მოსე და არონი (ოპერა) - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 19:49, 23 იანვარი 2024-ზე

2024-01-23T19:49:14Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-11-07T19:12:22Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''„მოსე და არონი“''' – არნოლდ შონბერგის დაუმთავრებელი ოპერა....

2023-10-20T12:09:48Z

ახალი გვერდი: '''„მოსე და არონი“''' – არნოლდ შონბერგის დაუმთავრებელი ოპერა....

ახალი გვერდი

'''„მოსე და არონი“''' – არნოლდ შონბერგის დაუმთავრებელი [[ოპერა]]. თავდაპირველად „მოსე ლა არონი“ [[ორატორია]]დ იყო ჩაფიქრებული. 1928 წელს შონბერგმა [[ლიბრეტო]]ს დააწერა: „მოსე და არონი“, ორატორია, მაგრამ მოგვიანებით, 1930 წელს, პარტიტურაზე მუშაობის დაწყებისას კომპოზიტორმა შეცვალა [[ჟანრი]] და განსაზღვრა იგი როგორც ოპერა. მიუხედავად ამისა, ორატორიის ჟანრის ცალკეული თვისებები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ნაწარმოებში, განსაკუთრებით, მის პირველ მოქმედებაში.

ოპერა „მოსე და არონი“ უაღრესად ნოვატორული ნაწარმოებია, რომელიც, ამასთანავე ავლენს მნიშვნელოვან კავშირებს წარსულთან, დიდ გერმანულ საოპერო ტრადიციასთან. იგი, ერთი მხრივ, ვაგნერ-შტრაუსის, ხოლო მეორე მხრივ, მოცარტის საოპერო ტრადიციების სინთეზს წარმოადგენს. თუ [[ვაგნერი რიხარდ|ვაგნერი]]ს [[მუსიკალური დრამა|მუსიკალურ დრამა]]ში ვოკალი სიმფონიურ განვითარებაში „ჩამონტაჟებული“ კომპონენტის შთაბეჭდილებას ტოვებს, შონბერგი, მოცარტის მსგავსად, არიოზულ მელოდიებს ანიჭებს უპირატესობას, მაგრამ მისი ე. წ. მელოდიები ნაკლებად მოგვაგონებს მელოდიებს ტრადიციული გაგებით და მხოლოდ ღრმად გააზრებული საკომპოზიტორო აუცილებლობითაა განპირობებული.

ოპერის დრამატულ კოლიზიას [[პროტაგონისტი|პროტაგონისტები]] – [[მოსე]] და [[აარონი|არონი]] განსაზღერავენ, რომლებიც შონბერგს დუალისტურად ჰყავს გააზრებული. მოსე და არონი ერთი პიროვნების ორი სხვადასხვა ასპექტია – წინასწარმეტყველი-რევოლუციონერი და პიროვნება-პრაქტიკოსი. აღსანიშნავია, რომ არონი და ხალხი ერთ ენაზე მეტყველებენ (მღერიან), მოსეს კი შონბერგმა სალაპარაკო (Sprechstimme), მელოდეკლამაციური როლი დააკისრა. მაგრამ ცალკეულ შემთხვევაში [[გუნდი (მუსიკა)|გუნდი]] მოსესავით მეტყველებს, კერძოდ, პირველი მოქმედების ბოლოს, სადაც ისინი აღთქმულ მიწაზე დაბრუნების იდეით არიან გაერთიანებულნი.

ოპერაში „მოსე და არონი“, უპირველეს ყოვლისა, ზნეობრივი პრობლემატიკაა აქცენტირებული; მისი ის რაკურსები, რომლებიც თავად შონბერგს აღელვებდა – სიტყვის და აზრის, მოაზროვნის და ხელოვანის, გრძნობადი და გონითი სამყაროს, პიროენების და საზოგადოების ურთიერთობა. სწორედ ამ ოპოზიციურმა წყვილებმა განაპირობეს ამ ოპერის და, ასევე, მისი დაუმთავრებელი ორატორიის – „იაკობის კიბე“ (ასევე ბიბლიურ სიუჟეტზე) – მუსიკალური ენის და დრამატურგიის თავისებურება. კერძოდ, მოსეს
დეკლამაციურ პარტიას უპირისპირდება არონის [[კანტილენა]]; სივრცეში გაფანტული, სტატიკური [[აკორდი|აკორდული]] ჟღერადობები, რომლებიც ანთებული ბუჩქის და ღრუბლის სვეტის, ღმერთის სახეს უკავშირდება, დაპირისპირებულია [[ებრაელები|ებრაელი]] ხალხის ექსპრესიულ გუნდებთან და განსაკუთრებული ფერადოვნებით გამორჩეულ [[კერპთაყვანისმცემლობა|კერპთაყვანისმცემლობის]] ეგზალტირებულ ეპისოდთან II მოქმედებიდან.

