https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D 2026-04-28T07:18:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D&diff=186852&oldid=prev 2023-02-13T18:57:24Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ორგანული ბოჭკოები&#039;&#039;&#039; – [[კომპოზიტური მასალა|კომპოზიტურ მასა...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ორგანული ბოჭკოები''' – [[კომპოზიტური მასალა|კომპოზიტურ მასალებში]] ორგანულს მიეკუთვნება არამიდული ([[სავაჭრო მარკა|სავაჭრო მარკები]] კევლარი, ტვარონი, რუსარი, არმოსი), ზემაღალმოლეკულური პოლიეთილური (UHMW PE – Ultra-hith molecular weight polyethylene) და ნეილონური ბოჭკოები.<br /> <br /> [[ფაილი:Aramidis boWkos warmoebis procesi.PNG|thumb|250პქ|არამიდის ბოჭკოს წარმოების პროცესი]]<br /> არამიდული ბოჭკოების (კევლარი და UHM - ზემაღალმოდულური) წარმოება დაიწყო 1970-იანი წლების დასაწყისში [[აშშ]]-სა და საბჭოთა კავშირში. თავდაპირველად კევლარს იყენებდნენ საბურავების დაარმირებისათვის, შემდეგ კი [[ჯავშანჟილეტი|ჯავშანჟილეტების]] დასამზადებლად. თანდათან დაიწყეს არამიდული ქსოვილების გამოყენება [[ბალისტიკური რაკეტა|ბალისტიკური რაკეტები]]ს კორპუსების, [[პარაშუტი|პარაშუტების]], [[იახტა|იახტის]] [[იალქანი|იალქნების]], დამცავი [[ხელთათმანი|ხელთათმანებისა]] და ტანსაცმლის წარმოებაში და სხვ.<br /> <br /> არამიდული ბოჭკოს მიღების ტექნოლოგია შემდეგია: არამიდის ბოჭკო მიიღება გელფორმირების მეთოდით, რომელიც წარმოადგენს ქიმიური ბოჭკოს ფორმირების კომპლექსურ პროცესს. იგი იწყება პოლიარამიდის სინთეზით. მიღებულ [[პოლიმერი|პოლიმერს]] რეცხავენ და ხსნიან კონცენტრირებულ [[გოგირდმჟავა]]ში. წარმოიქმნება ხისტჯაჭვური პოლიმერი, რომლის მოლეკულები ისე განლაგდებიან, რომ მიიღება ხისტი ღეროები, რომლებიც ქმნიან გელისებრ ნივთიერებას მოლეკულური ურთიერთქმედების შედეგად. ფილერებში ამ ღეროების ორიენტაცია ემთხვევა ბლანტი მასის დენადობის მიმართულებას, ამასთანავე პოლიმერის ხსნადობა უარესდება, იგი თავიდან იშორებს გოგირდმჟავას და წარმოქმნის უწყვეტ ბოჭკოს. ფორმირების შემდეგ ბოჭკოს ასუფთავებენ და აშრობენ. ხისტჯაჭვური სტრუქტურის გამო ბოჭკო ორიენტირებულ თერმოგაჭიმვას არ საჭიროებს. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ამჟამად, ბოჭკოს ფორმირების ბოლო სტადიაზე დაიწყეს ეს პროცესი (20-30%), რომელიც ამაღლებს ბოჭკოს დრეკადობის მოდულის მნიშვნელობასა და სიმტკიცეს (15-20%-ით). მხოლოდ ამის შემდეგ ახვევენ მას დოლზე.<br /> <br /> მინისა და ნახშირბადის ბოჭკოებისგან განსხვავებით, არამიდის ბოჭკოები გაპოხვას არ საჭიროებენ. [[ადჰეზია|ადჰეზიის]] გასაუმჯობესებლად კევლარის ბოჭკოებს ზოგჯერ ფარავენ აპრეტებით (ქსოვილის გასაჟღენთი ნივთიერება). რუსული წარმოების ბოჭკოებს (UHM, არმოს და რუსარ) პოლიმერულ მატრიცებთან კარგი ადჰეზიური თვისებები აქვთ და ამიტომ აპრეტირებას არ საჭიროებენ.<br /> <br /> არამიდული ბოჭკოს კუთრი სიმტკიცე (მასალის სიმტკიცის მახასიათებლის ფარდობა ამ მასალის სიმკვრივესთან) დაბალი სიმკვრივის გამო აჭარბებს დღეისათვის ცნობილ ყველა მაარმირებელ ბოჭკოს და ლითონურ შენადნობს, თუმცა კუთრი დრეკადობის მოდულის (იუნგის მოდული, გამოსახული პასკალებში ან ნ/მ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, გაყოფილი კუთრ წონაზე ნ/მ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, გაზომილი 23±2°C ტემპერატურისა და 50±5% ფარდობითი ტენიანობის პირობებში) მიხედვით ჩამორჩება [[ნახშირბადი]]სა და ბორის ბოჭკოებს.<br /> <br /> პოლიმერის შემადგენლობაზე და ფორმირების მეთოდზე დამოკიდებულებით მიიღება ორგანული ბოჭკო, რომელსაც აქვს სიმკვრივე 1410-1450 კგ/მ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; და სიმტკიცის ზღვარი გაჭიმვაზე – 2,6-5,9 გპა (2600-5900 მპა). ბოჭკო ინარჩუნებს საწყის მახასიათებლებს 180°С ტემპერატურამდე, ხოლო ტემპერატურის მატებისას კი არ დნება, არამედ განიცდის კარბონიზაციას. კრიოგენული ტემპერატურა (დაბალ ტემპერატურასთან, ვაკუუმთან, გაყინვასთან დაკავშირებული) არ იწვევს ბოჭკოს გამყიფებას. გაგლეჯისას ორგანული ბოჭკო მაღალი დრეკადობის მოდულითა და დიდი ზღვრული წაგრძელებით, გამოირჩევა მაღალი დარტყმითი სიბლანტით და დაზიანებებისადმი დაბალი მგრძნობელობით. კუმშვაზე მუშაობის თვალსაზრისით, ორგანული ბოჭკოებით დაარმირებული კომპოზიტი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება მინაბოჭკოთი დაარმირებულს. მიხედავად იმისა, რომ ორგანული ბოჭკო ტექნოლოგიურია, იგი უფრო ცუდად ეთავსება პოლიმერულ შემკვრელს, ვიდრე მინის.<br /> <br /> ორგანული ბოჭკოების საერთო უარყოფითი მხარეა – ტენის სორბირება (შთანთქმა), რაც იწვევს თვისებების გაუარესებას 15-20%-ით.<br /> <br /> ორგანული ბოჭკო გამოირჩევა კარგი საფეიქრო გადამუშავების უნარით, ინარჩუნებს რა ქსოვის შემდეგ ძაფის სიმტკიცის 90%-ს. ეს თვისება საშუალებას იძლევა ასეთი ბოჭკოები წარმატებით იქნას გამოყენებული მაარმირებლად სხვადასხვა ქსოვილურ მასალებში.<br /> <br /> მე-20 საუკუნის 80-იან წლებში დამუშავებული იქნა ტექნოლოგია [[პოლიეთილენი]]ს მსუბუქი (სიმკრივე 970 კგ/მ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;) ბოჭკოს მისაღებად, რომელსაც ჰქონდა არამიდული ბოჭკოს შესაბამისი დრეკადი და სიმტკიცის მახასიათებლები. ესენი იყო: სპექტრა (აშშ), დაინემა (ნიდერლანდების სამეფო), ტეკმილონი (იაპონია).<br /> <br /> პოლიეთილენურ ბოჭკოს გააჩნია დაბალი თბომედეგობა (დაახლოებით 127°С ტემპერატურამდე), მაგრამ დაბალი სიმკვრივის, აგრესიული გარემოს მიმართ მდგრადობის, აბრაზიულობისა და სხვა დადებითი თვისებების გამო, წარმოადგენს პერსპექ-ტიულ მაარმირებელ მასალას.<br /> <br /> ორგანული ბოჭკოების საფუძველზე შექმნილი მასალები წარმატებით გამოიყენება ელექტროხელსაწყოების კორპუსების, წნევის ქვეშ მომუშავე ჭურჭლის, პლანერების, სა-ყოფაცხოვრებო ნივთების დასამზადებლად და სხვ.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[კომპოზიტური კონსტრუქციები]]<br /> [[კატეგორია:სამშენებლო ტერმინები]]<br /> [[კატეგორია:სამშენებლო მასალები]]<br /> [[კატეგორია:ბოჭკო]]</div>

Tkenchoshvili