https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0ლიპსი თეოდორ - რედაქტირების ისტორია2026-04-27T17:28:48Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=213012&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2023-11-12T07:53:48Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:53, 12 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ფილოსოფოსები]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=109555&oldid=prevTkenchoshvili 13:08, 19 სექტემბერი 2020-ზე2020-09-19T13:08:49Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:08, 19 სექტემბერი 2020-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი პროფესიონალი ფსიქოლოგების მსგავსად, ლიპსიც ცნობიერების ფსიქოლოგიას აგებდა. ცნობიერება უშუალოდ ეძლევა სუბიექტს და ამიტომ ფსიქოლოგიის პირველი ამოცანა ცნობიერების მოვლენების სრულყოფილი აღწერაა. ფიზიოლოგიის მონაცემების გამოყენება მხოლოდ მაშინაა აზრიანი, როცა ცნობიერების მოვლენების არსი და ბუნება გარკვეულია. მაგრამ თავისი კოლეგების უდიდესი უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ლიპსი მიიჩნევდა, რომ ცნობიერი ფენომენების გარდა რეალურად არსებობს არაცნობიერი ფსიქიკური განცდები/პროცესები. იგი მოუწოდებდა მათი შესწავლისკენ და მიიჩნევდა, რომ სულიერი ცხოვრების საერთო კავშირი უმთავრესად არაცნობიერ ფსიქიკურ პროცესებში ვლინდება. სწორედ არაცნობიერ ფსიქიკურში - და არა ფიზიოლოგიურში, როგორც ეს იმდროინდელ მეცნიერებაში მიაჩნდათ (ცნობიერებას მოკლებული ფსიქიკური არ არსებობს და არაცნობიერი მხოლოდ ფიზიოლოგიურიაო).  ცნობილია, რომ [[ფროიდი ზიგმუნდ|ზ. ფროიდი]] ზედმიწევნით კარგად იცნობდა ლიპსის შრომებს, რომლებმაც შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს არაცნობიერის შესახებ ფროიდის თეორიის ჩამოყალიბებაზე.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი პროფესიონალი ფსიქოლოგების მსგავსად, ლიპსიც ცნობიერების ფსიქოლოგიას აგებდა. ცნობიერება უშუალოდ ეძლევა სუბიექტს და ამიტომ ფსიქოლოგიის პირველი ამოცანა ცნობიერების მოვლენების სრულყოფილი აღწერაა. ფიზიოლოგიის მონაცემების გამოყენება მხოლოდ მაშინაა აზრიანი, როცა ცნობიერების მოვლენების არსი და ბუნება გარკვეულია. მაგრამ თავისი კოლეგების უდიდესი უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ლიპსი მიიჩნევდა, რომ ცნობიერი ფენომენების გარდა რეალურად არსებობს არაცნობიერი ფსიქიკური განცდები/პროცესები. იგი მოუწოდებდა მათი შესწავლისკენ და მიიჩნევდა, რომ სულიერი ცხოვრების საერთო კავშირი უმთავრესად არაცნობიერ ფსიქიკურ პროცესებში ვლინდება. სწორედ არაცნობიერ ფსიქიკურში - და არა ფიზიოლოგიურში, როგორც ეს იმდროინდელ მეცნიერებაში მიაჩნდათ (ცნობიერებას მოკლებული ფსიქიკური არ არსებობს და არაცნობიერი მხოლოდ ფიზიოლოგიურიაო).  ცნობილია, რომ [[ფროიდი ზიგმუნდ|ზ. ფროიდი]] ზედმიწევნით კარგად იცნობდა ლიპსის შრომებს, რომლებმაც შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს არაცნობიერის შესახებ ფროიდის თეორიის ჩამოყალიბებაზე.