფორმები ორივეგან უნდა ვიგულისხმოთ. აღქმის („ჭვრეტის”) აპრიორული ფორმებია სივრცე და დრო. ჭვრეტის აპრიორულ ფორმებში დალაგებული მონაცემების ურთიერთდაკავშირება, კანონზომიერი, აუცილებელი და საყოველთაო კავშირების გარკვევა გონების (აზროვნების) მეშვეობით ხდება. ამისთვის გამოიყენება ე.წ. განსჯის აპრიორული ფორმები ანუ კატეგორიები, ლოგიკის წესები. ჩვენი გონების მიერ მოვლენები ფასდება, როგორც მიზეზი და შედეგი, ერთიანობა და სიმრავლე, არსებული, შესაძლებელი, აუცილებელი და სხვა. აქედან არ გამომდინარეობს, რომ თვით განსჯის ფორმები ან კატეგორიები თანდაყოლილი იდეებია, მზამზარეული ცოდნაა. კანტის სისტემის ფსიქოლოგიური ანალიზისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ განსჯის აპრიორულ კატეგორიებში რაიმე ცნებები, კონკრეტული შინაარსი კი არ იგულისხმება, არამედ, საზოგადოდ, ადამიანის ცნობიერების მოწყობისა და მოქმედების ზოგადი ფორმა თუ სქემა, ცოდნის ორგანიზაციის ხერხი, გონების მასინთეზებელი მოქმედება. სწორედ ამ მოქმედებას უწოდა კანტმა აპერცეფცია (გ. ლაიბნიცი). აპერცეფცია ორი სახისაა იმის მიხედვით, თუ რაზეა ის მიმართული - თვითცნობიერებაზე (განაპირობებს ცნობიერების ერთიანობას, რის გარეშე შემეცნება ვერ განხორციელდება), თუ ობიექტზე (განაპირობებს სხვადასხვაგვარ შთაბეჭდილებათა გაერთიანებას ერთ ობიექტად - შდრ. გეშტალტიზაცია). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რაციონალურ ფსიქოლოგიას კანტი მთლიანად უარყოფს. კანტის დასკვნით, რაციონალური ფსიქოლოგია მეცნიერებაა სულის (ცნობიერების) არსისა და უზოგადესი პრინციპების შესახებ. ის მთელი თავისი შინაარსით უნდა შევიდეს ფილოსოფიაში, სახელდობრ, შემეცნების თეორიაში („წმინდა გონების კრიტიკა”), რომელიც ეხება საზოგადოდ ცოდნის წინაპირობებს, „ცნობიერების აპრიორულ ფორმებს” . ისინი წინ უსწრებს ყოველგვარ გამოცდილებას, მისგან არ გამომდინარეობს და მასზე არ დაიყვანება. თეორიული ფსიქოლოგიის თვალსაზრისით, კანტის სისტემაში ყველაზე საინტერესოა მოძღვრება ცნობიერების აპრიორულ ფორმებზე. აპრიორული ფორმები ჩვენი სულის იმთავითვე მოცემული (თანდაყოლილი) უნარებია. ისინი უნდა განვასხვავოთ, ერთი მხრივ, ე.წ. „ნოუმენებისაგან” , ანუ ცნობიერების მიღმა ობიექტურად არსებული საგნებისაგან („ნივთები თავისთავად”); უნდა განვასხვავოთ აგრეთვე ჩვენი ცნობიერების წარმოდგენებისა თუ განცდებისაგან, რომლებსაც კანტმა „მოვლენები”/„ფენომენები” უწოდა. ნოუმენი, რომელთა ობიექტური არსებობის სახე ჩვენთვის ყოველთვის დაფარული, მიღმიერი ანუ ტრანსცედენტური დარჩება, მოქმედებს მგრძნობელობაზე და იწვევს შეგრძნებებს. ეს მასალა თავიდანვე გადამუშავდება ცნობიერების აპრიორული ფორმების მიერ და მთელი ჩვენი ცოდნა ამ უნარების მოქმედების შედეგად მიიღება. რამდენადაც შემეცნება აღქმიდან იწყება და აზროვნებით გრძელდება, აპრიორული ფორმები ორივეგან უნდა ვიგულისხმოთ. აღქმის („ჭვრეტის”) აპრიორული ფორმებია სივრცე და დრო. ჭვრეტის აპრიორულ ფორმებში დალაგებული მონაცემების ურთიერთდაკავშირება, კანონზომიერი, აუცილებელი და საყოველთაო კავშირების გარკვევა გონების (აზროვნების) მეშვეობით ხდება. ამისთვის გამოიყენება ე.წ. განსჯის აპრიორული ფორმები ანუ კატეგორიები, ლოგიკის წესები. ჩვენი გონების მიერ მოვლენები ფასდება, როგორც მიზეზი და შედეგი, ერთიანობა და სიმრავლე, არსებული, შესაძლებელი, აუცილებელი და სხვა. აქედან არ გამომდინარეობს, რომ თვით განსჯის ფორმები ან კატეგორიები თანდაყოლილი იდეებია, მზამზარეული ცოდნაა. კანტის სისტემის ფსიქოლოგიური ანალიზისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ განსჯის აპრიორულ კატეგორიებში რაიმე ცნებები, კონკრეტული შინაარსი კი არ იგულისხმება, არამედ, საზოგადოდ, ადამიანის