ლითონი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 08:35, 24 ოქტომბერი 2022-ზე

2022-10-24T08:35:13Z

Tkenchoshvili 09:30, 19 ოქტომბერი 2022-ზე

2022-10-19T09:30:29Z

Tkenchoshvili 09:02, 30 სექტემბერი 2022-ზე

2022-09-30T09:02:27Z

Tkenchoshvili 07:49, 28 სექტემბერი 2022-ზე

2022-09-28T07:49:42Z

Tkenchoshvili 08:43, 26 სექტემბერი 2022-ზე

2022-09-26T08:43:51Z

Tkenchoshvili 13:10, 19 სექტემბერი 2022-ზე

2022-09-19T13:10:03Z

Tkenchoshvili 09:51, 29 აგვისტო 2022-ზე

2022-08-29T09:51:26Z

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „მეტალი“ გადაიტანა გვერდზე „ლითონი“ გადამისამართებაზე

2022-08-24T09:20:59Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „მეტალი“ გადაიტანა გვერდზე „ლითონი“ გადამისამართებაზე

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ლითონი“ გადაიტანა გვერდზე „მეტალი“

2022-08-24T09:20:50Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ლითონი“ გადაიტანა გვერდზე „მეტალი“

Tkenchoshvili 10:16, 25 ივლისი 2022-ზე

2022-07-25T10:16:56Z

←წინა ვერსია		08:35, 24 ოქტომბერი 2022-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი\|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.	+	'''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], [[საბადო]], ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი\|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი [[შენადნობი]]. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.

	ჩვეულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)\|ტყვია]] და [[ალუმინი]], [[რკინა\|რკინისა]] და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი [[ქანი\|ქანებში]] მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი\|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.		ჩვეულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)\|ტყვია]] და [[ალუმინი]], [[რკინა\|რკინისა]] და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი [[ქანი\|ქანებში]] მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი\|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.
-ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], [[რკინა|რკინისა]] და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.
+ჩვეულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], [[რკინა|რკინისა]] და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი [[ქანი|ქანებში]] მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.
 ლითონის გამყარება შესაძლებელია მათი გადნობითა და შენადნობების დამზადებით. ქიმიური აქტივობის მიხედვით დალაგებულ მწკრივს აქტივობის მწკრივი ეწოდება: li, K, Ca, Na, Mg, Al, Zn, Cr, N, Fe, Sn, Pb, [H], Cu, Ag, Hg, Pt, Au. შუა საუკუნეებამდე ცნობილი იყო მხოლოდ 7 ლითონი: ოქრო, [[ვერცხლი]], სპილენძი, კალა, ტყვია, რკინა, ვერცხლისწყალი. 1789 წელს ცნობილმა მეცნიერმა ლაუაზიემ, ლითონებს მიაკუთვნა იმ დროისათვის ცნობილი 17 მარტივი ნივთიერება – Sb, Ag, As, Bi, Co, Cu, Sn, Fe, Mn, Hg, Mo, Ni, Au, Pt, Pb, W. Zn. ლითონების საერთო ქიმიური თვისებაა ის, რომ მათი ატომები ადვილად გასცემენ ელექტრონებს და გარდაიქმნება დადებითად დამუხტულ იონებად. რაც ადვილად გასცემს ლითონის ატომი ელექტრონს, მით მეტი აქტიურია იგი. ლითონები რეაქციაში შედიან არალითონებთან: ჟანგბადთან, [[გოგირდი|გოგირდთან]], ჰალოგენებთან, [[აზოტი|აზოტთან]], [[ფოსფორი|ფოსფორთან]], მჟავებთან და წყალთან.
-ლითონები და მისი შენადნობები იყოფა ორ ჯგუფად: შავი (რკინა და რკინის შენადნობები, რომელთა წილად მოდის მსოფლიოში წარმოებული ლითონპროდუქციის 95%) და [[ფერადი ლითონები|ფერადი]]. პრაქტიკაში ლითონი გამოიყენება ძირითადად შენადნობების სახით (10 ათასზე მეტი). განსაკუთრებულად სუფთა ლითონები კი (99,999% და მეტი) გამოიყენება ატომურ ტექნიკაში.
+ლითონები და მისი შენადნობები იყოფა ორ ჯგუფად: [[შავი ლითონები|შავი]] (რკინა და რკინის შენადნობები, რომელთა წილად მოდის მსოფლიოში წარმოებული ლითონპროდუქციის 95%) და [[ფერადი ლითონები|ფერადი]]. პრაქტიკაში ლითონი გამოიყენება ძირითადად შენადნობების სახით (10 ათასზე მეტი). განსაკუთრებულად სუფთა ლითონები კი (99,999% და მეტი) გამოიყენება ატომურ ტექნიკაში.
 თანამედროვე მშენებლობა წარმოუდგენილია ლითონებისა და მისი შენადნობების (ფოლადი, [[დურალუმინი]], ბრონზა, [[თითბერი]] და ა.შ.) გარეშე, რომლისგან დამზადებული ელემენტები და კონსტრუქციები (წამწეები, [[კოჭი (სამშენებლო ტერმინი)|კოჭები]], კამარები, კოლონები, ჩარჩოები, სტრუქტურები, გარსები, ფურცლები, პროფილები და სხვ.) ფართოდ გამოიყენება სამოქალაქო და სამრეწველო დანიშნულების ნაგებობებისათვის.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.
-ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.
+ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], [[რკინა|რკინისა]] და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.
 ლითონის გამყარება შესაძლებელია მათი გადნობითა და შენადნობების დამზადებით. ქიმიური აქტივობის მიხედვით დალაგებულ მწკრივს აქტივობის მწკრივი ეწოდება: li, K, Ca, Na, Mg, Al, Zn, Cr, N, Fe, Sn, Pb, [H], Cu, Ag, Hg, Pt, Au. შუა საუკუნეებამდე ცნობილი იყო მხოლოდ 7 ლითონი: ოქრო, [[ვერცხლი]], სპილენძი, კალა, ტყვია, რკინა, ვერცხლისწყალი. 1789 წელს ცნობილმა მეცნიერმა ლაუაზიემ, ლითონებს მიაკუთვნა იმ დროისათვის ცნობილი 17 მარტივი ნივთიერება – Sb, Ag, As, Bi, Co, Cu, Sn, Fe, Mn, Hg, Mo, Ni, Au, Pt, Pb, W. Zn. ლითონების საერთო ქიმიური თვისებაა ის, რომ მათი ატომები ადვილად გასცემენ ელექტრონებს და გარდაიქმნება დადებითად დამუხტულ იონებად. რაც ადვილად გასცემს ლითონის ატომი ელექტრონს, მით მეტი აქტიურია იგი. ლითონები რეაქციაში შედიან არალითონებთან: ჟანგბადთან, [[გოგირდი|გოგირდთან]], ჰალოგენებთან, [[აზოტი|აზოტთან]], [[ფოსფორი|ფოსფორთან]], მჟავებთან და წყალთან.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.
-ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი მინერალები რკინისა და ჟანგბადის ნაერთებია.
+ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი [[მინერალი|მინერალები]] რკინისა და [[ჟანგბადი]]ს ნაერთებია.
 ლითონის გამყარება შესაძლებელია მათი გადნობითა და შენადნობების დამზადებით. ქიმიური აქტივობის მიხედვით დალაგებულ მწკრივს აქტივობის მწკრივი ეწოდება: li, K, Ca, Na, Mg, Al, Zn, Cr, N, Fe, Sn, Pb, [H], Cu, Ag, Hg, Pt, Au. შუა საუკუნეებამდე ცნობილი იყო მხოლოდ 7 ლითონი: ოქრო, [[ვერცხლი]], სპილენძი, კალა, ტყვია, რკინა, ვერცხლისწყალი. 1789 წელს ცნობილმა მეცნიერმა ლაუაზიემ, ლითონებს მიაკუთვნა იმ დროისათვის ცნობილი 17 მარტივი ნივთიერება – Sb, Ag, As, Bi, Co, Cu, Sn, Fe, Mn, Hg, Mo, Ni, Au, Pt, Pb, W. Zn. ლითონების საერთო ქიმიური თვისებაა ის, რომ მათი ატომები ადვილად გასცემენ ელექტრონებს და გარდაიქმნება დადებითად დამუხტულ იონებად. რაც ადვილად გასცემს ლითონის ატომი ელექტრონს, მით მეტი აქტიურია იგი. ლითონები რეაქციაში შედიან არალითონებთან: ჟანგბადთან, [[გოგირდი|გოგირდთან]], ჰალოგენებთან, [[აზოტი|აზოტთან]], [[ფოსფორი|ფოსფორთან]], მჟავებთან და წყალთან.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.
-ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და პლატინა, არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი მინერალები რკინისა და ჟანგბადის ნაერთებია.
+ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., [[ოქრო]] და [[პლატინა]], არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი მინერალები რკინისა და ჟანგბადის ნაერთებია.
 ლითონის გამყარება შესაძლებელია მათი გადნობითა და შენადნობების დამზადებით. ქიმიური აქტივობის მიხედვით დალაგებულ მწკრივს აქტივობის მწკრივი ეწოდება: li, K, Ca, Na, Mg, Al, Zn, Cr, N, Fe, Sn, Pb, [H], Cu, Ag, Hg, Pt, Au. შუა საუკუნეებამდე ცნობილი იყო მხოლოდ 7 ლითონი: ოქრო, [[ვერცხლი]], სპილენძი, კალა, ტყვია, რკინა, ვერცხლისწყალი. 1789 წელს ცნობილმა მეცნიერმა ლაუაზიემ, ლითონებს მიაკუთვნა იმ დროისათვის ცნობილი 17 მარტივი ნივთიერება – Sb, Ag, As, Bi, Co, Cu, Sn, Fe, Mn, Hg, Mo, Ni, Au, Pt, Pb, W. Zn. ლითონების საერთო ქიმიური თვისებაა ის, რომ მათი ატომები ადვილად გასცემენ ელექტრონებს და გარდაიქმნება დადებითად დამუხტულ იონებად. რაც ადვილად გასცემს ლითონის ატომი ელექტრონს, მით მეტი აქტიურია იგი. ლითონები რეაქციაში შედიან არალითონებთან: ჟანგბადთან, [[გოგირდი|გოგირდთან]], ჰალოგენებთან, [[აზოტი|აზოტთან]], [[ფოსფორი|ფოსფორთან]], მჟავებთან და წყალთან.

