https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98 2026-04-28T19:41:04Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=209137&oldid=prev 2023-10-18T18:45:19Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყაროები და ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:45, 18 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* ხელმწიფის კარის გარიგება 1965: 83-84, 91, 93-96; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ხელმწიფის კარის გარიგება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>1965: 83-84, 91, 93-96; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* წესი და განგება მეფეთ კურთხევისა 1965: 53; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* წესი და განგება მეფეთ კურთხევისა 1965: 53; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ვახუშტი 1973: 32; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ვახუშტი 1973: 32; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=196078&oldid=prev 2023-06-16T11:30:50Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:30, 16 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში<del class="diffchange diffchange-inline">. [ენციკლოპედიური ლექსიკონი</del>]<del class="diffchange diffchange-inline">. – კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი. – თბილისი</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში]<ins class="diffchange diffchange-inline">]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">2017</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მოხელეები ძველ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მოხელეები ძველ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=196077&oldid=prev 2023-06-16T11:30:42Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყაროები და ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:30, 16 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ხელმწიფის კარის გარიგება 1965: 83-84, 91, 93-96; წესი და განგება მეფეთ კურთხევისა 1965: 53; ვახუშტი 1973: 32; ჯავახიშვილი 1982: 314-319; ჩხატარაიშვილი 1979: 58; ანთელავა 1983: 142-143; ბერიძე 1955: 56-57.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ხელმწიფის კარის გარიგება 1965: 83-84, 91, 93-96; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>წესი და განგება მეფეთ კურთხევისა 1965: 53; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ვახუშტი 1973: 32; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ჯავახიშვილი 1982: 314-319; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ჩხატარაიშვილი 1979: 58; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ანთელავა 1983: 142-143; &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ბერიძე 1955: 56-57.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=53727&oldid=prev 2018-06-08T11:26:49Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:26, 8 ივნისი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2017</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2017</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობის </del>მოხელეები ძველ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მოხელეები ძველ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=44203&oldid=prev 2018-03-07T07:41:29Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:41, 7 მარტი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მსახურთუხუცესი''' - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებულებათა - [[მეფის საწოლი|საწოლის]] (მეფის კაბინეტი) და სალაროს, სასახლის ხელშინაურ მსახურთა, ნაწილობრივ მეფის