https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 2026-04-27T01:51:14Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=220551&oldid=prev 2024-03-12T11:11:57Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:11, 12 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ინდოევროპული ენები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ინდოევროპული ენები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:საქართველოში გავრცელებული ენები]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=220062&oldid=prev 2024-02-26T21:34:55Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:34, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; გენეტიკურად უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას<del class="diffchange diffchange-inline">. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, აგრეთვე საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს [[სალიტერატურო ენა]]ს) და დიგორული</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; გენეტიკურად უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა ირანული ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, <del class="diffchange diffchange-inline">მორფოლოგიაში </del>ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 ბრუნვა. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს დაკვირვებით, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი გვხვდება საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი <del class="diffchange diffchange-inline">კონტაქტების </del>შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, აგრეთვე [[საქართველო]]ს ზოგიერთ რ. ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს [[სალიტერატურო ენა]]ს) და დიგორული.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღება მიაქცია ვ. აბაევმა და ეს მიიჩნია „ოსური ენის იბერიულ-კავკასიური ბუნების ერთ-ერთ გამოვლენად“. გ. <del class="diffchange diffchange-inline">ახვლედიანის </del>მიხედვით, ოსურში ქართული ზმნისწინების ორივე ფუნქცია (მიმართულებისა და პერფექტული ასპექტის გამოხატვისა) შენარჩუნებულია. მისივე დაკვირვებით. ქართულის გავლენები ვლინდება გარკვეული ტიპის ზმნიზედების წარმოებაზე, მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძირითადი ლექსიკური ფონდისეული სიტყვების ურთიერთშეღწევა ორივე ენის ლექსიკაში. მაგ., ქართულში ოსურიდან ჩანს შემოსული სიტყვები: შავი, ქუდი, ლუდი და სხვ. (მ. ანდრონიკაშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ირანული ენები|</ins>ირანული ენებისაგან<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>თანხმოვნები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მორფოლოგია]]ში </ins>ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 ბრუნვა. ბრუნვა აგლუტინაციურია. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>უღვლილება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>– ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს დაკვირვებით, ირანულისათვის უცხო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ბგერა|</ins>ბგერები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი გვხვდება საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ენობრივი <ins class="diffchange diffchange-inline">კონტაქტები]]ს </ins>შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღება მიაქცია ვ. აბაევმა და ეს მიიჩნია „ოსური ენის იბერიულ-კავკასიური ბუნების ერთ-ერთ გამოვლენად“. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|</ins>გ. <ins class="diffchange diffchange-inline">ახვლედიანი]]ს </ins>მიხედვით, ოსურში ქართული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნისწინი|</ins>ზმნისწინების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ორივე ფუნქცია (მიმართულებისა და პერფექტული ასპექტის გამოხატვისა) შენარჩუნებულია. მისივე დაკვირვებით. ქართულის გავლენები ვლინდება გარკვეული ტიპის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნიზედა|</ins>ზმნიზედების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>წარმოებაზე, მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძირითადი ლექსიკური ფონდისეული სიტყვების ურთიერთშეღწევა ორივე ენის ლექსიკაში. მაგ., ქართულში ოსურიდან ჩანს შემოსული სიტყვები: შავი, ქუდი, ლუდი და სხვ. (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[ანდრონიკაშვილი მზია|</ins>მ. ანდრონიკაშვილი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც შესრულებულია ბერძნული [[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკით]], 941-ით თარიღდება. პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით [[იალღუზიძე იოანე|ი. იალღუზიძის]] მიერ. პირველი ნაბეჭდი წიგნი – „მოკლე კატეხიზისი“ დაბეჭდილია ძველი სლავური [[ანბანი]]თ. [[დამწერლობა]] შექმნა ა. შოგრენმა ძველი სლავური ანბანის საფუძველზე (1811). 1923–38 დამწერლობას საფუძვლად ედო ლათინური [[ანბანი]], 1938-იდან ჩრდილოეთ ოსეთში – რუსული გრაფიკა, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ოლქში – ქართული ანბანი (1954-იდან – რუს. გრაფიკა).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც შესრულებულია ბერძნული [[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკით]], 941-ით თარიღდება. პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით [[იალღუზიძე იოანე|ი. იალღუზიძის]] მიერ. პირველი ნაბეჭდი წიგნი – „მოკლე კატეხიზისი“ დაბეჭდილია ძველი სლავური [[ანბანი]]თ. [[დამწერლობა]] შექმნა ა. შოგრენმა ძველი სლავური ანბანის საფუძველზე (1811). 