მერნეპტახი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 22:49, 9 ნოემბერი 2024-ზე

2024-11-09T22:49:07Z

Tkenchoshvili 22:19, 6 ნოემბერი 2024-ზე

2024-11-06T22:19:10Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''მერნეპტახი''' – (ეგვ. Mr-n-Pth, „ვინც უყვარს პტახს“, დაახლ ჩვ.წ.-მდე 122...

2024-10-30T15:39:51Z

ახალი გვერდი: '''მერნეპტახი''' – (ეგვ. Mr-n-Pth, „ვინც უყვარს პტახს“, დაახლ ჩვ.წ.-მდე 122...

ახალი გვერდი

'''მერნეპტახი''' – (ეგვ. Mr-n-Pth, „ვინც უყვარს პტახს“, დაახლ ჩვ.წ.-მდე 1224-1214), XIX დინასტიის [[ფარაონი]], რამსეს II-ის ვაჟიშვილი.

რამსეს II-ის ხანგრძლივი (67 წელი) მეფობის დასასრულისათვის მისი უფროსი შვილები გარდაცვლილები იყვნენ და მერნეპტახი, რიგით მეცამეტე, თავის მექვსე ან მეშვიდე ათწლეულში გადასული. ხანდაზმული ფარაონი ტახტზე უაღრესად დაძაბულ სიტუაციაში ავიდა, როცა საშიშროება ერთდროულად დაემუქრა ეგვიპტეს ჩრდილო-აღმოსავლეთის, ჩრდილო-დასავლეთის და სამხრეთის მხრიდან, მაგრამ მერნეპტახმა გაამართლა თავისი დიდი მამის სახელი. მისი გამეფების პირველ ან მეორე წელს დაიწყო არეულობა [[ქანაანი|ქანაანში]], ასე რომ მერნეპტახმა მოაწყო [[ლაშქრობა]] ამ მიმართულებით. მან ჩაახშო არეულობა სანაპირო ზოლზე და უფრო სიღრმეშიც (ასკალონში და გეზერში), დასავლეთის მთებში ([[ისრაელი|ისრაელში]]) და უფრო ჩრდილოეთითაც, გალილეაში (იენოამში). უკვე მეხუთე წელს მერნეპტახს [[ლიბიელები]]ს და ზღვის ხალხების [[კოალიცია]]სთან მოუხდა შებრძოლება. სახელი „ზღვის ხალხები“ დაფიქსირებულია მერნეპტახის დროინდელ წარწერებში („ზღვის უცხო ხალხები“). უფრო დაწვრილებით მერნეპტახის გადამწერები მოიხსენიებენ მათ, როგორც ტურშა, შერდენი, შეკელეში და აკაივაშა. ამ კოალიციის ბელადები იმდენად ჩახედულები იყვნენ ეგვიპტის შინაურ საქმეებში და იმდენად გარკვეული [[ომი]]ს ხერხებში, რომ ეგვიპტეზე შემოტევის თანადროულად მათ ჩაატარეს მოლაპარაკება ნუბიელებთან იმ მიზნით, რომ არეულობა ნუბიაში კოალიციის ეგვიპტეზე თავდასხმის პარალელურად დაწყებულიყო. მერნეპტახმა ისეთი სწრაფი რეაგირება მოახდინა კოალიციის შემოტევაზე და იმდენად სწრაფად გაანადგურა მისი [[ჯარები]], რომ ნუბიელებმა ვერც მოასწრეს [[აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება. როცა არეულობა ნუბიაში მაინც დაიწყო, ის ადვილად ჩაახშო მეფისნაცვალმა.

