ლაზური ენა - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 07:46, 18 მარტი 2024-ზე

2024-03-18T07:46:44Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2024-02-08T11:47:08Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 07:52, 6 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-06T07:52:10Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2024-02-02T06:46:06Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 11:02, 30 იანვარი 2024-ზე

2024-01-30T11:02:02Z

ცვლილებების ჩვენება

Tkenchoshvili 09:44, 30 იანვარი 2024-ზე

2024-01-30T09:44:24Z

ცვლილებების ჩვენება

Tkenchoshvili 21:58, 29 იანვარი 2024-ზე

2024-01-29T21:58:13Z

Tkenchoshvili 21:47, 29 იანვარი 2024-ზე

2024-01-29T21:47:17Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ლაზური ენა''' – ლაზური ენა ისევე როგორც [[ქართული ენა|ქართული...

2024-01-29T21:43:35Z

ახალი გვერდი: '''ლაზური ენა''' – ლაზური ენა ისევე როგორც [[ქართული ენა|ქართული...

ახალი გვერდი

'''ლაზური ენა''' – ლაზური ენა ისევე როგორც [[ქართული ენა|ქართული]], სვანური და მეგრული ენები, ქართველურ
ენათა ოჯახს განეკუთვნება და მეგრულთან ერთად ამ ოჯახის სანურ ენათა ჯგუფს ქმნის, ტერმინი „ლაზურის“ გვერდით ლიტერატურაიში გამოიყენება „ჭანურიც“. ზოგი მკვლევარი უპირატესობას აძლევს ლაზურს, ზოგი – ჭანურს,ზოგისთვის კი ეს
ტერმინები სინონიმურია. ამ ენაზე მოლაჰარაკეები თავიანთ თავს ლაზს/ლაზებს უწოდებენ, ჭანფუძე მათთვის, როგოთც წესი უცნობია.

ლარსები კომპაქტურად სახლობენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლრთ სანაპიროზე, საქართველოს სახღვრისპირა სოფელ სარფში და [[თურქეთი|თურქეთში]] – ართვინის ვილაიეთის ხოფის, ბორჩხისა და არქაბის ილჩეებსა და რიზეს ვილაიეთის ფინდიქლის, ართაშენის, ჩამლიჰემშინისა და ფაზარის ილჩეებში. ბევრი ლაზი ცხოვრობს თურქეთის სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში. ლაზთა ცალკეული ოჯახები გაბნეულია დასავლეთ საქართველოს ზოგ რეგიონში ([[აჭარა]], აფხაზეთი, [[გურია]] და [[სამეგრელო]]).

