https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98 2026-06-20T19:42:57Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98&diff=163560&oldid=prev 2022-08-26T13:12:04Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:12, 26 აგვისტო 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Kacxis sveti.JPG|thumb|250პქ|კაცხის სვეტი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Kacxis sveti.JPG|thumb|250პქ|კაცხის სვეტი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''კაცხის სვეტი'''– (ინგლ. Katskhi pillar), ქართული ხუროთმოძღვრების უნიკალური ძეგლი, კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს [[იმერეთი]]ს მხარეში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ქ. ჭიათურიდან 11 კმ-ში მდებარე სოფელ კაცხში, მდინარეების კაცხურისა (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) და ღვითორის (ბუჯის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: [[სვეტი]], სვეტის თავზე არსებული ეკლესია, [[კრიპტა]] ([[აკლდამა]]), 3 [[სენაკი]], [[მარანი]], [[გალავანი]], სვეტის ძირში არსებული სვიმონ მესვეტეს სახელობის ეკლესია გალავნის ნაშთითურთ, ძველი [[სამრეკლო]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''კაცხის სვეტი'''– (ინგლ. Katskhi pillar), ქართული ხუროთმოძღვრების უნიკალური ძეგლი, კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს [[იმერეთი]]ს მხარეში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ქ. ჭიათურიდან 11 კმ-ში მდებარე სოფელ კაცხში, მდინარეების კაცხურისა (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) და ღვითორის (ბუჯის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. კომპლექსში შემავალი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაგებობა|</ins>ნაგებობებია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>: [[სვეტი]], სვეტის თავზე არსებული ეკლესია, [[კრიპტა]] ([[აკლდამა]]), 3 [[სენაკი]], [[მარანი]], [[გალავანი]], სვეტის ძირში არსებული სვიმონ მესვეტეს სახელობის ეკლესია გალავნის ნაშთითურთ, ძველი [[სამრეკლო]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Kacxis sveti 2.JPG|thumb|მარცხნივ|კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Kacxis sveti 2.JPG|thumb|მარცხნივ|კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კაცხის „სვეტი“ უძველესი დროიდან იქცევდა ადამიანების ყურადღებას. ქრისტიანობამდე „სვეტი“ ნაყოფიერების ღვთაების დანიშნულებას ასრულებდა. [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლის შემდეგ სვეტი წარმართულ ღვთაებათა [[პანთეონი|პანთეონს]] სამუდამოდ გამოეყო, რასაც ადასტურებს VI საუკუნით დათარიღებული, კაცხის კლდოვანი სვეტის ძირში გამოკვეთილი, კერპთა შემმუსვრელი, ჯვრის გამოსახულება და X საუკუნის მცირე ეკლესია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კაცხის „სვეტი“ უძველესი დროიდან იქცევდა ადამიანების ყურადღებას. ქრისტიანობამდე „სვეტი“ ნაყოფიერების ღვთაების დანიშნულებას ასრულებდა. [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლის შემდეგ სვეტი წარმართულ ღვთაებათა [[პანთეონი|პანთეონს]] სამუდამოდ გამოეყო, რასაც ადასტურებს VI საუკუნით დათარიღებული, კაცხის კლდოვანი სვეტის ძირში გამოკვეთილი, კერპთა შემმუსვრელი, ჯვრის გამოსახულება და X საუკუნის მცირე ეკლესია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98&diff=159768&oldid=prev 2022-06-28T12:26:19Z

