ორბელიანი გრიგოლ - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili: /* შემოქმედება */

2025-07-30T06:27:39Z

‎შემოქმედება

Tkenchoshvili 11:55, 29 ივლისი 2025-ზე

2025-07-29T11:55:50Z

Tkenchoshvili: /* თარგმანები */

2025-07-18T08:34:24Z

‎თარგმანები

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2025-04-21T16:46:06Z

‎წყარო

Masatiani 07:45, 19 ოქტომბერი 2023-ზე

2023-10-19T07:45:25Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-10-18T21:42:46Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* შემოქმედება */

2023-10-18T21:41:46Z

‎შემოქმედება

Tkenchoshvili 21:12, 16 ოქტომბერი 2023-ზე

2023-10-16T21:12:15Z

Tkenchoshvili 21:10, 16 ოქტომბერი 2023-ზე

2023-10-16T21:10:27Z

Tkenchoshvili 00:06, 13 ოქტომბერი 2023-ზე

2023-10-13T00:06:52Z

ცვლილებების ჩვენება

@@ ხაზი 11: / ხაზი 11: @@
 გ. ორბელიანმა სამწერლო მოღვაწეობა 20-იან წლებში დაიწყო. მისი შემოქმედების ძირითადი მოტივები და თემებია: [[პატრიოტიზმი]], ჰუმანიზმი, ბუნება, სიყვარული, პირად თუ საზოგადოებრივ ნიადაგზე აღმოცენებული სევდა-მწუხარება, წარსულის განდიდება, [[ქალაქი]]ს მკვიდრთა განცდა-გრძნობები. მისი [[პოეზია]] რომანტიზმის ეპოქაში აღმოცენდა და განვითარდა. და მან შეძლო თავისი სიტყვა ეთქვა რომანტიკული მსოფლმხედველობის, რომანტიზმის ძირითადი მოტივების, თემებისა და სტილის დამკვიდრების თვალსაზრისით.
-გ. ორბელიანის შემოქმედების განმსაზღვრელი მაინც პატრიოტიზმია. იგი მისტიროდა საქართველოს დიდებულ წარსულს, იგლოვდა მის მწარე ხვედრს და ზოგჯერ სრულ უიმედობამდე მიდიოდა. საგულისხმოა ამ თვალსაზრისით პოემა „სადღეგრძელო ანუ ომის შემდგომ ღამე ლხინი ერევნის სიახლოვეს“, რომლის პირველი ვარიანტიც 1827 წ. დაიწერა, ხოლო დასრულებული სახე 1870 წ. მიიღო. „სადღეგრძელო“ უფრო გრძელი ლექსია, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა თემაზე შექმნილ ლექსებს. ეს არის მიბაძვა ვ. ჟუკოვსკის პოემისა „მომღერალი რუს მეომართა შორის“. „სადღეგრძელოს“ თემებია: გმირი წინაპრები, რომელთაც თავიანთი საქმით განადიდეს ქვეყანა, საქართველოს ბუნება და ხალხი, რომელიც პოეტის აღფრთოვანების საგანია, მეგობრობა, ჰუმანიზმი, სიყვარული, ბუნების მარადიულობისა და ადამიანური ცხოვრების წარმავლობის დაპირისპირება.
+გ. ორბელიანის შემოქმედების განმსაზღვრელი მაინც პატრიოტიზმია. იგი მისტიროდა საქართველოს დიდებულ წარსულს, იგლოვდა მის მწარე ხვედრს და ზოგჯერ სრულ უიმედობამდე მიდიოდა. საგულისხმოა ამ თვალსაზრისით [[პოემა]] „სადღეგრძელო ანუ ომის შემდგომ ღამე ლხინი ერევნის სიახლოვეს“, რომლის პირველი ვარიანტიც 1827 წ. დაიწერა, ხოლო დასრულებული სახე 1870 წ. მიიღო. „სადღეგრძელო“ უფრო გრძელი ლექსია, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა თემაზე შექმნილ ლექსებს. ეს არის მიბაძვა ვ. ჟუკოვსკის პოემისა „მომღერალი რუს მეომართა შორის“. „სადღეგრძელოს“ თემებია: გმირი წინაპრები, რომელთაც თავიანთი საქმით განადიდეს ქვეყანა, საქართველოს ბუნება და ხალხი, რომელიც პოეტის აღფრთოვანების საგანია, მეგობრობა, ჰუმანიზმი, სიყვარული, ბუნების მარადიულობისა და ადამიანური ცხოვრების წარმავლობის დაპირისპირება.
 საქართველოს წარსულის განდიდებას ეძღვნება გ. ორბელიანის ლექსი „იარალის“ (1832), სადაც უბრალო ლხინის იდეალიზაცია კი არ არის წარმოჩენილი, არამედ პატრიოტის მიერ განჭვრეტილი ქვეყნის აწმყო და მომავალი. ლექსში პოეტი ნატრულობს გმირს, რომელიც მარჯვენის ერთი დარტყმით მოსპობს ვეშაპს (ბიუროკრატიულ ცარიზმს). ამიტომ წაუყენეს გ. ორბელიანს ბრალდებად ეს ლექსი დაპატიმრების დროს. ლექსში „მისი სახელი კიცხვითა“ (1827-32) აშკარად გამოსჭვივის გ. ორბელიანის პატრიოტული მრწამსი. პოეტი ადამიანის უპირველეს მოვალეობად აღიარებს სამშობლოსთვის თავგანწირვას და უდიდეს ბოროტებად მიაჩნია ყოველგვარი ძალადობა, რომელიც გზას უხშობს ერის თავისუფლებას. ამავე პერიოდში იწერება ლექსი „ჰე, ივერიავ“, რომელიც გამოფხიზლებისკენ მოუწოდებს მკითხველს და რომელშიც გამოთქმულია სინანული ქვეყნის მოდუნების გამო. წარსულის განდიდებისა და პატრიოტული სევდის საუცხოო ნიმუშია ლექსი „თამარ მეფის სახე ბეთანიის ეკლესიაში“ (1866-83). ლექსი წარმოადგენს ლირიკული მონოლოგს მშობლიური ქვეყნის ბედზე ჩაფიქრებული პოეტისა, რომელიც თამარის სახებას შესტირის თავისი ქვეყნის სული დაცემის გამო. იგი ევედრება [[თამარ მეფე|თამარს]] მიხედოს თავის სამშობლოს, აღადგინოს მისი ძლიერება, გამოაფხიზლოს მიძინებული ხალხი. მაგრამ რაკი გრძნობს, რომ ეს შეუძლებელია, პოეტი პესიმისტურად გმობს დაუნდობელ წუთისოფელს.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:Grigol orbeliani.JPG|thumb|გრიგოლ ორბელიანი]]