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თავად ლიპსმა შექმნა ორიგინალური ესთეტიკური კონცეფცია, რომელსაც „ფსიქოლოგიური ესთეტიკა”  დაერქვა. ის „ემპათიის” ცნებას ემყარება. ლიპსის ინტერპრეტაციაში ესაა განსაკუთრებული ფსიქიკური აქტი, რომლის დროსაც საგნის აღმქმელი სუბიექტი საგანზე თავისი ემოციური მდგომარეობის პროეცირებას ახდენს <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>პროექცია<del class="diffchange diffchange-inline">)</del>. ამგვარად წარმოიქმნება ესთეტიკური განცდები, რომლებიც ხელოვნების ნაწარმოებში თავად აღმქმელ სუბიექტს შეაქვს. საკუთარი განცდების პროეცირებით უშუალო ფორმების (ვთქვათ არქიტექტურული ობიექტების) აღქმაში, წამოიქმნება მათი „გასულიერების” , შინაგანი სიცოცხლით სავსეობის და უნიკალურობის განცდა. ამით აიხსნება გეომეტრიული ილუზიებიც. ლიპსმა ერთი ახალი ილუზიაც აღმოაჩინა - „ლიპსის ილუზია” <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>აღქმის ილუზია<del class="diffchange diffchange-inline">) </del>და ცნობილი ილუზიებიც ახსნა თავისი თეორიით. მაგ., ვერტიკალური ხაზი აღიქმება უფრო გრძლად, ვიდრე მისი ტოლი ჰორიზონტული <del class="diffchange diffchange-inline">(</del>ჰორიზონტულ-ვერტიკალური ილუზია<del class="diffchange diffchange-inline">) </del>იმიტომ, რომ დამკვირვებელი „თავს გრძნობს, თითქოს ზევითკენ იყოს გაჭიმული”. ეს მსჯელობა გულუბრყვილო ჩანს, მაგრამ დიდ სიმართლეს შეიცავს: რომ ილუზიების მიზეზი სუბიექტის განწყობაა, რომ სუბიექტი საგანს ასე იმიტომ ხედავს, რომ თავისი განწყობა შეაქვს მასში. ეს ბუნებრივად უკავშირდება ლიპსის მიერ არაცნობიერ ფსიქიკურზე ყურადღების გამახვილებას, რადგან განწყობა არაცნობიერის ყველაზე ტიპური სახეობაა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თავად ლიპსმა შექმნა ორიგინალური ესთეტიკური კონცეფცია, რომელსაც „ფსიქოლოგიური ესთეტიკა”  დაერქვა. ის „ემპათიის” ცნებას ემყარება. ლიპსის ინტერპრეტაციაში ესაა განსაკუთრებული ფსიქიკური აქტი, რომლის დროსაც საგნის აღმქმელი სუბიექტი საგანზე თავისი ემოციური მდგომარეობის პროეცირებას ახდენს <ins class="diffchange diffchange-inline">{</ins>პროექცია<ins class="diffchange diffchange-inline">}</ins>. ამგვარად წარმოიქმნება ესთეტიკური განცდები, რომლებიც ხელოვნების ნაწარმოებში თავად აღმქმელ სუბიექტს შეაქვს. საკუთარი განცდების პროეცირებით უშუალო ფორმების (ვთქვათ არქიტექტურული ობიექტების) აღქმაში, წამოიქმნება მათი „გასულიერების” , შინაგანი სიცოცხლით სავსეობის და უნიკალურობის განცდა. ამით აიხსნება გეომეტრიული ილუზიებიც. ლიპსმა ერთი ახალი ილუზიაც აღმოაჩინა - „ლიპსის ილუზია” <ins class="diffchange diffchange-inline">{</ins>აღქმის ილუზია<ins class="diffchange diffchange-inline">} </ins>და ცნობილი ილუზიებიც ახსნა თავისი თეორიით. მაგ., ვერტიკალური ხაზი აღიქმება უფრო გრძლად, ვიდრე მისი ტოლი ჰორიზონტული <ins class="diffchange