https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 2026-05-06T11:33:07Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=218245&oldid=prev 2024-01-31T12:30:02Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:30, 31 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„† წმიდაო ღმრთისმშობელო.უხრწნელო, ქალწულო მარიამ, შემეწიე, შემიწყალე, დამიცევ, დამიფარე და მიჴსენ ყოველთა წინამიმდებარეთა ჭირთა და მომავალთა განსაცდელთაგან; ჩემგან შორს ყვინ! და მეოხ მეყავ წინაშე ძისა შენისა, ჭეშმარიტისა ღმრთისა ჩუენისა ქრისტესსა, უღირსსა. მიწასა, ჭიასა, ავლსა და მტუერსა, მონასა და მადიდებელსა და მოსავსა შენსა ვაჩეს პროტოსპათარსა და იპატოსსა, დისწულსა ჭყონდიდლისასა, მე და პეტრიკ პატრიკსა და მწიგნობართა უხუცესსა“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„† წმიდაო ღმრთისმშობელო.უხრწნელო, ქალწულო მარიამ, შემეწიე, შემიწყალე, დამიცევ, დამიფარე და მიჴსენ ყოველთა წინამიმდებარეთა ჭირთა და მომავალთა განსაცდელთაგან; ჩემგან შორს ყვინ! და მეოხ მეყავ წინაშე ძისა შენისა, ჭეშმარიტისა ღმრთისა ჩუენისა ქრისტესსა, უღირსსა. მიწასა, ჭიასა, ავლსა და მტუერსა, მონასა და მადიდებელსა და მოსავსა შენსა ვაჩეს პროტოსპათარსა და იპატოსსა, დისწულსა ჭყონდიდლისასა, მე და პეტრიკ პატრიკსა და მწიგნობართა უხუცესსა“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული პეტრიკ პატრიკი და მისი ძმა იოვანე ჭყონდიდელი (იგი, <del class="diffchange diffchange-inline">როიგორც </del>საყოველთაოდ ცნობილი პიროვნება, წარწერაში სახელით არც იხსენიება) მეფე ბაგრატ IV-ის (1027-72) დროის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული პეტრიკ პატრიკი და მისი ძმა იოვანე ჭყონდიდელი (იგი, <ins class="diffchange diffchange-inline">როგორც </ins>საყოველთაოდ ცნობილი პიროვნება, წარწერაში სახელით არც იხსენიება) მეფე ბაგრატ IV-ის (1027-72) დროის</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ცნობილი <del class="diffchange diffchange-inline">ჰოლიტიკური </del>და საეკლესიო მოღვაწეები არიან. მათი დისწული ყოფილა ვაჩე – ჩვენთვის ამ წარწერამდე უცნობი, [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] საიმპერატორო კარის მაღალი ტიტულების – პროტოსპათარისა და იპატოსის მქონე. გიორგი ხუცეს-<del class="diffchange diffchange-inline">მონაზენის </del>„გიორგი <del class="diffchange diffchange-inline">მთაწმიდელის ცხორებიდან“ </del>ცნობილია, რომ პეტრიკ პატრიკმა (რომელიც, როგორც ჩანს, ბაგრატ IV-ის წარმომადგენელი იყო ბიზანტიის სამეფო კარზე) და მისმა ძმამ <del class="diffchange diffchange-inline">იოეანე </del>ჭყონდიდელმა (რომელმაც, საფიქრებელია, გიორგი</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ცნობილი <ins class="diffchange diffchange-inline">პოლიტიკური </ins>და საეკლესიო მოღვაწეები არიან. მათი დისწული ყოფილა ვაჩე – ჩვენთვის ამ წარწერამდე უცნობი, [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] საიმპერატორო კარის მაღალი ტიტულების – პროტოსპათარისა და იპატოსის მქონე. გიორგი ხუცეს-<ins class="diffchange