1923–38 დამწერლობას საფუძვლად ედო ლათინური [[ანბანი]], 1938-იდან ჩრდილოეთ ოსეთში – რუსული გრაფიკა, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ოლქში – ქართული ანბანი (1954-იდან – რუს. გრაფიკა).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=219224&oldid=prev 2024-02-15T21:27:01Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:27, 15 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; გენეტიკურად უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, აგრეთვე საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს სალიტერატურო <del class="diffchange diffchange-inline">ენას</del>) და დიგორული.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; გენეტიკურად უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, აგრეთვე საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სალიტერატურო <ins class="diffchange diffchange-inline">ენა]]ს</ins>) და დიგორული.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა ირანული ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, მორფოლოგიაში ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 ბრუნვა. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს დაკვირვებით, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი გვხვდება საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი კონტაქტების შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა ირანული ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, მორფოლოგიაში ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 ბრუნვა. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს დაკვირვებით, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი გვხვდება საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი კონტაქტების შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=218817&oldid=prev 2024-02-08T11:58:04Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:58, 8 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – <del class="diffchange diffchange-inline">განეკუთენება </del>ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; <del class="diffchange diffchange-inline">გენეტურად </del>უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, <del class="diffchange diffchange-inline">აგრეოვე </del>საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს სალიტერატურო ენას) და დიგორული.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოსური ენა''' – <ins class="diffchange diffchange-inline">განეკუთვნება </ins>ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; <ins class="diffchange diffchange-inline">გენეტიკურად </ins>უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, <ins class="diffchange diffchange-inline">აგრეთვე </ins>საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს სალიტერატურო ენას) და დიგორული.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა <del class="diffchange diffchange-inline">ირანანული </del>ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, მორფოლოგიაში ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 <del class="diffchange diffchange-inline">ბრუჩვა</del>. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს <del class="diffchange diffchange-inline">დაკევირვებით</del>, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი <del class="diffchange diffchange-inline">გვხედება </del>საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი კონტაქტების შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა <ins class="diffchange diffchange-inline">ირანული </ins>ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, მორფოლოგიაში ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 <ins class="diffchange diffchange-inline">ბრუნვა</ins>. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს <ins class="diffchange diffchange-inline">დაკვირვებით</ins>, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი <ins class="diffchange diffchange-inline">გვხვდება </ins>საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი კონტაქტების შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღება მიაქცია ვ. აბაევმა და ეს <del class="diffchange diffchange-inline">მიიჩია </del>„ოსური ენის იბერიულ-კავკასიური ბუნების ერთ-ერთ გამოვლენად“. გ. ახვლედიანის მიხედვით, ოსურში ქართული ზმნისწინების ორივე ფუნქცია (მიმართულებისა და პერფექტული ასპექტის გამოხატვისა) შენარჩუნებულია. მისივე დაკვირვებით. ქართულის გავლენები ვლინდება გარკვეული ტიპის ზმნიზედების წარმოებაზე, მსაზღვრელ-<del class="diffchange diffchange-inline">სასღვრულის </del>წყობაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძირითადი ლექსიკური ფონდისეული სიტყვების ურთიერთშეღწევა ორივე ენის ლექსიკაში. მაგ., ქართულში ოსურიდან ჩანს შემოსული სიტყვები: შავი, ქუდი, ლუდი და სხვ. (მ. <del class="diffchange diffchange-inline">ანღრონიკაშვილი</del>).