@@ ხაზი 25: / ხაზი 25: @@
 გამოიყოფა მწკრივთა ორი რიგი: ძველი, ანუ ძირითადი (მეგრულთან საერთო) და ახალი, ძირითად მწკრივებზე დამყარებული (საკუთრივ ლაზური) მწკრივები. მწკრივები სამ სერიად ჯგუფდება. სერიებად დაჯგუფებისათვის ამოსავალია ძირითადი მწკრივები. გვიანდ. მწკრივები, იმისდა მიხედვით, თუ რომელ მწკრივებზე არიან დაყრდნობილი, შესაბამის სერიას განეკუთვნებიან. მწკრივთა სისტემა ასეთია: I სერია – აწმყო, ნამყო უსრული, „ნანამყოუსრულარი“ თურმეობითი, პირობითი I, კავშირებითი I, [[მყოფადი]] I, მყოფადი I-ის ნამყო; II სერია – [[აორისტი]], ნააორისტალი [[თურმეობითი I]], ნააორისტალი [[თურმეობითი II]], პირობითი II, კავშირებითი II, მყოფადი II, მყოფადი II-ის ნამყო, ნააორისტალი თურმეობითის პირობითი, მყოფადის ნამყოს თურმეობითი, მყოფადის ნამყოს პირობითი; III სერია – ინვერსიული თურმეობითი I, ინვერსიული თურმეობითი II, პირობითი III, კავშირებითი III. მყოფადებისა და არაინვერსიული თურმეობითების წარმოების წესით დასავლური და აღმოსავლური დიალექტური ერთეულები ერთმანეთისაგან მკვეთრად განსხვავდებიან. გარდამავალი ზმნები I და II სერიის მწკრივთა ფორმებთან სუბიექტს მოთხრობით ბრუნვაში შეიწყობენ, პირდაპირ ობიექტს – სახელობითში, გარდამავალ ზმნათა III სერიის მწკრივები ინვერსიულია: სუბიექტი მიცემით ბრუნვაში დგას, პირდაპირი ობიექტი – სახელობითში. გარდაუვალ ზმნებს III სერიის ფორმები, ჩვეულებრივ, არ ეწარმოებათ, გამონაკლისია მეშველზმნიანი ყოფერენ „ყოფილა“, დოყოფუმერენ „დამწიფებულა, მოწეულა“ ფორმები (ხოფურ-ჩხალურში) და რამდენიმე ზმნა, რომლებიც, გარდამავალთა მსგავსად, ინვერსიულად იუღლებიან (უხთიმუნ, ულვაფუნ, „უვლია, წასულა“, გ? უხუნუნ „შემჯდარა“). ინვერსიულად ნაუღლები გარდაუვალი ზმნები სუბიექტს ზოგ თქმაში მიცემითის, ზოგში კი სახელობითის ფორმით შეიწყობენ.
-მასდარის მაწარმოებელია ო- – -უ ცირკუმფიქსი(უპრევერბო ფორმებში – ოჭარუ „წერა“) და -უ სუფიქსი (პრევერბიანებში – მეხთიმუ „მისვლა“). სპორადულად გვხვდება -ა სუფიქსიც: ღურა „სიკვდილი“, წილვა „ნოემბერი“ (ეტიმოლოგიურად – „კრეფა“). სამივე
+მასდარის მაწარმოებელია ო- – -უ [[ცირკუმფიქსი]](უპრევერბო ფორმებში – ოჭარუ „წერა“) და -უ სუფიქსი (პრევერბიანებში – მეხთიმუ „მისვლა“). სპორადულად გვხვდება -ა სუფიქსიც: ღურა „სიკვდილი“, წილვა „ნოემბერი“ (ეტიმოლოგიურად – „კრეფა“). სამივე
 გვარის მიმღეობების გვერდით მათი ფუნქციით გამოიყენება ზმნური ფორმაც, რომელიც ასეთ შემთხვევაში სახელივით იბრუნება; მაგ., ულუნ-მულუნ-ქ „გამვლელ-გამომვლელმა“, („მიდის-მოდისი-მა“).

@@ ხაზი 55: / ხაზი 55: @@
 ==წყარო==
 [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
 [[კატეგორია:ენები]]
 [[კატეგორია:ქართველური ენები]]