ცნობიერების მოწყობისა და მოქმედების ზოგადი ფორმა თუ სქემა, ცოდნის ორგანიზაციის ხერხი, გონების მასინთეზებელი მოქმედება. სწორედ ამ მოქმედებას უწოდა კანტმა აპერცეფცია (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|</ins>გ. ლაიბნიცი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>). აპერცეფცია ორი სახისაა იმის მიხედვით, თუ რაზეა ის მიმართული - თვითცნობიერებაზე (განაპირობებს ცნობიერების ერთიანობას, რის გარეშე შემეცნება ვერ განხორციელდება), თუ ობიექტზე (განაპირობებს სხვადასხვაგვარ შთაბეჭდილებათა გაერთიანებას ერთ ობიექტად - შდრ. გეშტალტიზაცია). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიუხედავად თავის ანტიფსიქოლოგიზმისა, კანტმა პირდაპირი გავლენა მოახდინა ფსიქოლოგიურ და ფსიქოფიზიოლოგიურ კვლევაზე აღქმის მიმართულებით ([[მიულერი იოჰანეს პეტერ|ი. მიულერი]], ე. ჰერინგი და სხვანი). სივრცის აღქმის მიმართ ე.წ. ნატივისტური თვალსაზრისი მჭიდროდ უკავშირდება კანტის მოსაზრებებს აღქმის აპრიორული (თანდაყოლილი) ფორმების შესახებ. თუმცა თანამედროვე ფსიქოლოგიაში უკვე ემპირიულადაა დამტკიცებული, რომ ორგანზომილებიან სივრცეს, ანუ განფენილობას ადამიანი დაბადებიდანვე აღიქვამს, ხოლო მესამე განზომილების ანუ სიღრმის აღქმის უნარი თანდათანობით, გამოცდილების კვალდაკვალ ვითარდება. ამრიგად, სამგანზომილებიანი სივრცის აღქმა არ არის აღქმის აპრიორული ფორმა კანტისეული გაგებით, ანუ არ არის ცნობიერების თანდაყოლილი, გამოცდილებამდელი და უცვლელი სტრუქტურა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მიუხედავად თავის ანტიფსიქოლოგიზმისა, კანტმა პირდაპირი გავლენა მოახდინა ფსიქოლოგიურ და ფსიქოფიზიოლოგიურ კვლევაზე აღქმის მიმართულებით ([[მიულერი იოჰანეს პეტერ|ი. მიულერი]], ე. ჰერინგი და სხვანი). სივრცის აღქმის მიმართ ე.წ. ნატივისტური თვალსაზრისი მჭიდროდ უკავშირდება კანტის მოსაზრებებს აღქმის აპრიორული (თანდაყოლილი) ფორმების შესახებ. თუმცა თანამედროვე ფსიქოლოგიაში უკვე ემპირიულადაა დამტკიცებული, რომ ორგანზომილებიან სივრცეს, ანუ განფენილობას ადამიანი დაბადებიდანვე აღიქვამს, ხოლო მესამე განზომილების ანუ სიღრმის აღქმის უნარი თანდათანობით, გამოცდილების კვალდაკვალ ვითარდება. ამრიგად, სამგანზომილებიანი სივრცის აღქმა არ არის აღქმის აპრიორული ფორმა კანტისეული გაგებით, ანუ არ არის ცნობიერების თანდაყოლილი, გამოცდილებამდელი და უცვლელი სტრუქტურა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89444&oldid=prev 2019-10-18T12:29:14Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98" class="mw-redirect" title="იმანუელ კანტი">იმანუელ კანტი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A" title="კანტი იმანუელ">კანტი იმანუელ“</a> გადამისამარ...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:29, 18 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89442&oldid=prev 2019-10-18T12:29:04Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A" title="კანტი იმანუელ">კანტი იმანუელ“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98" class="mw-redirect" title="იმანუელ კანტი">იმანუელ კანტი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:29, 18 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&diff=89441&oldid=prev 2019-10-18T12:28:40Z

<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kant_Immanuel.JPG" title="ფაილი:Kant Immanuel.JPG">კანტი იმანუელ</a> &#039;&#039;&#039;კანტი იმანუელ&#039;&#039;&#039; - Kant Immanuel, Кант ...</p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%9A&amp;diff=89441">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili