ლიტურგია - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 21:21, 25 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-25T21:21:16Z

Tkenchoshvili: /* მართლმადიდებლების საღვთო ლიტურგია */

2021-03-24T09:11:43Z

‎მართლმადიდებლების საღვთო ლიტურგია

Tkenchoshvili 07:59, 2 დეკემბერი 2019-ზე

2019-12-02T07:59:08Z

Tkenchoshvili 11:40, 19 ნოემბერი 2019-ზე

2019-11-19T11:40:44Z

Tkenchoshvili 11:01, 19 ნოემბერი 2019-ზე

2019-11-19T11:01:15Z

Tkenchoshvili 13:32, 22 აგვისტო 2019-ზე

2019-08-22T13:32:58Z

Tkenchoshvili 09:15, 6 ივლისი 2018-ზე

2018-07-06T09:15:40Z

Tkenchoshvili 09:35, 1 ივნისი 2018-ზე

2018-06-01T09:35:43Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2018-04-02T12:54:46Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2017-08-24T13:02:29Z

‎წყარო

←წინა ვერსია		21:21, 25 სექტემბერი 2023-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ლიტურგია''' - (ეტიმ. ბერძ. léiton érgon „საზოგადო საქმე“) როცა [[ეკლესია]], რაც სიტყვა სიტყვით ნიშნავს „შეკრებას“, ერთად იკრიბება ღვთისმსახურებაზე, როგორც ღვთის ერი, ამას ჰქვია — ლიტურგია. სიტყვა „ლიტურგია“ ნიშნავს ერთობლივ საქმეს ან ადამიანთა ჯგუფის მოქმედებას, აღსრულებულს ყველას სასიკეთოდ. ამრიგად, ქრისტიანული ეკლესიის საღვთო ლიტურგია არის ღმერთისა და მისი ერის ერთობლივი მოქმედება.	+	'''ლიტურგია''' - (ეტიმ. ბერძ. léiton érgon „საზოგადო საქმე“) როცა [[ეკლესია]], რაც სიტყვა-სიტყვით ნიშნავს „შეკრებას“, ერთად იკრიბება ღვთისმსახურებაზე, როგორც ღვთის ერი, ამას ჰქვია — ლიტურგია. [[სიტყვა]] „ლიტურგია“ ნიშნავს ერთობლივ საქმეს ან ადამიანთა ჯგუფის მოქმედებას, აღსრულებულს ყველას სასიკეთოდ. ამრიგად, ქრისტიანული ეკლესიის საღვთო ლიტურგია არის ღმერთისა და მისი ერის ერთობლივი მოქმედება.

	[[ძველი აღთქმა\|ძველი აღთქმის]] ღვთისმსახურება ტარდება [[იერუსალიმი – როგორც რელიგიის წმინდა ქალაქი\|იერუსალიმში]] მოსეს სჯულის მიხედვით და იგი თავის თავში მოიცავდა [[დღესასწაული\|დღესასწაულებს]], [[მარხვა\|მარხვებს]], კერძო [[ლოცვა\|ლოცვებსა]] და მსახურებებს, რომლებსაც იუდეველები აღასრულებდნენ თავიანთ სახლებსა და [[სინაგოგა\|სინაგოგებში]]. სიტყვა „სინაგოგა“ ნიშნავს „შესაკრებელ სახლს“; სინაგოგები არ არის ტაძარი, რადგან სჯულის მიხედვით, შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ერთი ტაძარი, იერუსალიმში, სადაც ღვთისმსახურებას აღავლენდნენ მღვდლები, ხოლო სინაგოგებში იუდეველები იკრიბებოდნენ ლოცვისთვის, [[წმინდა წერილი]]ს შესასწავლად, უფლის სიტყვის საქადაგებლად და მასზე ფიქრისთვის.		[[ძველი აღთქმა\|ძველი აღთქმის]] ღვთისმსახურება ტარდება [[იერუსალიმი – როგორც რელიგიის წმინდა ქალაქი\|იერუსალიმში]] მოსეს სჯულის მიხედვით და იგი თავის თავში მოიცავდა [[დღესასწაული\|დღესასწაულებს]], [[მარხვა\|მარხვებს]], კერძო [[ლოცვა\|ლოცვებსა]] და მსახურებებს, რომლებსაც იუდეველები აღასრულებდნენ თავიანთ სახლებსა და [[სინაგოგა\|სინაგოგებში]]. სიტყვა „სინაგოგა“ ნიშნავს „შესაკრებელ სახლს“; სინაგოგები არ არის ტაძარი, რადგან სჯულის მიხედვით, შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ერთი ტაძარი, იერუსალიმში, სადაც ღვთისმსახურებას აღავლენდნენ მღვდლები, ხოლო სინაგოგებში იუდეველები იკრიბებოდნენ ლოცვისთვის, [[წმინდა წერილი]]ს შესასწავლად, უფლის სიტყვის საქადაგებლად და მასზე ფიქრისთვის.

