https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98კუმურდოს ტაძარი - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T19:35:07Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=225472&oldid=prevTkenchoshvili 14:05, 8 მაისი 2024-ზე2024-05-08T14:05:40Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:05, 8 მაისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==იხილე აგრეთვე==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კუმურდოს წარწერები]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=160568&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: კუმურდოს ტაძარი '''კუმურდოს ტაძარი''' − (ინგლ....2022-07-08T09:36:09Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kumurdos_tadzari.JPG" title="ფაილი:Kumurdos tadzari.JPG">კუმურდოს ტაძარი</a> '''კუმურდოს ტაძარი''' − (ინგლ....</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Kumurdos tadzari.JPG|thumb|კუმურდოს ტაძარი]]<br />
'''კუმურდოს ტაძარი''' − (ინგლ. Kumurdo Cathedral), X საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქართული საკათედრო ტაძარი. მდებარეობს სამხრეთ საქართველოში, ჯავახეთში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ახალქალა-ქიდან – 14 კმ-ში, მაღალ პლატოზე, ზღვის დონიდან – 1740 მეტრზე. ტაძრის კედლებზე შემორჩენილი წარწერებიდან ირკვევა, რომ აფხაზთა მეფის ლეონ III-ს დროს (964 წ.), იოანე [[ეპისკოპოსი]]ს (ზოსიმე კუმურდოელის) თაოსნობით ქართველ ხუროთმოძღვარს საკოცარს, დაუწყია ტაძრის მშენებლობა. XI საუკუნეში [[საქართველო]]ს მეფის [[ბაგრატ IV (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ IV]]-ის (1027-1072 წწ.) დედამ მარიამ დედოფალმა ტაძარს დასავლეთის მკლავის სამივე მხრიდან მიაშენა დეკორატიული [[კამარა|კამარებით]] შემკული [[ნართექსი]], სამხრეთი მხრიდან კი – [[სტოა]]. დასავლეთი შესასვლელის წარწერის მიხედვით, ტაძარი საფუძვლიანად გადააკეთეს, თუმცა მალევე დაზიანდა (სავარაუდოდ მიწისძვრისაგან), [[გუმბათი]] ჩამოიშალა, ხოლო დასავლეთი ნაწილი ჩაშენებებით დაამახინჯეს.<br />
[[ფაილი:TaZris gegma.JPG|thumb|მარცხნივ|ტაძრის გეგმა]]<br />
ქვით ნაშენი ტაძარი, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ წაგრძელებული [[ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა|ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობაა]] თავისებური, გარდამავალი ხასიათის გეგმით: გარედან ჯვრისებრი მოხაზულობისაა, შიგნით კი აქვს ხუთი ნახევარწრიული [[აფსიდი]] და ერთი (დასავლეთი) მართკუთხა მკლავი. საკურთხევლის ორივე მხარეს აფსიდებიანი [[სადიაკვნე]] და [[სამკვეთლო]]ა, ხოლო სამხრეთი და ჩრდილოეთი აფსიდები განლაგებულია არა რადიალურად (როგორც ექვსაფსიდიან ეკლესიებში, რომლებთანაც ტაძარი გენეტიკურად არის დაკავშირებული), არამედ წყვილ-წყვილად და ერთმანეთის პარალელურად. ტაძრის ზომებია (კარიბჭისა და [[სტოა|სტოების]] გარეშე): სიგრძე – 29 მ, სიგანე - 20 მ, სიმაღლე [[გუმბათის ყელი]]ს ძირამდე – 15.3 მ, გუმბათის დიამეტრი – 9 მ.<br />
[[ფაილი:Kumurdos taZari samsheneblo warwera.JPG|thumb|ძველი ქართული სამშენებლო წარწერები]]<br />
