https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98 2026-05-04T16:07:44Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=246501&oldid=prev 2025-05-07T20:19:46Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:19, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 54:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 54:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=225656&oldid=prev 2024-05-09T09:47:21Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:47, 9 მაისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მესხური''', სამცხურ-ჯავახური, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა [[სამცხე]]ს, [[ჯავახეთი|ჯავახეთს]], [[თორი (საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე)|თორს]], კოლა-არტაანს, [[ერუშეთი|ერუშეთს]], [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთს]], სპერს - ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხე]], ადიგენი, [[ახალქალაქი (ქალაქი ჯავახეთში)|ახალქალაქი]], ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხურის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე გამოკვლევებში, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის – მესხურის კილოკავებად განიხილება.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მესხური''', სამცხურ-ჯავახური, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. ისტორიულად <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მესხეთი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა [[სამცხე]]ს, [[ჯავახეთი|ჯავახეთს]], [[თორი (საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე)|თორს]], კოლა-არტაანს, [[ერუშეთი|ერუშეთს]], [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთს]], სპერს - ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხე]], ადიგენი, [[ახალქალაქი (ქალაქი ჯავახეთში)|ახალქალაქი]], ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხურის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე გამოკვლევებში, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის – მესხურის კილოკავებად განიხილება.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218684&oldid=prev 2024-02-07T10:01:46Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:01, 7 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უწყვეტელში -ავ-იან ზმნებთან -ენ თემისნიშნიანი ფორმები გვაქეს: ვხატენდი, ეწერენდი, ვკერენდი (შდრ. ძვ. ქართ. ვმალავ – ვმალევდ). უმარცვლოფუძიან ზმნებთან -ან და -ენ თემისნიშანთა განაწილების გარკეეული კანონზომიერება შეინიშნება: გრგან/ვრგენ, ვრწყან/ვრწყენ- მაგრამ ვაქენ, ვაღენ- (შდრ: დარგო/დარგა და აქო, აღო…).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უწყვეტელში -ავ-იან ზმნებთან -ენ თემისნიშნიანი ფორმები გვაქეს: ვხატენდი, ეწერენდი, ვკერენდი (შდრ. ძვ. ქართ. ვმალავ – ვმალევდ). უმარცვლოფუძიან ზმნებთან -ან და -ენ თემისნიშანთა განაწილების გარკეეული კანონზომიერება შეინიშნება: გრგან/ვრგენ, ვრწყან/ვრწყენ- მაგრამ ვაქენ, ვაღენ- (შდრ: დარგო/დარგა და აქო, აღო…).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>კავშირებითი კილოს საწარმოებლად გამოყენებულია ნა | | და (უნდა) ნაწილაკი: წავიდენა, -→ ნა&#160; წავიდე. დადასტურებულია ე.წ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>კავშირებითი კილოს საწარმოებლად გამოყენებულია ნა | | და (უნდა) <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნაწილაკი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>: წავიდენა, -→ ნა&#160; წავიდე. დადასტურებულია ე.წ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხოვნითი ბრძანებითი, გამოხატული II კავშირებითის ფორმით: მოიტანო! წახვიდე!</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თხოვნითი ბრძანებითი, გამოხატული II კავშირებითის ფორმით: მოიტანო! წახვიდე!</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218383&oldid=prev 2024-02-02T12:33:56Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:33, 2 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მესხური''', სამცხურ-ჯავახური, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა [[სამცხე]]ს, [[ჯავახეთი|ჯავახეთს]], [[თორი (საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე)|თორს]], კოლა-არტაანს, [[ერუშეთი|ერუშეთს]], [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთს]], სპერს - ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხე]], ადიგენი, [[ახალქალაქი (ქალაქი ჯავახეთში)|ახალქალაქი]], ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხურის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე <del class="diffchange diffchange-inline">გამოკელევებში</del>, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის – მესხურის კილოკავებად განიხილება.