@@ ხაზი 18: / ხაზი 18: @@
 არ შეიძლება, ეს მსახურება, უბრალოდ, მრავალთაგან ერთ-ერთ მსახურებად ჩაითვალოს, ეს არ არის პირადი კეთილმოწესეობის აქტი, არც ლოცვა და არც ერთ-ერთი საიდუმლოთაგანი; საღვთო ლიტურგია არ ის ეკლესიის ცხოვრების თვითარსის ერთიანი საერთო საიდუმლო როგორც მიწაზე, ისე ზეცად.
-მართლმადიდებლობაში არსებული ორი ლიტურგია წმინდა იოანე ოქროპირისა და წმინდა ბასილი დიდის სახელს ატარებს. სავარაუდოდ, მათი თავდაპირველი სახე არ იყო ისეთი, როგორც ჩვენ დღეს ვასრულებთ, მაგრამ მათი ევქარისტიული ლოცვები შედგენილ იქნა IV და V საუკუნეებში, ამ წმინდანთა ცხოვრების პერიოდში, ხოლო თითოეულმა მათგანმა თავისი დღევანდელი ფორმა უკვე IX საუკუნის შემდეგ მიიღო.
+მართლმადიდებლობაში არსებული ორი ლიტურგია წმინდა იოანე ოქროპირისა და წმინდა [[ბასილი დიდი]]ს სახელს ატარებს. სავარაუდოდ, მათი თავდაპირველი სახე არ იყო ისეთი, როგორც ჩვენ დღეს ვასრულებთ, მაგრამ მათი ევქარისტიული ლოცვები შედგენილ იქნა IV და V საუკუნეებში, ამ წმინდანთა ცხოვრების პერიოდში, ხოლო თითოეულმა მათგანმა თავისი დღევანდელი ფორმა უკვე IX საუკუნის შემდეგ მიიღო.
 ლიტურგია იყოფა ორნაწილად: „კათაკმეველთა ლიტურგიად“ და „მართალთა ლიტურგიად”. პირველი ნაწილი არის მორწმუნეთა შეკრება. ის მომდინარეობს სინაგოგებში უფლის სიტყვის მოსასმენად ძველი აღთქმისეული შეკრებიდან. მეორე ნაწილია ევქარისტიული მსხვერპლი. ძველაღ თქმაში მისი პირველსახე იყო სატაძრო ღვთისმსახურება, რომელზეც მღვდელი თავისი ხალხის სახელით ღმერთს მსხვერპლს სწირავდა და როცა იხსენიებოდა გამოსახსნელი გამოსვლა ეგვიპტიდან – ძველი აღთქმის პასექი.
@@ ხაზი 25: / ხაზი 25: @@
 მრავალი საუკუნის განმავლობაში ლიტურგიის პირველ ნაწილზე დაიშვებოდა ყველა მსურველი, მეორე ნაწილზე კი რჩებოდნენ მხოლოდ ისინი, რომლებიც ეკლესიაში ნათლობითა და მირონცხებით ქრისტესთან დაიწინდნენ. მოუნათლავებისათვის დაუშვებელი იყო წმინდა ძღვნის შეწირვისა და ზიარების ყურებაცკი. ამიტომ პირველ ნაწილს ეწოდა „ლიტურგია კათაკმევლებისა“, ე. ი. მათი, რომელთა ნათლობისათვის მზადყოფნა გაცხადებულია. და თუმცა, დღეს არაქრისტიანებსაც კი უშვებენ მართალთა ლიტურგიაზე, ზიარება ნებადართულია მხოლოდ მართლმადიდებლებისთვის.
 ==წყარო==