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყურადღება მიაქცია ვ. აბაევმა და ეს <ins class="diffchange diffchange-inline">მიიჩნია </ins>„ოსური ენის იბერიულ-კავკასიური ბუნების ერთ-ერთ გამოვლენად“. გ. ახვლედიანის მიხედვით, ოსურში ქართული ზმნისწინების ორივე ფუნქცია (მიმართულებისა და პერფექტული ასპექტის გამოხატვისა) შენარჩუნებულია. მისივე დაკვირვებით. ქართულის გავლენები ვლინდება გარკვეული ტიპის ზმნიზედების წარმოებაზე, მსაზღვრელ-<ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრულის </ins>წყობაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძირითადი ლექსიკური ფონდისეული სიტყვების ურთიერთშეღწევა ორივე ენის ლექსიკაში. მაგ., ქართულში ოსურიდან ჩანს შემოსული სიტყვები: შავი, ქუდი, ლუდი და სხვ. (მ. <ins class="diffchange diffchange-inline">ანდრონიკაშვილი</ins>).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც შესრულებულია ბერძნული [[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკით]], 941-ით თარიღდება. პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით [[იალღუზიძე იოანე|ი. იალღუზიძის]] მიერ. პირველი ნაბეჭდი წიგნი – „მოკლე კატეხიზისი“ დაბეჭდილია ძველი სლავური [[ანბანი]]თ. [[დამწერლობა]] შექმნა ა. შოგრენმა ძველი სლავური ანბანის საფუძველზე (1811). 1923–38 დამწერლობას საფუძვლად ედო ლათინური [[ანბანი]], 1938-იდან ჩრდილოეთ ოსეთში – რუსული გრაფიკა, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ოლქში – ქართული ანბანი (1954-იდან – რუს. გრაფიკა).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც შესრულებულია ბერძნული [[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკით]], 941-ით თარიღდება. პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით [[იალღუზიძე იოანე|ი. იალღუზიძის]] მიერ. პირველი ნაბეჭდი წიგნი – „მოკლე კატეხიზისი“ დაბეჭდილია ძველი სლავური [[ანბანი]]თ. [[დამწერლობა]] შექმნა ა. შოგრენმა ძველი სლავური ანბანის საფუძველზე (1811). 1923–38 დამწერლობას საფუძვლად ედო ლათინური [[ანბანი]], 1938-იდან ჩრდილოეთ ოსეთში – რუსული გრაფიკა, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ოლქში – ქართული ანბანი (1954-იდან – რუს. გრაფიკა).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=218810&oldid=prev 2024-02-08T11:43:21Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ოსური ენა&#039;&#039;&#039; – განეკუთენება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანუ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ოსური ენა''' – განეკუთენება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ შტოს; გენეტურად უკავშირდება სკვითურ-ალანურ ენას. ოსური ენა ყალიბდებოდა II-I ათასწლეულში ძველ ევროპის ენებთან (სლავური, ბალტიური და სხვ., შემდეგ კი – ახ. წ. დასაწყისში ჩრდილო კავკასიურ ენებთან მჭიდრო კონტაქტში. XIV ს-იდან თანდათანობით იწყება ოსების ჩამოსახლება [[საქართველო]]ში, სადაც ისინი ემორჩილებოდნენ ქართლის სამეფო ხელისუფლებასა და ცალკეულ სათავადო სახლებს (გ. თოგოშვილი). ამჟამად ოსური ენა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ოსეთში, აგრეოვე საქართველოს ზოგიერთ რ.ნ.-ში. ყაბარდო-ბალყარეთისა და სტავროპოლის მხარეში, ოსური ენაზე ლაპარაკობს 542 ათასი კაცი. აქედან საქართველოში 162 ათასი (1979. აღწერა); აქვს ორი [[დიალექტი]]: ირონული (საფუძვლად უდევს სალიტერატურო ენას) და დიგორული.<br /> <br /> კავკასიურ სამყაროში ოსურმა ენამ საგრძნობი ცვლილებები განიცადა: სხვა ირანანული ენებისაგან განსხვავებით გაჩნდა გლოტალიზებული თანხმოვნები, მორფოლოგიაში ჩამოყალიბდა მრავალბრუნვიანი აგლუტინაციური [[ბრუნება]] (''ე. აბაევი''). ოსური ენის ფონეტიკასა და [[ლექსიკა]]ზე დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიურმა სამყარომ. განსაკუთრებით – [[ქართული ენა|ქართულმა ენამ]]. ფონოლოგიური შედგენილობა: 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვანი]] (მ. შ. მკვეთრები – კ. პ. ტ. წ. ჭ.) და 7 ხმოვანი. აქვს 9 ბრუჩვა. ბრუნვა აგლუტინაციურია. უღვლილება – ფლექსიური. [[ახვლედიანი გიორგი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]]ს დაკევირვებით, ირანულისათვის უცხო ბგერები ისე შეითვისა ოსურმა, რომ ისინი გვხედება საკუთრივ ირანულ ლექსიკაშიც. ხანგრძლივი ოსურ-ქართული ურთიერთობისა და ენობრივი კონტაქტების შედეგია ქართულისათვის დამახასიათებელი [[ორიენტაცია (გრამატიკა)|ორიენტაციის]] გამოხატვა (მო- და მი- [[ზმნისწინი|ზმნისწინებით]]) ოსურ [[ზმნა]]ში, რასაც<br /> ყურადღება მიაქცია ვ. აბაევმა და ეს მიიჩია „ოსური ენის იბერიულ-კავკასიური ბუნების ერთ-ერთ გამოვლენად“. გ. ახვლედიანის მიხედვით, ოსურში ქართული ზმნისწინების ორივე ფუნქცია (მიმართულებისა და პერფექტული ასპექტის გამოხატვისა) შენარჩუნებულია. მისივე დაკვირვებით. ქართულის გავლენები ვლინდება გარკვეული ტიპის ზმნიზედების წარმოებაზე, მსაზღვრელ-სასღვრულის წყობაზე. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძირითადი ლექსიკური ფონდისეული სიტყვების ურთიერთშეღწევა ორივე ენის ლექსიკაში. მაგ., ქართულში ოსურიდან ჩანს შემოსული სიტყვები: შავი, ქუდი, ლუდი და სხვ. (მ. ანღრონიკაშვილი).<br /> <br /> პირველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც შესრულებულია ბერძნული [[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკით]], 941-ით თარიღდება. პირველი ოსური ხელნაწერი (1802) შესრულებულია ქართული გრაფიკით [[იალღუზიძე იოანე|ი. იალღუზიძის]] მიერ. პირველი ნაბეჭდი წიგნი – „მოკლე კატეხიზისი“ დაბეჭდილია ძველი სლავური [[ანბანი]]თ. [[დამწერლობა]] შექმნა ა. შოგრენმა ძველი სლავური ანბანის საფუძველზე (1811). 1923–38 დამწერლობას საფუძვლად ედო ლათინური [[ანბანი]], 1938-იდან ჩრდილოეთ ოსეთში – რუსული გრაფიკა, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ოლქში – ქართული ანბანი (1954-იდან – რუს. გრაფიკა).<br /> <br /> ''თ. ჩხეიძე''<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]]<br /> [[კატეგორია:ენები]]<br /> [[კატეგორია:ინდოევროპული ენები]]</div>

Tkenchoshvili