diffchange-inline">მონაზვნის </ins>„გიორგი <ins class="diffchange diffchange-inline">მთაწმინდელის ცხოვრებიდან“ </ins>ცნობილია, რომ პეტრიკ პატრიკმა (რომელიც, როგორც ჩანს, ბაგრატ IV-ის წარმომადგენელი იყო ბიზანტიის სამეფო კარზე) და მისმა ძმამ <ins class="diffchange diffchange-inline">იოვანე </ins>ჭყონდიდელმა (რომელმაც, საფიქრებელია, გიორგი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთაწმიდელის წინადადებით დაიკავა ბაგრატ IV-ის მიერ [[გიორგი მთაწმიდელი]]სათვის შეთავაზებული ჭყონდიდის კათედრა). დიდი როლი შეასრულეს გიორგი მთაწმიდელის თარგმნილი წიგნების გამრავლებისა და გავრცელების, ასევე გიორგი მთაწმიდელის გარდაცვალების შემდეგ მისი კანონიზაციის საქმეში. ორივე მათგანი რამდენჯერმე იხსენიება [[ათონის ქართველთა მონასტერი|ათონის ქართველთა მონასტრის]] სააღაპე წიგნში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთაწმიდელის წინადადებით დაიკავა ბაგრატ IV-ის მიერ [[გიორგი მთაწმიდელი]]სათვის შეთავაზებული ჭყონდიდის კათედრა). დიდი როლი შეასრულეს გიორგი მთაწმიდელის თარგმნილი წიგნების გამრავლებისა და გავრცელების, ასევე გიორგი მთაწმიდელის გარდაცვალების შემდეგ მისი კანონიზაციის საქმეში. ორივე მათგანი რამდენჯერმე იხსენიება [[ათონის ქართველთა მონასტერი|ათონის ქართველთა მონასტრის]] სააღაპე წიგნში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== გიორგი კურაპალატის წარწერა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== გიორგი კურაპალატის წარწერა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი კურაპალატის წარწერა შესრულებულია სინგურით, მდივანმწიგნობრული დამწერლობით, ორ გრძელ სტრიქონად იმ წარწერის ქვემოთ, რომელიც ეხება კომეტის <del class="diffchange diffchange-inline">გამოჩეჩას</del>. მისი ტექსტი, ზემოთ განხილულ ორ წარწერასთან შედარებით, დაზიანებულია, თუმცა უმეტესი ნაწილი გარკვევით იკითხება:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი კურაპალატის წარწერა შესრულებულია სინგურით, მდივანმწიგნობრული დამწერლობით, ორ გრძელ სტრიქონად იმ წარწერის ქვემოთ, რომელიც ეხება კომეტის <ins class="diffchange diffchange-inline">გამოჩენას</ins>. მისი ტექსტი, ზემოთ განხილულ ორ წარწერასთან შედარებით, დაზიანებულია, თუმცა უმეტესი ნაწილი გარკვევით იკითხება:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ქ. მეუფეო, ძეო მეუფისაო, ღმერთო, ძეო ღმრთისაო, ადიდე, დაიცევ, გაზარდე, აკურთხე და ღღეგრძელყავ, და მრავალ ყვინ წელნი მეფობისა მისისანი, დღენი ცისანი, გინა მქ[უწეყანისანი], კეთილად მსახურისა და მადიდებელისა ღმრთაებისა შენისა გიორგი კურაპალატისანი. და ყავ განგებაი მისი, მოწყალებაი გლახაკთაი, მოღუაწებაი ეკლესიათაინ[...] და სრულ ყავ წყალობაი მათი მიწასა, ჭიასა, საპყარსა იოვანე სირნოწს [...]&#160; კანანახსა, მწიგნობარსა და დიაკონსა“.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ქ. მეუფეო, ძეო მეუფისაო, ღმერთო, ძეო ღმრთისაო, ადიდე, დაიცევ, გაზარდე, აკურთხე და ღღეგრძელყავ, და მრავალ ყვინ წელნი მეფობისა მისისანი, დღენი ცისანი, გინა მქ[უწეყანისანი], კეთილად მსახურისა და მადიდებელისა ღმრთაებისა შენისა გიორგი კურაპალატისანი. და ყავ განგებაი მისი, მოწყალებაი გლახაკთაი, მოღუაწებაი ეკლესიათაინ[...] და სრულ ყავ წყალობაი მათი მიწასა, ჭიასა, საპყარსა იოვანე სირნოწს [...]