დომენის სამეურნეო საქმეთა მმართველი. სამხედრო სფეროში მსახურთუხუცესს, როგორც სამეფო დომენის ციხე-ქალაქთა უფროსს, დაკისრებული ჰქონდა დომენის ლაშქრისა და „ტაძრეული სპის“ სარდლობა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მსახურთუხუცესი''' - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებულებათა - [[მეფის საწოლი|საწოლის]] (მეფის კაბინეტი) და სალაროს, სასახლის ხელშინაურ მსახურთა, ნაწილობრივ მეფის დომენის სამეურნეო საქმეთა მმართველი. სამხედრო სფეროში მსახურთუხუცესს, როგორც სამეფო დომენის ციხე-ქალაქთა უფროსს, დაკისრებული ჰქონდა დომენის ლაშქრისა და „ტაძრეული სპის“ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სარდლობა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საისტორიო წყაროებში მსახურთუხუცესის სახელო XII საუკუნის დამლევიდან მოიხსენიება. სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის აღზევება თამარის მეფობის დროს დაიწყო, ხოლო რუსუდანის დროს იგი სავაზიროში იქნა შეყვანილი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საისტორიო წყაროებში მსახურთუხუცესის სახელო XII საუკუნის დამლევიდან მოიხსენიება. სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის აღზევება <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თამარ მეფე|</ins>თამარის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მეფობის დროს დაიწყო, ხოლო რუსუდანის დროს იგი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სავაზირო|</ins>სავაზიროში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>იქნა შეყვანილი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>„ხელმწიფის კარის გარიგების“ თანახმად, მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა: მეფის საწოლი (კაბინეტი), რომლის უშუალო გამგე [[მესაწოლეთუხუცესი]] იყო, მეფის სალარო, რომლის სათავეშიც [[მოლარეთუხუცესი]]&#160; იდგა და მეფის საფარეშოები, რომლებსაც [[ფარეშთუხუცესი]] განაგებდა. საკუთრივ სასახლისა და დომენის მართვა, სავარაუდოდ, მსახურთუხუცესს არ მოეთხოვებოდა, რადგან იგი [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]]&#160; მოვალეობაში შედიოდა. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელს ექვემდებარებოდა მსახურთუხუცესი მის [[ვაზირი|ვაზირის]] რანგში აყვანამდე. [[სავაზირო|სავაზიროში]] შეყვანის შემდგომ მსახურთუხუცესს [[მეჭურჭლეთუხუცესი|მეჭურჭლეთუხუცესის]] სწორი პატივი ჰქონდა და მასთან ერთად ორთა „საბატიო დარბაისელთა“ შემადგენლობაში შედიოდა; დარბაზობისას მისი „წვევა“ მესაწოლეთუხუცესს ევალებოდა; მეფედ კურთხევისას იგი დედოფლის, [[კათოლიკოსი|კათალიკოსისა]] და ჭყონდიდლის შემდგომ, სავაზიროს წევრთაგან რიგით უკანასკნელი სცემდა თაყვანს მეფეს. მსახურთუხუცესის სამოხელო ნიშანი იყო მეფისაგან ბოძებული „თვალედი“ (თვლიანი) [[ბეჭედი (სამკაული)|ბეჭედი]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>„ხელმწიფის კარის გარიგების“ თანახმად, მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა: <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მეფის საწოლი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(კაბინეტი), რომლის უშუალო გამგე [[მესაწოლეთუხუცესი]] იყო, მეფის სალარო, რომლის სათავეშიც [[მოლარეთუხუცესი]]&#160; იდგა და მეფის საფარეშოები, რომლებსაც [[ფარეშთუხუცესი]] განაგებდა. საკუთრივ სასახლისა და დომენის მართვა, სავარაუდოდ, მსახურთუხუცესს არ მოეთხოვებოდა, რადგან იგი [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]]&#160; მოვალეობაში შედიოდა. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელს ექვემდებარებოდა მსახურთუხუცესი მის [[ვაზირი|ვაზირის]] რანგში აყვანამდე. [[სავაზირო|სავაზიროში]] შეყვანის შემდგომ მსახურთუხუცესს [[მეჭურჭლეთუხუცესი|მეჭურჭლეთუხუცესის]] სწორი პატივი ჰქონდა და მასთან ერთად ორთა „საბატიო დარბაისელთა“ შემადგენლობაში შედიოდა; დარბაზობისას მისი „წვევა“ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მესაწოლეთუხუცესი|</ins>მესაწოლეთუხუცესს<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ევალებოდა; მეფედ კურთხევისას იგი დედოფლის, [[კათოლიკოსი|კათალიკოსისა]] და ჭყონდიდლის შემდგომ, სავაზიროს წევრთაგან რიგით უკანასკნელი სცემდა თაყვანს მეფეს. მსახურთუხუცესის სამოხელო ნიშანი იყო მეფისაგან ბოძებული „თვალედი“ (თვლიანი) [[ბეჭედი (სამკაული)|ბეჭედი]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მსახურთუხუცეს მოლარეთუხუცესთან ერთად მონაწილეობას იღებდა მეფის შეკაზმვაში - მისი საპატიო მოვალეობა იყო მეფისათვის ტაშტის დაჭერა და მისი შემოსვა; ვაზირობის დროს მსახურთუხუცესი მეჭურჭლეთუხუცესის გვერდით იჯდა, პურობაზე კი - [[საწოლის მწიგნობარი|საწოლის მწიგნობარის]] გვერდით. საკუთრივ მისი მომსახურება [[მუქიფი|მუქიფს]]&#160; ევალებოდა. ვახუშტის ცნობით, მსახურთუხუცესი მონაწილეობდა სასახლის კარზე ტაძრეულად შეწყალების ცერემონიალში - შეწყალებული პირისათვის მას უნდა შეერტყა [[ხმალი]].</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მსახურთუხუცეს მოლარეთუხუცესთან ერთად მონაწილეობას იღებდა მეფის შეკაზმვაში - მისი საპატიო მოვალეობა იყო მეფისათვის ტაშტის დაჭერა და მისი შემოსვა; ვაზირობის დროს მსახურთუხუცესი მეჭურჭლეთუხუცესის გვერდით იჯდა, პურობაზე კი - [[საწოლის მწიგნობარი|საწოლის მწიგნობარის]] გვერდით. საკუთრივ მისი მომსახურება [[მუქიფი|მუქიფს]]&#160; ევალებოდა. ვახუშტის ცნობით, მსახურთუხუცესი მონაწილეობდა სასახლის კარზე ტაძრეულად შეწყალების ცერემონიალში - შეწყალებული პირისათვის მას უნდა შეერტყა [[ხმალი]].</div></td></tr> </table>

Labashidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=23978&oldid=prev 2017-06-20T08:21:59Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:21, 20 ივნისი 2017-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მსახურთუხუცესი''' - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებულებათა - საწოლის (მეფის კაბინეტი) და სალაროს, სასახლის ხელშინაურ მსახურთა, ნაწილობრივ მეფის დომენის სამეურნეო საქმეთა მმართველი. სამხედრო სფეროში მსახურთუხუცესს, როგორც სამეფო დომენის ციხე-ქალაქთა უფროსს, დაკისრებული ჰქონდა დომენის ლაშქრისა და „ტაძრეული სპის“ სარდლობა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მსახურთუხუცესი''' - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებულებათა - <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეფის საწოლი|</ins>საწოლის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(მეფის კაბინეტი) და სალაროს, სასახლის ხელშინაურ მსახურთა, ნაწილობრივ მეფის დომენის სამეურნეო საქმეთა მმართველი. სამხედრო სფეროში მსახურთუხუცესს, როგორც სამეფო დომენის ციხე-ქალაქთა უფროსს, დაკისრებული ჰქონდა დომენის ლაშქრისა და „ტაძრეული სპის“ სარდლობა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საისტორიო წყაროებში მსახურთუხუცესის სახელო XII საუკუნის დამლევიდან მოიხსენიება. სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის აღზევება თამარის მეფობის დროს დაიწყო, ხოლო რუსუდანის დროს იგი სავაზიროში იქნა შეყვანილი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საისტორიო წყაროებში მსახურთუხუცესის სახელო XII საუკუნის დამლევიდან მოიხსენიება. სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის აღზევება თამარის მეფობის დროს დაიწყო, ხოლო რუსუდანის დროს იგი სავაზიროში იქნა შეყვანილი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>„ხელმწიფის კარის გარიგების“ თანახმად, მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა: მეფის საწოლი (კაბინეტი), რომლის უშუალო გამგე [[მესაწოლეთუხუცესი]] იყო, მეფის სალარო, რომლის სათავეშიც [[მოლარეთუხუცესი]]&#160; იდგა და მეფის საფარეშოები, რომლებსაც ფარეშთუხუცესი განაგებდა. საკუთრივ სასახლისა და დომენის მართვა, სავარაუდოდ, მსახურთუხუცესს არ მოეთხოვებოდა, რადგან იგი [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]]&#160; მოვალეობაში შედიოდა. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელს ექვემდებარებოდა <del class="diffchange diffchange-inline">მსახურთუხუცესi </del>მის [[ვაზირი|ვაზირის]] რანგში აყვანამდე. სავაზიროში შეყვანის შემდგომ მსახურთუხუცესს [[მეჭურჭლეთუხუცესი|მეჭურჭლეთუხუცესის]] სწორი პატივი ჰქონდა და მასთან ერთად ორთა „საბატიო დარბაისელთა“ შემადგენლობაში შედიოდა; დარბაზობისას მისი „წვევა“ მესაწოლეთუხუცესს ევალებოდა; მეფედ კურთხევისას იგი დედოფლის, კათალიკოსისა და ჭყონდიდლის შემდგომ, სავაზიროს წევრთაგან რიგით უკანასკნელი სცემდა თაყვანს მეფეს. მსახურთუხუცესის სამოხელო ნიშანი იყო მეფისაგან ბოძებული „თვალედი“ (თვლიანი) ბეჭედი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>„ხელმწიფის კარის გარიგების“ თანახმად, მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა: მეფის საწოლი (კაბინეტი), რომლის უშუალო გამგე [[მესაწოლეთუხუცესი]] იყო, მეფის სალარო, რომლის სათავეშიც [[მოლარეთუხუცესი]]&#160; იდგა და მეფის საფარეშოები, რომლებსაც <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფარეშთუხუცესი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>განაგებდა. საკუთრივ სასახლისა და დომენის მართვა, სავარაუდოდ, მსახურთუხუცესს არ მოეთხოვებოდა, რადგან იგი [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]]&#160; მოვალეობაში შედიოდა. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელს ექვემდებარებოდა <ins class="diffchange diffchange-inline">მსახურთუხუცესი </ins>მის [[ვაზირი|ვაზირის]] რანგში აყვანამდე. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სავაზირო|</ins>სავაზიროში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შეყვანის შემდგომ მსახურთუხუცესს [[მეჭურჭლეთუხუცესი|მეჭურჭლეთუხუცესის]] სწორი პატივი ჰქონდა და მასთან ერთად ორთა „საბატიო დარბაისელთა“ შემადგენლობაში შედიოდა; დარბაზობისას მისი „წვევა“ მესაწოლეთუხუცესს ევალებოდა; მეფედ კურთხევისას იგი დედოფლის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კათოლიკოსი|</ins>კათალიკოსისა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და ჭყონდიდლის შემდგომ, სავაზიროს წევრთაგან რიგით უკანასკნელი სცემდა თაყვანს მეფეს. მსახურთუხუცესის სამოხელო ნიშანი იყო მეფისაგან ბოძებული „თვალედი“ (თვლიანი) <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბეჭედი <ins class="diffchange diffchange-inline">(სამკაული)|ბეჭედი]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მსახურთუხუცეს მოლარეთუხუცესთან ერთად მონაწილეობას იღებდა მეფის შეკაზმვაში - მისი საპატიო მოვალეობა იყო მეფისათვის ტაშტის დაჭერა და მისი შემოსვა; ვაზირობის დროს მსახურთუხუცესი მეჭურჭლეთუხუცესის გვერდით იჯდა, პურობაზე კი - საწოლის მწიგნობარის გვერდით. საკუთრივ მისი მომსახურება [[მუქიფი|მუქიფს]]&#160; ევალებოდა. ვახუშტის ცნობით, მსახურთუხუცესი მონაწილეობდა სასახლის კარზე ტაძრეულად შეწყალების ცერემონიალში - შეწყალებული პირისათვის მას უნდა შეერტყა [[ხმალი]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მსახურთუხუცეს მოლარეთუხუცესთან ერთად მონაწილეობას იღებდა მეფის შეკაზმვაში - მისი საპატიო მოვალეობა იყო მეფისათვის ტაშტის დაჭერა და მისი შემოსვა; ვაზირობის დროს მსახურთუხუცესი მეჭურჭლეთუხუცესის გვერდით იჯდა, პურობაზე კი - <ins class="diffchange diffchange-inline">[[საწოლის მწიგნობარი|</ins>საწოლის მწიგნობარის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გვერდით. საკუთრივ მისი მომსახურება [[მუქიფი|მუქიფს]]&#160; ევალებოდა. ვახუშტის ცნობით, მსახურთუხუცესი მონაწილეობდა სასახლის კარზე ტაძრეულად შეწყალების ცერემონიალში - შეწყალებული პირისათვის მას უნდა შეერტყა [[ხმალი]].