https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98მირი და არჩილი - რედაქტირების ისტორია2026-06-22T16:31:24Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&diff=229210&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''მირი და არჩილი''' – „ქართლის ცხოვრების“ ([[...2024-06-10T14:44:54Z<p>ახალი გვერდი: '''მირი და არჩილი''' – „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90" title="ქართლის ცხოვრება">ქართლის ცხოვრების“</a> ([[...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''მირი და არჩილი''' – „[[ქართლის ცხოვრება|ქართლის ცხოვრების]]“ ([[ჯუანშერი (ისტორიკოსი)|ჯუანშერი]]) მიხედვით ერისმთავრობა გადაეცა [[სტეფანოზ II]]-ის შვილებს მირსა და არჩილს. ხოლო „[[მოქცევაჲ ქართლისაჲ]]“ სტეფანოზ II-ის შვილად [[გუარამი|გუარამს]] ასახელებს. აქედან გამომდინარე მეცნიერთა ერთი ნაწილი ერისმთავართა ქრონოლოგიურ რიგში სტეფანოზ II-ის შემდეგ მირი და არჩილი არიან სტეფანოზ III-ის შვილები. სტეფანოზ III კი არის ნერსე ერისმთავრის ვაჟი. ნერსე საერისმთავრო ტახტზე ავიდა გუარამ სტეფანოზ II-ის ძის კლარჯეთში გაძევების შემდეგ (მ. სანაძე). ამდენად, მირისა და არჩილის ადგილი ერისმთავართა ქრონოლოგიურ რიგში დაუზუსტებელი რჩება.<br />
<br />
არაბთა შემოსევების გამო ძმები მირი და არჩილი დასავლეთ [[საქართველო]]ში გადავიდნენ და თავი შეაფარეს [[აფხაზთა ერისთავი|აფხაზთა ერისთავს]] ლეონს, კავშირი დაამყარეს [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] იმპერატორთან, რომელმაც მათ სამეფო გვირგვინები გამოუგზავნა (ბიზანტიის იმპერატორი მირსა და არჩილს არაბთა წინააღმდეგ [[ბრძოლა]]ში მოკავშირეებად თვლიდა), ჯუანშერის ცნობით ისინი მეფეებად იწოდებიან. იმპერატორმა ლეონს მათი მორჩილება უბრძანა. მორიგი [[ლაშქრობა|ლაშქრობის]] დროს არაბთა [[სარდალი]] დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. ბრძოლით აიღო დაანგრია დედაქალაქი [[ციხე-გოჯი]], გადალახა კლისურის კედელი. დაანგრია ქალაქი ცხუმი (სოხუმი) და მიადგა [[ანაკოფიის ციხე]]ს, სადაც გამაგრებულნი იყვნენ მირი და არჩილი. ამ ბრძოლაში ქართველებმა გაიმარჯვეს, მაგრამ მირი მძიმედ დაიჭრა და გარდაიცვალა, მისი უფლებები არჩილზე გადავიდა.<br />
<br />
მირის გარდაცვალების შემდეგ არჩილი [[ეგრისი|ეგრისს]] განაგებდა, ხოლო შემდეგ დამკვიდრდა [[კახეთი|კახეთში]] ამის გამო ზოგი მკვლევარი არჩილს მხოლოდ კახეთის განმგებლად მიიჩნევს), აქ მან თავის ტაძრეულებს მისცა მამულები და [[აზნაური|აზნაურობა]] უწყალობა. დაიწყო ეკლესიების და ციხე-ქალაქების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]], არაბთა ერთ-ერთი დამსჯელი ლაშქრობის დროს არჩილი სიკვდილით დასაჯეს, „არჩილის წამება“ აღწერილი [[ლეონტი მროველი]]ს მიერ შევიდა „ქართლის ცხოვრებაში“. არჩილი ეკლესიამ [[წმინდანები|წმინდანად]] შერაცხა. ხსენების დღედ დააწესა 21 ივნისი (4 VII).<br />
<br />
ჯუანშერის მიხედვით, არჩილმა, მირის [[ანდერძი (დანაბარები)|ანდერძი]]ს თანახმად ძმისწულები (მირის ქალიშვილები) მიათხოვა [[ერისთავი|ერისთავებს]] და ამით დააკანონა მათი მემკვიდრეობითი უფლება საერისთავო ქვეყანაზე, მირის უფროსი ასული კი ლეონ აფხაზთა ერისთავზე დააქორწინა.<br />
<br />
არჩილის მოღვაწეობის პერიოდზე მკვლევართა შორის თვალსაზრისი VII საუკუნის ბოლოდან VIII საუკუნის ბოლომდე მერყეობს. ეს გამოწვეულია „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით არჩილის ცხოვრების სამნაირი დათარიღებით. 1. ჯუანშერი, მისი თხზულების გვიანდელ რედაქტირებამდე, მირსა და არჩილს VII ს. შუა წლების მოღვაწის სტეფანოზ II-ის შვილებად მიიჩნევდა. 2. ჯუანშერის გვიანდელ რედაქციაში მირისა და არჩილის ცხოვრება გადააქვს [[მურვან ყრუს შემოსევა საქართველოში 735-736|მურვან ყრუს (735-738) შემოსევები]]ს პერიოდში. 3. ლეონტი მროველის „არჩილის წამებაში“ კი არჩილი მურვან ყრუს შემოსევიდან 50 წლის შემდგომი ხანის (VIII ს. მიწურული) მოღვაწე ჩანს.<br />
<br />
მეცნიერთა გარკვეული ნაწილი ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], დ. მუსხელიშვილი, მ. ჩხარტიშვილი) მიაჩნია, რომ ჯუანშერთან არაბთა შემოსევა ეხება არა მურვან იბნ მუჰამედს (მურვან ყრუ), არამედ მის მამას მუჰამედ იბნ მურვანს, რომელიც [[კავკასია|კავკასიის]] მხარეს განაგებდა 716-717 წ. ამდენად ანაკოფიის აღება მოხდა 716-718 წ. (და არა 735-738წ.). აქედან გამომდინარე, გ. აბრამიშვილის აზრით, დასავლეთ საქართველოში 718-719 წლებამდე მეფობდა მირი, ხოლო არჩილი - 719-745 წ. დ. მუსხელიშვილი არჩილის მოღვაწეობას 705-745 3, ათარიღებს და იგი კახეთ-ჰერეთის მმართველად მიაჩნია და არა ქართლის ერისმთავრად.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
* [[საქართველოს მეფეები]]<br />
<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ისტორია]]<br />
[[კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები]]</div>Tkenchoshvili