https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90_%28%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%29ნიკორწმინდა (ტაძარი) - რედაქტირების ისტორია2026-05-05T23:27:29Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90_(%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98)&diff=164134&oldid=prevTkenchoshvili 11:31, 31 აგვისტო 2022-ზე2022-08-31T11:31:37Z<p></p>
<a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90_(%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98)&diff=164134&oldid=164127">ცვლილებების ჩვენება</a>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90_(%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98)&diff=164127&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: ნიკორწმინდა '''ნიკორწმინდა''' − (ინგლ. Nikortsminda C...2022-08-31T11:11:07Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Nikorwminda.JPG" title="ფაილი:Nikorwminda.JPG">ნიკორწმინდა</a> '''ნიკორწმინდა''' − (ინგლ. Nikortsminda C...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Nikorwminda.JPG|thumb|250პქ|ნიკორწმინდა]]<br />
'''ნიკორწმინდა''' − (ინგლ. Nikortsminda Cathedral) – ქართული ეროვნული [[ხუროთმოძღვრება|ხუროთმოძღვრების]] შედევრი, წმინდა ნიკოლოზის სახელობის გუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს [[რაჭა|რაჭის]] მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნიკორწმინდაში. დასავლეთის შესასვლელი კარის წარწერის თანახმად, აშენებულია XI საუკუნის დასაწყისში, 1010-1014 წლებში, ერთიანი ფეოდალური საქართველოს პირველი მეფის [[ბაგრატ III (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ III]]-ის ბრძანებით [[რაჭის საერისთავო]]ს შექმნის აღსანიშნავად, რომელიც შემდეგ ამ საერისთავოს კულტურულ ცენტრად იქცა.<br />
<br />
სახელი „ნიკორწმინდა” დაკავშირებულია წმინდა ნიკოლოზის სახელთან. XI-XIII საუკუნეებში ნიკორწმინდა რაჭის ერისთავ კახაბერიძეთა საგვარეულო სალოცავს წარმოადგენდა, რაც დასტურდება ტაძარში არსებული მრავალრიცხოვანი წარწერებით. XVI საუკუნემდე ნიკორწმინდა მონასტერი იყო. 1534 წელს იმერეთის მეფე [[ბაგრატ III (იმერეთის მეფე)|ბაგრატ III]]-მ განაახლა ტაძარი და იქ საეპისკოპოსო კათედრა დააარსა, რის შემდეგაც ნიკორწმინდა რაჭის საეპისკოპოსო ტაძრად მოიხსენიება. გვიან შუასაუკუნეებში (XVI-XVIII სს.) ტაძარი ადგილობრივი თავადების, წულუკიძეების [[საძვალე]] იყო. [[ეზო]]ში მდგარი სამსართულიანი [[სამრეკლო]] XIX საუკუნის მეორე ნახევარშია აგებული. ტაძარში შესასვლელი სამხრეთის და დასავლეთის კარიბჭე-[[ეგვტერი|ეგვტერები]], ოდნავ მოგვიანებით, XI საუკუნის შუა წლებში, მიუშენეს. ძეგლს არსებობის განმავლობაში დიდი ცვლილებები არ განუცდია, რაც იშვიათი შემთხვევაა საქართველოს ისტორიაში. ტაძრის [[გუმბათი]] პირვანდელი სახითაა შემორჩენილი ([[მანგლისის სიონი]]ს ტაძრის გუმბათის მსგავსად).<br />
[[ფაილი:Nikorwminda gegma.JPG|thumb|მარცხნივ|200პქ|გეგმა]]<br />
გარედან მოკლემკლავა ჯვრის ფორმის, შიგნიდან კი ხუთ [[აფსიდი]]ანი ნიკორწმინდის ტაძარი ცენტრალურგუმბათოვანია (ზომები გარედან კარიბჭეების გარეშე: სიგრძე – 17,3 მ, სიგანე – 13,3 მ, სიმაღლე შიგნით – 22,0 მ). გეგმით იგი უახლოვდება კუმურდოს ტაძარს (ორივე ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიაში ცნობილი გუმბათოვანი ტაძრების იშვიათ სახეს მრა-ვალაფსიდიან ტაძართა ტიპს განეკუთვნება), თუმცა აქ აფსიდები ვარსკვლავისებრივადაა განაწილებული გუმბათქვეშა სივრცის მიმართ (კუმურდოში აფსიდთა განლაგება სხვაგვარადაა გადაწ-ყვეტილი). აღმოსავლეთის აფსიდის გვერდებზე მოთავსებულია სამკვეთლო და სადიაკვნო, ხოლო