ოპერა „მოსე და არონი“ სერიული ნაწარმოებია, რომლის ურთულესი მუსიკალური ქსოვილი და ურთიერთდაპირისპირებული მხატერული სახეები ერთი სერიიდან და მისი მოდიფიკაციებიდანაა აღმოცენებული.

„მოსე ლა არონის“ მეორე აქტის [[პარტიტურა]]ზე მუშაობა შონბერგმა 1932 წლის 10 მარტს დაასრულა. ორივე დასრულებულ აქტში კომპოზიტორი ბიბლიას, [[თორა]]ს (მოსეს ხუთთავის) მეორე წიგნის ტექსტს მისდევდა, ხოლო მესამე მოქმედების ლიბრეტოში მან საგრძნობლად გადაუხვია ბიბლიას. ოპერას, დუალისტური კონცეფციის დამაჯერებლობის შესანარჩუნებლად, ტრაგიკული ფინალი ესაჭიროებოდა. შონბერგის ვერსიაში ოპერის ბოლოს არონი სასტიკად ისჯება, მაგრამ ეს დუალისტური პრინციპი არ ემთხვევა ბიბლიის ტექსტს. სავარაუდოა, რომ ოპერის დაუსრულებლობის ერთ-ერთი მიზეზი, სხვა მიზეზებთან ერთად, ესეც იყო.

==წყარო==
[[XX საუკუნის მუსიკის ისტორია]]
[[კატეგორია:შონბერგის ნაწარმოებები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის მუსიკა]]

←წინა ვერსია		19:12, 7 ნოემბერი 2023-ის ვერსია
ხაზი 17:		ხაზი 17:
	[[კატეგორია:შონბერგის ნაწარმოებები]]		[[კატეგორია:შონბერგის ნაწარმოებები]]
	[[კატეგორია:XX საუკუნის მუსიკა]]		[[კატეგორია:XX საუკუნის მუსიკა]]
		+	[[კატეგორია:არნოლდ შონბერგი]]
		+	[[კატეგორია:არნოლდ შონბერგის ოპერები]]