@@ ხაზი 23: / ხაზი 23: @@
 (ერთპირიანი), ა-პრეფიქსიანი (ორპირიანი) და ნულნიშნიანი. ორპირიანი ვნებითის ფორმებს ინვერსიული წყობის შემთხვევაში პოტენციალისის გაგება აქვთ (აჭ-კომენ „შეუძლია (შე)ჭამოს)“.
-გამოიყოფა მწკრივთა ორი რიგი: ძველი, ანუ ძირითადი (მეგრულთან საერთო) და ახალი, ძირითად მწკრივებზე დამყარებული (საკუთრივ ლაზური) მწკრივები. მწკრივები სამ სერიად ჯგუფდება. სერიებად დაჯგუფებისათვის ამოსავალია ძირითადი მწკრივები. გვიანდ. მწკრივები, იმისდა მიხედვით, თუ რომელ მწკრივებზე არიან დაყრდნობილი, შესაბამის სერიას განეკუთვნებიან. მწკრივთა სისტემა ასეთია: I სერია – აწმყო, ნამყო უსრული, „ნანამყოუსრულარი“ თურმეობითი, პირობითი I, კავშირებითი I, მყოფადი I, მყოფადი I-ის ნამყო; II სერია – [[აორისტი]], ნააორისტალი [[თურმეობითი I]], ნააორისტალი [[თურმეობითი II]], პირობითი II, კავშირებითი II, მყოფადი II, მყოფადი II-ის ნამყო, ნააორისტალი თურმეობითის პირობითი, მყოფადის ნამყოს თურმეობითი, მყოფადის ნამყოს პირობითი; III სერია – ინვერსიული თურმეობითი I, ინვერსიული თურმეობითი II, პირობითი III, კავშირებითი III. მყოფადებისა და არაინვერსიული თურმეობითების წარმოების წესით დასავლური და აღმოსავლური დიალექტური ერთეულები ერთმანეთისაგან მკვეთრად განსხვავდებიან. გარდამავალი ზმნები I და II სერიის მწკრივთა ფორმებთან სუბიექტს მოთხრობით ბრუნვაში შეიწყობენ, პირდაპირ ობიექტს – სახელობითში, გარდამავალ ზმნათა III სერიის მწკრივები ინვერსიულია: სუბიექტი მიცემით ბრუნვაში დგას, პირდაპირი ობიექტი – სახელობითში. გარდაუვალ ზმნებს III სერიის ფორმები, ჩვეულებრივ,
+გამოიყოფა მწკრივთა ორი რიგი: ძველი, ანუ ძირითადი (მეგრულთან საერთო) და ახალი, ძირითად მწკრივებზე დამყარებული (საკუთრივ ლაზური) მწკრივები. მწკრივები სამ სერიად ჯგუფდება. სერიებად დაჯგუფებისათვის ამოსავალია ძირითადი მწკრივები. გვიანდ. მწკრივები, იმისდა მიხედვით, თუ რომელ მწკრივებზე არიან დაყრდნობილი, შესაბამის სერიას განეკუთვნებიან. მწკრივთა სისტემა ასეთია: I სერია – აწმყო, ნამყო უსრული, „ნანამყოუსრულარი“ თურმეობითი, პირობითი I, კავშირებითი I, [[მყოფადი]] I, მყოფადი I-ის ნამყო; II სერია – [[აორისტი]], ნააორისტალი [[თურმეობითი I]], ნააორისტალი [[თურმეობითი II]], პირობითი II, კავშირებითი II, მყოფადი II, მყოფადი II-ის ნამყო, ნააორისტალი თურმეობითის პირობითი, მყოფადის ნამყოს თურმეობითი, მყოფადის ნამყოს პირობითი; III სერია – ინვერსიული თურმეობითი I, ინვერსიული თურმეობითი II, პირობითი III, კავშირებითი III. მყოფადებისა და არაინვერსიული თურმეობითების წარმოების წესით დასავლური და აღმოსავლური დიალექტური ერთეულები ერთმანეთისაგან მკვეთრად განსხვავდებიან. გარდამავალი ზმნები I და II სერიის მწკრივთა ფორმებთან სუბიექტს მოთხრობით ბრუნვაში შეიწყობენ, პირდაპირ ობიექტს – სახელობითში, გარდამავალ ზმნათა III სერიის მწკრივები ინვერსიულია: სუბიექტი მიცემით ბრუნვაში დგას, პირდაპირი ობიექტი – სახელობითში. გარდაუვალ ზმნებს III სერიის ფორმები, ჩვეულებრივ, არ ეწარმოებათ, გამონაკლისია მეშველზმნიანი ყოფერენ „ყოფილა“, დოყოფუმერენ „დამწიფებულა, მოწეულა“ ფორმები (ხოფურ-ჩხალურში) და რამდენიმე ზმნა, რომლებიც, გარდამავალთა მსგავსად, ინვერსიულად იუღლებიან (უხთიმუნ, ულვაფუნ, „უვლია, წასულა“, გ? უხუნუნ „შემჯდარა“). ინვერსიულად ნაუღლები გარდაუვალი ზმნები სუბიექტს ზოგ თქმაში მიცემითის, ზოგში კი სახელობითის ფორმით შეიწყობენ.
 არ ეწარმოებათ, გამონაკლისია მეშველზმნიანი ყოფერენ „ყოფილა“, დოყოფუმერენ „დამწიფებულა, მოწეულა“ ფორმები (ხოფურ-
 ჩხალურში) და რამდენიმე ზმნა, რომლებიც, გარდამავალთა მსგავსად, ინვერსიულად იუღლებიან (უხთიმუნ, ულვაფუნ, „უვლია, წასულა“, გ? უხუნუნ „შემჯდარა“). ინვერსიულად ნაუღლები გარდაუვალი ზმნები სუბიექტს ზოგ თქმაში მიცემითის, ზოგში კი სახელობითის ფორმით შეიწყობენ.
 მასდარის მაწარმოებელია ო- – -უ ცირკუმფიქსი(უპრევერბო ფორმებში – ოჭარუ „წერა“) და -უ სუფიქსი (პრევერბიანებში – მეხთიმუ „მისვლა“). სპორადულად გვხვდება -ა სუფიქსიც: ღურა „სიკვდილი“, წილვა „ნოემბერი“ (ეტიმოლოგიურად – „კრეფა“). სამივე