დასავლეთის მკლავის გვერდებზე ეკვდერებია. გუმბათის ყელი აფსიდების შვერი-ლებს ეყრდნობა, ხოლო გუმბათიდან ყელზე გადასვლა აფრე-ბის მეშვეობით ხდება. ინტერიერის შიდა სივრცე საგრძნობ-ლად დაგრძელებულია მთავარი ღერძის გასწვრივ აღმოსავლე-თიდან დასავლეთისაკენ საკურთხევლის აფსიდის ბემისა და დასავლეთის დაგრძელებული მკლავის ხარჯზე. მშვენივრად გააზრებული შიგა სივრცე უხვად არის განათებული გუმბათის ყელზე არსებული 12 სარკმლიდან. შესასვლელების წინ ტაძარს ახლავს მდიდრულად მორთული კარიბჭეები (სურ. 4. ტაძრის ჩრდილოთი შესასვლელი).<br />
<br />
ცალკე უნდა აღინიშნოს ტაძრის გარე გაფორმების სიმდიდრე. ნი-კორწმინდის მორთულობა წარმოადგენს ერთიან სისტემას, რომელიც მოიცავს ტაძრის ყველა ნაწილს. გაფორმების ძირითად გამაერთიანე-ბელ მოტივს შეადგენს ორმაგ ნახევარსვეტებზე დაყრდნობილი თაღე-ბი. ორნამენტული მორთულობა მდიდარია და მრავალფეროვანი. ყველა კარი და სარკმელი შემკულია სხვადასხვა ჩუქურთმოვანი საპი-რეებით და თავსართებით. ყველა ფასადზე თაღების ზემოთ ფრონ-ტონებში მოთავსებულია ნაკვთიანი რელიეფებისაგან შედგენილი კო-მპოზიციები. განსაკუთრებითაა მორთული გუმბათის ყელი, რომლის არა მარტო სარკმლების საპირეები, არამედ თვით დეკორატიული თა-ღების ლილვები, რთული ლავგარდანი და სარკმლების ქვემოთ და-ტოვებული არე მთლიანად ხალიჩისებრ დაფარულია ჩუქურთმებით და რელიეფური ნაკვთებით. ჩუქურთმების სიუხვე, მრავალფეროვნება, შესრულების ძალიან მაღალი ხარისხი მნახველზე ძლიერ შთაბეჭდილებას ტოვებს. ქრისტიანული სიუჟეტების გვერდით ბევრია ისეთი მოტივიც, რომლებიც ხალხურ წინარექრისტიანულ რწმენასთან უნდა იყოს დაკავ-შირებული.<br />
<br />
ნიკორწმინდის ფასადები და ეკვდერები, ჩუქურთმათა გარდა, მორთულია უაღრესად მნიშვნელოვანი რელიეფური ქანდაკებებით: აქ არის წმინდანთა გამოსახულებები, მრავა-ლფიგურიანი სცენები, რეალური და ფანტასტიკური ცხოვე-ლები. აღმოსავლეთის ფასადზე წარმოდგენილია ფერისცვა-ლების სცენა, ხოლო სამხრეთ ფრონტონზე ქრისტეს მეორედ მოსვლა და ჯვრის ამაღლების კომპოზიციები, რომლებიც შინაარსობრივად ატარებს უფლის ძლევამოსილების იდეას. კომპოზიციის თავზე კიდურყვავილოვანი წარწერაა (სურ. 5. სამხრეთი ფასადის ფრონტონის რელიეფური კომპოზიცია კიდუ-რყვავილოვანი წარწერით). განსაკუთრებით გამოირჩევა ტაძრის კამარა, რომელზეც გამოსახულია ორნამენტულად მორთული სხივი და მასში ჩასმული ჯვარი. ეკლესიის ფასადები შემოსილია კარგად გათლილი ქვითა და დამუშავებულია უწყვეტი თაღე-დით. ასეთივე თაღედით არის დამუშავებული გუმბათის ყელიც. სარკმლებს ირგვლივ შემოუყვება ჩუქურთმიანი არშიები.<br />
<br />
ტაძრის გვერდით ამაყად დგას თლილი ქვით აგებული სამსა-რთულიანი სამრეკლო (სურ. 6). ტაძარს დიდი გალავანიც ჰქონია, მაგრამ ამჟამად მისგამ მხოლოდ ნაკვალევია დარჩენილი.<br />
<br />
ნიკორწმინდის ტაძარი ფასადებსა და გუმბათის ყელზე ნაკვე-თი უამრავი ჩუქურთმით, რელიეფური ქანდაკებითა და ბრწყინ-ვალედ შესრულებული ფრესკებით (სურ. 7. ჩუქურთმა; სურ. 8. . აღმოსავლეთი ფასადის ცენტრალური სარკმლის საპირის მორ-თულობა; სურ. 9. ინტერიერი. მოხატულობის ფრაგმენტი) ქართ-ული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი საუკეთესო ძეგლია და ნათ-ლად მიანიშნებს იმ ქართული მართლმადიდებლური ტაძრების სიდიადეზე, რომლებმაც ბედის უკუღმართობის გამო პირვანდე-ლი სახით ჩვენამდე ვერ მოაღწიეს. ნიკორწმინდის ჩუქურთმა თუ რელიეფი, ფასადების მორთულობა სამართლიანად ითვლება ქართული მონუმენტური პლასტიკის საგანძურად.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]<br />
[[კატეგორია:წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიები]]<br />
[[კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიები]]</div>Tkenchoshvili