https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 2026-04-27T23:49:57Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=231747&oldid=prev 2024-07-15T18:42:56Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:42, 15 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">'''იხილე აგრეთვე'''&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები განზოგადებული]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები მრუდწირული]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები პარაბოლური]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები პოლარული]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები სფერული]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კოორდინატები ცილინდრული]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[კონუსური კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[მართკუთხა კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[დეკარტის კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[ელიფსოიდური კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[ერთგვაროვანი კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[ვექტორის კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[ირიბკუთხა კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[ციკლური კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[წირითი კოორდინატები]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=204424&oldid=prev 2023-09-25T13:15:58Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:15, 25 სექტემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტრადიციულად უცნობი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის ბოლო x,y,z,... ასოებით, ხოლო ცნობილი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის საწყისი a,b,c,... ასოებით დაიწყო დეკარტმა (1637). დეკარტთან კოორდინატები მხოლოდ დადებითი რიცხვები იყვნენ. დეკარტის „გეომეტრიის“ 1659-1661 წლების გამოცემას თან ერთვოდა გუდეს ნაშრომი, რომელშიც მან პირველად დაუშვა, რომ x,y,z იღებენ როგორც დადებით, ასევე უარყოფით მნიშვნელობებს. ეს აღნიშვნები ერთბაშად არ მიიღეს მათემატიკოსებმა. თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში ამ აღნიშვნებთან ერთად გამოიყენებოდა სხვა აღნიშვნებიც (მაგალითად, ალფაბეტის დიდ და პატარა ასოებს). მას შემდეგ, რაც ამ აღნიშვნებს სისტემატურად იყენებდნენ ლაგირი (x,y,v, 1679), პარანი (x,y,z, 1705), ეილერი (t,x,y, 1728) და [[იოჰან ბერნული]] (x,y,z, 1715), დეკარტის სიმბოლიკა მტკიცედ დამკვიდრდა გეომეტრიაში. კოორდინატების აღნიშვნა x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ან x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (სივრცეში) პირველად შემოიღო გესმა (1844).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტრადიციულად უცნობი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის ბოლო x,y,z,... ასოებით, ხოლო ცნობილი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის საწყისი a,b,c,... ასოებით დაიწყო დეკარტმა (1637). დეკარტთან კოორდინატები მხოლოდ დადებითი რიცხვები იყვნენ. დეკარტის „გეომეტრიის“ 1659-1661 წლების გამოცემას თან ერთვოდა გუდეს ნაშრომი, რომელშიც მან პირველად დაუშვა, რომ x,y,z იღებენ როგორც დადებით, ასევე უარყოფით მნიშვნელობებს. ეს აღნიშვნები ერთბაშად არ მიიღეს მათემატიკოსებმა. თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში ამ აღნიშვნებთან ერთად გამოიყენებოდა სხვა აღნიშვნებიც (მაგალითად, ალფაბეტის დიდ და პატარა ასოებს). მას შემდეგ, რაც ამ აღნიშვნებს სისტემატურად იყენებდნენ ლაგირი (x,y,v, 1679), პარანი (x,y,z, 1705), ეილერი (t,x,y, 1728) და [[იოჰან ბერნული]] (x,y,z, 1715), დეკარტის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სიმბოლიკა <ins class="diffchange diffchange-inline">(მათემატიკური)|სიმბოლიკა]] </ins>მტკიცედ დამკვიდრდა გეომეტრიაში. კოორდინატების აღნიშვნა x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ან x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (სივრცეში) პირველად შემოიღო გესმა (1844).