მერნეპტახის მეფობიდან შემოინახა მისი სასახლის ნანგრევები [[მემფისი|მემფისში]] და ტექსტები, რომლებშიც ის თავის საგმირო საქმეებს აღწერს. მერნეპტახის ერთ-ერთ ასეთ წარწერაში (ე.წ. „ისრაელის“, ან „გამარჯვების სტელა“) პირველად (და ერთხელ ახალი სამეფოს დროს) მოხსენიებულია „ისრაელი“. [[გრანიტი]]ს [[სტელა]] (2.5 მ.×1 მ., დღეს დაცულია კაიროს მუზეუმში) აღმოაჩინა ფ. პეტრიმ მერნეპტახის სამარხში [[მეფეთა ველი|მეფეთა ველზე]]. სტელაზე მოთავსებული ტექსტი ხოტბას ასხამს მერნეპტახის გამარჯვებებს სირია-პალესტინაზე და ლიბიელებზე. ის ასევე წარმოადგენს ერთადერთ არგუმენტს იმის სასარგებლოდ, რომ ისრაელი ჩამოყალიბებული იყო ჩვ.წ.-მდე 1250 წლისათვის და „გამოსვლას“ ადგილი ჰქონდა რამსეს II-ის მეფობის დროს. მოგვიანებით იგივე ტექსტი აღმოჩენილი იქნა [[კარნაკი|კარნაკშიც]]. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ მათ შორის, ვინც უარყოფს [[ბიბლია|ბიბლიის]] ასეთ სიძველეს, არსებობს კრიტიკული აზრი მერნეპტახის „ისრაელის“ და ებრაული „ისრაელის“ იდენტურობის შესახებ. მერნეპტახის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს იპყრობს უზურპატორი ამონემესი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მერნეპტახის მემკვიდრე, სეტი II მაინც ახერხებს ტახტზე ასვლას.

==წყარო==
[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]
[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]
[[კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები]]
[[კატეგორია: XIX დინასტიის ფარაონები]]

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 უკვე მეხუთე წელს მერნეპტახს [[ლიბიელები]]ს და ზღვის ხალხების [[კოალიცია]]სთან მოუხდა შებრძოლება. სახელი „ზღვის ხალხები“ დაფიქსირებულია მერნეპტახის დროინდელ წარწერებში („ზღვის უცხო ხალხები“). უფრო დაწვრილებით მერნეპტახის გადამწერები მოიხსენიებენ მათ, როგორც ტურშა, შერდენი, შეკელეში და აკაივაშა. ამ [[კოალიცია|კოალიციის]] ბელადები იმდენად ჩახედულები იყვნენ ეგვიპტის შინაურ საქმეებში და იმდენად გარკვეული [[ომი]]ს ხერხებში, რომ ეგვიპტეზე შემოტევის თანადროულად მათ ჩაატარეს მოლაპარაკება [[ნუბიელები|ნუბიელებთან]] იმ მიზნით, რომ არეულობა ნუბიაში კოალიციის ეგვიპტეზე თავდასხმის პარალელურად დაწყებულიყო. მერნეპტახმა ისეთი სწრაფი რეაგირება მოახდინა კოალიციის შემოტევაზე და იმდენად სწრაფად გაანადგურა მისი [[ჯარები]], რომ ნუბიელებმა ვერც მოასწრეს [[აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება. როცა არეულობა ნუბიაში მაინც დაიწყო, ის ადვილად ჩაახშო მეფისნაცვალმა.