-'''ორბელიანი გრიგოლ''' – (1804-1883), პოეტი, ქართული რომანტიზმის ერთი უგამოჩენილესი წარმომადგენელი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე.
+'''ორბელიანი გრიგოლ''' – (1804-1883), პოეტი, ქართული [[რომანტიზმი]]ს ერთი უგამოჩენილესი წარმომადგენელი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე.
 ====ბიოგრაფია====
@@ ხაზი 6: / ხაზი 6: @@
 ====გრ. ორბელიანი და მამათა და შვილთა ბრძოლა====
-„[[მამებისა და შვილების ბრძოლა|მამათა და შვილთა“ პაექრობაში]] გ. ორბელიანს 60-იან წლებში მონაწილეობა არ მიუღია (შესაძლოა სამსახურებრივი მოუცლელობას გამო, ხოლო 70-იან წლებში აქტიურად ჩაება პაექრობაში და ი. ჭავჭავაძის „გამოცანებს“ გამოეხმაურა „გამოცანების პასუხით“ (1872), რომელიც ახალი თაობის დამამცირებელი ეპითეტებით იყო აღსავსე. ამას მოჰყვა „პასუხი უღირსთა შვილთა“ (1874. ორივე ლექსი არის ვარიანტი გახმაურებული ნაწარმოებისა „პასუხი შვილთა“). ამ ლექსებში გამოვლინდა გ. ორბელიანის შეხედულებები ახალი თაობის შესახებ, რომელსაც იგი მოაგონებდა „მამათა“ დამსახურებას ერისა და ენის წინაშე და ახალი თაობისგან მათს პატივისცემას მოითხოვდა. ამ ლექსებს უმალვე გამოეხმაურნენ ი. ჭავჭავაძე („პასუხის პასუხი“), ა. წერეთელი („ხარაბუზა ღენერალს“, „კოღო-ბუზების პასუხი“, „პატრიოტის აღსარება“), [[მესხი სერგეი|ს. მესხი]] (წერილი „ჩვენი მამები და შვილები“) და სხვა ახალთაობელნი.
+„[[მამებისა და შვილების ბრძოლა|მამათა და შვილთა“ პაექრობაში]] გ. ორბელიანს 60-იან წლებში მონაწილეობა არ მიუღია (შესაძლოა სამსახურებრივი მოუცლელობას გამო, ხოლო 70-იან წლებში აქტიურად ჩაება პაექრობაში და ი. ჭავჭავაძის „გამოცანებს“ გამოეხმაურა „გამოცანების პასუხით“ (1872), რომელიც ახალი თაობის დამამცირებელი ეპითეტებით იყო აღსავსე. ამას მოჰყვა „პასუხი უღირსთა შვილთა“ (1874. ორივე [[ლექსი]] არის ვარიანტი გახმაურებული ნაწარმოებისა „პასუხი შვილთა“). ამ ლექსებში გამოვლინდა გ. ორბელიანის შეხედულებები ახალი თაობის შესახებ, რომელსაც იგი მოაგონებდა „მამათა“ დამსახურებას ერისა და ენის წინაშე და ახალი თაობისგან მათს პატივისცემას მოითხოვდა. ამ ლექსებს უმალვე გამოეხმაურნენ ი. ჭავჭავაძე („პასუხის პასუხი“), ა. წერეთელი („ხარაბუზა ღენერალს“, „კოღო-ბუზების პასუხი“, „პატრიოტის აღსარება“), [[მესხი სერგეი|ს. მესხი]] (წერილი „ჩვენი მამები და შვილები“) და სხვა ახალთაობელნი.