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=202666&oldid=prev 2023-08-31T10:10:15Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:10, 31 აგვისტო 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">მათემატიკური ტერმინები</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">მათემატიკა</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კოორდინატთა სისტემა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კოორდინატთა სისტემა]]</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=199694&oldid=prev 2023-07-19T13:18:29Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:18, 19 ივლისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც წერტილის ერთ-ერთი კოორდინატი, სიტყვა „ორდინატა“ გამოიყენა ლაიბნიცმა (1694). დაახლოებით იმავე დროისათვის ლაიბნიცმა შემოიღო ტერმინი „კოორდინატები“; მან ამით ხაზი გაუსვა, რომ აბსცისა და ორდინატა არიან თანაბარუფლებიანი. ყველა ეს დასახელება გამოიყენებოდა სხვა დასახელებებთან ერთად. თანამედროვე ტერმინების გამოყენება თანდათანობით დაიწყეს დაახლოებით 1750 წლიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც წერტილის ერთ-ერთი კოორდინატი, სიტყვა „ორდინატა“ გამოიყენა ლაიბნიცმა (1694). დაახლოებით იმავე დროისათვის ლაიბნიცმა შემოიღო ტერმინი „კოორდინატები“; მან ამით ხაზი გაუსვა, რომ აბსცისა და ორდინატა არიან თანაბარუფლებიანი. ყველა ეს დასახელება გამოიყენებოდა სხვა დასახელებებთან ერთად. თანამედროვე ტერმინების გამოყენება თანდათანობით დაიწყეს დაახლოებით 1750 წლიდან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გამოთქმა <del class="diffchange diffchange-inline">„აბსცისათა ღერძი“ </del>შემოიღო ნიუტონის მასწავლებელმა ბაროუმ (1670). ტერმინი <del class="diffchange diffchange-inline">„ორდინატთა ღერძი“ </del>უფრო გვიან შემოვიდა ხმარებაში. მხოლოდ XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან თანდათან მიუთითებენ სიბრტყეზე ორივე ღერძს. ფორმალურად ორდინატთა ღერძი შემოიღო კრამერმა (1750), თუმცა მას ადრეც ეპიზოდურად მოიხსენიებდნენ ეილერი, რაბიუელი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გამოთქმა <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[აბსცისთა ღერძი|აბსცისათა ღერძი]]“ </ins>შემოიღო ნიუტონის მასწავლებელმა ბაროუმ (1670). ტერმინი <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[ორდინატთა ღერძი]]“ </ins>უფრო გვიან შემოვიდა ხმარებაში. მხოლოდ XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან თანდათან მიუთითებენ სიბრტყეზე ორივე ღერძს. ფორმალურად ორდინატთა ღერძი შემოიღო კრამერმა (1750), თუმცა მას ადრეც ეპიზოდურად მოიხსენიებდნენ ეილერი, რაბიუელი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=199067&oldid=prev 2023-07-11T09:21:45Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:21, 11 ივლისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამა თუ იმ ობიექტის კვლევის მიზნისა და ხასიათის მიხედვით ირჩევენ კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას, რომელთა დახმარებითაც სივრცის ყოველ წერტილს მიეკუთვნება რიცხვთა განსაზღვრული ერთობლიობა – წერტილის კოორდინატები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამა თუ იმ ობიექტის კვლევის მიზნისა და ხასიათის მიხედვით ირჩევენ კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას, რომელთა დახმარებითაც სივრცის ყოველ წერტილს მიეკუთვნება რიცხვთა განსაზღვრული ერთობლიობა – წერტილის კოორდინატები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:KoordinatTa bunebrivi sistema.PNG|thumb|230პქ|'''კოორდინატთა ბუნებრივი სისტემა''']]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:KoordinatTa bunebrivi sistema.PNG|thumb|230პქ|'''კოორდინატთა ბუნებრივი სისტემა''']]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წერტილის კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას შორის გამოირჩევა წრფივი კოორდინატები, სადაც საკოორდინატო წირები წარმოადგენენ წრფეებს. ასეთია, მაგალითად, [[დეკარტის კოორდინატთა სისტემა|დეკარტის მართკუთხა კოორდინატთა სისტემა]] (სიბრტყეზე – Oxy, სივრცეში – 0xyz ღერძებით), ბუნებრივი (ტეტრაედრული) კოორდინატთა სისტემა (საკოორდინატო ღერძებია მხები - [[ფაილი:Koo001.png]] ნორმალი – [[ფაილი:Koo003.png]] ბინორმალი – [[ფაილი:Koo005.png]]), პროექციული კოორდინატები და სხვ. დეკარტის მართკუთხა კოორდინატებს ზოგჯერ უწოდებენ აფინურ კოორდინატებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წერტილის კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას შორის გამოირჩევა წრფივი კოორდინატები, სადაც საკოორდინატო წირები წარმოადგენენ წრფეებს. ასეთია, მაგალითად, [[დეკარტის კოორდინატთა სისტემა|დეკარტის მართკუთხა კოორდინატთა სისტემა]] (სიბრტყეზე – Oxy, სივრცეში – 0xyz ღერძებით), ბუნებრივი (ტეტრაედრული) კოორდინატთა სისტემა (საკოორდინატო ღერძებია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მხები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>- [[ფაილი:Koo001.png]] ნორმალი – [[ფაილი:Koo003.png]] ბინორმალი – [[ფაილი:Koo005.png]]), პროექციული კოორდინატები და სხვ. დეკარტის მართკუთხა კოორდინატებს ზოგჯერ უწოდებენ აფინურ კოორდინატებს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სისტემას, რომლისთვისაც ზოგიერთი საკოორდინატო წირი არ არის წრფე, ეწოდება მრუდწირულ კოორდინატთა სისტემა. ასეთი კოორდინატები გამოიყენება როგორც სიბრტყეზე (მაგალითად, პოლარული კოორდინატები, ელიფსური კოორდინატები, პარაბოლური კოორდინატები და სხვ.), ასევე ზედაპირზეც (გეოდეზიური კოორდინატები). მრუდწირული კოორდინატების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კლასს წარმოადგენს კოორდინატთა ორთოგონალური სისტემა, რომელშიც საკოორდინატო წირები გადაიკვეთებიან მართი კუთხით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სისტემას, რომლისთვისაც ზოგიერთი საკოორდინატო წირი არ არის წრფე, ეწოდება მრუდწირულ კოორდინატთა სისტემა. ასეთი კოორდინატები გამოიყენება როგორც სიბრტყეზე (მაგალითად, პოლარული კოორდინატები, ელიფსური კოორდინატები, პარაბოლური კოორდინატები და სხვ.), ასევე ზედაპირზეც (გეოდეზიური კოორდინატები). მრუდწირული კოორდინატების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კლასს წარმოადგენს კოორდინატთა ორთოგონალური სისტემა, რომელშიც საკოორდინატო წირები გადაიკვეთებიან მართი კუთხით.</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=198385&oldid=prev 2023-06-23T12:01:10Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:01, 23 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტრადიციულად უცნობი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის ბოლო x,y,z,... ასოებით, ხოლო ცნობილი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის საწყისი a,b,c,... ასოებით დაიწყო დეკარტმა (1637). დეკარტთან კოორდინატები მხოლოდ დადებითი რიცხვები იყვნენ. დეკარტის „გეომეტრიის“ 1659-1661 წლების გამოცემას თან ერთვოდა გუდეს ნაშრომი, რომელშიც მან პირველად დაუშვა, რომ x,y,z იღებენ როგორც დადებით, ასევე უარყოფით მნიშვნელობებს. ეს აღნიშვნები ერთბაშად არ მიიღეს მათემატიკოსებმა. თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში ამ აღნიშვნებთან ერთად გამოიყენებოდა სხვა აღნიშვნებიც (მაგალითად, ალფაბეტის დიდ და პატარა ასოებს). მას შემდეგ, რაც ამ აღნიშვნებს სისტემატურად იყენებდნენ ლაგირი (x,y,v, 1679), პარანი (x,y,z, 1705), ეილერი (t,x,y, 1728) და იოჰან ბერნული (x,y,z, 1715), დეკარტის სიმბოლიკა მტკიცედ დამკვიდრდა გეომეტრიაში. კოორდინატების აღნიშვნა x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ან x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (სივრცეში) პირველად შემოიღო გესმა (1844).