მწიგნობრობა - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili: /* საწერი მასალა */

2024-09-21T12:59:26Z

‎საწერი მასალა

Tkenchoshvili: /* საწერი მასალა */

2023-12-26T20:04:17Z

‎საწერი მასალა

Tkenchoshvili: /* საწერი მასალა */

2023-12-26T20:03:13Z

‎საწერი მასალა

Tkenchoshvili: /* საწერი მასალა */

2022-07-15T12:10:23Z

‎საწერი მასალა

Tkenchoshvili: /* საწერი მასალა */

2022-04-08T18:51:12Z

‎საწერი მასალა

Tkenchoshvili 07:22, 20 ნოემბერი 2019-ზე

2019-11-20T07:22:27Z

Tkenchoshvili 07:19, 20 ნოემბერი 2019-ზე

2019-11-20T07:19:28Z

Tkenchoshvili 10:39, 30 აპრილი 2018-ზე

2018-04-30T10:39:30Z

Tkenchoshvili 13:47, 4 აპრილი 2018-ზე

2018-04-04T13:47:45Z

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „სამწიგნობრო ხელოვნება“ გადაიტანა გვერდზე „მწიგნობრობა“

2018-04-04T13:46:55Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „სამწიგნობრო ხელოვნება“ გადაიტანა გვერდზე „მწიგნობრობა“

@@ ხაზი 16: / ხაზი 16: @@
 საქართველოში ძველად ყველა სხვა საწერ მასალაზე უფრო ტყავი ყოფილა მიღებული.
-ბერძენთა ისტორიკოსი ტყავს „დიფთერა“-ს უწოდებს. რომაელებიც ამავე მნიშვნელობის სიტყვას „მემბრანას“ ხმარობდენ ტერმინად.მხოლოდ შემდეგში შემოდის გამონათქვამი „პერგამენონ“ ასეთი სახელი ამ საწერ ტყავს ქ. პერგამონისაგან მიენიჭა, რათგან აქ, როგორც ეტყობა, ამ მასალის დამზადება წარმატებული ყოფილა და პერგამონს ეს თავისი ნაწარმოები სხვა ქალაქებშიც გაქონდა. მემბრანას ტყავს საწერ მასალად ციცერონი იხსენიებს.
+ბერძენთა ისტორიკოსი ტყავს „დიფთერა“-ს უწოდებს. რომაელებიც ამავე მნიშვნელობის სიტყვას „მემბრანას“ ხმარობდენ ტერმინად.მხოლოდ შემდეგში შემოდის გამონათქვამი „პერგამენონ“ ასეთი სახელი ამ საწერ ტყავს ქ. პერგამონისაგან მიენიჭა, რათგან აქ, როგორც ეტყობა, ამ მასალის დამზადება წარმატებული ყოფილა და პერგამონს ეს თავისი ნაწარმოები სხვა ქალაქებშიც გაქონდა. მემბრანას ტყავს საწერ მასალად [[ციცერონი]] იხსენიებს.
 ბერძნული დიფთერა და პერგამენონისა და ლათინური მემბრანა და პერგამენას შესატყვისად საწერ მასალად დამუშავებულ ტყავს „[[ეტრატი]]“ ეწოდებოდა. ტერმინი „ეტრატი“-ს სადაურობა ჯერ გამოსარკვევია.

@@ ხაზი 10: / ხაზი 10: @@
 ბატონიშვილს ვახუშტს აღნიშნული აქვს, რომ [[საქართველო|საქართველოს]] „მეფეთა სახელნი... ზედაწერილ არიან ქუათა, ხატთა და ჯუართა ზედა“-ო.
-პაპჳრუსის შესატყვის ტერმინად, როგორც ეს დაბადების ქართული  თარგმანითგანა ჩანს,  „ჭილი“ უნდა ყოფილიყო. საბა ორბელიანის ცნობით ჭილი სხვადასხვანაირი იყო. „ჭილიცა სამ-ოთხ გვარი არის: შოლდო არს დაბალი და ღერო მრგვალი ჭილი, ვივილოსი არს მაღალი და მრგვალი ჭილი, ჩალამგელა არის ფოთელ-ბრტყელი და სხუაგუარნიცა არიან“-ო. მისივე სიტყვით ჭილო იყო „ნიორთა და მისთანათა ერთი შენაძრობი“ ძირთაგანი, ე.ი. თავის ერთს ჩამოცლილ ფურცელს ეწოდებოდა, აქეთგანვეა ჭილობი-ც ნაწარმოები.
+პაპჳრუსის შესატყვის ტერმინად, როგორც ეს დაბადების ქართული  თარგმანითგანა ჩანს,  „[[ჭილი]]“ უნდა ყოფილიყო. საბა ორბელიანის ცნობით ჭილი სხვადასხვანაირი იყო. „ჭილიცა სამ-ოთხ გვარი არის: შოლდო არს დაბალი და ღერო მრგვალი ჭილი, ვივილოსი არს მაღალი და მრგვალი ჭილი, ჩალამგელა არის ფოთელ-ბრტყელი და სხუაგუარნიცა არიან“-ო. მისივე სიტყვით ჭილო იყო „ნიორთა და მისთანათა ერთი შენაძრობი“ ძირთაგანი, ე.ი. თავის ერთს ჩამოცლილ ფურცელს ეწოდებოდა, აქეთგანვეა ჭილობი-ც ნაწარმოები.
 იყო თუ არა მიღებული თვით საქართველოში ჭილი საწერ მასალად, ჯერ გამორკვეული არ არის.