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მესხური''', სამცხურ-ჯავახური, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა [[სამცხე]]ს, [[ჯავახეთი|ჯავახეთს]], [[თორი (საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე)|თორს]], კოლა-არტაანს, [[ერუშეთი|ერუშეთს]], [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთს]], სპერს - ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხე]], ადიგენი, [[ახალქალაქი (ქალაქი ჯავახეთში)|ახალქალაქი]], ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხურის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე <ins class="diffchange diffchange-inline">გამოკვლევებში</ins>, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის – მესხურის კილოკავებად განიხილება.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]]ს განიცდიან: &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]]ს განიცდიან: &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ა) ერთნაირი ღიაობისა და სხვადასხვა სერიის <del class="diffchange diffchange-inline">ხმოენები</del>: ოე / ეე (მეეტანა),იუ / უუ (მუუტანა)…, &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ა) ერთნაირი ღიაობისა და სხვადასხვა სერიის <ins class="diffchange diffchange-inline">ხმოვნები</ins>: ოე / ეე (მეეტანა),იუ / უუ (მუუტანა)…, &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბ) მომიჯნავე ღიაობისა და ერთი სერიის ხმოვნები: აე / ეე (წეეღო), ოუ / უუ (მუუწვია). &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბ) მომიჯნავე ღიაობისა და ერთი სერიის ხმოვნები: აე / ეე (წეეღო), ოუ / უუ (მუუწვია). &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">პირეელ </del>შემთხვევაში დამსგავსება ხდება სერიის მიხედვით, მეორეში – ღიაობის მიხედვით. მორფემათა მიჯნაზე მესხურისთვის დასაშვებია შემდეგი ხმოვანთკომპლექსები; აუ, აო, აი, ოი, ეო, ეუ, იი, იე, ია. ასიმილაციით მიღებული ეე კომპლექსი კიდევ იცვლება [[დისიმილაცია|დისიმილაციის]] გზით და გვაძლევს იე-ს (მოეტანა / მეეტანა/ მიეტანა).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">პირველ </ins>შემთხვევაში დამსგავსება ხდება სერიის მიხედვით, მეორეში – ღიაობის მიხედვით. მორფემათა მიჯნაზე მესხურისთვის დასაშვებია შემდეგი ხმოვანთკომპლექსები; აუ, აო, აი, ოი, ეო, ეუ, იი, იე, ია. ასიმილაციით მიღებული ეე კომპლექსი კიდევ იცვლება [[დისიმილაცია|დისიმილაციის]] გზით და გვაძლევს იე-ს (მოეტანა / მეეტანა/ მიეტანა).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თანხმოვანთა ფონეტიკური კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი <del class="diffchange diffchange-inline">შენაცელება </del>თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თანხმოვანთა ფონეტიკური კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი <ins class="diffchange diffchange-inline">შენაცვლება </ins>თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მ -→ ნ, ე&#160; -→ ნ, ბ -→ მ -→ ნ, ფ -→ მ, ნ, პროცესის მოქმედების არე ფართოა და მოიცავს [[ბრუნება|ბრუნების]], უღლების, წარმოქმნის სისტემებს: დედანთილი, სავსე -→ სანსე, ამდგარი -→ ანდგარი, დედამ -→ დედან, აკეთამს -→ აკეთანს…</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მ -→ ნ, ე&#160; -→ ნ, ბ -→ მ -→ ნ, ფ -→ მ, ნ, პროცესის მოქმედების არე ფართოა და მოიცავს [[ბრუნება|ბრუნების]], უღლების, წარმოქმნის სისტემებს: დედანთილი, სავსე -→ სანსე, ამდგარი -→ ანდგარი, დედამ -→ დედან, აკეთამს -→ აკეთანს…</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს ხმოვანფუძიან სახელებთან -ი || ჲ <del class="diffchange diffchange-inline">ბრუნვისნიშნის </del>გამოვლენის კანონზომიერება. ბრუნვის ნიშანი დაჩნდება საკუთარ ან საკუთართან გაიგივებულ სახელებთან (დედაი, ნინოი) ყოველთვის, და -ა სუფიქსით ნაწარმოებ [[ზედსართავი სახელი|ზედსართავებთან]], თუ ისინი საზღვრულის გარეშე არიან წარმოდგენილი (კუნტილიაი არ ჩაანს.), ან შედგენილი შემასმენელის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღებას იქცევს ხმოვანფუძიან სახელებთან -ი || ჲ <ins class="diffchange diffchange-inline">ბრუნვის ნიშნის </ins>გამოვლენის კანონზომიერება. ბრუნვის ნიშანი დაჩნდება საკუთარ ან საკუთართან გაიგივებულ სახელებთან (დედაი, ნინოი) ყოველთვის, და -ა სუფიქსით ნაწარმოებ [[ზედსართავი სახელი|ზედსართავებთან]], თუ ისინი საზღვრულის გარეშე არიან წარმოდგენილი (კუნტილიაი არ ჩაანს.), ან შედგენილი შემასმენელის</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელად ნაწილს წარმოადგენენ (მტირალაია). ამასთან, -ი გვაქვს უპირატესად მახვილიან, -ი კი – უმახვილო პოზიციაში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელად ნაწილს წარმოადგენენ (მტირალაია). ამასთან, -ი გვაქვს უპირატესად მახვილიან, -ი კი – უმახვილო პოზიციაში.