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტრადიციულად უცნობი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის ბოლო x,y,z,... ასოებით, ხოლო ცნობილი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის საწყისი a,b,c,... ასოებით დაიწყო დეკარტმა (1637). დეკარტთან კოორდინატები მხოლოდ დადებითი რიცხვები იყვნენ. დეკარტის „გეომეტრიის“ 1659-1661 წლების გამოცემას თან ერთვოდა გუდეს ნაშრომი, რომელშიც მან პირველად დაუშვა, რომ x,y,z იღებენ როგორც დადებით, ასევე უარყოფით მნიშვნელობებს. ეს აღნიშვნები ერთბაშად არ მიიღეს მათემატიკოსებმა. თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში ამ აღნიშვნებთან ერთად გამოიყენებოდა სხვა აღნიშვნებიც (მაგალითად, ალფაბეტის დიდ და პატარა ასოებს). მას შემდეგ, რაც ამ აღნიშვნებს სისტემატურად იყენებდნენ ლაგირი (x,y,v, 1679), პარანი (x,y,z, 1705), ეილერი (t,x,y, 1728) და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>იოჰან ბერნული<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(x,y,z, 1715), დეკარტის სიმბოლიკა მტკიცედ დამკვიდრდა გეომეტრიაში. კოორდინატების აღნიშვნა x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ან x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (სივრცეში) პირველად შემოიღო გესმა (1844).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. &#160;</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=195513&oldid=prev 2023-06-13T11:55:07Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:55, 13 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">*</del>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კოორდინატთა სისტემა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კოორდინატთა სისტემა]]</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=195512&oldid=prev 2023-06-13T11:54:56Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:54, 13 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 32:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 32:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:კოორდინატთა სისტემა]]</ins></div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=195511&oldid=prev 2023-06-13T11:48:01Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:48, 13 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''კოორდინატები''' <del class="diffchange diffchange-inline">-&#160; </del>რიცხვები, რომლებიც <del class="diffchange diffchange-inline">განსაზღვრავენ </del>წერტილის მდებარეობას სიბრტყეზე, ზედაპირზე ან სივრცეში. <del class="diffchange diffchange-inline">ყველაზე ადრე იყენებდნენ გეოგრაფიულ კოორდინატესა </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">ცის </del>კოორდინატებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''კოორდინატები''' <ins class="diffchange diffchange-inline">— გარკვეული რიგით აღებული </ins>რიცხვები, რომლებიც <ins class="diffchange diffchange-inline">ახასიათებენ </ins>წერტილის <ins class="diffchange diffchange-inline">ან რაიმე ელემენტის </ins>მდებარეობას სიბრტყეზე, ზედაპირზე ან სივრცეში. <ins class="diffchange diffchange-inline">მათემატიკის </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">ფიზიკის ზოგიერთ დარგში </ins>კოორდინატებს <ins class="diffchange diffchange-inline">სხვა სახელწოდებაც აქვს, მაგალითად, ვექტორული სივრცის ელემენტის (ვექტორის) კოორდინატებს მის კომპონენტებს უწოდებენ</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ფართო გამოყენება აქვთ </del>მართკუთხა <del class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატებს</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">პოლარულ კოორდინატებს </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">ზოგიერთ სპეციალურ </del>მრუდწირულ და <del class="diffchange diffchange-inline">სფერულ </del>კოორდინატებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Dekardis marTkuTxa koordinaTTa sistema.PNG|მარჯვნივ|280პქ|]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ამა თუ იმ ობიექტის კვლევის მიზნისა და ხასიათის მიხედვით ირჩევენ კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას, რომელთა დახმარებითაც სივრცის ყოველ წერტილს მიეკუთვნება რიცხვთა განსაზღვრული ერთობლიობა – წერტილის კოორდინატები. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:KoordinatTa bunebrivi sistema.PNG|thumb|230პქ|'''კოორდინატთა ბუნებრივი სისტემა''']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">წერტილის კოორდინატთა სხვადასხვა სისტემას შორის გამოირჩევა წრფივი კოორდინატები, სადაც საკოორდინატო წირები წარმოადგენენ წრფეებს. ასეთია, მაგალითად, [[დეკარტის კოორდინატთა სისტემა|დეკარტის </ins>მართკუთხა <ins class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატთა სისტემა]] (სიბრტყეზე – Oxy</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">სივრცეში – 0xyz ღერძებით), ბუნებრივი (ტეტრაედრული) კოორდინატთა სისტემა (საკოორდინატო ღერძებია მხები - [[ფაილი:Koo001.png]] ნორმალი – [[ფაილი:Koo003.png]] ბინორმალი – [[ფაილი:Koo005.png]]), პროექციული კოორდინატები </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">სხვ. დეკარტის მართკუთხა კოორდინატებს ზოგჯერ უწოდებენ აფინურ კოორდინატებს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატთა სისტემას, რომლისთვისაც ზოგიერთი საკოორდინატო წირი არ არის წრფე, ეწოდება </ins>მრუდწირულ <ins class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატთა სისტემა. ასეთი კოორდინატები გამოიყენება როგორც სიბრტყეზე (მაგალითად, პოლარული კოორდინატები, ელიფსური კოორდინატები, პარაბოლური კოორდინატები </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">სხვ.), ასევე ზედაპირზეც (გეოდეზიური კოორდინატები). მრუდწირული კოორდინატების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კლასს წარმოადგენს კოორდინატთა ორთოგონალური სისტემა, რომელშიც საკოორდინატო წირები გადაიკვეთებიან მართი კუთხით.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატთა სხვადასხვა სახე სიბრტყეზე (ზედაპირზე) განზოგადდება სივრცის შემთხვევაში. მაგალითად, სიბრტყეზე პოლარული კოორდინატების ცნებას მივყავართ სივრცეში პოლარული კოორდინატების ცნებაზე (სფერული კოორდინატები და ცილინდრული კოორდინატები), სიბრტყეზე ელიფსური კოორდინატების ცნებას კი – სივრცეში ელიფსოიდური კოორდინატების ცნებაზე.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ჯერ კიდევ ბაბილონის და ძველი საბერძნეთის მეცნიერები იყენებდნენ </ins>კოორდინატებს <ins class="diffchange diffchange-inline">სხვადასხვა ფორმით გეოგრაფიაში, ასტრონომიაში, მათემატიკაში</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ჩვ. წ. აღ-მდე 150 წლის წინათ ბერძენმა მეცნიერმა გიპარხმა წამოაყენა წინადადება რუკაზე დედამიწის ზედაპირი გარშემოევლოთ პარალელებით და მერიდიანებით და შემოეღოთ დღეს უკვე კარგად ცნობილი გეოგრაფიული კოორდინატები – განედი და გრძედი, ამასთანავე, აღენიშნათ ისინი რიცხვებით.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">XIV ს-ში ფრანგმა მათემატიკოსმა ნ. ორესმა, გეოგრაფიულის ანალოგიურად შემოიღო კოორდინატები სიბრტყეზე. მან წინადადება წამოაყენა სიბრტყე დაიფაროს მართკუთხა ბადით და განედი და გრძედი უწოდონ იმას, რასაც ახლა ვუწოდებთ აბსცისას და ორდინატას. ეს სიახლე ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა. მის საფუძველზე ჩამოყალიბდა კოორდინატთა მეთოდი, რომელმაც გეომეტრია დააკავშირა ალგებრასთან ამ მეთოდის შექმნაში ძირითადი დამსახურება მიუძღვის ფრანგი მათემატიკოსს რენე დეკარტს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">დღეს მიღებული ტერმინები „აბსცისა“, „ორდინატა“, „აპლიკატი“ წარმოშობილნი არიან კონუსური კვეთების შესახებ მოძღვრების ბერძნული ტერმინოლოგიიდან. სიტყვა „აბსცისა“ ლათინური წარმოშობისაა abscindere „მოკვეთა“, „ჩამოჭრა“.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ტერმინი abscissa ფართოდ გამოიყენებოდა ბერძნულიდან ლათინურ თარგმანებში. კავალიერის შრომების შემდეგ (1635) ამ სიტყვით სარგებლობა დაიწყეს მხოლოდ „მონაკვეთის, მოკვეთილის...“ აზრით. თანამედროვე მნიშვნელობით ტერმინი შემოიღო ლაიბნიცმა (1675).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">აპოლონი პარალელურ ქორდებს უწოდებდა „მიმდევრობით გავლებულ ხაზებს“. ამ გამონათქვამის კომანდინოსეული ლათინური თარგმანი ასეთია – „ordinatum apllicatae – „თანამიმდევრობით მოდებული“ (1566). დეკარტის გეომეტრიაში იხმარება სრულიად ანალოგიური appliquees par ordre. აქედან წარმოიშვნენ ტერმინები „ორდინატა“ და „აპლიკატა“. ისინი შესაბამისად აღნიშნავენ – „რიგში განლაგებულს“ და „მიერთებულს“, „მოდებულს“. ამასთანავე, დასაწყისში ორდინატის ქვეშ გულისხმობდნენ კონუსური კვეთის მთელ ქორდას, ან მის ნახევარს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">როგორც წერტილის ერთ-ერთი კოორდინატი, სიტყვა „ორდინატა“ გამოიყენა ლაიბნიცმა (1694). დაახლოებით იმავე დროისათვის ლაიბნიცმა შემოიღო ტერმინი „კოორდინატები“; მან ამით ხაზი გაუსვა, რომ აბსცისა და ორდინატა არიან თანაბარუფლებიანი. ყველა ეს დასახელება გამოიყენებოდა სხვა დასახელებებთან ერთად. თანამედროვე ტერმინების გამოყენება თანდათანობით დაიწყეს დაახლოებით 1750 წლიდან.