diffchange-inline">{</ins>ჰორიზონტულ-ვერტიკალური ილუზია<ins class="diffchange diffchange-inline">} </ins>იმიტომ, რომ დამკვირვებელი „თავს გრძნობს, თითქოს ზევითკენ იყოს გაჭიმული”. ეს მსჯელობა გულუბრყვილო ჩანს, მაგრამ დიდ სიმართლეს შეიცავს: რომ ილუზიების მიზეზი სუბიექტის განწყობაა, რომ სუბიექტი საგანს ასე იმიტომ ხედავს, რომ თავისი განწყობა შეაქვს მასში. ეს ბუნებრივად უკავშირდება ლიპსის მიერ არაცნობიერ ფსიქიკურზე ყურადღების გამახვილებას, რადგან განწყობა არაცნობიერის ყველაზე ტიპური სახეობაა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ემპათიის L კონცეფცია ფართოდ გამოიყენება ხელოვნების ფსიქოლოგიაში და ნამდვილად მნიშვნელოვან მოხვედრას შეიცავს. თუმცა ლიპსისეული ემპათიის ცნება არსებითად განსხვავდება იმისგან, რასაც თანამედროვე ფსიქოლოგიაში ეწოდება ემპათია. ეს უკანასკნელი იქნებოდა, ხელოვნების ნაწარმოების აღმქმელს ამ ნაწარმოების ავტორის განცდები რომ გაეზიარებინა, ანუ რომ ყოფილიყო ავტორისა და აღმქმელის თანაგანცდა, ავტორის გაგება - და არა აღმქმელის მიერ თავისი საკუთარი განცდების, ასოციაციების პროეცირება. ამიტომ უფრო ზუსტი იქნება, თუკი ლიპსისეული ტერმინი „ემპათია” შეიცვლება ტერმინით „ესთეტიკური პროექცია”.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ემპათიის L კონცეფცია ფართოდ გამოიყენება ხელოვნების ფსიქოლოგიაში და ნამდვილად მნიშვნელოვან მოხვედრას შეიცავს. თუმცა ლიპსისეული ემპათიის ცნება არსებითად განსხვავდება იმისგან, რასაც თანამედროვე ფსიქოლოგიაში ეწოდება ემპათია. ეს უკანასკნელი იქნებოდა, ხელოვნების ნაწარმოების აღმქმელს ამ ნაწარმოების ავტორის განცდები რომ გაეზიარებინა, ანუ რომ ყოფილიყო ავტორისა და აღმქმელის თანაგანცდა, ავტორის გაგება - და არა აღმქმელის მიერ თავისი საკუთარი განცდების, ასოციაციების პროეცირება. ამიტომ უფრო ზუსტი იქნება, თუკი ლიპსისეული ტერმინი „ემპათია” შეიცვლება ტერმინით „ესთეტიკური პროექცია”.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=89932&oldid=prevTkenchoshvili 11:50, 4 ნოემბერი 2019-ზე2019-11-04T11:50:39Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:50, 4 ნოემბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გერმანული მეცნიერული ფსიქოლოგიის ფუძემდებლად. ბონის, ბრესლაუს და მიუნჰენის უნივერსიტეტების პროფესორი, მიუნჰენის ფსიქოლოგიური ინსტიტუტის დამაარსებელი. ლიპსის თანახმად, ფსიქოლოგია, როგორც მეცნიერება უშუალო ფსიქიკური გამოცდილების შესახებ, ყველა ფილოსოფიური დისციპლინის საფუძველია - ლოგიკის, [[ეთიკა|ეთიკის]], [[ესთეტიკა|ესთეტიკისა]].  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გერმანული მეცნიერული ფსიქოლოგიის ფუძემდებლად. ბონის, ბრესლაუს და მიუნჰენის უნივერსიტეტების პროფესორი, მიუნჰენის ფსიქოლოგიური ინსტიტუტის დამაარსებელი. ლიპსის თანახმად, ფსიქოლოგია, როგორც მეცნიერება უშუალო ფსიქიკური გამოცდილების შესახებ, ყველა ფილოსოფიური დისციპლინის საფუძველია - ლოგიკის, [[ეთიკა|ეთიკის]], [[ესთეტიკა|ესთეტიკისა]].  