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მოთხრობითში ხმოვანფუძიან სახელებთან ბრუნვის ნიშნად ხმოვანს -ნ მოსდევს: მამან, პეტრენ… - მ გამოჩნდება მაშინ, როცა ბრუნვის ნიშანს ხმოვანი მოსდევს: მამამაც, პეტრემაც-. მიც. ბრუნვის ნიშნის გვერდით გვაქვს მისი ვარიანტები -ჰ, ჲ; ნათესაობითში თანხმოვანფუძიანებთან და კვეცად სახელებთან გვაქეს -ის/-იჰ/-ჲ ნიშნები, უკვეცელი სახელები კი გვიჩვენებენ -ს, -ჰ, -ჲ ბრუნვის ნიშანს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მსაზღვრელ-საზღვრულის ბრუნებისას, სახელობითი და წოდებითი ბრუნვების გარდა, მსაზღვრელი ყველა ბრუნვაში ფუძის სახით არის წარმოდგენილი (დიდ ბიჭმა, დიდ ბიჭს, დიდ ბიჭის, დიდ ბიჭად). ნარიანი მრავლობითი უმეტესად ზედსართავისა და რიცხვითი სახელის მრავლობითობის აღნიშვნისას გვხვდება, როცა ისინი შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილად არიან წარმოდგენილი (ორნი ვაართ, მარტონი არიან…)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">თემის ნიშნების უნიფიკაცია შორს არის წასული – ყველა შესაძლო პოზიციაში (თანხმოვნური სუფიქსის წინ ან ბოლოკიდურად) გაბატონებულია -ავ, -ამ, -ებ, -ობ, -ოფ თემის ნიშანთა ნარიანი ვარიანტები: -ან, -უნ, -ონ. ამასთან, -ან სუფიქსი უპირატესად გვხვდება ყველა დანარჩენის მონაცვლედ. მესხურის ზოგიერთ თქმაში ნარიანი სუფიქსების გვერდით გვაქვს -ამ, -ემ,</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">-ომ სუფიქსთა გაბატონების გამოხატული ტენდენციაც. გამონაკლისს წარმოადგენს უდე-არალური თქმა: ვიღამ, ვიგამ…</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">უწყვეტელში -ავ-იან ზმნებთან -ენ თემისნიშნიანი ფორმები გვაქეს: ვხატენდი, ეწერენდი, ვკერენდი (შდრ. ძვ. ქართ. ვმალავ – ვმალევდ). უმარცვლოფუძიან ზმნებთან -ან და -ენ თემისნიშანთა განაწილების გარკეეული კანონზომიერება შეინიშნება: გრგან/ვრგენ, ვრწყან/ვრწყენ- მაგრამ ვაქენ, ვაღენ- (შდრ: დარგო/დარგა და აქო, აღო…).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">კავშირებითი კილოს საწარმოებლად გამოყენებულია ნა | | და (უნდა) ნაწილაკი: წავიდენა, -→ ნა&#160; წავიდე. დადასტურებულია ე.წ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">თხოვნითი ბრძანებითი, გამოხატული II კავშირებითის ფორმით: მოიტანო! წახვიდე!</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მეურნეობის დარგობრივი მრავალფეროვნება, ყოფა-ცხოვრების სტილი განაპირობებენ მესხურის [[ლექსიკა|ლექსიკურ]] თავისებურებებს. მრავალსაუკუნოვანმა უცხოენოვანმა გარემოცვამ ყველაზე დიდი კვალი ლექსიკას დააჩნია – მესხურში ბევრი - თურქიზმი და სხვა უცხოენოვანი [[ბარბარიზმი]] გვხვდება; მიუხედავად ამისა, მესხურის ლექსიკა უჩვეულოდ მდიდარია და ბევრ არქაულ და სპეციფიკურ ფორმას ინახავს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მესხთა დინჯი, დარბაისლური მეტყველება წარმოაჩენს სამეტყველო სტილის მდიდარ საშუალებებს; ლამაზი, სხარტი, დახვეწილი</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">და მოქნილია მესხურის ფრაზეოლოგია.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">''მ. ბერიძე''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==ლიტერატურა== </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მაისურაძე ი.&#160; ძირითადი ფონეტიკური მოვლენები მესხურში. – „გორის ნ. ბარათაშვილის სახ. სახელმწ. ჰედ. ინ-ტის შრომები“, 1942;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ძიძიგური შ. მესხური დიალექტი. – იხ. მისი: ქართული დიალექტოლოგიური ძიებანი, თბ. 1970; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ლომსაძე შ. სამცხე-ჯავახეთი (XVIII-XIX სს), თბ., 1975 </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მარტიროსოვი ა. ქართული ენის ჯავახური დიალექტი, თბ., 1984; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ბერიძე გრ. ქართული ენის ჯავახური კილო, თბ., 1988;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ჯორბენაძე ბ. ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ. 1989;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ბერიძე მ. სამცხურის ძირითადი თავისებურებანი. საკანდ. დისერტაცია, თბ., I994.