@@ ხაზი 3: / ხაზი 3: @@
 [[ძველი აღთქმა|ძველი აღთქმის]] ღვთისმსახურება ტარდება [[იერუსალიმი – როგორც რელიგიის წმინდა ქალაქი|იერუსალიმში]] მოსეს სჯულის მიხედვით და იგი თავის თავში მოიცავდა [[დღესასწაული|დღესასწაულებს]], [[მარხვა|მარხვებს]], კერძო [[ლოცვა|ლოცვებსა]] და მსახურებებს, რომლებსაც იუდეველები აღასრულებდნენ თავიანთ სახლებსა და [[სინაგოგა|სინაგოგებში]]. სიტყვა „სინაგოგა“ ნიშნავს „შესაკრებელ სახლს“; სინაგოგები არ არის ტაძარი, რადგან სჯულის მიხედვით, შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ერთი ტაძარი, იერუსალიმში, სადაც ღვთისმსახურებას აღავლენდნენ მღვდლები, ხოლო სინაგოგებში იუდეველები იკრიბებოდნენ ლოცვისთვის, [[წმინდა წერილი]]ს შესასწავლად, უფლის სიტყვის საქადაგებლად და მასზე ფიქრისთვის.
-ქრისტიანულმა ეკლესიამ კი არ უარყო ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება, არამედ იგი ჩართო ახალ, მარადიულ პერსპექტივაში. ეკლესია ძველი აღთქმის ლოცვებს, წიგნებსა და [[ფსალმუნნი|ფსალმუნებს]] ხედავს [[ქრისტე|ქრისტეს]] თვალთახედვით. ქრისტეს ხორცისა და სისხლის მსხვერპლმა შეცვალა მსხვერპლშეწირვა ძველი აღთქმის ტაძარში, ხოლო „საუფლო დღემ“ – კვირამ ჩაანაცვლა ებრაული შაბათი. ასევე, ახალი მნიშვნელობა შეიძინა ებრაულმა დღესასწაულებმა; მაგალითად, მთავარი დღესასწაული – [[პასექი]] გახდა ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის დღესასწაული; [[ერგასობა|ერგასობის]] დღესასწაული იქცა სულიწმინდის (რომელიც აღასრულებს ძველი აღთქმის სჯულს) გარდამოსვლის დღესასწაულად... ამგვარად, მთელი ქრისტიანული ლიტურგიკული წელი აგებულია ძველი აღთქმის ლიტურგიკული ციკლის მიხედვით.
+ქრისტიანულმა ეკლესიამ კი არ უარყო ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება, არამედ იგი ჩართო ახალ, მარადიულ პერსპექტივაში. ეკლესია ძველი აღთქმის ლოცვებს, წიგნებსა და [[ფსალმუნნი|ფსალმუნებს]] ხედავს [[ქრისტე|ქრისტეს]] თვალთახედვით. ქრისტეს ხორცისა და სისხლის მსხვერპლმა შეცვალა მსხვერპლშეწირვა ძველი აღთქმის ტაძარში, ხოლო „საუფლო დღემ“ – კვირამ ჩაანაცვლა ებრაული შაბათი. ასევე, ახალი მნიშვნელობა შეიძინა ებრაულმა დღესასწაულებმა; მაგალითად, მთავარი დღესასწაული – [[პასექი]] გახდა ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის დღესასწაული; [[ერგასობა|ერგასობის]] დღესასწაული იქცა [[სულიწმინდა|სულიწმინდის]] (რომელიც აღასრულებს ძველი აღთქმის სჯულს) გარდამოსვლის დღესასწაულად... ამგვარად, მთელი ქრისტიანული ლიტურგიკული წელი აგებულია ძველი აღთქმის ლიტურგიკული ციკლის მიხედვით.
-ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, [[მირონცხება]], [[ზიარება]], ქორწინება, [[სინანული]], [[ზეთისცხების საიდუმლო|ზეთისცხება]] და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
+ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, [[მირონცხება]], [[ზიარება]], [[ქორწინების საიდუმლო|ქორწინება]], [[სინანული]], [[ზეთისცხების საიდუმლო|ზეთისცხება]] და [[მღვდელი|მღვდელთა]] ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
 ასე ერთიანდება ერთ მთლიანობად საეკლესიო ღვთისმსახურებაში წმინდა წერილი და [[წმინდა გარდამოცემა]] და ასე, ლოცვისა და ღვთისმსახურების საშუალებით, ადამიანები „ღმრთის სწავლულ“ იქნებიან, როცა [[მესია]] მოვა, როგორც ეს ნაწინასწარმეტყველები იყო წინასწარმეტყველ ესაიას მიერ (იოანე, 6:45)
-ცოცხალ ლიტურგიკულ გამოცდილებას ავსებს თვით მსახურებათა ტექსტები, – გალობანი, კურთხევანი, ლოცვანი და წეს-განგებანი, რომლებიც ეკლესიის სწავლა-მოძღვრების სარწმუნო წერილობითი წყაროებია. ეკლესიის აზრით, ისინი არ შეიცავს შეცდომებსა და რწმენის დამახინჯებას. თუმცა, რა თქმა უნდა, შესაძლოა, იქ დაცული ზოგიერთი ისტორიული ცნობა შეიძლება იყოს უზუსტო ან სიმბოლური, მაგრამ ეს არ ცვლის საქმის არსს. ეკლესიას მტკიცედ სწამს, რომ მათი საღვთისმეტყველო და სულიერი არსი ნამდვილი და ჭეშმარიტია.
+====მართლმადიდებლების საღვთო ლიტურგია====
@@ ხაზი 15: / ხაზი 31: @@
 [[მართლმადიდებლობის საფუძვლები]]
 [[კატეგორია:ღვთისმსახურება]]

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 ქრისტიანულმა ეკლესიამ კი არ უარყო ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება, არამედ იგი ჩართო ახალ, მარადიულ პერსპექტივაში. ეკლესია ძველი აღთქმის ლოცვებს, წიგნებსა და [[ფსალმუნნი|ფსალმუნებს]] ხედავს [[ქრისტე|ქრისტეს]] თვალთახედვით. ქრისტეს ხორცისა და სისხლის მსხვერპლმა შეცვალა მსხვერპლშეწირვა ძველი აღთქმის ტაძარში, ხოლო „საუფლო დღემ“ – კვირამ ჩაანაცვლა ებრაული შაბათი. ასევე, ახალი მნიშვნელობა შეიძინა ებრაულმა დღესასწაულებმა; მაგალითად, მთავარი დღესასწაული – [[პასექი]] გახდა ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის დღესასწაული; [[ერგასობა|ერგასობის]] დღესასწაული იქცა სულიწმინდის (რომელიც აღასრულებს ძველი აღთქმის სჯულს) გარდამოსვლის დღესასწაულად... ამგვარად, მთელი ქრისტიანული ლიტურგიკული წელი აგებულია ძველი აღთქმის ლიტურგიკული ციკლის მიხედვით.
-ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, [[მირონცხება]], [[ზიარება]], ქორწინება, [[სინანული]], ზეთისცხება და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
+ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, [[მირონცხება]], [[ზიარება]], ქორწინება, [[სინანული]], [[ზეთისცხების საიდუმლო|ზეთისცხება]] და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
 ასე ერთიანდება ერთ მთლიანობად საეკლესიო ღვთისმსახურებაში წმინდა წერილი და [[წმინდა გარდამოცემა]] და ასე, ლოცვისა და ღვთისმსახურების საშუალებით, ადამიანები „ღმრთის სწავლულ“ იქნებიან, როცა [[მესია]] მოვა, როგორც ეს ნაწინასწარმეტყველები იყო წინასწარმეტყველ ესაიას მიერ (იოანე, 6:45)