[[ფასადი|ფასადთა]] დამუშავების დროს არ არის გამოყენებული დეკორატიული [[თაღედი]], რომელიც X–XI საუკუნეების მიჯნიდან ქართული ეკლესიების გარემორთულობის საფუძველს შეადგენდა, მაგრამ ახალი ეპოქის სხვა ნიშნები უკვე თვალსაჩინოა: ადრინდელი ხანის ძეგლებთან შედარებით საერთო პროპორციები უფრო აზიდულია, არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება მორთულობას ([[სარკმელი|სარკმელთა]] მოჩუქურთმებული [[საპირე]]ები), ფასადთა წყობაში ჩართულია გარკვეული ფერადოვანი მახვილები (მაგ., აღმოსავლეთი ფასადის სარკმლის სათაური და კაშკაშა წითელი ფერის ჯვარი, რომლებიც მკაფიოდ გამოიყოფა კედლის საერთო მოვარდისფრო სიბრტყეზე), ხოლო სამკუთხა [[ნიში (არქიტექტურა)|ნიშები]] (მოტივი, რომელიც შემდეგ საუკუნეებში დიდად გავრცელდა) ფასადთა საერთო კომპოზიციის საფუძველს შეადგენს. მცენარეული და გეომეტრიული ჩუქურთმის გარდა გვხვდება რელიეფური გამოსახულებებიც, ხოლო შიგნით, გუმბათქვეშა [[აფრა (არქიტექტურა)|აფრებში]] – საქართველოს მეფის ბაგრატ III-ის დედის გურანდუხტ დედოფლისა და მისი ძმის, ლევან მეფის გამოსახულებანი. გარდა ამისა, კუმურდოს ტაძარი მიეკუთვნება იმ იშვიათ ქართულ ძეგლთა რიცხვს, რომელთაც თავისსავე კედლებზე აქვთ საკუთარი „პასპორტი” – სამშენებლო წარწერა, რომელშიაც მოხსენებული არიან [[ქტიტორი]] (მშენებლობის მოთავე, ხარჯის გამღები) და [[ხუროთმოძღვარი]], მითითებულია აგების თარიღი; არის სხვა წარწერებიც, რომლებიც ძეგლის შემდგომ ისტორიულ თავგადასავალს ასახავს. გუმბათი ეყრდნობა შვერილ [[აფსიდა|აფსიდებზე]] წაბმულ წახნაგოვან [[სვეტი|სვეტებს]], მაგრამ ექვსაფსიდიან ეკლესიებისგან განსხვავებით, გარედან ეს შიგა გეგმა ჩასმულია ჯვრის ფორმაში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ „კუმურდოს გეგმაში თითქოს შეთავსებულია წარსული და მომავალი – მრავალაფსიდიანობა, რომელსაც არ გადმოუღწევია X-XI საუკუნეთა მიჯნის აქეთ, და წაგრძელებული სწორკუთხა გეგმა, დამახასიათებელი მთელი მომდევრო ხანის საეკლესიო არქიტექტურისათვის“ (ვ. ბერიძე).<br />
<br />
კუმურდოს ტაძრის ტექნიკური შესრულების ხარისხი, [[კედელი|კედლებში]], კამარებსა და [[თაღი|თაღებში]] გამოყენებული სუფთად გათლილი ქვების ზუსტი წყობა, პროპორციები, უმაღლესი მხატვრული ღირსებანი, შიდა სივრცის მონუმენტურობა იშვიათი სიფაქიზითაა შესრულებული. ჩუქურთმები და ფასადთა სიბრტყეების ფერადოვნება განსაკუთრებულ ადგილს ანიჭებს კუმურდოს ტაძარს ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიაში და დამსახურებულად ითვლება განვითარებული შუასაუკუნეების უნიკალურ ძეგლად.<br />
<br />
<gallery><br />
ფაილი:Kumurdo qartuli warwerebi.JPG|ქართული წარწერები<br />
ფაილი:Kumurdo qaris morTuloba.JPG| კარის მორთულობა<br />
ფაილი:Kumurdo miranduxtis gamosaxuleba.JPG|<small>რელიეფი:ბაგრატ III-ის დედის დედოფალ გურანდუხტის გამოსახულება გუმბათქვეშა აფრატრომპში</small><br />
ფაილი:Kumurdo reliefi.JPG|ორნამენტი<br />
ფაილი:Kumurdo bolnuri jvari.JPG|[[ბოლნური ჯვარი|ბოლნური ტოლმკლავა ჯვარი]]<br />
ფაილი:Kumurdo interieri.JPG|ინტერიერი<br />
</gallery><br />
<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]<br />
[[კატეგორია:ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიები]]<br />
[[კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]</div>Tkenchoshvili