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია: დიალექტოლოგია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218382&oldid=prev 2024-02-02T11:57:29Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:57, 2 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თანხმოვანთა ფონეტიკური კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი შენაცელება თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში:</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თანხმოვანთა ფონეტიკური კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი შენაცელება თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში:</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მ -→ ნ, ე&#160; -→ ნ, ბ -→ მ -→ ნ, ფ -→ მ, ნ, პროცესის მოქმედების არე ფართოა და მოიცავს [[ბრუნება|ბრუნების]], უღლების, წარმოქმნის სისტემებს: დედანთილი, სავსე -→ სანსე, ამდგარი -→ ანდგარი, დედამ -→ დედან, აკეთამს -→ აკეთანს…</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მ -→ ნ, ე&#160; -→ ნ, ბ -→ მ -→ ნ, ფ -→ მ, ნ, პროცესის მოქმედების არე ფართოა და მოიცავს [[ბრუნება|ბრუნების]], უღლების, წარმოქმნის სისტემებს: დედანთილი, სავსე -→ სანსე, ამდგარი -→ ანდგარი, დედამ -→ დედან, აკეთამს -→ აკეთანს…</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ყურადღებას იქცევს ხმოვანფუძიან სახელებთან -ი || ჲ ბრუნვისნიშნის გამოვლენის კანონზომიერება. ბრუნვის ნიშანი დაჩნდება საკუთარ ან საკუთართან გაიგივებულ სახელებთან (დედაი, ნინოი) ყოველთვის, და -ა სუფიქსით ნაწარმოებ [[ზედსართავი სახელი|ზედსართავებთან]], თუ ისინი საზღვრულის გარეშე არიან წარმოდგენილი (კუნტილიაი არ ჩაანს.), ან შედგენილი შემასმენელის</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სახელად ნაწილს წარმოადგენენ (მტირალაია). ამასთან, -ი გვაქვს უპირატესად მახვილიან, -ი კი – უმახვილო პოზიციაში.</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218381&oldid=prev 2024-02-02T11:54:26Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:54, 2 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყრუ თანხმოვანთა წინ: დაეკარგე – დაჶკარგე…: [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] და [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] ხმოვნები</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ყრუ თანხმოვანთა წინ: დაეკარგე – დაჶკარგე…: [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] და [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] ხმოვნები</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იშვიათად დასტურდება შემოსულ სიტყვებში, გვაქვს ქართულ ფორმებშიც: ჩ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ნ, თქვენთ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნ (იშვიათად). უფრო ხშირად [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] მიღებულია უ → ვი პროცესის შედეგად და დამოწმებულია იმ ფორმებში, სადაც ფონემატური სტრუქტურის აკრძალვის გამო პროცესი საბოლოო -ეი საფეხურამდე ვერ მიდის: პალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, ძულ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, კალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები… [[ფაილი:<del class="diffchange diffchange-inline">Uuuu</del>.JPG|10პქ|]]&#160; გვაქვს: თანხმოვანთგამყარად – კ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნიჟკა, ბ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რმა…, ან შემოსულ სიტყვებში –ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რათლი, ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]სმათი…</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იშვიათად დასტურდება შემოსულ სიტყვებში, გვაქვს ქართულ ფორმებშიც: ჩ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ნ, თქვენთ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნ (იშვიათად). უფრო ხშირად [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] მიღებულია უ → ვი პროცესის შედეგად და დამოწმებულია იმ ფორმებში, სადაც ფონემატური სტრუქტურის აკრძალვის გამო პროცესი საბოლოო -ეი საფეხურამდე ვერ მიდის: პალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, ძულ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, კალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები… [[ფაილი:<ins class="diffchange diffchange-inline">U ori wertilit</ins>.JPG|10პქ|]]&#160; გვაქვს: თანხმოვანთგამყარად – კ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნიჟკა, ბ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რმა…, ან შემოსულ სიტყვებში –ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რათლი, ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]სმათი…</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ხმოვანთა ფონეტიკურ პროცესებს წარმართავს ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის თავისებურებით შეპირობებული, ენის ყველა</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ქვესისტემისათვის საერთო კანონზომიერება – ხმოვანთკომპლექსის მოშლისაკენ სწრაფვა. მესხურში ამ კომპლექსთა ცვლილება არ მიდის საბოლოო საფეხურამდე – ერთ ხმოვნამდე. მესხურის თავისებურებას შეადგენს ლაბიალური ხმოვნის შემცველი კომპლექსის ცვლილების გზა: &lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ა) სიტყვის თავში: ოა / უა (მუაწია); ოე / უე (მუელი); &lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ბ) სიტყვის ბოლოში: ოა / უა / [[ფაილი:U ori wertilit.JPG|10პქ|]]ა /ვია (გაათხვია), ოე / უე&#160; / [[ფაილი:Uu xaziani.JPG|10პქ|]]ე / ვიე (ვაძვიე), უა / [[ფაილი:U ori wertilit.JPG|10პქ|]]ა / ვია (მოატყვია).