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">გამოთქმა „აბსცისათა ღერძი“ შემოიღო ნიუტონის მასწავლებელმა ბაროუმ (1670). ტერმინი „ორდინატთა ღერძი“ უფრო გვიან შემოვიდა ხმარებაში. მხოლოდ XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან თანდათან მიუთითებენ სიბრტყეზე ორივე ღერძს. ფორმალურად ორდინატთა ღერძი შემოიღო კრამერმა (1750), თუმცა მას ადრეც ეპიზოდურად მოიხსენიებდნენ ეილერი, რაბიუელი.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">კოორდინატთა სათავეს უფრო ხშირად უწოდებდნენ „აბსცისათა საწყისს“. ლაგირმა გამოიყენა სიტყვა origine – „სათავე“ (1679). მანვე პირველმა შემოიღო კოორდინატთა სივრცითი სისტემა. შემდგომში სამი ცვლადის გამოყენება ანალიზური გეომეტრიაში გვხვდება დეკარტის მოწაფის, ჰოლანდიელი მეცნიერის გუდეს, აგრეთვე ვან სხოუტენის შრომებში (1659-1661). ფრანგი მათემატიკოსი პარანიც იყენებდა კოორდინატთა სივრცით სისტემას და ზედაპირს წარმოადგენდა სამი ცვლადის შემცველი განტოლებით (1700 - 1705).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ტრადიციულად უცნობი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის ბოლო x,y,z,... ასოებით, ხოლო ცნობილი სიდიდეების აღნიშვნა ალფაბეტის საწყისი a,b,c,... ასოებით დაიწყო დეკარტმა (1637). დეკარტთან კოორდინატები მხოლოდ დადებითი რიცხვები იყვნენ. დეკარტის „გეომეტრიის“ 1659-1661 წლების გამოცემას თან ერთვოდა გუდეს ნაშრომი, რომელშიც მან პირველად დაუშვა, რომ x,y,z იღებენ როგორც დადებით, ასევე უარყოფით მნიშვნელობებს. ეს აღნიშვნები ერთბაშად არ მიიღეს მათემატიკოსებმა. თითქმის მთელი საუკუნის განმავლობაში ამ აღნიშვნებთან ერთად გამოიყენებოდა სხვა აღნიშვნებიც (მაგალითად, ალფაბეტის დიდ და პატარა ასოებს). მას შემდეგ, რაც ამ აღნიშვნებს სისტემატურად იყენებდნენ ლაგირი (x,y,v, 1679), პარანი (x,y,z, 1705), ეილერი (t,x,y, 1728) და იოჰან ბერნული (x,y,z, 1715), დეკარტის სიმბოლიკა მტკიცედ დამკვიდრდა გეომეტრიაში. კოორდინატების აღნიშვნა x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ან x&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, x&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (სივრცეში) პირველად შემოიღო გესმა (1844).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ის ფაქტი, რომ არსებობს კოორდინატთა სამღერძის მიმართულების განსხვავებული სისტემები, მრავალჯერ იქნა შენიშნული. ამის აღნიშვნის აუცილებლობა მიზანშეწონილად პირველებმა ჩათვალეს მებიუსმა (1827) და გაუსმა (1846), ხოლო მათი მკაცრი განსხვავება შემოღებულ იქნა ვექტორული აღრიცხვის ამოცანებთან დაკავშირებით თანამედროვე სახელწოდებები – „მარცხენა“ და „მარჯვენა“ კოორდინატთა სისტემა (right-handed, left-handed) შემოთავაზებულია მაქსველის მიერ (1873). მანამდე, სანამ ამ ტერმინებს საყოველთაოდ მიიღებდნენ, იყენებოდნენ ტერმინებს: „დადებითად ორიენტირებული და უარყოფითად ორიენტირებული სისტემები“, ან კიდევ „ფრანგული და ინგლისური სისტემები“ და სხვ. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=49464&oldid=prev 2018-04-23T12:05:14Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;კოორდინატები&#039;&#039;&#039; - რიცხვები, რომლებიც განსაზღვრავენ წერტილი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''კოორდინატები''' - რიცხვები, რომლებიც განსაზღვრავენ წერტილის მდებარეობას სიბრტყეზე, ზედაპირზე ან სივრცეში. ყველაზე ადრე იყენებდნენ გეოგრაფიულ კოორდინატესა და ცის კოორდინატებს.<br /> ფართო გამოყენება აქვთ მართკუთხა კოორდინატებს, პოლარულ კოორდინატებს და ზოგიერთ სპეციალურ მრუდწირულ და სფერულ კოორდინატებს.<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> [[კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები]]</div>

Tkenchoshvili