</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო|საქართველოს]] ერთიანი ფეოდალური მონარქიის რღვევის პროცესში ცალკეულ სამეფო-სამთავროში საკუთარი ხელისუფლებისა და მმართველობის აპარატი შეიქმნა. თუ რა ცვლილებები განიცადა ან რა ფუნქციები ჰქონდა მსახურთუხუცესს ადგილობრივ სამოხელეო სისტემაში, ისტორიული წყაროებით ნაკლებადაა ცნობილი, რადგან მათში მხოლოდ ამ სახელოების მფლობელ პირთა ვინაობაა დასახელებული (მაგ. საფარის სამრეკლოს წმ. მარინეს ეგვტერის ფრესკული წარწერიდან ცნობილი ხდება საათაბაგოში მანდატურთუხუცეს [[ბექა (I) ჯაყელი|ბექა (I)-ის]] (1285-1308) მსახურთუხუცესის ლასურ ლასურიძის ვინაობა და სხვ.). ვახუშტის თანახმად, გვიან შუა საუკუნეებში ძველი მსახურთუხუცესის ფუნქციები [[ყორჩიბაში|ყორჩიბაშს]]&#160; შეუთავსებია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო|საქართველოს]] ერთიანი ფეოდალური მონარქიის რღვევის პროცესში ცალკეულ სამეფო-სამთავროში საკუთარი ხელისუფლებისა და მმართველობის აპარატი შეიქმნა. თუ რა ცვლილებები განიცადა ან რა ფუნქციები ჰქონდა მსახურთუხუცესს ადგილობრივ სამოხელეო სისტემაში, ისტორიული წყაროებით ნაკლებადაა ცნობილი, რადგან მათში მხოლოდ ამ სახელოების მფლობელ პირთა ვინაობაა დასახელებული (მაგ. საფარის სამრეკლოს წმ. მარინეს ეგვტერის ფრესკული წარწერიდან ცნობილი ხდება საათაბაგოში მანდატურთუხუცეს [[ბექა (I) ჯაყელი|ბექა (I)-ის]] (1285-1308) მსახურთუხუცესის ლასურ ლასურიძის ვინაობა და სხვ.). ვახუშტის თანახმად, გვიან შუა საუკუნეებში ძველი მსახურთუხუცესის ფუნქციები [[ყორჩიბაში|ყორჩიბაშს]]&#160; შეუთავსებია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=23506&oldid=prev 2017-06-19T06:56:17Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">06:56, 19 ივნისი 2017-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2017</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2017</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: <del class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს </del>ცენტრალური და ადგილობრივი <del class="diffchange diffchange-inline">მმართველოს </del>მოხელეები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ცენტრალური და ადგილობრივი <ins class="diffchange diffchange-inline">მმართველობის </ins>მოხელეები <ins class="diffchange diffchange-inline">ძველ საქართველოში</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: თანამდებობები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:თანამდებობები <ins class="diffchange diffchange-inline">ძველ საქართველოში</ins>]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=22927&oldid=prev 2017-06-15T05:49:16Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">დასავლეთ საქართველოს სამეფოს მსახურთუხუცესები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">05:49, 15 ივნისი 2017-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XIII ს-ის ბოლო მესამედი [[არიშიანი ვარდანისძე]] - [[ვარდან (I)|ვარდან სვანთა ერისთავის]] ძე, მსახურთუხუცესი და [[სვანთა ერისთავი]] 1270-იანი წწ-დან XIII ს-ის მიწურულამდე. ამ თანამდებობის მფლობელად იხსენიება იგი 1273-1305 წწ-ით დათრიღებულ ჯვრის მონასტრის [[აღაპი|აღაპში]]. მას „სპარსთაგან“ დაკავებული ჯვრის მონასტრისათვის მიუცია ათას ხუთასი თეთრი იმ დროს, როცა მონასტრის ძმები მეტოქში იყვნენ გადასულნი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XIII ს-ის ბოლო მესამედი [[არიშიანი ვარდანისძე]] - [[ვარდან (I)|ვარდან სვანთა