@@ ხაზი 3: / ხაზი 3: @@
 ოპერა „მოსე და არონი“ უაღრესად ნოვატორული ნაწარმოებია, რომელიც, ამასთანავე ავლენს მნიშვნელოვან კავშირებს წარსულთან, დიდ გერმანულ საოპერო ტრადიციასთან. იგი, ერთი მხრივ, ვაგნერ-შტრაუსის, ხოლო მეორე მხრივ, მოცარტის საოპერო ტრადიციების სინთეზს წარმოადგენს. თუ [[ვაგნერი რიხარდ|ვაგნერი]]ს [[მუსიკალური დრამა|მუსიკალურ დრამა]]ში ვოკალი სიმფონიურ განვითარებაში „ჩამონტაჟებული“ კომპონენტის შთაბეჭდილებას ტოვებს, შონბერგი, მოცარტის მსგავსად, არიოზულ მელოდიებს ანიჭებს უპირატესობას, მაგრამ მისი ე. წ. მელოდიები ნაკლებად მოგვაგონებს მელოდიებს ტრადიციული გაგებით და მხოლოდ ღრმად გააზრებული საკომპოზიტორო აუცილებლობითაა განპირობებული.
-ოპერის დრამატულ კოლიზიას [[პროტაგონისტი|პროტაგონისტები]] – [[მოსე]] და [[აარონი|არონი]] განსაზღერავენ, რომლებიც შონბერგს დუალისტურად ჰყავს გააზრებული. მოსე და არონი ერთი პიროვნების ორი სხვადასხვა ასპექტია – წინასწარმეტყველი-რევოლუციონერი და პიროვნება-პრაქტიკოსი. აღსანიშნავია, რომ არონი და ხალხი ერთ ენაზე მეტყველებენ (მღერიან), მოსეს კი შონბერგმა სალაპარაკო (Sprechstimme), მელოდეკლამაციური როლი დააკისრა. მაგრამ ცალკეულ შემთხვევაში [[გუნდი (მუსიკა)|გუნდი]] მოსესავით მეტყველებს, კერძოდ, პირველი მოქმედების ბოლოს, სადაც ისინი აღთქმულ მიწაზე დაბრუნების იდეით არიან გაერთიანებულნი.
+ოპერის დრამატულ კოლიზიას [[პროტაგონისტი|პროტაგონისტები]] – [[მოსე]] და [[აარონი|არონი]] განსაზღვრავენ, რომლებიც შონბერგს დუალისტურად ჰყავს გააზრებული. მოსე და არონი ერთი პიროვნების ორი სხვადასხვა ასპექტია – წინასწარმეტყველი-რევოლუციონერი და პიროვნება-პრაქტიკოსი. აღსანიშნავია, რომ არონი და ხალხი ერთ ენაზე მეტყველებენ (მღერიან), მოსეს კი შონბერგმა სალაპარაკო (Sprechstimme), მელოდეკლამაციური როლი დააკისრა. მაგრამ ცალკეულ შემთხვევაში [[გუნდი (მუსიკა)|გუნდი]] მოსესავით მეტყველებს, კერძოდ, პირველი მოქმედების ბოლოს, სადაც ისინი აღთქმულ მიწაზე დაბრუნების იდეით არიან გაერთიანებულნი.
-ოპერაში „მოსე და არონი“, უპირველეს ყოვლისა, ზნეობრივი პრობლემატიკაა აქცენტირებული; მისი ის რაკურსები, რომლებიც თავად შონბერგს აღელვებდა – სიტყვის და აზრის, მოაზროვნის და ხელოვანის, გრძნობადი და გონითი სამყაროს, პიროენების და საზოგადოების ურთიერთობა. სწორედ ამ ოპოზიციურმა წყვილებმა განაპირობეს ამ ოპერის და, ასევე, მისი დაუმთავრებელი ორატორიის – „იაკობის კიბე“ (ასევე ბიბლიურ სიუჟეტზე) – მუსიკალური ენის და დრამატურგიის თავისებურება. კერძოდ, მოსეს
+ოპერაში „მოსე და არონი“, უპირველეს ყოვლისა, ზნეობრივი პრობლემატიკაა აქცენტირებული; მისი ის რაკურსები, რომლებიც თავად შონბერგს აღელვებდა – სიტყვის და აზრის, მოაზროვნის და ხელოვანის, გრძნობადი და გონითი სამყაროს, პიროვნების და საზოგადოების ურთიერთობა. სწორედ ამ ოპოზიციურმა წყვილებმა განაპირობეს ამ ოპერის და, ასევე, მისი დაუმთავრებელი ორატორიის – „იაკობის კიბე“ (ასევე ბიბლიურ სიუჟეტზე) – მუსიკალური ენის და დრამატურგიის თავისებურება. კერძოდ, მოსეს
 დეკლამაციურ პარტიას უპირისპირდება არონის [[კანტილენა]]; სივრცეში გაფანტული, სტატიკური [[აკორდი|აკორდული]] ჟღერადობები, რომლებიც ანთებული ბუჩქის და ღრუბლის სვეტის, ღმერთის სახეს უკავშირდება, დაპირისპირებულია [[ებრაელები|ებრაელი]] ხალხის ექსპრესიულ გუნდებთან და განსაკუთრებული ფერადოვნებით გამორჩეულ [[კერპთაყვანისმცემლობა|კერპთაყვანისმცემლობის]] ეგზალტირებულ ეპისოდთან II მოქმედებიდან.