@@ ხაზი 18: / ხაზი 18: @@
 ბერძენთა ისტორიკოსი ტყავს „დიფთერა“-ს უწოდებს. რომაელებიც ამავე მნიშვნელობის სიტყვას „მემბრანას“ ხმარობდენ ტერმინად.მხოლოდ შემდეგში შემოდის გამონათქვამი „პერგამენონ“ ასეთი სახელი ამ საწერ ტყავს ქ. პერგამონისაგან მიენიჭა, რათგან აქ, როგორც ეტყობა, ამ მასალის დამზადება წარმატებული ყოფილა და პერგამონს ეს თავისი ნაწარმოები სხვა ქალაქებშიც გაქონდა. მემბრანას ტყავს საწერ მასალად ციცერონი იხსენიებს.
-ბერძნული დიფთერა და პერგამენონისა და ლათინური მემბრანა და პერგამენას შესატყვისად საწერ მასალად დამუშავებულ ტყავს „ეტრატი“ ეწოდებოდა. ტერმინი „ეტრატი“-ს სადაურობა ჯერ გამოსარკვევია.
+ბერძნული დიფთერა და პერგამენონისა და ლათინური მემბრანა და პერგამენას შესატყვისად საწერ მასალად დამუშავებულ ტყავს „[[ეტრატი]]“ ეწოდებოდა. ტერმინი „ეტრატი“-ს სადაურობა ჯერ გამოსარკვევია.
 საბა ორბელიანს ეტრატი განუმარტავს როგოც „ქაღალდი ტყავისა“.
-ეტრატსაც შემდეგში თავისი მეტოქე და მტერი გაუჩნდა. ამგვარ მეტოქედ სამწიგნობრო ხელოვნებაში ქაღალდი გამოვიდა.
+ეტრატსაც შემდეგში თავისი მეტოქე და მტერი გაუჩნდა. ამგვარ მეტოქედ სამწიგნობრო ხელოვნებაში [[ქაღალდი]] გამოვიდა.
 უძველესი ქაღალდზე ნაწერი არაბული ხელთნაწერი, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია, 870 წ. არის დაწერილი.

@@ ხაზი 4: / ხაზი 4: @@
 ====საწერი მასალა====
-მწერლობის ძეგლებისათვის სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მასალა იხმარებოდა ხოლმე: ჯერ ქვა, ლითონი, ძვალი და საზოგადოდ მაგარი, შედარებით მძიმე და ხშირად ძნელად შესაძრავი ნივთიერება იყო მიღებული, შემდეგ თხელი და მსუბუქი მასალა შემოვიდა.
+მწერლობის ძეგლებისათვის სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მასალა იხმარებოდა ხოლმე: ჯერ ქვა, [[ლითონი]], ძვალი და საზოგადოდ მაგარი, შედარებით მძიმე და ხშირად ძნელად შესაძრავი ნივთიერება იყო მიღებული, შემდეგ თხელი და მსუბუქი მასალა შემოვიდა.
 ქვაზე და სხვა მაგარ  ნივთიერებაზე გამოყვანილ სიტყვასა თუ აზრს, რასაც ეხლა წარწერა ეწოდება, ძველ დროს „ზედაწერილი“ ერქვა.