<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kacxis_sveti.JPG" title="ფაილი:Kacxis sveti.JPG">კაცხის სვეტი</a> &#039;&#039;&#039;კაცხის სვეტი&#039;&#039;&#039;– (ინგლ. Katskhi pill...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Kacxis sveti.JPG|thumb|250პქ|კაცხის სვეტი]]<br /> '''კაცხის სვეტი'''– (ინგლ. Katskhi pillar), ქართული ხუროთმოძღვრების უნიკალური ძეგლი, კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს [[იმერეთი]]ს მხარეში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ქ. ჭიათურიდან 11 კმ-ში მდებარე სოფელ კაცხში, მდინარეების კაცხურისა (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) და ღვითორის (ბუჯის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: [[სვეტი]], სვეტის თავზე არსებული ეკლესია, [[კრიპტა]] ([[აკლდამა]]), 3 [[სენაკი]], [[მარანი]], [[გალავანი]], სვეტის ძირში არსებული სვიმონ მესვეტეს სახელობის ეკლესია გალავნის ნაშთითურთ, ძველი [[სამრეკლო]].<br /> [[ფაილი:Kacxis sveti 2.JPG|thumb|მარცხნივ|კაცხის სვეტის სამონასტრო კომპლექსი]]<br /> კაცხის „სვეტი“ უძველესი დროიდან იქცევდა ადამიანების ყურადღებას. ქრისტიანობამდე „სვეტი“ ნაყოფიერების ღვთაების დანიშნულებას ასრულებდა. [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლის შემდეგ სვეტი წარმართულ ღვთაებათა [[პანთეონი|პანთეონს]] სამუდამოდ გამოეყო, რასაც ადასტურებს VI საუკუნით დათარიღებული, კაცხის კლდოვანი სვეტის ძირში გამოკვეთილი, კერპთა შემმუსვრელი, ჯვრის გამოსახულება და X საუკუნის მცირე ეკლესია.<br /> [[ფაილი:Kicxis sveti 4.JPG|thumb|ეკლესია]]<br /> ამჟამად ძეგლის დათარიღებისა და სვეტზე არსებულ ნაგებობებთან დაკავშირებით სხვადასხვა მოსაზრებაა გამოთქმული. ძეგლის პირველ მკვლევარებს მიაჩნდათ, რომ სვეტის თავზე მდგარი ორივე შენობა სამლოცველო იყო. აქედან, მცირე ზომის V საუკუნეს განეკუთვნებოდა, ხოლო მეორეს, უფრო დიდს და კრიპტიანს VI საუკუნით ათარიღებდნენ. 1999-2005 წლებში ჩატარებულმა სამუშაოებმა განსხვავებული ვერსია წარმოქმნა. ხელოვნებათმცოდნე გ. გაგოშიძემ გამოთქვა ვარაუდი, რომ კაცხის სვეტზე დგას არა ორი, როგორც მანამდე მიაჩნდათ, არამედ ერთი ეკლესია, ხოლო ნაწილობრივ კლდეში გამოკვეთილი ნაგებობა კი [[ბერი|ბერების]] სამყოფელია. მკვლევარს ასეთი დასკვნის გაკეთების საშუალება მისცა ქვის წყობის ანალიზმა, კაცხის ნაგებობები ძალიან ახლოს დგას იქვე მდებარე თირისა და რგანის XI საუკუნის II ნახევრის ეკლესიებთან. შესაბამისად, კაცხის სვეტი IX და უფრო X საუკუნის პირველ ნახევარში უნდა იყოს აგებული. კლდეში გამოკვეთილი ბერების საცხოვრებელი სენაკებიც IX-X საუკუნეებს მიეკუთვნება, თუმცა თხემზე ნანგრევებში 2007 წელს ნაპოვნ კირქვის ქვათლილზე აღმოჩენილი ასომთავრული წარწერა (მამა მაქსიმეს აღმოჩენა) პალეოგრაფიული ნიშნებით XIII საუკუნით თარიღდება.<br /> <br /> კაცხის სვეტი ტექტონიკური ძვრების შედეგად წარმოქმნილ კლდოვან მასას წარმოადგენს და როგორც ბუნებრივი წარმონაქმნი, წითელ წიგნშია შეტანილი. სვეტი დაახლოებით 40-45 მეტრის სიმაღლისაა, ხოლო მისი მართკუთხედის ფორმის თხემის ფართობი დაახლოებით 150 კვ. მ-ს შეადგენს. სვეტი ძირითადად შვეულად არის აღმართული. თუმცა, მის ზედა ნაწილში მცირე ზომის რამდენიმე [[ტერასა]]ა მოთავსებული. ძირთან სვეტი გამოფიტულია და უფრო ვიწროა, ვიდრე მისი ზედა ნაწილი, რაც ქმნის უარყოფით დაქანებას და კიდევ უფრო მიუდგომელს ხდის მას.