-მერნეპტახის მეფობიდან შემოინახა მისი სასახლის ნანგრევები [[მემფისი|მემფისში]] და ტექსტები, რომლებშიც ის თავის საგმირო საქმეებს აღწერს. მერნეპტახის ერთ-ერთ ასეთ წარწერაში (ე.წ. „ისრაელის“, ან „გამარჯვების სტელა“) პირველად (და ერთხელ ახალი სამეფოს დროს) მოხსენიებულია „ისრაელი“. [[გრანიტი]]ს [[სტელა]] (2.5 მ.×1 მ., დღეს დაცულია კაიროს მუზეუმში) აღმოაჩინა ფ. პეტრიმ მერნეპტახის სამარხში [[მეფეთა ველი|მეფეთა ველზე]]. სტელაზე მოთავსებული ტექსტი ხოტბას ასხამს მერნეპტახის გამარჯვებებს სირია-პალესტინაზე და ლიბიელებზე. ის ასევე წარმოადგენს ერთადერთ არგუმენტს იმის სასარგებლოდ, რომ ისრაელი ჩამოყალიბებული იყო ჩვ.წ.-მდე 1250 წლისათვის და „გამოსვლას“ ადგილი ჰქონდა რამსეს II-ის მეფობის დროს. მოგვიანებით იგივე ტექსტი აღმოჩენილი იქნა [[კარნაკი|კარნაკშიც]]. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ მათ შორის, ვინც უარყოფს [[ბიბლია|ბიბლიის]] ასეთ სიძველეს, არსებობს კრიტიკული აზრი მერნეპტახის „ისრაელის“ და ებრაული „ისრაელის“ იდენტურობის შესახებ. მერნეპტახის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს იპყრობს უზურპატორი ამონემესი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მერნეპტახის მემკვიდრე, სეტი II მაინც ახერხებს ტახტზე ასვლას.
+მერნეპტახის მეფობიდან შემოინახა მისი სასახლის ნანგრევები [[მემფისი|მემფისში]] და ტექსტები, რომლებშიც ის თავის საგმირო საქმეებს აღწერს. მერნეპტახის ერთ-ერთ ასეთ წარწერაში (ე.წ. „ისრაელის“, ან „გამარჯვების სტელა“) პირველად (და ერთხელ ახალი სამეფოს დროს) მოხსენიებულია „ისრაელი“. [[გრანიტი]]ს [[სტელა]] (2.5 მ.×1 მ., დღეს დაცულია კაიროს მუზეუმში) აღმოაჩინა ფ. პეტრიმ მერნეპტახის სამარხში [[მეფეთა ველი|მეფეთა ველზე]]. სტელაზე მოთავსებული ტექსტი ხოტბას ასხამს მერნეპტახის გამარჯვებებს სირია-პალესტინაზე და ლიბიელებზე. ის ასევე წარმოადგენს ერთადერთ არგუმენტს იმის სასარგებლოდ, რომ ისრაელი ჩამოყალიბებული იყო ჩვ.წ.-მდე 1250 წლისათვის და „გამოსვლას“ ადგილი ჰქონდა რამსეს II-ის მეფობის დროს. მოგვიანებით იგივე ტექსტი აღმოჩენილი იქნა [[კარნაკი|კარნაკშიც]]. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ მათ შორის, ვინც უარყოფს [[ბიბლია|ბიბლიის]] ასეთ სიძველეს, არსებობს კრიტიკული აზრი მერნეპტახის „ისრაელის“ და ებრაული „ისრაელის“ იდენტურობის შესახებ. მერნეპტახის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს იპყრობს უზურპატორი ამონემესი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მერნეპტახის მემკვიდრე, [[სეტი II]] მაინც ახერხებს ტახტზე ასვლას.
 ==წყარო==