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 ქრისტიანულმა ეკლესიამ კი არ უარყო ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება, არამედ იგი ჩართო ახალ, მარადიულ პერსპექტივაში. ეკლესია ძველი აღთქმის ლოცვებს, წიგნებსა და [[ფსალმუნნი|ფსალმუნებს]] ხედავს [[ქრისტე|ქრისტეს]] თვალთახედვით. ქრისტეს ხორცისა და სისხლის მსხვერპლმა შეცვალა მსხვერპლშეწირვა ძველი აღთქმის ტაძარში, ხოლო „საუფლო დღემ“ – კვირამ ჩაანაცვლა ებრაული შაბათი. ასევე, ახალი მნიშვნელობა შეიძინა ებრაულმა დღესასწაულებმა; მაგალითად, მთავარი დღესასწაული – [[პასექი]] გახდა ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის დღესასწაული; [[ერგასობა|ერგასობის]] დღესასწაული იქცა სულიწმინდის (რომელიც აღასრულებს ძველი აღთქმის სჯულს) გარდამოსვლის დღესასწაულად... ამგვარად, მთელი ქრისტიანული ლიტურგიკული წელი აგებულია ძველი აღთქმის ლიტურგიკული ციკლის მიხედვით.
-ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, მირონცხება, [[ზიარება]], ქორწინება, სინანული, ზეთისცხება და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
+ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, [[მირონცხება]], [[ზიარება]], ქორწინება, [[სინანული]], ზეთისცხება და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
 ასე ერთიანდება ერთ მთლიანობად საეკლესიო ღვთისმსახურებაში წმინდა წერილი და [[წმინდა გარდამოცემა]] და ასე, ლოცვისა და ღვთისმსახურების საშუალებით, ადამიანები „ღმრთის სწავლულ“ იქნებიან, როცა [[მესია]] მოვა, როგორც ეს ნაწინასწარმეტყველები იყო წინასწარმეტყველ ესაიას მიერ (იოანე, 6:45)