@@ ხაზი 28: / ხაზი 28: @@
 ქაღალდის გაკეთების ტეხნიკა არაბებმა შეიმუშავეს, და ევროპელებმა აღმოსავლეთისა და არაბებისაგან შეითვისეს... მაგრამ მონღოლთა გამანადგურებელი შემოსევისა და ბატონობის წყალობით აღმოსავლეთი კულტურული დაქვეითების გზას დაადგა. და XV ს-გან მოყოლებული ქაღალდის წარმოება აღმოსავლეთში შეფერხდა და ახლა უკვე ქაღალდი დასავლეთ ევროპიდან შეაქვთ აღმოსავლეთში.
-როდის შემოდის პირველად  ქართულ მწერლობაში ტერმინი „ქაღალდი“ ჯერ კიდევ გამოსარკვევია. ჯერჯერობით შემიძლიან მხოლოდ შოთა რუსთაველის „ვეფხის ტყაოსანი“  დავასახელო პირველ ძეგლად, სადაც ეს სიტყვა ნახმარია
+როდის შემოდის პირველად  ქართულ მწერლობაში ტერმინი „ქაღალდი“ ჯერ კიდევ გამოსარკვევია. ჯერჯერობით შემიძლიან მხოლოდ [[შოთა რუსთაველი]]ს „ვეფხისტყაოსანი“  დავასახელო პირველ ძეგლად, სადაც ეს სიტყვა ნახმარია
 :::„ჰე ჩემო, ესე უსტარი არს ჩემგან მონაღვაწები,

←წინა ვერსია		07:22, 20 ნოემბერი 2019-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''სამწიგნობრო ხელოვნება''' - მწერლობას, წერა-კითხვას და მწერლობითს განათლებას ძველ საქართველოში „მწიგნობრობა“ ეწოდებოდა.	+	'''სამწიგნობრო ხელოვნება''' - მწერლობას, წერა-კითხვას და მწერლობითს განათლებას ძველ [[საქართველო\|საქართველოში]] „მწიგნობრობა“ ეწოდებოდა.

	სამწიგნობრო ხელოვნებას თავისი დიდი და საგულისხმო თავგადასავალი აქვს, რომლის ცოდნა აუცილებელია ადამიანის სულიერი კულტურის ყოველი მკვლევარისათვის და განათლებულ მკითხველსაც მისი ცოდნა კაცობრიობის წარმატების ერთ თვალსაჩინო და უმნიშვნელოვანეს გამოხატულებას გადაუშლის თვალწინ. სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან პირობებს. რათგან ყოველი სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან პირობებს.		სამწიგნობრო ხელოვნებას თავისი დიდი და საგულისხმო თავგადასავალი აქვს, რომლის ცოდნა აუცილებელია ადამიანის სულიერი კულტურის ყოველი მკვლევარისათვის და განათლებულ მკითხველსაც მისი ცოდნა კაცობრიობის წარმატების ერთ თვალსაჩინო და უმნიშვნელოვანეს გამოხატულებას გადაუშლის თვალწინ. სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან პირობებს. რათგან ყოველი სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან პირობებს.

@@ ხაზი 66: / ხაზი 66: @@
 სათითაო გადამწერელთ გარდა ჯგუფობრივი გადამწერლობაც იცოდნენ. ქართლველ ხელთნაწერებში მრავალი ცნობები მოიპოვება ერთი ხელთნაწერის ორი და სამი პირისაგან გადაწერილობის შესახებ... დაოშკ-ათონის 978 წ. დაბადების ანდერძში ნათქვამია: დაიწერა ესე წიგნი ჴელითა სამთა მწერალთა[ჲთა]- მიქაელისათა, გიორგისათა და სტეფანესითა“-ო...
-ცხადია, რომ ერთი ამ რამდენიმე გადამწერთაგანი გადაწერის ხელმძღვანელი და უფროსი უნდა ყოფილიყო. მხოლოდ XIII ს. პირველი ნახევრის ერთ წიგნში გვხვდება ამ საგულისხმო საკითხის შესახები საყურადღებო ცნობა. ციხის გულანში სახელდობრ ნათქვამია: „მე ცოდვილმან მღვდელმან საბაჲ ჴელვყავ პატიონისა გულანისა ამის აღწერა ბრძანებითა პატიოსნის ნაკაშიძის ბეჟანისათა... ესე პატიოსანი სრული გულანი  ჩემის ცოდვილი ხელით დამიწერის... ამის წერაშიდ  ჯუმათის  გულანი გავაკეთე მე და ჩემმა თაბუნმა“-ო. „თაბუნი“ და „ასნაფი“ ერთი და იგივე სიტყვაა და მე-XVII-XVIII ს.ს-ში ამქრის მნიშვნელობით იხმარებოდა. აქეთგან ცხადი ხდება, რომ გადამწერთა ამხანაგობას „თაბუნი“ ჰრქმევია.
+ცხადია, რომ ერთი ამ რამდენიმე გადამწერთაგანი გადაწერის ხელმძღვანელი და უფროსი უნდა ყოფილიყო. მხოლოდ XIII ს. პირველი ნახევრის ერთ წიგნში გვხვდება ამ საგულისხმო საკითხის შესახები საყურადღებო ცნობა. ციხის გულანში სახელდობრ ნათქვამია: „მე ცოდვილმან [[მღვდელი|მღვდელმან]] საბაჲ ჴელვყავ პატიონისა გულანისა ამის აღწერა ბრძანებითა პატიოსნის ნაკაშიძის ბეჟანისათა... ესე პატიოსანი სრული გულანი  ჩემის ცოდვილი ხელით დამიწერის... ამის წერაშიდ  ჯუმათის  გულანი გავაკეთე მე და ჩემმა თაბუნმა“-ო. „თაბუნი“ და „ასნაფი“ ერთი და იგივე სიტყვაა და მე-XVII-XVIII ს.ს-ში ამქრის მნიშვნელობით იხმარებოდა. აქეთგან ცხადი ხდება, რომ გადამწერთა ამხანაგობას „თაბუნი“ ჰრქმევია.
-===='წიგნის შემზადება====
+==== წიგნის შემზადება====
 წიგნი რომ წასაკითხავად სახმარებელი გამხდარიყო, ამისათვის დიდი მუშაობა, „მუშაკობაჲ“ იყო საჭირო. მთელ ამ წიგნის შესაქმნელად საჭირო მუშაობას „წიგნისა შემზადებაჲ“ ეწოდებოდა.

@@ ხაზი 55: / ხაზი 55: @@
 ხოლო ვინც ხელითა სწერდა, მას „დამწერელი“, „მწერალი“ და „მწიგნობარი“ ეწოდებოდა.
-არასათანადო წერის, ან დამწერლისაგან თავმდაბლობით თავის ნაშრომის დასახასიათებლად და  აღსანიშნავად ტერმინად „ჩხრეკაჲ და „დაჩხრეკაჲ“-ც იხმარებოდა... თვით დამწერელიც ასეთ შემთხვევებში თავის თავს „მჩხრეკელი“-ს ან მჩხრეკალი-ს სახელს უწოდებდა: „ლოცვა ყავთ... ისაკისათჳს გლახაკისა მჩხრეკელისა“ (1030 წ. ხელთნ.)
+არასათანადო წერის, ან დამწერლისაგან თავმდაბლობით თავის ნაშრომის დასახასიათებლად და  აღსანიშნავად ტერმინად „ჩხრეკაჲ და „დაჩხრეკაჲ“-ც იხმარებოდა... თვით დამწერელიც ასეთ შემთხვევებში თავის თავს „მჩხრეკელი“-ს ან მჩხრეკალი-ს სახელს უწოდებდა: „ლოცვა ყავთ... ისაკისათჳს [[გლახაკი|გლახაკისა]] მჩხრეკელისა“ (1030 წ. ხელთნ.)
 „ჩხრეკა“ ქექვას ნიშნავს ეხლა, მაგრამ ამ ზმნის თავდაპირველი მნიშვნელობა  თანამედროვე მეგრულს უკეთესად აქვს დაცული, რათგან „ჩხრიკა“ მეგრულად თხრას, გათხრას ეწოდებოდა, ამიტომ საფიქრებელი ხდება, რომ „ჩხრეკა“ წერითი ხელოვნების ძველი, წარწერათა გამოყვანის აღსანიშნავად განკუთვნილი ტერმინი უნდა იყოს...

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ტერმინები და ცნობები ძველი ქართული და სხვა ერთა სამწიგნობრო ხელოვნების შესახებ'''
+'''სამწიგნობრო ხელოვნება''' - მწერლობას, წერა-კითხვას და მწერლობითს განათლებას ძველ საქართველოში „მწიგნობრობა“ ეწოდებოდა.
-−
 მწერლობას, წერა-კითხვას და მწერლობითს განათლებას ძველ საქართველოში „მწიგნობრობა“ ეწოდებოდა.
 სამწიგნობრო ხელოვნებას თავისი დიდი და საგულისხმო თავგადასავალი აქვს, რომლის ცოდნა აუცილებელია ადამიანის სულიერი კულტურის ყოველი მკვლევარისათვის და განათლებულ მკითხველსაც მისი ცოდნა კაცობრიობის წარმატების ერთ თვალსაჩინო და უმნიშვნელოვანეს გამოხატულებას გადაუშლის თვალწინ. სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან პირობებს. რათგან ყოველი სამწერლობო ხელოვნების ისტორიის განხილვის დროს, უნდა სამი მთავარი საკითხი იყოს განხილული: პირველი საწერ მასალას ეხება, მეორე საწერ იარაღებს, მესამე კიდევ თვით წერის ტეხნიკის გარეგან  პირობებს.