←წინა ვერსია		09:51, 29 აგვისტო 2022-ის ვერსია
ხაზი 9:		ხაზი 9:
	თანამედროვე მშენებლობა წარმოუდგენილია ლითონებისა და მისი შენადნობების (ფოლადი, [[დურალუმინი]], ბრონზა, [[თითბერი]] და ა.შ.) გარეშე, რომლისგან დამზადებული ელემენტები და კონსტრუქციები (წამწეები, [[კოჭი (სამშენებლო ტერმინი)\|კოჭები]], კამარები, კოლონები, ჩარჩოები, სტრუქტურები, გარსები, ფურცლები, პროფილები და სხვ.) ფართოდ გამოიყენება სამოქალაქო და სამრეწველო დანიშნულების ნაგებობებისათვის.		თანამედროვე მშენებლობა წარმოუდგენილია ლითონებისა და მისი შენადნობების (ფოლადი, [[დურალუმინი]], ბრონზა, [[თითბერი]] და ა.შ.) გარეშე, რომლისგან დამზადებული ელემენტები და კონსტრუქციები (წამწეები, [[კოჭი (სამშენებლო ტერმინი)\|კოჭები]], კამარები, კოლონები, ჩარჩოები, სტრუქტურები, გარსები, ფურცლები, პროფილები და სხვ.) ფართოდ გამოიყენება სამოქალაქო და სამრეწველო დანიშნულების ნაგებობებისათვის.