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ლიტურგია''' - (ეტიმ. ბერძ. léiton érgon „საზოგადო საქმე“)
+'''ლიტურგია''' - (ეტიმ. ბერძ. léiton érgon „საზოგადო საქმე“) როცა [[ეკლესია]], რაც სიტყვა სიტყვით ნიშნავს „შეკრებას“, ერთად იკრიბება ღვთისმსახურებაზე, როგორც ღვთის ერი, ამას ჰქვია — ლიტურგია. სიტყვა „ლიტურგია“ ნიშნავს ერთობლივ საქმეს ან ადამიანთა ჯგუფის მოქმედებას, აღსრულებულს ყველას სასიკეთოდ. ამრიგად, ქრისტიანული ეკლესიის საღვთო ლიტურგია არის ღმერთისა და მისი ერის ერთობლივი მოქმედება.
-კლასიკურ ბერძნულ საზოგადოებაში ლიტურგია ეწოდებოდა [[სახელმწიფო|სახელმწიფოს]] ან [[ღმერთი|ღმრთაებისათვის]] („რელიგიური მსახურება“) შესრულებულ მეტ-ნაკლებად სავალდებულო ნებისმიერ „მსახურებას“. სეპტუაგინტაში ეს ტერმინი მღვდელმსახურთა მიერ ტაძარში წმიდა წესის აღსრულებას, [[ახალი აღთქმა|ახალ აღთქმაში]] კი [[ქრისტე|ქრისტეს]], მარადიული მღვდელმსახურის მსახურებას აღნიშნავს. IV  საუკუნიდან ლიტურგია უმაღლეს საკულტო მსახურებას, წირვა ეწოდება.
+[[ძველი აღთქმა|ძველი აღთქმის]] ღვთისმსახურება ტარდება [[იერუსალიმი – როგორც რელიგიის წმინდა ქალაქი|იერუსალიმში]] მოსეს სჯულის მიხედვით და იგი თავის თავში მოიცავდა [[დღესასწაული|დღესასწაულებს]], [[მარხვა|მარხვებს]], კერძო [[ლოცვა|ლოცვებსა]] და მსახურებებს, რომლებსაც იუდეველები აღასრულებდნენ თავიანთ სახლებსა და [[სინაგოგა|სინაგოგებში]]. სიტყვა „სინაგოგა“ ნიშნავს „შესაკრებელ სახლს“; სინაგოგები არ არის ტაძარი, რადგან სჯულის მიხედვით, შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ერთი ტაძარი, იერუსალიმში, სადაც ღვთისმსახურებას აღავლენდნენ მღვდლები, ხოლო სინაგოგებში იუდეველები იკრიბებოდნენ ლოცვისთვის, [[წმინდა წერილი]]ს შესასწავლად, უფლის სიტყვის საქადაგებლად და მასზე ფიქრისთვის.
-შუა საუკუნეებში ლიტურგიის ცალკეულ სინონიმებს ენიჭებოდა უპირატესობა, როგორებიცაა, მაგალითად, „ოფიციუმი“, „[[კულტი]]“, „ფუნქცია“, „[[რიტუალი]]“ და სხვ. ლიტურგიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო IV-V საუკუნეები, ამ დროს დაიწყო ჩამოყალიბება როგორც საიდუმლოთა ლიტურგიამ, ისე ჟამთა კანონიზაციამ (წელიწადი და დღის საათები), საჯარო [[ლოცვა|ლოცვის]] მეშვეობით. ამავე დროს, ჩამოყალიბდა სხვადასხვა წესიც: აღმოსავლეთში – კოპტური, ეთიოპიური, სომხური, ხოლო დასავლეთში – აბროსისეული, მოზარაბიკული, გალიური წესები. ლიტურგიულ მსახურებას ფორმულართა მეშვეობით ასრულებდნენ (ლეონისეული, გელასესეული, გრიგოლისეული...).
+ქრისტიანულმა ეკლესიამ კი არ უარყო ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება, არამედ იგი ჩართო ახალ, მარადიულ პერსპექტივაში. ეკლესია ძველი აღთქმის ლოცვებს, წიგნებსა და [[ფსალმუნნი|ფსალმუნებს]] ხედავს [[ქრისტე|ქრისტეს]] თვალთახედვით. ქრისტეს ხორცისა და სისხლის მსხვერპლმა შეცვალა მსხვერპლშეწირვა ძველი აღთქმის ტაძარში, ხოლო „საუფლო დღემ“ – კვირამ ჩაანაცვლა ებრაული შაბათი. ასევე, ახალი მნიშვნელობა შეიძინა ებრაულმა დღესასწაულებმა; მაგალითად, მთავარი დღესასწაული – [[პასექი]] გახდა ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის დღესასწაული; [[ერგასობა|ერგასობის]] დღესასწაული იქცა სულიწმინდის (რომელიც აღასრულებს ძველი აღთქმის სჯულს) გარდამოსვლის დღესასწაულად... ამგვარად, მთელი ქრისტიანული ლიტურგიკული წელი აგებულია ძველი აღთქმის ლიტურგიკული ციკლის მიხედვით.
-==== ლიტურგია მართლმადიდებელ ეკლესიაში ====