<br /> [[ფაილი:Kicxis sveti, 5.JPG|thumb|მარცხნივ|აკლდამის შესასვლელი]]<br /> სვეტის ზედა ბაქანზე დგას ორი ნაგებობა (ბაქნის ფართობია 10,0×17,0 მ): ერთი – ქვემოდან აზიდული კარგად გათლილი შირიმის ქვის კვადრებით აგებული ერთნავიანი ეკლესია, გეგმაში ზომებით 4,5x3,5 მ (აღდგენილია ძველ სუბსტრუქციებზე) და მეორე – იქვე მოპოვებული უხეშად დამუშავებული ქვით უდუღაბოდ ნაშენი შენობა. მისი [[აფსიდი]] კლდეშია გამოყვანილი. კლდეში ნახევრადნაკვეთი, მშრალი წყობით აგებული ბერების საცხოვრებელი სენაკი (შემორჩენილია ნანგრევების სახით), მართკუთხედის ფორმის (2,0x1,0 მ) კამაროვან [[კრიპტა]]ს (ქვედა სართული – სამარხი) [[ტიმპანი|ტიმპანიანი]] შესასვლელი აქვს გაკეთებული. . კრიპტა სიგრძით ეკლესიის საკურთხევლის აფსიდამდე გრძელდება და მისი ქვათა წყობა ეკლესიის წყობის იდენტურია. ბერების საცხოვრებელი თითოეული სენაკის ფართობი 15-20 კვ. მ-ია.<br /> <br /> ასეთ ადგილებში სამლოცველოების აგებას მკვლევრები უკავშირებენ მესვეტეობას, რომელიც VI საუკუნეში გავრცელებული იყო წინა აზიასა და, უპირველეს ყოვლისა, [[სირია]]ში, რომელთანაც ქრისტიანულ საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა. სვეტის აღმოსავლეთ მხარეს, ძირში, მიწის დონეზე, კლდის მოსწორებულ ზედაპირზე გამოკვეთილია ტოლმკლავა [[ბოლნური ჯვარი]]. ასეთი ჯვრის [[მედალიონი|მედალიონებს]] სირიაშიც მოეპოვებათ ანალოგები.<br /> <br /> მნიშვნელოვანია ისიც, რომ კაცხის სვეტზე გამოვლენილი სამონასტრო მეურნეობა (განსაკუთრებით, [[ქვევრი|ქვევრები]]), აბათილებს ვარაუდს იმის თაობაზე, რომ აქ უკიდურესად [[ასკეტი]] მესვეტე იყო დამკვიდრებული. კაცხის სვეტის მცირე მონასტერი, სადაც სავარაუდოდ, ორი-სამი ბერი მოღვაწეობდა, კაცხის დიდი მონასტრიდან გამოყოფილი მარტოდსამყოფელია და იერით ძლიერ გავს თესალიაში (საბერძნეთი) არსებულ [[მეტეორა]]ს მონასტრებს, რომლებიც ამდაგვარ მიუდგომელ კლდეებზეა აშენებული. სიმბოლურად ისინი ცისა და მიწის შემაკავშირებელ ადგილს წარმოადგენენ.<br /> <br /> კაცხის სვეტის თხემზე სვეტის დასავლეთ კიდეში არსებობს მარანი. აქ მიწაში რამდენიმე (ამჟამად მიკვლეულია 8 ცალი) ქვევრია ჩადგმული, რომელშიც, სავარაუდოდ, ღვინო და ალბათ, წყალიც ინახებოდა. თითოეული მათგანი დაახლოებით ხუთ-ხუთ [[ჩაფი|ჩაფს]] იტევს. მარნის ჩასწვრივ, სვეტის დასავლეთ მხარეს, თხემიდან დაახლოებით 10 მეტრის ქვემოთ, შვეულ კლდეში, მცირე მართკუთხა სენაკია გამოკვეთილი.<br /> <br /> 2007 წლიდან დაიწყო სვეტზე არსებული ნაგებობების სარეაბილიტაციო სამუშაოები. კაცხის სვეტზე ასვლა აკრძალულია. გამონაკლის შემთხვევებში, ადგილობრივი ბერების ლოცვა-კურთხევით, სვეტზე მხოლოდ მამაკაცების ასვლაა შესაძლებელი. აღდგენილია სვეტის ძირში და თავზე არსებული სამლოცველოები.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> ფაილი:Kicxis sveti 6.JPG|ბოლნური ჯვარი<br /> ფაილი:Marnis fragmentebi.JPG|მარნის ფრაგმენტი<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br /> [[კატეგორია: ჭიათურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]<br /> [[კატეგორია: საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]</div>

Tkenchoshvili