მეტონიმია - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 11:49, 29 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-29T11:49:33Z

Tkenchoshvili 08:05, 26 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-26T08:05:52Z

Tkenchoshvili 07:58, 26 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-26T07:58:29Z

Tkenchoshvili 07:23, 26 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-26T07:23:48Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – მოვლე...

2023-04-10T12:19:22Z

ახალი გვერდი: '''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – მოვლე...

ახალი გვერდი

'''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – მოვლენის, ცნების ან საგნის ერთი სახელწოდების მეორით შეცვლა მათი მომიჯნავეობის შემწეობით. მეტაფორის მსგავსად, მეტონიმიასაც აქვს საგნობრივი ფუნქციების თავისებური გაორების უნარი, შეუძლია მიანიჭოს მათ გადატანითი მნიშვნელობა. მაგრამ [[მეტაფორა|მეტაფორისგან]] განსხვავებით, იგი ემყარება ნამდვილ და არა წარმოსახვით რეალობას. მაგალითად: „თეატრი მართავს გასტროლებს“. მეტონიმიის გამოყენებით აქ გამოტოვებულია სიტყვა „დასი“. „გავეცანი შექსპირს“ გამოტოვებულია სიტყვა „შემოქმედება“ და ა.შ.

==წყარო==
[[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები]]
[[კატეგორია:მეტონიმია]]