@@ ხაზი 57: / ხაზი 57: @@
 ==წყარო==
 [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
 [[კატეგორია:ენები]]
 [[კატეგორია:ქართველური ენები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ლაზური ენა''' –  ლაზური ენა ისევე როგორც [[ქართული ენა|ქართული]], სვანური და მეგრული ენები, ქართველურ
+''ლაზური ენა''' –  ლაზური ენა ისევე როგორც [[ქართული ენა|ქართული]], სვანური და მეგრული ენები, ქართველურ
-ენათა ოჯახს განეკუთვნება და მეგრულთან ერთად ამ ოჯახის სანურ ენათა ჯგუფს ქმნის, ტერმინი „ლაზურის“ გვერდით ლიტერატურაიში გამოიყენება „ჭანურიც“. ზოგი მკვლევარი უპირატესობას აძლევს ლაზურს, ზოგი – ჭანურს,ზოგისთვის კი ეს
+ენათა ოჯახს განეკუთვნება და მეგრულთან ერთად ამ ოჯახის სვანურ ენათა ჯგუფს ქმნის, ტერმინი „ლაზურის“ გვერდით ლიტერატურაში გამოიყენება „ჭანურიც“. ზოგი მკვლევარი უპირატესობას აძლევს ლაზურს, ზოგი – ჭანურს,ზოგისთვის კი ეს
-ტერმინები სინონიმურია. ამ ენაზე მოლაჰარაკეები თავიანთ თავს ლაზს/ლაზებს უწოდებენ, ჭანფუძე მათთვის, როგოთც წესი უცნობია.
+ტერმინები სინონიმურია. ამ ენაზე მოლაპარაკეები თავიანთ თავს ლაზს/ლაზებს უწოდებენ, ჭანფუძე მათთვის, როგორც წესი უცნობია.
-ლარსები კომპაქტურად სახლობენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლრთ სანაპიროზე, საქართველოს სახღვრისპირა სოფელ სარფში და [[თურქეთი|თურქეთში]] – ართვინის ვილაიეთის ხოფის, ბორჩხისა და არქაბის ილჩეებსა და რიზეს ვილაიეთის ფინდიქლის, ართაშენის, ჩამლიჰემშინისა და ფაზარის ილჩეებში. ბევრი ლაზი ცხოვრობს თურქეთის სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში. ლაზთა ცალკეული ოჯახები გაბნეულია დასავლეთ საქართველოს ზოგ რეგიონში ([[აჭარა]], აფხაზეთი, [[გურია]] და [[სამეგრელო]]).
+ლარზები კომპაქტურად სახლობენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, საქართველოს საზღვრისპირა სოფელ სარფში და [[თურქეთი|თურქეთში]] – ართვინის ვილაიეთის ხოფის, ბორჩხისა და არქაბის ილჩეებსა და რიზეს ვილაიეთის ფინდიქლის, ართაშენის, ჩამლიჰემშინისა და ფაზარის ილჩეებში. ბევრი ლაზი ცხოვრობს თურქეთის სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში. ლაზთა ცალკეული ოჯახები გაბნეულია დასავლეთ საქართველოს ზოგ რეგიონში ([[აჭარა]], აფხაზეთი, [[გურია]] და [[სამეგრელო]]).
-ლაზურში დიალექტურ ერთეულთა ორი ჯგუფი გამოიყოფა: დასავლური ( შემადგენელი კილოკავების სახელწოდებათა მიხედეით
+ლაზურში დიალექტურ ერთეულთა ორი ჯგუფი გამოიყოფა: დასავლური ( შემადგენელი კილოკავების სახელწოდებათა მიხედვით
 – ათინურ-ართაშენული და ვიწურ-არქაბული) და აღმოსავლური (ხოფურ-ჩხალური). დასავლური და აღმოსავლური [[დიალექტი|დიალექტები]] მკვეთრად უპირისპირდებიან ერთმანეთს როგორც ფონეტიკურ-გრამატიკულად ისე ლექსიკურადაც. ამასთან, ზოგ შემთხვევაში ამა თუ იმ ენობრივი თავისებურებით ერთ-ერთი დასავლური დიალექტი აღმოსავლურთან იჩენს მეტ სიახლოვეს, ან დიალექტების შიგნით კილოკავები და ცალკეული თქმები უპირისპირდებიან ერთმანეთს და სხვა დიალექტების
 ჩვენებას იმეორებენ.