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''მერნეპტახი''' – (ეგვ. Mr-n-Pth, „ვინც უყვარს პტახს“, დაახლ ჩვ.წ.-მდე 1224-1214), XIX დინასტიის [[ფარაონი]], რამსეს II-ის ვაჟიშვილი.
+'''მერნეპტახი''' – (ეგვ. Mr-n-Pth, „ვინც უყვარს პტახს“, დაახლ ჩვ.წ.-მდე 1224-1214), XIX დინასტიის [[ფარაონი]], [[რამსეს II]]-ის ვაჟიშვილი.
-რამსეს II-ის ხანგრძლივი (67 წელი) მეფობის დასასრულისათვის მისი უფროსი შვილები გარდაცვლილები იყვნენ და მერნეპტახი, რიგით მეცამეტე, თავის მექვსე ან მეშვიდე ათწლეულში გადასული. ხანდაზმული ფარაონი ტახტზე უაღრესად დაძაბულ სიტუაციაში ავიდა, როცა საშიშროება ერთდროულად დაემუქრა ეგვიპტეს ჩრდილო-აღმოსავლეთის, ჩრდილო-დასავლეთის და სამხრეთის მხრიდან, მაგრამ მერნეპტახმა გაამართლა თავისი დიდი მამის სახელი. მისი გამეფების პირველ ან მეორე წელს დაიწყო არეულობა [[ქანაანი|ქანაანში]], ასე რომ მერნეპტახმა მოაწყო [[ლაშქრობა]] ამ მიმართულებით. მან ჩაახშო არეულობა სანაპირო ზოლზე და უფრო სიღრმეშიც (ასკალონში და გეზერში), დასავლეთის მთებში ([[ისრაელი|ისრაელში]]) და უფრო ჩრდილოეთითაც, გალილეაში (იენოამში). უკვე მეხუთე წელს მერნეპტახს [[ლიბიელები]]ს და ზღვის ხალხების [[კოალიცია]]სთან მოუხდა შებრძოლება. სახელი „ზღვის ხალხები“ დაფიქსირებულია მერნეპტახის დროინდელ წარწერებში („ზღვის უცხო ხალხები“). უფრო დაწვრილებით მერნეპტახის გადამწერები მოიხსენიებენ მათ, როგორც ტურშა, შერდენი, შეკელეში და აკაივაშა. ამ კოალიციის ბელადები იმდენად ჩახედულები იყვნენ ეგვიპტის შინაურ საქმეებში და იმდენად გარკვეული [[ომი]]ს ხერხებში, რომ ეგვიპტეზე შემოტევის თანადროულად მათ ჩაატარეს მოლაპარაკება ნუბიელებთან იმ მიზნით, რომ არეულობა ნუბიაში კოალიციის ეგვიპტეზე თავდასხმის პარალელურად დაწყებულიყო. მერნეპტახმა ისეთი სწრაფი რეაგირება მოახდინა კოალიციის შემოტევაზე და იმდენად სწრაფად გაანადგურა მისი [[ჯარები]], რომ ნუბიელებმა ვერც მოასწრეს [[აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება. როცა არეულობა ნუბიაში მაინც დაიწყო, ის ადვილად ჩაახშო მეფისნაცვალმა.
+რამსეს II-ის ხანგრძლივი (67 წელი) მეფობის დასასრულისათვის მისი უფროსი შვილები გარდაცვლილები იყვნენ და მერნეპტახი, რიგით მეცამეტე, თავის მექვსე ან მეშვიდე ათწლეულში გადასული. ხანდაზმული ფარაონი ტახტზე უაღრესად დაძაბულ სიტუაციაში ავიდა, როცა საშიშროება ერთდროულად დაემუქრა ეგვიპტეს ჩრდილო-აღმოსავლეთის, ჩრდილო-დასავლეთის და სამხრეთის მხრიდან, მაგრამ მერნეპტახმა გაამართლა თავისი დიდი მამის სახელი. მისი გამეფების პირველ ან მეორე წელს დაიწყო არეულობა [[ქანაანი|ქანაანში]], ასე რომ მერნეპტახმა მოაწყო [[ლაშქრობა]] ამ მიმართულებით. მან ჩაახშო არეულობა სანაპირო ზოლზე და უფრო სიღრმეშიც (ასკალონში და გეზერში), დასავლეთის მთებში ([[ისრაელი|ისრაელში]]) და უფრო ჩრდილოეთითაც, გალილეაში (იენოამში).
 მერნეპტახის მეფობიდან შემოინახა მისი სასახლის ნანგრევები [[მემფისი|მემფისში]] და ტექსტები, რომლებშიც ის თავის საგმირო საქმეებს აღწერს. მერნეპტახის ერთ-ერთ ასეთ წარწერაში (ე.წ. „ისრაელის“, ან „გამარჯვების სტელა“) პირველად (და ერთხელ ახალი სამეფოს დროს) მოხსენიებულია „ისრაელი“. [[გრანიტი]]ს [[სტელა]] (2.5 მ.×1 მ., დღეს დაცულია კაიროს მუზეუმში) აღმოაჩინა ფ. პეტრიმ მერნეპტახის სამარხში [[მეფეთა ველი|მეფეთა ველზე]]. სტელაზე მოთავსებული ტექსტი ხოტბას ასხამს მერნეპტახის გამარჯვებებს სირია-პალესტინაზე და ლიბიელებზე. ის ასევე წარმოადგენს ერთადერთ არგუმენტს იმის სასარგებლოდ, რომ ისრაელი ჩამოყალიბებული იყო ჩვ.წ.-მდე 1250 წლისათვის და „გამოსვლას“ ადგილი ჰქონდა რამსეს II-ის მეფობის დროს. მოგვიანებით იგივე ტექსტი აღმოჩენილი იქნა [[კარნაკი|კარნაკშიც]]. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ მათ შორის, ვინც უარყოფს [[ბიბლია|ბიბლიის]] ასეთ სიძველეს, არსებობს კრიტიკული აზრი მერნეპტახის „ისრაელის“ და ებრაული „ისრაელის“ იდენტურობის შესახებ. მერნეპტახის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს იპყრობს უზურპატორი ამონემესი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მერნეპტახის მემკვიდრე, სეტი II მაინც ახერხებს ტახტზე ასვლას.