−	არსებობს ლითონის მრავალი სახეობა: ადვილდნობადი, ამორფული, ანტიკოროზიული, ანტიფრიქციული, არალეგირებული, გადამეტხურებული, გაზრდილი სისუფთავის, გამდნარი, გამყარებული, განსაკუთრებული სისუფთავის, გარდამავალი, გაქრეული, გოგირდიანი, დარიშხანიანი, დაქვეითებული სისუფთავის, დიამაგნიტური, დორეს, ელექტროლიტური, თეთრი, თვითნაბადი, თხევადი, იშვიათი, იშვიათ მიწათა, კაჟბადოვანი, კეთილშობილი, კოროზიამედეგი, კოროზიებადი, ლეგირებული, მაგნიტური, ლეგირებული, მალეგირებელი, მაღალი სიმტკიცის, მაღალი სისუფთავის, მეორეული, მისადუღი, მრავალგოგირდოვანი, მსუბუქი, მსხვილკრისტალური, მსხვილმარცვლოვანი, მფარავი, მძიმე, მხურვალგამძლე, მხურვალმედეგი, ნახშირბადმცირე, ნადნობი, პირველადი, [[პიროფორული ლითონი\|პიროფორული]], პლატინის ჯგუფის, რადიაქტიური, რბილი, საზარე, სალი, სამონეტო, სასტამბო, საშუალო სისუფთავის, სტიბიუმიანი, სქელდნობადი, სწრაფმჭრელი, ტუტე, ტუტემიწოვანი, უბრალო, უკმარხურებული, უხეშმარცვლოვანი, ფერადი, ფურცლოვანი, ღრუბლოვანი, შავი, შესადუღებელი, შეუკლები, შოთისებრი, ცვეთამდგრადი, ცივმსხვრევადი, ცივნაჭედი, ძვირფასი, ძირითადი, ძნელდნობადი, წითელმსხვრევადი, ჭედადი, ხალასი და სხვ.	+	არსებობს ლითონის მრავალი სახეობა: ადვილდნობადი, ამორფული, ანტიკოროზიული, ანტიფრიქციული, არალეგირებული, გადამეტხურებული, გაზრდილი სისუფთავის, გამდნარი, გამყარებული, განსაკუთრებული სისუფთავის, გარდამავალი, გაქრეული, გოგირდიანი, დარიშხანიანი, დაქვეითებული სისუფთავის, დიამაგნიტური, დორეს, ელექტროლიტური, თეთრი, თვითნაბადი, თხევადი, იშვიათი, იშვიათ მიწათა, კაჟბადოვანი, კეთილშობილი, კოროზიამედეგი, კოროზიებადი, ლეგირებული, მაგნიტური, ლეგირებული, მალეგირებელი, მაღალი სიმტკიცის, მაღალი სისუფთავის, მეორეული, მისადუღი, მრავალგოგირდოვანი, მსუბუქი, მსხვილკრისტალური, მსხვილმარცვლოვანი, მფარავი, მძიმე, მხურვალგამძლე, მხურვალმედეგი, ნახშირბადმცირე, [[ნადნობი]], პირველადი, [[პიროფორული ლითონი\|პიროფორული]], პლატინის ჯგუფის, რადიაქტიური, რბილი, საზარე, სალი, სამონეტო, სასტამბო, საშუალო სისუფთავის, სტიბიუმიანი, სქელდნობადი, სწრაფმჭრელი, ტუტე, ტუტემიწოვანი, უბრალო, უკმარხურებული, უხეშმარცვლოვანი, ფერადი, ფურცლოვანი, ღრუბლოვანი, შავი, შესადუღებელი, შეუკლები, შოთისებრი, ცვეთამდგრადი, ცივმსხვრევადი, ცივნაჭედი, ძვირფასი, ძირითადი, ძნელდნობადი, წითელმსხვრევადი, ჭედადი, ხალასი და სხვ.

←წინა ვერსია		10:16, 25 ივლისი 2022-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon მაღარო, საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი\|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.	+	'''ლითონი''' (მეტალი) − (ძვ. ფრანგ. metal ლითონი; მასალა, მატერია, ნივთიერება < ლათ. metallum კარიერი, ქვის სამტეხლო, ლითონი < ბერძ. métallon [[მაღარო]], საბადო, ქვის სამტეხლო; ლითონი, [[მადანი]]) – ნებისმიერი ელემენტარული კლასის [[კრისტალი\|კრისტალური]] ნივთიერება, რომელსაც მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ჭედვადობა, პლასტიკურობა, ბზინვა ახასიათებთ, რაც განპირობებულია მათ კრისტალურ მესერში თავისუფლად გადაადგილებადი ელექტრონების დიდი რაოდენობით. ამ თვისებებს ატარებს 80-ზე მეტი მარტივი ნივთიერება (ელემენტი) და ლითონის ბევრი შენადნობი. ქიმიური ელემენტების სამ-მეოთხედზე მეტი ლითონებია.

	ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)\|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., ოქრო და პლატინა, არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი მინერალები რკინისა და ჟანგბადის ნაერთებია.		ჩვე-ულებრივ პირობებში თითქმის ყველა ლითონი მყარია, მხოლოდ [[ვერცხლისწყალი]] გვხვდება თხევად მდგომარეობაში. მსგავსების გარდა ლითონებს შორის განსხვავებაც არსებობს. მაგ., [[კალა]], [[ტყვია (ლითონი)\|ტყვია]] და [[ალუმინი]], რკინისა და სპილენძისაგან განსხვავებით უფრო რბილი, სუსტი და შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე დნობადი ლითონებია. ზოგი ლითონი, როგორიცაა [[კალიუმი]] და ნატრიუმი, აქტიური ნივთიერებებია და კარგად შედის რეაქციაში, ზოგი კი, მაგ., ოქრო და პლატინა, არააქტიურია. ოქრო ბუნებაში სუფთა სახითაა აღმოჩენილი, დანარჩენი ლითონი კი ქანებში მინერალების სახით მოიპოვება, სადაც ისინი არალითონებთანაა ნაერთში. მაგ., რკინის ძირითადი მინერალები რკინისა და ჟანგბადის ნაერთებია.