←წინა ვერსია		21:47, 29 იანვარი 2024-ის ვერსია
ხაზი 4:		ხაზი 4:

	ლარსები კომპაქტურად სახლობენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლრთ სანაპიროზე, საქართველოს სახღვრისპირა სოფელ სარფში და [[თურქეთი\|თურქეთში]] – ართვინის ვილაიეთის ხოფის, ბორჩხისა და არქაბის ილჩეებსა და რიზეს ვილაიეთის ფინდიქლის, ართაშენის, ჩამლიჰემშინისა და ფაზარის ილჩეებში. ბევრი ლაზი ცხოვრობს თურქეთის სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში. ლაზთა ცალკეული ოჯახები გაბნეულია დასავლეთ საქართველოს ზოგ რეგიონში ([[აჭარა]], აფხაზეთი, [[გურია]] და [[სამეგრელო]]).		ლარსები კომპაქტურად სახლობენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლრთ სანაპიროზე, საქართველოს სახღვრისპირა სოფელ სარფში და [[თურქეთი\|თურქეთში]] – ართვინის ვილაიეთის ხოფის, ბორჩხისა და არქაბის ილჩეებსა და რიზეს ვილაიეთის ფინდიქლის, ართაშენის, ჩამლიჰემშინისა და ფაზარის ილჩეებში. ბევრი ლაზი ცხოვრობს თურქეთის სხვადასხვა ქალაქსა და სოფელში. ლაზთა ცალკეული ოჯახები გაბნეულია დასავლეთ საქართველოს ზოგ რეგიონში ([[აჭარა]], აფხაზეთი, [[გურია]] და [[სამეგრელო]]).
		+
		+	ლაზურში დიალექტურ ერთეულთა ორი ჯგუფი გამოიყოფა: დასავლური ( შემადგენელი კილოკავების სახელწოდებათა მიხედეით
		+	– ათინურ-ართაშენული და ვიწურ-არქაბული) და აღმოსავლური (ხოფურ-ჩხალური). დასავლური და აღმოსავლური [[დიალექტი\|დიალექტები]] მკვეთრად უპირისპირდებიან ერთმანეთს როგორც ფონეტიკურ-გრამატიკულად ისე ლექსიკურადაც. ამასთან, ზოგ შემთხვევაში ამა თუ იმ ენობრივი თავისებურებით ერთ-ერთი დასავლური დიალექტი აღმოსავლურთან იჩენს მეტ სიახლოვეს, ან დიალექტების შიგნით კილოკავები და ცალკეული თქმები უპირისპირდებიან ერთმანეთს და სხვა დიალექტების
		+	ჩვენებას იმეორებენ.