https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%9E%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%98 2026-04-28T21:39:21Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%9E%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%98&diff=200350&oldid=prev 2023-08-03T13:29:38Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;მინუსი და პლუსი&#039;&#039;&#039; – ლათ. minus – „ნაკლებად“. მათემატიკური ნიშან...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div><br /> '''მინუსი და პლუსი''' – ლათ. minus – „ნაკლებად“. მათემატიკური ნიშანი („–„), რომელიც აღნიშნავს გამოკლების მოქმედებას (a – b) ან უარყოფით რიცხვზე გადასვლას (-a).<br /> <br /> პლუსი – ლათ. plus – „მეტად“ მათემატიკური ნიშანი („+“), რომელიც აღნიშნავს შეკრების მოქმედებას ან დადებით რიცხვს.<br /> <br /> სიტყვები plus და minus, როგორც მოქმედების აღმნიშვნელი, პირველად გამოიყენა მათემატიკის ისტორიკოსმა ენესტრემმა XIV საუკუნის იტალიურ ალგებრაში. დასაწყისში მოქმედებას აღნიშნავდნენ სიტყვების პირველი ასოებით p და m. მაგალითად, შუკე + და – ნიშნებისათვის წერდა [[ფაილი:Minusi001.png]] და [[ფაილი:Minusi003.png]]; ასეთივე აღნიშვნებით ან [[ფაილი:Minusi005.png]], [[ფაილი:Minusi007.png]] ჩანაწერებით სარგებლობდნენ სხვა მათემატიკოსებიც. თანამედროვე + და – აღნიშვნები შემოღებულ იქნა XV ს-ის ბოლო ათწლეულში გერმანელი მათემატიკოსების მიერ (მაგალითად, გამოყენებულია ვიდმანის წიგნში, რომელიც განკუთვნილი იყო ვაჭრებისათვის საანგარიშო სახელმძღვანელოდ, 1489). ამ ნიშნების წარმოშობა უცნობია.<br /> <br /> არსებობს მოსაზრება, რომ ნიშანი პლუსი წარმოიქმნა ლათინურიდან et, რომელიც აღნიშნავს კავშირს „და“. ამ სიტყვას შემდეგ წერდნენ t ასოს სახით, ხოლო შემდგომში დაიწყეს უბრალოდ + -ის წერა. შესაძლოა ეს ნიშნები წარმოიშვა სავაჭრო პრაქტიკიდანაც: გაყიდული ღვინის ზომას კასრებზე აღნიშნავდნენ – ხაზით, ხოლო მარაგის აღდგენისას მათ გადახაზავდნენ (წაშლიდნენ), საიდანაც მიიღებოდა + ნიშანი. დრეზდენის ბიბლიოთეკაში ნაპოვნია 1481 წლის ხელნაწერი, რომელშიც აღნიშნულია + და – სიმბოლოები. მიუხედავად ამ ნიშნების გამოჩენისა, მთელი საუკუნის მანძილზე მათემატიკურ წიგნებში პლუსისა და მინუსის ნაცვლად გამოიყენებოდა სხვადასხვა ნიშნები. ზოგიერთი ავტორი უპირატესობას აძლევდა ცნობილ p და m ნიშნებს (ბომბელი, „ალგებრა“, 1572, 1579). ვიეტამ შემოიღო საკუთარი ნიშანი + – (1591), რომელსაც შემდეგ იყენებდნენ ერიგონი (1634), იუმი (1635), ჰიუგენსი (1673), ლოპიტალი (1694). <br /> <br /> პლუსი და მინუსი ნიშნების წარმოშობის შესახებ არსებობს სხვადასხვა ჰიპოთეზა. მაგალითად, ერთ-ერთის მიხედვით მინუს ნიშანმა განიცადა ასეთი ევოლუცია: minus, m [[ფაილი:Minusi009.png]], [[ფაილი:Minusi007.png]], [[ფაილი:Minusi003.png]] და – ან ∼ ნიშანი. არსებობს სხვა დაშვებებიც.<br /> <br /> გაერთიანებული ნიშანი ± პირველად გამოჩნდა ჟირარის ნაშრომში ან [[ფაილი:Minusi015.png]] ფორმით (1626). ეს ნიშანი შეცვალეს [[ფაილი:Minusi017.png|6პქ]] ნიშნით ± -ის და [[ფაილი:Minusi019.png|6px]] ნიშნით ∓ -ის აღსანიშნავად. ამ სიმბოლოებით სარგებლობდნენ ვან სხოუტენი (1695), ვალისი (1685) და იაკობ ბერნული (1701). პორტუგალიელი მათემატიკოსი კუნია იყენებდა აღნიშვნებს ± და ∓ (1790).<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:მათემატიკა]]<br /> [[კატეგორია:არითმეტიკა]]<br /> [[კატეგორია:არითმეტიკული სიმბოლოები]]</div>

Echelidze