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)|ასიმილაცია]]ს განიცდიან: &lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ა) ერთნაირი ღიაობისა და სხვადასხვა სერიის ხმოენები: ოე / ეე (მეეტანა),იუ / უუ (მუუტანა)…, &lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ბ) მომიჯნავე ღიაობისა და ერთი სერიის ხმოვნები: აე / ეე (წეეღო), ოუ / უუ (მუუწვია). &lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">პირეელ შემთხვევაში დამსგავსება ხდება სერიის მიხედვით, მეორეში – ღიაობის მიხედვით. მორფემათა მიჯნაზე მესხურისთვის დასაშვებია შემდეგი ხმოვანთკომპლექსები; აუ, აო, აი, ოი, ეო, ეუ, იი, იე, ია. ასიმილაციით მიღებული ეე კომპლექსი კიდევ იცვლება [[დისიმილაცია|დისიმილაციის]] გზით და გვაძლევს იე-ს (მოეტანა / მეეტანა/ მიეტანა).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">თანხმოვანთა ფონეტიკური კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა ნ-თი შენაცელება თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მ -→ ნ, ე&#160; -→ ნ, ბ -→ მ -→ ნ, ფ -→ მ, ნ, პროცესის მოქმედების არე ფართოა და მოიცავს [[ბრუნება|ბრუნების]], უღლების, წარმოქმნის სისტემებს: დედანთილი, სავსე -→ სანსე, ამდგარი -→ ანდგარი, დედამ -→ დედან, აკეთამს -→ აკეთანს…</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%98&diff=218375&oldid=prev 2024-02-02T11:06:23Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;მესხური&#039;&#039;&#039;, სამცხურ-ჯავახური, <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90" title="ქართული ენა">ქართული ენის</a> [[დია...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''მესხური''', სამცხურ-ჯავახური, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[დიალექტი]]. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა [[სამცხე]]ს, [[ჯავახეთი|ჯავახეთს]], [[თორი (საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე)|თორს]], კოლა-არტაანს, [[ერუშეთი|ერუშეთს]], [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთს]], სპერს - ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხე]], ადიგენი, [[ახალქალაქი (ქალაქი ჯავახეთში)|ახალქალაქი]], ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხურის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე გამოკელევებში, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის – მესხურის კილოკავებად განიხილება.<br /> <br /> ბგერითი შედგენილობის თავისებურებას ქმნის ჲ, ჶ, [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]], [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] ბგერათა არსებობა. ჲ უმეტესად ჲ → ჲ პროცესის შედეგადაა მიღებული აღმავალ და დამავალ [[დიფთონგი|დიფთონგებში]] (იაკობაჲ, დედაჲ), დ – გვაქვს ზოგიერთ შემოსულ სიტყვაში (ეჶდენდი) ან 1 სუბიექტური პირის ვ-ნიშნის ფონეტ. ვარიანტად<br /> ყრუ თანხმოვანთა წინ: დაეკარგე – დაჶკარგე…: [[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]] და [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] ხმოვნები<br /> იშვიათად დასტურდება შემოსულ სიტყვებში, გვაქვს ქართულ ფორმებშიც: ჩ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ნ, თქვენთ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნ (იშვიათად). უფრო ხშირად [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] მიღებულია უ → ვი პროცესის შედეგად და დამოწმებულია იმ ფორმებში, სადაც ფონემატური სტრუქტურის აკრძალვის გამო პროცესი საბოლოო -ეი საფეხურამდე ვერ მიდის: პალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, ძულ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები, კალ[[ფაილი:Oo xazit.JPG|10პქ|]]ები… [[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]] გვაქვს: თანხმოვანთგამყარად – კ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]ნიჟკა, ბ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რმა…, ან შემოსულ სიტყვებში –ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]რათლი, ყ[[ფაილი:Uuuu.JPG|10პქ|]]სმათი…</div>

Tkenchoshvili