&#160; კანანახსა, მწიგნობარსა და დიაკონსა“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული გიორგი კურაპალატი არის მეფე [[გიორგი II]] (1072–89), ძე ბაგრატ IV-ისა და მამა [[დავით აღმაშენებელი|დავით IV აღმაშენებლისა]]. წარწერა უნდა იყოს შესრულებული ჯერ კიდეე გიორგი მეფის უფლისწულობაში, [[კურაპალატი]]ს ტიტულის მიღებასთან დაკავშირებით. ამას მოწმობს წარწერის ადორაციული, განმადიდებელი ხასიათი და მასში გიორგის კურაპალატობის საგანგებოდ <del class="diffchange diffchange-inline">აღნიშენა</del>. გიორგის მამა მეფე ბაგრატ IV 1059</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული გიორგი კურაპალატი არის მეფე [[გიორგი II]] (1072–89), ძე ბაგრატ IV-ისა და მამა [[დავით აღმაშენებელი|დავით IV აღმაშენებლისა]]. წარწერა უნდა იყოს შესრულებული ჯერ კიდეე გიორგი მეფის უფლისწულობაში, [[კურაპალატი]]ს ტიტულის მიღებასთან დაკავშირებით. ამას მოწმობს წარწერის ადორაციული, განმადიდებელი ხასიათი და მასში გიორგის კურაპალატობის საგანგებოდ <ins class="diffchange diffchange-inline">აღნიშვნა</ins>. გიორგის მამა მეფე ბაგრატ IV 1059</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნოველსიმოსის ტიტულით იხსენიება, მანამდე იგი კურაპალატი იყო 1032-იდან. როგორც ჩანს, 1059, ან ცოტა უფრო ადრე, <del class="diffchange diffchange-inline">„გამოთავისეფლებული</del>, კურაპალატის ტიტული გიორგი უფლისწულს უნდა მიეღო და წარწერაც 1060-იანი წლებით, მაგრამ არა უადრეს 1066-ისა, უნდა დათარიღდეს, რადგან კედელზე იგი ისეა მიწერილი, როგორც ამის საშუალებას იძლევა 1066-ის წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ. წარწერის ზედა თარიღი 1072-ით უნდა განისაზღვროს, რადგან 1073 შიომღვიმის მონასტრისათვის მიცემულ სიგელში გიორგი II კურაპალატობით თავის ძეს, დავითს მოიხსენიებს. ამიტომ ლიხნის ტაძრის ამ წარწერის თარიღი შეიძლება 1066-72-ით განისაზღვროს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ნოველსიმოსის ტიტულით იხსენიება, მანამდე იგი კურაპალატი იყო 1032-იდან. როგორც ჩანს, 1059, ან ცოტა უფრო ადრე, <ins class="diffchange diffchange-inline">გამოთავისუფლებული</ins>, კურაპალატის ტიტული გიორგი უფლისწულს უნდა მიეღო და წარწერაც 1060-იანი წლებით, მაგრამ არა უადრეს 1066-ისა, უნდა დათარიღდეს, რადგან კედელზე იგი ისეა მიწერილი, როგორც ამის საშუალებას იძლევა 1066-ის წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ. წარწერის ზედა თარიღი 1072-ით უნდა განისაზღვროს, რადგან 1073 შიომღვიმის მონასტრისათვის მიცემულ სიგელში გიორგი II კურაპალატობით თავის ძეს, დავითს მოიხსენიებს. ამიტომ ლიხნის ტაძრის ამ წარწერის თარიღი შეიძლება 1066-72-ით განისაზღვროს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლიხნის ტაძარზე მოიპოვება ასევე XI ს-ით დათარიღებული ათამდე წარწერის ფრაგმენტები; XIV ს-ით თარიღდება 10-ზე მეტი</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლიხნის ტაძარზე მოიპოვება ასევე XI ს-ით დათარიღებული ათამდე წარწერის ფრაგმენტები; XIV ს-ით თარიღდება 10-ზე მეტი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წარწერა, რომლებიც ამ დროის [[ფრესკა|ფრესკებს]] ახლავს და გამოსახულ პირებსა და სიუჟეტებს განმარტავს. ლიხნის ტაძრის წარწერები უმნიშვნელოვანესი წყაროა <del class="diffchange diffchange-inline">საქართეელოს </del>ისტორიისათვის.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წარწერა, რომლებიც ამ დროის [[ფრესკა|ფრესკებს]] ახლავს და გამოსახულ პირებსა და სიუჟეტებს განმარტავს. ლიხნის ტაძრის წარწერები უმნიშვნელოვანესი წყაროა <ins class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს </ins>ისტორიისათვის.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ვ. სილოგავა''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ვ. სილოგავა''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=218243&oldid=prev 2024-01-31T12:26:11Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ლიხნის წარწერები&#039;&#039;&#039; – ძველი ქართული წარწერები [[ლიხნის ტაძარ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ლიხნის წარწერები''' – ძველი ქართული წარწერები [[ლიხნის ტაძარი|ლიხნის ტაძრის]] (გუდაუთის აღმ-ით 6 კმ) [[ქორედი]]ს კედლებზე. აქ სხვადასხვა ადგილას. არის ათზე მეტი წარწერა. რომელთაგან უმნიშვნელოვანესია სამი: წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ, ვაჩე პროტოსპათარისა და პეტრიკ პატრიკის წარწერა. გიორგი კურაპალატის წარწერა. ტაძრის კედლის შელესილობა პირველი და მესამე წარწერის (აგრეთვე მასზე შესრულებული სხვა ფრაგმენტული წარწერების) ტექსტით, [[საქართველო]]ს კულტურის სამინისტროს ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს საბჭოს გადაწყვეტილებით, 1986 მოიხსნა კედლიდან და გადაიტანეს [[თბილისი|თბილისში]], ძიგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს სარესტავრაციო-საწარმოო სახელოსნოში, სადაც გაიწმინდა, გამაგრდა და ჩაუტარდა საკონსერვაციო სამუშაოები. ინახება ძველი ქართული მხატვრობის კვლევის, ფიქსაციისა და რესტავრაციის ცენტრში. მეორე წარწერა თავის ადგილზეა – ლიხნის ტაძრის დასავლეთ კედელზე.<br /> <br /> ==== წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ ====<br /> წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ ერთსტრიქონიანია. შესრულებული თავისებური ხერხით); [[ასომთავრული]]<br /> ტექსტის ყოველი [[სიტყვა|სიტყვის]] პირველი მოზრდილი [[ასო (ნიშანი)|ასო]]ს მთელ სიგრძეზე ჩამოწერილია ამ სიტყვის<br /> დანარჩენი ასოები უფრო პატარა ზომისა, ხოლო მრგვალი მოხაზულობის ასოები, მაგ., ან-ში, ორ ადგილას, პატარა ასოები პირველი დიდი ზომის ასოს მუცელშია ჩაწერილი. მთლიანად წარწერა შესრულებულია წითელი საღებავით, [[სინგური]]თ. მისი ტექსტი<br /> ასეთია:<br /> <br /> „ქ. კურთხეული ხარ ღმერთო, ყოვლად ყოველსა შინა. ესე იქმნა დასაბამითგანთა წელთა ხქჲთ, ქრონიკონსა სპვ. მეფობასა ბაგრატ<br /> გიორგის ძისასა, ინდიკტიონსა ლჱ აპრილსა თუესა ვარსკულავი გამოჩნდა, რომელ მისსა წიაღსა აღმოივლიდის და წინა მისსა. ვითარცა შარავანდი დიდი, მოკიდებით მასვე. ესე იქმნა ბზობითგან აღვსებად-მდე”.<br /> <br /> წარწერა პირველად შეისწავლა აკად. [[ბროსე მარი|მ. ბროსე]]მ (1848). მიჩნეულია, რომ ლიხნის ტაძრის წარწერაში დაფიქსირებულია ჰალეის კომეტის დედამიწის ხილვადობის სფეროში გამოჩენის ერთ-ერთი შემთხვევა, რაც მოხდა XI ს-ში, 1066.<br /> წარწერის დასაბამითგანითი თარიღი და თარიღი [[ბაგრატ IV]]-ის მეფობის წლების მიხედვით შეესაბამება 1065. ხოლო ქრონიკონითი თარიღი – 1066. ვინაიდან ტექსტში აღნიშნულია, რომ კომეტა გამოჩნდა აპრილში. ბზობიდან აღდგომამდე, 1066 აღდგომა იყო 16 აპრილს, ბხობა იქნებოდა 9 აპრილის, ამიტომ წარწერის თარიღად 1066 უნდა მივიჩიოთ. მაშასადამე. საქართველოში კომეტა იხილვებოდა 1066 წლის 9–16 აპრილს.<br /> <br /> ==== ვაჩე პროტოსპათარისა და იპატოსის და პეტრიკ პატრიკისა და მწიგნობართა უხუცესის წარწერა ==== <br /> ვაჩე პროტოსპათარისა და იპატოსის და პეტრიკ პატრიკისა და მწიგნობართა უხუცესის წარწერა შესრულებულია სინგურით, 9 სტრიქონად, მდივანმწიგნობრული დამწერლობით. იგი მიწერილია ტაძრის მეორე სართულზე, ქორედის დასავლეთი [[სარკმელი|სარკმლის]] მარჯვნივ, სარკმლიდან თაღამდე კედლის მონაკვეთზე. ტაძრის კედელი და წარწერაც XIX-XX სს-ში რამდენჯერმე შეუთეთრებიათ [[კირი]]თ. ამის შედეგად წარწერა, რომელიც 1848 შეისწავლა და მომდევნო წელს გამოსცა (თუმცა არასწორი წაკითხვით) მ. ბროსემ, დაფარული იყო. 1983-86 რესტავრატორ მ. ბუჩუკურის ხელმძღვანელობით კედელი გაიწმინდა და<br /> გამოჩნდა წარწერის ძალზე გაბაცებული ტექსტი. ხელნაწერთა ინსტიტუტში ინახება ამ წარწერის ასლი, გადმოღებელი, როგორც ჩანს, XIX ს-ში. მართალია, იგი ზუსტი არ არის, რადგან გადმოღებულია მდივან-მწიგნობრული დამწერლობის არმცოდნის მიერ, მაგრამ დედნისა და ასლის შეჯერებით დადგინდა წარწერის შემდეგი ტექსტი:<br /> <br /> „† წმიდაო ღმრთისმშობელო.უხრწნელო, ქალწულო მარიამ, შემეწიე, შემიწყალე, დამიცევ, დამიფარე და მიჴსენ ყოველთა წინამიმდებარეთა ჭირთა და მომავალთა განსაცდელთაგან; ჩემგან შორს ყვინ! და მეოხ მეყავ წინაშე ძისა შენისა, ჭეშმარიტისა ღმრთისა ჩუენისა ქრისტესსა, უღირსსა. მიწასა, ჭიასა, ავლსა და მტუერსა, მონასა და მადიდებელსა და მოსავსა შენსა ვაჩეს პროტოსპათარსა და იპატოსსა, დისწულსა ჭყონდიდლისასა, მე და პეტრიკ პატრიკსა და მწიგნობართა უხუცესსა“. <br /> <br /> პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული პეტრიკ პატრიკი და მისი ძმა იოვანე ჭყონდიდელი (იგი, როიგორც საყოველთაოდ ცნობილი პიროვნება, წარწერაში სახელით არც იხსენიება) მეფე ბაგრატ IV-ის (1027-72) დროის<br /> ცნობილი ჰოლიტიკური და საეკლესიო მოღვაწეები არიან. მათი დისწული ყოფილა ვაჩე – ჩვენთვის ამ წარწერამდე უცნობი, [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] საიმპერატორო კარის მაღალი ტიტულების – პროტოსპათარისა და იპატოსის მქონე. გიორგი ხუცეს-მონაზენის „გიორგი მთაწმიდელის ცხორებიდან“ ცნობილია, რომ პეტრიკ პატრიკმა (რომელიც, როგორც ჩანს, ბაგრატ IV-ის წარმომადგენელი იყო ბიზანტიის სამეფო კარზე) და