 ====შემოქმედება====
-გ. ორბელიანმა სამწერლო მოღვაწეობა 20-იან წლებში დაიწყო. მისი შემოქმედების ძირითადი მოტივები და თემებია: [[პატრიოტიზმი]], ჰუმანიზმი, ბუნება, სიყვარული, პირად თუ საზოგადოებრივ ნიადაგზე აღმოცენებული სევდა-მწუხარება, წარსულის განდიდება, [[ქალაქი]]ს მკვიდრთა განცდა-გრძნობები. მისი პოეზია რომანტიზმის ეპოქაში აღმოცენდა და განვითარდა. და მან შეძლო თავისი სიტყვა ეთქვა რომანტიკული მსოფლმხედველობის, რომანტიზმის ძირითადი მოტივების, თემებისა და სტილის დამკვიდრების თვალსაზრისით.
+გ. ორბელიანმა სამწერლო მოღვაწეობა 20-იან წლებში დაიწყო. მისი შემოქმედების ძირითადი მოტივები და თემებია: [[პატრიოტიზმი]], ჰუმანიზმი, ბუნება, სიყვარული, პირად თუ საზოგადოებრივ ნიადაგზე აღმოცენებული სევდა-მწუხარება, წარსულის განდიდება, [[ქალაქი]]ს მკვიდრთა განცდა-გრძნობები. მისი [[პოეზია]] რომანტიზმის ეპოქაში აღმოცენდა და განვითარდა. და მან შეძლო თავისი სიტყვა ეთქვა რომანტიკული მსოფლმხედველობის, რომანტიზმის ძირითადი მოტივების, თემებისა და სტილის დამკვიდრების თვალსაზრისით.
 გ. ორბელიანის შემოქმედების განმსაზღვრელი მაინც პატრიოტიზმია. იგი მისტიროდა საქართველოს დიდებულ წარსულს, იგლოვდა მის მწარე ხვედრს და ზოგჯერ სრულ უიმედობამდე მიდიოდა. საგულისხმოა ამ თვალსაზრისით პოემა „სადღეგრძელო ანუ ომის შემდგომ ღამე ლხინი ერევნის სიახლოვეს“, რომლის პირველი ვარიანტიც 1827 წ. დაიწერა, ხოლო დასრულებული სახე 1870 წ. მიიღო. „სადღეგრძელო“ უფრო გრძელი ლექსია, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა თემაზე შექმნილ ლექსებს. ეს არის მიბაძვა ვ. ჟუკოვსკის პოემისა „მომღერალი რუს მეომართა შორის“. „სადღეგრძელოს“ თემებია: გმირი წინაპრები, რომელთაც თავიანთი საქმით განადიდეს ქვეყანა, საქართველოს ბუნება და ხალხი, რომელიც პოეტის აღფრთოვანების საგანია, მეგობრობა, ჰუმანიზმი, სიყვარული, ბუნების მარადიულობისა და ადამიანური ცხოვრების წარმავლობის დაპირისპირება.