@@ ხაზი 9: / ხაზი 9: @@
 დ) ადგილი – იქ მყოფ ხალხს, დაწესებულებას („პენტაგონი“ – შენობის სახელწოდება გამოყენებულია იმ უწყების აღსანიშნავად, რომელიც მასშია განთავსებული. მაგ. „პენტაგონის გეგმები“);<br />
 ე) ავტორის სახელი – მის ნაწარმოებს, ან პირიქით („ვკითხულობ გალაკტიონს“, ე. ი. გალაკტიონის ნაწარმოებებს); <br />
-ვ) მეცნიერების დარგი – მისი შესწავლის საგანს (შდრ. ფონეტიკა – მეცნიერება ბგერების შესახებ და ფონეტიკა – ენის ბგერითი მხარე);
+ვ) მეცნიერების დარგი – მისი შესწავლის საგანს (შდრ. [[ფონეტიკა]] – მეცნიერება ბგერების შესახებ და ფონეტიკა – ენის ბგერითი მხარე);
 ზ) აბსტრაქტული– კონკრეტულს, ან პირიქით („ლუარსაბი ახლაც ცოცხალია“ – იგულისხმება ის ზოგადი მოვლენა, რომელსაც ლუარსაბ თათქარიძე განასახიერებს); <br />
 თ) სიმბოლო – საგანს, რომლის სიმბოლოცაა („ყიზილბაში“ – თურქ. „წითელთავიანი“, წითელი თავსაბურავის გამო შეერქვათ სპარსელ დამპყრობლებს: „ჭერახივით ეყარა ჩახოცილი ყიზილბაში“, [[ბარნოვი ვასილ|ვ. ბარნოვი]]) და ა. შ.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – [[ტროპი]]ს სახე, რომელიც გულისხმობს სახელწოდების რეგულარულ ან ოკაზიონალურ გადატანას ერთი ობიექტიდან სხვა, მასთან ფიზიკური სიახლოვის (მეზობლობის) ან რაიმე სახის ასოციაციებით დაკავშირებულ ობიექტზე. მეტონიმიას ზოგჯერ განიხილავენ
-როგორც ლოგიკური კატეგორიის შეცვლას, სადაც ერთმანეთს ენაცელება გარეგანი სახე და რეალობა. მეტაფორისაგან განსხვავებით, რომლის საფუძველიც ობიექტებს შორის მსგაესებაა, მიის საფუძველი შეიძლება
+როგორც ლოგიკური კატეგორიის შეცვლას, სადაც ერთმანეთს ენაცვლება გარეგანი სახე და რეალობა. მეტაფორისაგან განსხვავებით, რომლის საფუძველიც ობიექტებს შორის მსგავსებაა, მეტონიმიის საფუძველი შეიძლება
 იყოს საგნებს, მოვლენებს, პროცესებს და ა. შ. შორის არსებული სივრცითი, დროული, სიტუაციური, ცნებითი, სინტაგმატური, სემანტიკური, ლოგიკური და მისთ. მიმართებები. ხშირად მეტონიმია ჩნდება წინადადებიდან სიტყვის ამოვარდნის შედეგად. მჭიდრო სემანტიკური კონტაქტის გამო [[სინტაგმა|სინტაგმის]] დარჩენილი წევრი თავის თავში მოიცავს და გულისხმობს ამოვარდნილი სიტყვის მნიშვნელობას.
-მეტონიმიის დროს, [[სინეკდოქე|სინეკდოქისაგან]] განსხვავებით ობიექტები შეიძლება განვიხილოთ ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, როგორც სხვადასხვა კლასის წევრები, რომელთა მიმართ მეტონიმია მაიდენტიფიცირებელი ფუნქციით გვევლინება. მეტონიმია გვაქვს, როდესაც ენაცელება: <br />
+მეტონიმიის დროს, [[სინეკდოქე|სინეკდოქისაგან]] განსხვავებით ობიექტები შეიძლება განვიხილოთ ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, როგორც სხვადასხვა კლასის წევრები, რომელთა მიმართ მეტონიმია მაიდენტიფიცირებელი ფუნქციით გვევლინება. მეტონიმია გვაქვს, როდესაც ენაცვლება: <br />
-ა) მიზეზი – შედეგს, ან პირიქით („მის სახეზე გრძნობები ერთმანეთს ენაცვლებოდნენ“. გრძნობები მიზეზია, რომელიც იწვეეს სახისგამომეტყველების შეცვლას);
+ა) მიზეზი – შედეგს, ან პირიქით („მის სახეზე გრძნობები ერთმანეთს ენაცვლებოდნენ“. გრძნობები მიზეზია, რომელიც იწვევს სახის გამომეტყველების შეცვლას);
 ბ) მთელი – ნაწილს („ეზოში ვაშლი დგას“. იგულისხმება ვაშლის ხე);<br />
 გ) მოქმედება – შედეგს („ავტობუსის გაჩერება“. იგულისხმება ადგილი, სადაც ავტობუსი ჩერდება); <br />
 დ) ადგილი – იქ მყოფ ხალხს, დაწესებულებას („პენტაგონი“ – შენობის სახელწოდება გამოყენებულია იმ უწყების აღსანიშნავად, რომელიც მასშია განთავსებული. მაგ. „პენტაგონის გეგმები“);<br />
 ე) ავტორის სახელი – მის ნაწარმოებს, ან პირიქით („ვკითხულობ გალაკტიონს“, ე. ი. გალაკტიონის ნაწარმოებებს); <br />