მისმა ძმამ იოეანე ჭყონდიდელმა (რომელმაც, საფიქრებელია, გიორგი<br /> მთაწმიდელის წინადადებით დაიკავა ბაგრატ IV-ის მიერ [[გიორგი მთაწმიდელი]]სათვის შეთავაზებული ჭყონდიდის კათედრა). დიდი როლი შეასრულეს გიორგი მთაწმიდელის თარგმნილი წიგნების გამრავლებისა და გავრცელების, ასევე გიორგი მთაწმიდელის გარდაცვალების შემდეგ მისი კანონიზაციის საქმეში. ორივე მათგანი რამდენჯერმე იხსენიება [[ათონის ქართველთა მონასტერი|ათონის ქართველთა მონასტრის]] სააღაპე წიგნში.<br /> <br /> ==== გიორგი კურაპალატის წარწერა ====<br /> გიორგი კურაპალატის წარწერა შესრულებულია სინგურით, მდივანმწიგნობრული დამწერლობით, ორ გრძელ სტრიქონად იმ წარწერის ქვემოთ, რომელიც ეხება კომეტის გამოჩეჩას. მისი ტექსტი, ზემოთ განხილულ ორ წარწერასთან შედარებით, დაზიანებულია, თუმცა უმეტესი ნაწილი გარკვევით იკითხება:<br /> <br /> „ქ. მეუფეო, ძეო მეუფისაო, ღმერთო, ძეო ღმრთისაო, ადიდე, დაიცევ, გაზარდე, აკურთხე და ღღეგრძელყავ, და მრავალ ყვინ წელნი მეფობისა მისისანი, დღენი ცისანი, გინა მქ[უწეყანისანი], კეთილად მსახურისა და მადიდებელისა ღმრთაებისა შენისა გიორგი კურაპალატისანი. და ყავ განგებაი მისი, მოწყალებაი გლახაკთაი, მოღუაწებაი ეკლესიათაინ[...] და სრულ ყავ წყალობაი მათი მიწასა, ჭიასა, საპყარსა იოვანე სირნოწს [...] კანანახსა, მწიგნობარსა და დიაკონსა“.<br /> <br /> პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით წარწერა XI ს-ისაა. მასში მოხსენიებული გიორგი კურაპალატი არის მეფე [[გიორგი II]] (1072–89), ძე ბაგრატ IV-ისა და მამა [[დავით აღმაშენებელი|დავით IV აღმაშენებლისა]]. წარწერა უნდა იყოს შესრულებული ჯერ კიდეე გიორგი მეფის უფლისწულობაში, [[კურაპალატი]]ს ტიტულის მიღებასთან დაკავშირებით. ამას მოწმობს წარწერის ადორაციული, განმადიდებელი ხასიათი და მასში გიორგის კურაპალატობის საგანგებოდ აღნიშენა. გიორგის მამა მეფე ბაგრატ IV 1059<br /> ნოველსიმოსის ტიტულით იხსენიება, მანამდე იგი კურაპალატი იყო 1032-იდან. როგორც ჩანს, 1059, ან ცოტა უფრო ადრე, „გამოთავისეფლებული, კურაპალატის ტიტული გიორგი უფლისწულს უნდა მიეღო და წარწერაც 1060-იანი წლებით, მაგრამ არა უადრეს 1066-ისა, უნდა დათარიღდეს, რადგან კედელზე იგი ისეა მიწერილი, როგორც ამის საშუალებას იძლევა 1066-ის წარწერა კომეტის გამოჩენის შესახებ. წარწერის ზედა თარიღი 1072-ით უნდა განისაზღვროს, რადგან 1073 შიომღვიმის მონასტრისათვის მიცემულ სიგელში გიორგი II კურაპალატობით თავის ძეს, დავითს მოიხსენიებს. ამიტომ ლიხნის ტაძრის ამ წარწერის თარიღი შეიძლება 1066-72-ით განისაზღვროს.<br /> <br /> ლიხნის ტაძარზე მოიპოვება ასევე XI ს-ით დათარიღებული ათამდე წარწერის ფრაგმენტები; XIV ს-ით თარიღდება 10-ზე მეტი<br /> წარწერა, რომლებიც ამ დროის [[ფრესკა|ფრესკებს]] ახლავს და გამოსახულ პირებსა და სიუჟეტებს განმარტავს. ლიხნის ტაძრის წარწერები უმნიშვნელოვანესი წყაროა საქართეელოს ისტორიისათვის.<br /> <br /> ''ვ. სილოგავა''<br /> <br /> == ლიტერატურა ==<br /> * სილოგავა ვ. სამეგრელო-აფხაზეთის ქართული ეპიგრაფიკა, თბ. 2006.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div>

Tkenchoshvili