@@ ხაზი 38: / ხაზი 38: @@
 ====თარგმანები====
-გ. ორბელიანს ეკუთვნის მრავალი თარგმანი, მიბაძვა და გადმოკეთება, რომელთა შინაარსიც სავსებით შეესატყვისება მის სულიერ კრედოს. ეს არის, უწინარეს ყოვლისა, თავისუფალი [[თარგმანი|თარგმანები]], რომლებშიც თავს იჩენს მთარგმნელის სუბიექტივიზმი. პოეტს ორიგინალის ქსოვილში შეაქვს საკუთარი გრძნობები და ზრახვები, საკუთარი პოეტური სახეებით გადმოგვცემს ავტორისეულ ჩანაფიქრს. ასე თარგმნა მან კ. რილეევის „ნალივაიკოს აღსარება“ (1831), რომელიც ქართველ შეთქმულთა საპროგრამო მხატვრულ ქმნილებად, პოლიტიკური აგიტაციის მძლავრ იარაღად იქცა, ვ. ჟუკოვსკის „ჰოი, სოფელო“, „მას უხაროდეს“, [[პუშკინი ალექსანდრე|ა. პუშკინის]] „ლხინი“ (1830), ი. კრილოვის იგავ-არაკები „ვირი და ბულბული“, „სოფლელნი და მდინარე“, „ნადირთა ჭირი“ (ყველა - 1832). გ. ორბელიანს თარგმნილი აქვს აგრეთვე [[გოეთე იოჰან ვოლფგანგ|გოეთე]]ს „მგზავრის ღამეული სიმღერა“ ([[ლერმონტოვი მიხეილ|ლერმონტოვისეული]] თარგმანიდან. სათაური — „მთანი მაღალნი“ რუსულიდან მოდის). გარდა ამისა, თარგმნილი აქვს პროზაული ნაწარმოებებიც. უცნობი ავტორის „ალლეღორია“ (1824) გადმოგვცემს ბოროტების დამარცხებას სიკეთის მიერ, ჰერდერის „სამნი მეგობარნი“ (1832) მეგობრობისა და ჰუმანიზმის ჭეშმარიტებას ქადაგებს, ცშოკეს „მაცდუნებელი“ (1832) მოუწოდებს ადამიანებს ებრძოლონ საკუთარ ვნებებს, ხოლო უცნობი ავტორის „საღამოს ჩაიზედ“ მკვეთრად ილაშქრებს არისტოკრატიის ეგოიზმისა და ანგარების წინააღმდეგ. თარგმანები რუსულიდანაა შესრულებული.
+გ. ორბელიანს ეკუთვნის მრავალი თარგმანი, მიბაძვა და გადმოკეთება, რომელთა შინაარსიც სავსებით შეესატყვისება მის სულიერ კრედოს. ეს არის, უწინარეს ყოვლისა, თავისუფალი [[თარგმანი|თარგმანები]], რომლებშიც თავს იჩენს მთარგმნელის სუბიექტივიზმი. პოეტს ორიგინალის ქსოვილში შეაქვს საკუთარი გრძნობები და ზრახვები, საკუთარი პოეტური სახეებით გადმოგვცემს ავტორისეულ ჩანაფიქრს. ასე თარგმნა მან კ. რილეევის „ნალივაიკოს აღსარება“ (1831), რომელიც ქართველ შეთქმულთა საპროგრამო მხატვრულ ქმნილებად, პოლიტიკური აგიტაციის მძლავრ იარაღად იქცა, ვ. ჟუკოვსკის „ჰოი, სოფელო“, „მას უხაროდეს“, [[პუშკინი ალექსანდრე|ა. პუშკინის]] „ლხინი“ (1830), ი. კრილოვის [[იგავ-არაკი|იგავ-არაკები]] „ვირი და ბულბული“, „სოფლელნი და მდინარე“, „ნადირთა ჭირი“ (ყველა - 1832). გ. ორბელიანს თარგმნილი აქვს აგრეთვე [[გოეთე იოჰან ვოლფგანგ|გოეთე]]ს „მგზავრის ღამეული სიმღერა“ ([[ლერმონტოვი მიხეილ|ლერმონტოვისეული]] თარგმანიდან. სათაური — „მთანი მაღალნი“ რუსულიდან მოდის). გარდა ამისა, თარგმნილი აქვს პროზაული ნაწარმოებებიც. უცნობი ავტორის „ალლეღორია“ (1824) გადმოგვცემს ბოროტების დამარცხებას სიკეთის მიერ, ჰერდერის „სამნი მეგობარნი“ (1832) მეგობრობისა და ჰუმანიზმის ჭეშმარიტებას ქადაგებს, ცშოკეს „მაცდუნებელი“ (1832) მოუწოდებს ადამიანებს ებრძოლონ საკუთარ ვნებებს, ხოლო უცნობი ავტორის „საღამოს ჩაიზედ“ მკვეთრად ილაშქრებს არისტოკრატიის ეგოიზმისა და ანგარების წინააღმდეგ. თარგმანები რუსულიდანაა შესრულებული.
-−
-−
 ==თხზულებები==