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი პროფესიონალი ფსიქოლოგების მსგავსად, ლიპსიც ცნობიერების ფსიქოლოგიას აგებდა. ცნობიერება უშუალოდ ეძლევა სუბიექტს და ამიტომ ფსიქოლოგიის პირველი ამოცანა ცნობიერების მოვლენების სრულყოფილი აღწერაა. ფიზიოლოგიის მონაცემების გამოყენება მხოლოდ მაშინაა აზრიანი, როცა ცნობიერების მოვლენების არსი და ბუნება გარკვეულია. მაგრამ თავისი კოლეგების უდიდესი უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ლიპსი მიიჩნევდა, რომ ცნობიერი ფენომენების გარდა რეალურად არსებობს არაცნობიერი ფსიქიკური განცდები/პროცესები. იგი მოუწოდებდა მათი შესწავლისკენ და მიიჩნევდა, რომ სულიერი ცხოვრების საერთო კავშირი უმთავრესად არაცნობიერ ფსიქიკურ პროცესებში ვლინდება. სწორედ არაცნობიერ ფსიქიკურში - და არა ფიზიოლოგიურში, როგორც ეს იმდროინდელ მეცნიერებაში მიაჩნდათ (ცნობიერებას მოკლებული ფსიქიკური არ არსებობს და არაცნობიერი მხოლოდ ფიზიოლოგიურიაო).  ცნობილია, რომ ზ. ფროიდი ზედმიწევნით კარგად იცნობდა ლიპსის შრომებს, რომლებმაც შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს არაცნობიერის შესახებ ფროიდის თეორიის ჩამოყალიბებაზე.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი პროფესიონალი ფსიქოლოგების მსგავსად, ლიპსიც ცნობიერების ფსიქოლოგიას აგებდა. ცნობიერება უშუალოდ ეძლევა სუბიექტს და ამიტომ ფსიქოლოგიის პირველი ამოცანა ცნობიერების მოვლენების სრულყოფილი აღწერაა. ფიზიოლოგიის მონაცემების გამოყენება მხოლოდ მაშინაა აზრიანი, როცა ცნობიერების მოვლენების არსი და ბუნება გარკვეულია. მაგრამ თავისი კოლეგების უდიდესი უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ლიპსი მიიჩნევდა, რომ ცნობიერი ფენომენების გარდა რეალურად არსებობს არაცნობიერი ფსიქიკური განცდები/პროცესები. იგი მოუწოდებდა მათი შესწავლისკენ და მიიჩნევდა, რომ სულიერი ცხოვრების საერთო კავშირი უმთავრესად არაცნობიერ ფსიქიკურ პროცესებში ვლინდება. სწორედ არაცნობიერ ფსიქიკურში - და არა ფიზიოლოგიურში, როგორც ეს იმდროინდელ მეცნიერებაში მიაჩნდათ (ცნობიერებას მოკლებული ფსიქიკური არ არსებობს და არაცნობიერი მხოლოდ ფიზიოლოგიურიაო).  ცნობილია, რომ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფროიდი ზიგმუნდ|</ins>ზ. ფროიდი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ზედმიწევნით კარგად იცნობდა ლიპსის შრომებს, რომლებმაც შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს არაცნობიერის შესახებ ფროიდის თეორიის ჩამოყალიბებაზე.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თავად ლიპსმა შექმნა ორიგინალური ესთეტიკური კონცეფცია, რომელსაც „ფსიქოლოგიური ესთეტიკა”  დაერქვა. ის „ემპათიის” ცნებას ემყარება. ლიპსის ინტერპრეტაციაში ესაა განსაკუთრებული ფსიქიკური აქტი, რომლის დროსაც საგნის აღმქმელი სუბიექტი საგანზე თავისი ემოციური მდგომარეობის პროეცირებას ახდენს (პროექცია). ამგვარად წარმოიქმნება ესთეტიკური განცდები, რომლებიც ხელოვნების ნაწარმოებში თავად აღმქმელ სუბიექტს შეაქვს. საკუთარი განცდების