ერისთავის]] ძე, მსახურთუხუცესი და [[სვანთა ერისთავი]] 1270-იანი წწ-დან XIII ს-ის მიწურულამდე. ამ თანამდებობის მფლობელად იხსენიება იგი 1273-1305 წწ-ით დათრიღებულ ჯვრის მონასტრის [[აღაპი|აღაპში]]. მას „სპარსთაგან“ დაკავებული ჯვრის მონასტრისათვის მიუცია ათას ხუთასი თეთრი იმ დროს, როცა მონასტრის ძმები მეტოქში იყვნენ გადასულნი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[სვიმიონ გურიელი|სვიმიონ [ვარდანისძე], გურიელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[სვიმიონ გურიელი|სვიმიონ [ვარდანისძე], გურიელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყაროები და ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=22926&oldid=prev 2017-06-15T05:49:02Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მსახურთუხუცესები XII-XIV სს</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">05:49, 15 ივნისი 2017-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====მსახურთუხუცესები XII-XIV სს====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====მსახურთუხუცესები XII-XIV სს====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[აფრიდონ კლდეკარის ერისთავი|აფრიდონი]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[აფრიდონ კლდეკარის ერისთავი|აფრიდონი]] &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვარდან დადიანი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[ვარდან დადიანი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მხარგრძელი ივანე|ივანე (I) მხარგძელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[მხარგრძელი ივანე|ივანე (I) მხარგძელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვარამ გაგელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[ვარამ გაგელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მანაველ ვაჩნასძე]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[მანაველ ვაჩნასძე]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[გრიგოლ სურამელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[გრიგოლ სურამელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ბეგა სურამელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[ბეგა სურამელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ამადა სურამელი|ამადა/ჰამადა სურამელი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[ამადა სურამელი|ამადა/ჰამადა სურამელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====დასავლეთ საქართველოს სამეფოს მსახურთუხუცესები====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====დასავლეთ საქართველოს სამეფოს მსახურთუხუცესები====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98&diff=22925&oldid=prev 2017-06-15T05:48:38Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;მსახურთუხუცესი&#039;&#039;&#039; - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებუ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''მსახურთუხუცესი''' - სასახლის „მინისტრი“, სასახლის დაწესებულებათა - საწოლის (მეფის კაბინეტი) და სალაროს, სასახლის ხელშინაურ მსახურთა, ნაწილობრივ მეფის დომენის სამეურნეო საქმეთა მმართველი. სამხედრო სფეროში მსახურთუხუცესს, როგორც სამეფო დომენის ციხე-ქალაქთა უფროსს, დაკისრებული ჰქონდა დომენის ლაშქრისა და „ტაძრეული სპის“ სარდლობა. <br /> <br /> საისტორიო წყაროებში მსახურთუხუცესის სახელო XII საუკუნის დამლევიდან მოიხსენიება. სამეფო კარზე მსახურთუხუცესის აღზევება თამარის მეფობის დროს დაიწყო, ხოლო რუსუდანის დროს იგი სავაზიროში იქნა შეყვანილი. <br /> <br /> „ხელმწიფის კარის გარიგების“ თანახმად, მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა: მეფის საწოლი (კაბინეტი), რომლის უშუალო გამგე [[მესაწოლეთუხუცესი]] იყო, მეფის სალარო, რომლის სათავეშიც [[მოლარეთუხუცესი]] იდგა და მეფის საფარეშოები, რომლებსაც ფარეშთუხუცესი განაგებდა. საკუთრივ სასახლისა და დომენის მართვა, სავარაუდოდ, მსახურთუხუცესს არ მოეთხოვებოდა, რადგან იგი [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]] მოვალეობაში შედიოდა. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელს ექვემდებარებოდა მსახურთუხუცესi მის [[ვაზირი|ვაზირის]] რანგში აყვანამდე. სავაზიროში შეყვანის შემდგომ მსახურთუხუცესს [[მეჭურჭლეთუხუცესი|მეჭურჭლეთუხუცესის]] სწორი პატივი ჰქონდა და მასთან ერთად ორთა „საბატიო დარბაისელთა“ შემადგენლობაში შედიოდა; დარბაზობისას მისი „წვევა“ მესაწოლეთუხუცესს ევალებოდა; მეფედ კურთხევისას იგი დედოფლის, კათალიკოსისა და ჭყონდიდლის შემდგომ, სავაზიროს წევრთაგან რიგით უკანასკნელი სცემდა თაყვანს მეფეს. მსახურთუხუცესის სამოხელო ნიშანი იყო მეფისაგან ბოძებული „თვალედი“ (თვლიანი) ბეჭედი.<br /> <br /> მსახურთუხუცეს მოლარეთუხუცესთან ერთად მონაწილეობას იღებდა მეფის შეკაზმვაში - მისი საპატიო მოვალეობა იყო მეფისათვის ტაშტის დაჭერა და მისი შემოსვა; ვაზირობის დროს მსახურთუხუცესი მეჭურჭლეთუხუცესის გვერდით იჯდა, პურობაზე კი - საწოლის მწიგნობარის გვერდით. საკუთრივ მისი მომსახურება [[მუქიფი|მუქიფს]] ევალებოდა. ვახუშტის ცნობით, მსახურთუხუცესი მონაწილეობდა სასახლის კარზე ტაძრეულად შეწყალების ცერემონიალში - შეწყალებული პირისათვის მას უნდა შეერტყა [[ხმალი]].<br /> <br /> [[საქართველო|საქართველოს]] ერთიანი ფეოდალური მონარქიის რღვევის პროცესში ცალკეულ სამეფო-სამთავროში საკუთარი ხელისუფლებისა და მმართველობის აპარატი შეიქმნა. თუ რა ცვლილებები განიცადა ან რა ფუნქციები ჰქონდა მსახურთუხუცესს ადგილობრივ სამოხელეო სისტემაში, ისტორიული წყაროებით ნაკლებადაა ცნობილი, რადგან მათში მხოლოდ ამ სახელოების მფლობელ პირთა ვინაობაა დასახელებული (მაგ. საფარის სამრეკლოს წმ. მარინეს ეგვტერის ფრესკული წარწერიდან ცნობილი ხდება საათაბაგოში მანდატურთუხუცეს [[ბექა (I) ჯაყელი|ბექა (I)-ის]] (1285-1308) მსახურთუხუცესის ლასურ ლასურიძის ვინაობა და სხვ.). ვახუშტის თანახმად, გვიან შუა საუკუნეებში ძველი მსახურთუხუცესის ფუნქციები [[ყორჩიბაში|ყორჩიბაშს]] შეუთავსებია.<br /> <br /> <br /> ====მსახურთუხუცესები XII-XIV სს====<br /> [[აფრიდონ კლდეკარის ერისთავი|აფრიდონი]] <br /> [[ვარდან დადიანი]]<br /> [[მხარგრძელი ივანე|ივანე (I) მხარგძელი]]<br /> [[ვარამ გაგელი]]<br /> [[მანაველ ვაჩნასძე]]<br /> [[გრიგოლ სურამელი]]<br /> [[ბეგა სურამელი]]<br /> [[ამადა სურამელი|ამადა/ჰამადა სურამელი]]<br /> <br /> ====დასავლეთ საქართველოს სამეფოს მსახურთუხუცესები====<br /> XIII ს-ის ბოლო მესამედი [[არიშიანი ვარდანისძე]] - [[ვარდან (I)|ვარდან სვანთა ერისთავის]] ძე, მსახურთუხუცესი და [[სვანთა ერისთავი]] 1270-იანი წწ-დან XIII ს-ის მიწურულამდე. ამ თანამდებობის მფლობელად იხსენიება იგი 1273-1305 წწ-ით დათრიღებულ ჯვრის მონასტრის [[აღაპი|აღაპში]]. მას „სპარსთაგან“ დაკავებული ჯვრის მონასტრისათვის მიუცია ათას ხუთასი თეთრი იმ დროს, როცა მონასტრის ძმები მეტოქში იყვნენ გადასულნი.<br /> <br /> [[სვიმიონ გურიელი|სვიმიონ [ვარდანისძე], გურიელი]]<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყაროები და ლიტერატურა==<br /> ხელმწიფის კარის გარიგება 1965: 83-84, 91, 93-96; წესი და განგება მეფეთ კურთხევისა 1965: 53; ვახუშტი 1973: 32; ჯავახიშვილი 1982: 314-319; ჩხატარაიშვილი 1979: 58; ანთელავა 1983: 142-143; ბერიძე 1955: 56-57.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში. [ენციკლოპედიური ლექსიკონი]. – კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი. – თბილისი<br /> 2017<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველოს მოხელეები]]<br /> [[კატეგორია: თანამდებობები]]</div>

Tkenchoshvili