+ეკლესიამ განავითარა ძველი აღთქმის ღვთისმსახურებიდან აღმოცენებული თავისი საიდუმლოებების განსაკუთრებული ქრისტიანული ფორმები – [[ნათლისღება]] წმინდა [[სამება|სამების]] სახელით, მირონცხება, [[ზიარება]], ქორწინება, სინანული, ზეთისცხება და მღვდელთა ხელდასხმა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში შეიქმნა ნამდვილი და უშრეტელი საგანძური საკუთრივ ქრისტიანული ლოცვებისა, კურთხევების, ქრისტიანული დღესასწაულების, [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მოვლენებისა და წმინდანთა ღვაწლის მოგონებისა.
-მართლმადიდებელ [[ეკლესია|ეკლესიაში]] როცა ღვთისადმი აღევლინება მსახურება, ეს არის სწორედ ხალხისა და ხალხისადმი აღვლენილი მსახურება, რადგანაც მსახურების შეწევნა სწორედ ხალხს სჭირდება, რომელიც ღვთისაგან მოდის. არსებობს სამი სახის ლიტურგია:
-:1. კვეთა;
+ასე ერთიანდება ერთ მთლიანობად საეკლესიო ღვთისმსახურებაში წმინდა წერილი და [[წმინდა გარდამოცემა]] და ასე, ლოცვისა და ღვთისმსახურების საშუალებით, ადამიანები „ღმრთის სწავლულ“ იქნებიან, როცა [[მესია]] მოვა, როგორც ეს ნაწინასწარმეტყველები იყო წინასწარმეტყველ ესაიას მიერ (იოანე, 6:45)
-:2. კათაკმეველთა ლიტურგია;
-:3. მართალთა ლიტურგია.
-კვეთა ეწოდება ლიტურგიის პირველ ნაწილს, რომლის დროსაც მზადდება მასალა წმ. საიდუმლოს შესასრულებლად. მას პროსკომიდიასაც უწოდებენ, რაც ბერძნულად ნიშნავს მოტანას, რადგანაც ძველად წირვაზე მოსულ ქრისტიანებს თან მოჰქონდათ პური და ღვინო ზიარებისათვის. კათაკმეველთა ლიტურგიის დროს კათაკმეველებს აქვთ უფლება დაესწრონ წირვას. კათაკმეველთა ლიტურგია არის წირვის სწავლა-მოძღვრებითი ნაწილი.
+ცოცხალ ლიტურგიკულ გამოცდილებას ავსებს თვით მსახურებათა ტექსტები, – გალობანი, კურთხევანი, ლოცვანი და წეს-განგებანი, რომლებიც ეკლესიის სწავლა-მოძღვრების სარწმუნო წერილობითი წყაროებია. ეკლესიის აზრით, ისინი არ შეიცავს შეცდომებსა და რწმენის დამახინჯებას. თუმცა, რა თქმა უნდა, შესაძლოა, იქ დაცული ზოგიერთი ისტორიული ცნობა შეიძლება იყოს უზუსტო ან სიმბოლური, მაგრამ ეს არ ცვლის საქმის არსს. ეკლესიას მტკიცედ სწამს, რომ მათი საღვთისმეტყველო და სულიერი არსი ნამდვილი და ჭეშმარიტია.
-==== ლიტურგია კათოლიკურ ეკლესიაში ====
+==წყარო==
-ტრიდენტის კრების შემდეგ გამოქვეყნებული ლოცვანი, კონდაკი, სამღვდელმთავრო კონდაკი და რომის საწესო დაედო საფუძვლად რომაულ ცერემონიალს.
+[[მართლმადიდებლობის საფუძვლები]]
-−
-ვატიკანის II კრებამ ლიტურგიასა და მის რეფორმას მიუძღვნა დადგენილება Sacrosanctum concilium (1963) და განსაზღვრა ლიტურგია, როგორც წმიდა ქმედება, რომლის მეშვეობითაც წესის აღსრულებით ეკლესიაში და ეკლესიის მეოხებით აღსრულდება და გრძელდება ქრისტეს მღვდელმსახურება, ანუ ადამიანთა განწმედა და ღმრთის განდიდება. კრების მომდევნო წლებში ამ დადგენილებამ ახალი ლიტურგიული წიგნების გამოქვეყნება განაპირობა. მათ შორისაა მესის წესი:
-* ზოგადი დადგენილება რომის წესისათვის (1969),
-* სამღვდელმსახურებო ხელდასხმის წესი (1968),
-* ბავშვთა მონათვლის წესი (1969),
-* მირონცხების წესი (1971),
-* სნეულთა ცხების წესი (1972),
-* მონანიების წესი (1974)
-−
 == წყარო ==
-* ბარბაქაძე ლია. ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის; თბილისი, 2013 წ.
-* პეტროზილო, პიერო. ქრისტიანობის ლექსიკონი/პიერო პეტროზილო; [იტალ. თარგმნა მარიკა სააკაშვილმა; რედ. მერაბ ღაღანიძე; სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტი, ქრისტ. თეოლოგიისა და კულტ. ცენტრი]. - თბ.: სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტის გამოც., 2011. - 434გვ.; 24სმ.. - ყდაზე: ბერნარდო დადი „ნეტარი ქალწული მარიამის გვირგვინით შემკობა“.
 [[კატეგორია:რელიგიური ტერმინები]]
 [[კატეგორია:ღვთისმსახურება]]