-ე) მეცნიერების დარგი – მისი შესწავლის საგანს (შდრ. ფონეტიკა – მეცნიერება ბგერების შესახებ და ფონეტიკა – ენის ბგერითი მხარე);
+ვ) მეცნიერების დარგი – მისი შესწავლის საგანს (შდრ. ფონეტიკა – მეცნიერება ბგერების შესახებ და ფონეტიკა – ენის ბგერითი მხარე);
-ს) აბსტრაქტული– კონკრეტულს, ან პირიქით („ლუარსაბი ახლაც ცოცხალია“ – იგულისხმება ის ზოგადი მოვლენა, რომელსაც ლუარსაბ თათქარიძე განასახიერებს); <br />
+ზ) აბსტრაქტული– კონკრეტულს, ან პირიქით („ლუარსაბი ახლაც ცოცხალია“ – იგულისხმება ის ზოგადი მოვლენა, რომელსაც ლუარსაბ თათქარიძე განასახიერებს); <br />
-თ) სიმბოლო – საგანს, რომლის სიმბოლოცაა („ყიზილბაში“ – თურქ. „წითელთავიანი“, წითელი თავსაბურაეის გამო შეერქეათ სპარსელ დამჰყრობლებს: „ჭერახივით ეყარა ჩახოცილი ყიზილბაში“, [[ბარნოვი ვასილ|ვ. ბარნოვი]]) და ა. შ.
+თ) სიმბოლო – საგანს, რომლის სიმბოლოცაა („ყიზილბაში“ – თურქ. „წითელთავიანი“, წითელი თავსაბურავის გამო შეერქვათ სპარსელ დამპყრობლებს: „ჭერახივით ეყარა ჩახოცილი ყიზილბაში“, [[ბარნოვი ვასილ|ვ. ბარნოვი]]) და ა. შ.
-მეტონიმია ჩვეულებრივ, მეტყველების ფაქტია და, როგორც სიტუაციური მოელენა, [[ლექსიკონი|ლექსიკონში]] არ აისახება, მაგრამ, თუ მეტონიმიური ჩანაცელება რეგულარულია და მას შედეგად მოჰყვება ჩამნაცვლებელი ფუძის პოლისემიურობა ან მისი მნიშენელობის მთლიანად შეცვლა, იგი ხდება ენის ფაქტი. მაგ., ფრანგ. „ბიურო“ თავდაპირგველად ნიშნაედა საწერ მაგიდაზე გადასაფარებელ ნაჭერს, შემდეგ – თვით მაგიდას, ბოლოს კი სააგენტოს: ასევე, ძველ ქართულში „ცხედარი“ ნიშნავდა საწოლს, ახლა კი გამოიყენება „მიცვალე-ბულის“ მნიშვნელობით (ე. ი. აღნიშნავს იმას, ვინც საწოლზე ასვენია).
+მეტონიმია ჩვეულებრივ, მეტყველების ფაქტია და, როგორც სიტუაციური მოვლენა, [[ლექსიკონი|ლექსიკონში]] არ აისახება, მაგრამ, თუ მეტონიმიური ჩანაცვლება რეგულარულია და მას შედეგად მოჰყვება ჩამნაცვლებელი ფუძის პოლისემიურობა ან მისი მნიშვნელობის მთლიანად შეცვლა, იგი ხდება ენის ფაქტი. მაგ., ფრანგ. „ბიურო“ თავდაპირველად ნიშნავდა საწერ მაგიდაზე გადასაფარებელ ნაჭერს, შემდეგ – თვით მაგიდას, ბოლოს კი სააგენტოს: ასევე, ძველ ქართულში „ცხედარი“ ნიშნავდა საწოლს, ახლა კი გამოიყენება „მიცვალე-ბულის“ მნიშვნელობით (ე. ი. აღნიშნავს იმას, ვინც საწოლზე ასვენია).
 ''ც. ბარბაქაძე''
@@ ხაზი 22: / ხაზი 22: @@
 ==წყარო==
 [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
-[[კატეგორია:ენათლეცნიერება]]
+[[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]
 [[კატეგორია:მეტონიმია]]
 [[კატეგორია:ტროპი]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – მოვლენის, ცნების ან საგნის ერთი სახელწოდების მეორით შეცვლა მათი მომიჯნავეობის შემწეობით. [[მეტაფორა|მეტაფორის]] მსგავსად, მეტონიმიასაც აქვს საგნობრივი ფუნქციების თავისებური გაორების უნარი, შეუძლია მიანიჭოს მათ გადატანითი მნიშვნელობა. მაგრამ მეტაფორისგან განსხვავებით, იგი ემყარება ნამდვილ და არა წარმოსახვით რეალობას. მაგალითად: „თეატრი მართავს გასტროლებს“. მეტონიმიის გამოყენებით აქ გამოტოვებულია სიტყვა „დასი“. „გავეცანი შექსპირს“ გამოტოვებულია სიტყვა „შემოქმედება“ და ა.შ.
+'''მეტონიმია''' – (ბერძნ. metonymia, სიტყვასიტყვ. – გადარქმევა) – [[ტროპი]]ს სახე, რომელიც გულისხმობს სახელწოდების რეგულარულ ან ოკაზიონალურ გადატანას ერთი ობიექტიდან სხვა, მასთან ფიზიკური სიახლოვის (მეზობლობის) ან რაიმე სახის ასოციაციებით დაკავშირებულ ობიექტზე. მეტონიმიას ზოგჯერ განიხილავენ
 ==წყარო==
-[[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
-[[კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები]]
+[[კატეგორია:ენათლეცნიერება]]
 [[კატეგორია:მეტონიმია]]
 [[კატეგორია:ტროპი]]