@@ ხაზი 59: / ხაზი 59: @@
 [[კატეგორია:ქართველი პოეტები]]
 [[კატეგორია:ქართველი გენერლები]]
-[[კატეგორია:ქართველი მთგრმნელები]]
+[[კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები]]
 [[კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები]]
 [[კატეგორია:1832 წლის შეთქმულების მონაწილეები‏‎]]

@@ ხაზი 44: / ხაზი 44: @@
 ==თხზულებები==
 * ლირიკა, ეპოსი, თარგმანები, 1826-1883; 1948;
-* პოეტური ნაწერების სრული კრებული. 1827-1883, 1951;
+* პოეტური ნაწერების სრული კრებული. 1827-1883, 1951 [[https://catalog.nplg.gov.ge/record=b1407714~S2*geo]];
 * თხზულებათა სრული კრებული, 1959.

←წინა ვერსია		21:42, 18 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია
ხაზი 64:		ხაზი 64:
	[[კატეგორია:რუსეთის არმიის ქართველი გენერლები]]		[[კატეგორია:რუსეთის არმიის ქართველი გენერლები]]
	[[კატეგორია:ორბელიანები]]		[[კატეგორია:ორბელიანები]]
		+	[[კატეგორია:ქართველი რომანტიკოსები]]

@@ ხაზი 19: / ხაზი 19: @@
 გ. ორბელიანის პოეზიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თემაა ადამიანის მოვალეობა და ჰუმანიზმი. პოეტი მოუწოდებს მკითხველს დაცემულის აღდგენისაკენ, ილაშქრებს უსამართლობისა და ძალმომრეობის წინააღმდეგ, ადამიანის უმთავრეს ღირსებად მიიჩნევს მის ნიჭს, ხოლო ის უპირველეს მოვალეობად — მოღვაწეობას მოყვასის სასარგებლოდ („სადღეგრძელოს“ მეორე ნაწილი).
-გ. ორბელიანი შესანიშნავად იცნობდა ქალაქის უბრალო ადამიანებს, ხელოსნებსა და [[ყარაჩოღელი|ყარაჩოხელებს]], რომელთა ფიქრებსა და განცდებს დიდი უშუალობით გადმოგვცემდა თავის [[მუხამბაზი|მუხამბაზებსა]] და მუსტაზადებში („კინტოს სიმღერა“, „სულით ერთნი“, „გინდ მეძინოს“, „დიმიტრი ონიკაშვილის დარდები“, „სალომეს ბეჟანა მკერვალის მაგიერ“, „სავათნავას მიბაძვა“, „არავისთვის მე დღეს არა მცალან“). სწორედ ამ ხალხის ცხოვრების ცოდნის შედეგად შეიქმნა გ. ორბელიანის თეთრი ლექსი „მუშა ბოქულაძე“, რომელშიც კოლორიტულად არის დახატული მშრომელი ადამიანის [[პორტრეტი]]. ეს ლექსი ერთსა და იმავე დროს ასახავს როგორც თავად ავტორის ძალზე განყენებულ, ზოგად ჰუმანურ თვალსაზრისს, ისე კონკრეტულ სოციალურ სინამდვილეს.
+გ. ორბელიანი შესანიშნავად იცნობდა ქალაქის უბრალო ადამიანებს, ხელოსნებსა და [[ყარაჩოღელი|ყარაჩოხელებს]], რომელთა ფიქრებსა და განცდებს დიდი უშუალობით გადმოგვცემდა თავის [[მუხამბაზი|მუხამბაზებსა]] და [[მუსტაზიდი|მუსტაზადებში]] („კინტოს სიმღერა“, „სულით ერთნი“, „გინდ მეძინოს“, „დიმიტრი ონიკაშვილის დარდები“, „სალომეს ბეჟანა მკერვალის მაგიერ“, „სავათნავას მიბაძვა“, „არავისთვის მე დღეს არა მცალან“). სწორედ ამ ხალხის ცხოვრების ცოდნის შედეგად შეიქმნა გ. ორბელიანის თეთრი ლექსი „მუშა ბოქულაძე“, რომელშიც კოლორიტულად არის დახატული მშრომელი ადამიანის [[პორტრეტი]]. ეს ლექსი ერთსა და იმავე დროს ასახავს როგორც თავად ავტორის ძალზე განყენებულ, ზოგად ჰუმანურ თვალსაზრისს, ისე კონკრეტულ სოციალურ სინამდვილეს.
 გ. ორბელიანის შემოქმედებაში დიდი ადგილი დაიჭირა სიყვარულის თემამ. სატრფიალო ლექსთა უმრავლესობა მიეძღვნა [[ჭავჭავაძე ალექსანდრე|ა. ჭავჭავაძის]] ასულს ნინოს („ნ-დმი“, „როს გხედავ“, „მასვე“, „მტირალ ნ-ს“, „დღე სა ამას“), ხოლო ერთი ნაწილი — პოეტის საცოლეს. ამ ლექსებში სიყვარული დასახულია ბედნიერებად, მარადიულ გრძნობად, რომელიც ადამიანის სიკვდილის შემდეგაც არსებობს და რომლის მეოხებითაც ადამიანი უდიდეს საქმეებს აღასრულებს.