პროეცირებით უშუალო ფორმების (ვთქვათ არქიტექტურული ობიექტების) აღქმაში, წამოიქმნება მათი „გასულიერების” , შინაგანი სიცოცხლით სავსეობის და უნიკალურობის განცდა. ამით აიხსნება გეომეტრიული ილუზიებიც. ლიპსმა ერთი ახალი ილუზიაც აღმოაჩინა - „ლიპსის ილუზია” (აღქმის ილუზია) და ცნობილი ილუზიებიც ახსნა თავისი თეორიით. მაგ., ვერტიკალური ხაზი აღიქმება უფრო გრძლად, ვიდრე მისი ტოლი ჰორიზონტული (ჰორიზონტულ-ვერტიკალური ილუზია) იმიტომ, რომ დამკვირვებელი „თავს გრძნობს, თითქოს ზევითკენ იყოს გაჭიმული”. ეს მსჯელობა გულუბრყვილო ჩანს, მაგრამ დიდ სიმართლეს შეიცავს: რომ ილუზიების მიზეზი სუბიექტის განწყობაა, რომ სუბიექტი საგანს ასე იმიტომ ხედავს, რომ თავისი განწყობა შეაქვს მასში. ეს ბუნებრივად უკავშირდება ლიპსის მიერ არაცნობიერ ფსიქიკურზე ყურადღების გამახვილებას, რადგან განწყობა არაცნობიერის ყველაზე ტიპური სახეობაა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თავად ლიპსმა შექმნა ორიგინალური ესთეტიკური კონცეფცია, რომელსაც „ფსიქოლოგიური ესთეტიკა”  დაერქვა. ის „ემპათიის” ცნებას ემყარება. ლიპსის ინტერპრეტაციაში ესაა განსაკუთრებული ფსიქიკური აქტი, რომლის დროსაც საგნის აღმქმელი სუბიექტი საგანზე თავისი ემოციური მდგომარეობის პროეცირებას ახდენს (პროექცია). ამგვარად წარმოიქმნება ესთეტიკური განცდები, რომლებიც ხელოვნების ნაწარმოებში თავად აღმქმელ სუბიექტს შეაქვს. საკუთარი განცდების პროეცირებით უშუალო ფორმების (ვთქვათ არქიტექტურული ობიექტების) აღქმაში, წამოიქმნება მათი „გასულიერების” , შინაგანი სიცოცხლით სავსეობის და უნიკალურობის განცდა. ამით აიხსნება გეომეტრიული ილუზიებიც. ლიპსმა ერთი ახალი ილუზიაც აღმოაჩინა - „ლიპსის ილუზია” (აღქმის ილუზია) და ცნობილი ილუზიებიც ახსნა თავისი თეორიით. მაგ., ვერტიკალური ხაზი აღიქმება უფრო გრძლად, ვიდრე მისი ტოლი ჰორიზონტული (ჰორიზონტულ-ვერტიკალური ილუზია) იმიტომ, რომ დამკვირვებელი „თავს გრძნობს, თითქოს ზევითკენ იყოს გაჭიმული”. ეს მსჯელობა გულუბრყვილო ჩანს, მაგრამ დიდ სიმართლეს შეიცავს: რომ ილუზიების მიზეზი სუბიექტის განწყობაა, რომ სუბიექტი საგანს ასე იმიტომ ხედავს, რომ თავისი განწყობა შეაქვს მასში. ეს ბუნებრივად უკავშირდება ლიპსის მიერ არაცნობიერ ფსიქიკურზე ყურადღების გამახვილებას, რადგან განწყობა არაცნობიერის ყველაზე ტიპური სახეობაა.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=89622&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2019-10-29T12:46:33Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:46, 29 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ესთეტიკური პროექცია]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ესთეტიკური განცდა]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:გეომეტრიული ილუზია]] </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: ხელოვნების ფსიქოლოგია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: ხელოვნების ფსიქოლოგია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=89325&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „თეოდორ ლიპსი“ გადაიტანა გვერდზე „ლიპსი თეოდორ“ გადამისამართე...2019-10-11T13:23:36Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0_%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98" class="mw-redirect" title="თეოდორ ლიპსი">თეოდორ ლიპსი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0" title="ლიპსი თეოდორ">ლიპსი თეოდორ“</a> გადამისამართე...</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">13:23, 11 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=89323&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ლიპსი თეოდორ“ გადაიტანა გვერდზე „თეოდორ ლიპსი“2019-10-11T13:23:24Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0" title="ლიპსი თეოდორ">ლიპსი თეოდორ“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0_%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98" class="mw-redirect" title="თეოდორ ლიპსი">თეოდორ ლიპსი“</a></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">13:23, 11 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0&diff=89322&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: ლიპსი თეოდორ '''ლიპსი თეოდორ''' - Lipps Theodor, Липпс Те...2019-10-11T13:22:56Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:LIPPS_TEODOR.JPG" title="ფაილი:LIPPS TEODOR.JPG">ლიპსი თეოდორ</a> '''ლიპსი თეოდორ''' - Lipps Theodor, Липпс Те...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:LIPPS TEODOR.JPG|thumb|200pq|ლიპსი თეოდორ]]<br />
'''ლიპსი თეოდორ''' - Lipps Theodor, Липпс Теодор, 1851-1914<br />
<br />
გერმანელი ფილოსოფოსი, ფსიქოლოგი, ესთეტიკოსი. [[ვუნდტი ვილჰელმ|ვ. ვუნდტთან]] და [[ებინჰაუსი ჰერმან|ჰ. ებინჰაუსთან]] ერთად მიჩნეულია <br />
გერმანული მეცნიერული ფსიქოლოგიის ფუძემდებლად. ბონის, ბრესლაუს და მიუნჰენის უნივერსიტეტების პროფესორი, მიუნჰენის ფსიქოლოგიური ინსტიტუტის დამაარსებელი. ლიპსის თანახმად, ფსიქოლოგია, როგორც მეცნიერება უშუალო ფსიქიკური გამოცდილების შესახებ, ყველა ფილოსოფიური დისციპლინის საფუძველია - ლოგიკის, [[ეთიკა|ეთიკის]], [[ესთეტიკა|ესთეტიკისა]]. <br />
<br />
პირველი პროფესიონალი ფსიქოლოგების მსგავსად, ლიპსიც ცნობიერების ფსიქოლოგიას აგებდა. ცნობიერება უშუალოდ ეძლევა სუბიექტს და ამიტომ ფსიქოლოგიის პირველი ამოცანა ცნობიერების მოვლენების სრულყოფილი აღწერაა. ფიზიოლოგიის მონაცემების გამოყენება მხოლოდ მაშინაა აზრიანი, როცა ცნობიერების მოვლენების არსი და ბუნება გარკვეულია. მაგრამ თავისი კოლეგების უდიდესი უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ლიპსი მიიჩნევდა, რომ ცნობიერი ფენომენების გარდა რეალურად არსებობს არაცნობიერი ფსიქიკური განცდები/პროცესები. იგი მოუწოდებდა მათი შესწავლისკენ და მიიჩნევდა, რომ სულიერი ცხოვრების საერთო კავშირი უმთავრესად არაცნობიერ ფსიქიკურ პროცესებში ვლინდება. სწორედ არაცნობიერ ფსიქიკურში - და არა ფიზიოლოგიურში, როგორც ეს იმდროინდელ მეცნიერებაში მიაჩნდათ (ცნობიერებას მოკლებული ფსიქიკური არ არსებობს და არაცნობიერი მხოლოდ ფიზიოლოგიურიაო). ცნობილია, რომ ზ. ფროიდი ზედმიწევნით კარგად იცნობდა ლიპსის შრომებს, რომლებმაც შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს არაცნობიერის შესახებ ფროიდის თეორიის ჩამოყალიბებაზე.<br />
<br />
თავად ლიპსმა შექმნა ორიგინალური ესთეტიკური კონცეფცია, რომელსაც „ფსიქოლოგიური ესთეტიკა” დაერქვა. ის „ემპათიის” ცნებას ემყარება. ლიპსის ინტერპრეტაციაში ესაა განსაკუთრებული ფსიქიკური აქტი, რომლის დროსაც საგნის აღმქმელი სუბიექტი საგანზე თავისი ემოციური მდგომარეობის პროეცირებას ახდენს (პროექცია). ამგვარად წარმოიქმნება ესთეტიკური განცდები, რომლებიც ხელოვნების ნაწარმოებში თავად აღმქმელ სუბიექტს შეაქვს. საკუთარი განცდების პროეცირებით უშუალო ფორმების (ვთქვათ არქიტექტურული ობიექტების) აღქმაში, წამოიქმნება მათი „გასულიერების” , შინაგანი სიცოცხლით სავსეობის და უნიკალურობის განცდა. ამით აიხსნება გეომეტრიული ილუზიებიც. ლიპსმა ერთი ახალი ილუზიაც აღმოაჩინა - „ლიპსის ილუზია” (აღქმის ილუზია) და ცნობილი ილუზიებიც ახსნა თავისი თეორიით. მაგ., ვერტიკალური ხაზი აღიქმება უფრო გრძლად, ვიდრე მისი ტოლი ჰორიზონტული (ჰორიზონტულ-ვერტიკალური ილუზია) იმიტომ, რომ დამკვირვებელი „თავს გრძნობს, თითქოს ზევითკენ იყოს გაჭიმული”. ეს მსჯელობა გულუბრყვილო ჩანს, მაგრამ დიდ სიმართლეს შეიცავს: რომ ილუზიების მიზეზი სუბიექტის განწყობაა, რომ სუბიექტი საგანს ასე იმიტომ ხედავს, რომ თავისი განწყობა შეაქვს მასში. ეს ბუნებრივად უკავშირდება ლიპსის მიერ არაცნობიერ ფსიქიკურზე ყურადღების გამახვილებას, რადგან განწყობა არაცნობიერის ყველაზე ტიპური სახეობაა.<br />
<br />
ემპათიის L კონცეფცია ფართოდ გამოიყენება ხელოვნების ფსიქოლოგიაში და ნამდვილად მნიშვნელოვან მოხვედრას შეიცავს. თუმცა ლიპსისეული ემპათიის ცნება არსებითად განსხვავდება იმისგან, რასაც თანამედროვე ფსიქოლოგიაში ეწოდება ემპათია. ეს უკანასკნელი იქნებოდა, ხელოვნების ნაწარმოების აღმქმელს ამ ნაწარმოების ავტორის განცდები რომ გაეზიარებინა, ანუ რომ ყოფილიყო ავტორისა და აღმქმელის თანაგანცდა, ავტორის გაგება - და არა აღმქმელის მიერ თავისი საკუთარი განცდების, ასოციაციების პროეცირება. ამიტომ უფრო ზუსტი იქნება, თუკი ლიპსისეული ტერმინი „ემპათია” შეიცვლება ტერმინით „ესთეტიკური პროექცია”. <br />
<br />
==წყარო==<br />
<small>[[ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]<br />
<br /><br />
სტატიის ავტორი - [[ირაკლი იმედაძე]], [[დიმიტრი უზნაძის სახელობის საქართველოს ფსიქოლოგთა საზოგადოება]].<br /><br />
ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small><br />
<br />
[[კატეგორია: ხელოვნების ფსიქოლოგია]]<br />
[[კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები]]<br />
[[კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები]]<br />
[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div>Tkenchoshvili