https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98 2026-04-30T16:05:36Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98&diff=220239&oldid=prev 2024-02-29T13:01:43Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:01, 29 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Os-baRaTiri.jpg|thumb|<del class="diffchange diffchange-inline">250პქ</del>|'''ოს-ბაღათირი''' ა. კოჩიევი.]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Os-baRaTiri.jpg|thumb|<ins class="diffchange diffchange-inline">200პქ</ins>|'''ოს-ბაღათირი''' ა. კოჩიევი.]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოს-ბაღათირ-ი''' ''(ოს. Ос-бæгъатыр)'' – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენეალოგიური გადმოცემების მიხედვით, ოსი ხალხის ეთნარქი, პირველწინაპარი, რომელსაც ჰყავდა ხუთი ვაჟი: [[სიდამონი]], [[ცარაზონი]], [[კუსაგონი]], [[აღუზი]] და [[ცახილი]] (პირველ სამ სახელს აქვს გვარის მაწარმოებელი ძველი ოსური ფორმანტი „ონ“, რომელიც შენარჩუნებულია ქალებთან მიმართებაში; ასე რომ, აღნიშნული სახელების სწორი ფორმაა სიდამი, ცარაზი, კუსაგი). მათგან წარმოიშვა ცნობილი ოსური გვარები – სიდამონოვი, ცარაზონოვი, კუსაგონოვი, აღუზოვი და ცახილოვი. ვ. პფაფის ცნობით, ოს-ბაღათირს შვიდი ვაჟი ჰყოლია; მეექვსეს ტეტლო რქმევია, მეშვიდეს სახელი კი მას ვერ გაუგია. ასეა თუ ისე ყველაზე გავრცელებული თქმულებით, ოს-ბაღათირს ხუთი ვაჟი ჰყავდა. ე. ფჩელინას მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, ოს-ბაღათირს თავის ძირითად ცოლთან, ქართველთა მეფის ასულთან, ოთხი ვაჟი ჰყოლია: ცარაზი, კუსაგი, სიდამი და აღუზი, ხოლო [[ნომილუსი]]სგან (ხარჭასგან) ერთი ვაჟი – ტიდლა. გარდა ამისა, კუსაგისგან გაჩენილა ოს-ბაღათირის უსაყვარლესი შვილიშვილი – ცახილი. ამ ექვსთაგან იღებს სათავეს ოს-ბაღათირის შთამომავალი ექვსი გვარი: ცარაზონთა, კუსაგონთა, ცახილთა, სიდამონთა, აღუზათა და ტიდლათა. ამასთან, პირველი ხუთი სტირ მიგგაგად (стыр мыггаг – „დიდი გვარი“) ითვლება. თქმულების მიხედვით, ამ ექვსი გვარის შთამომავლები დასახლდნენ ალაგირის, ზაყყის, თირსის და ურსთუალის ხეობებში.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოს-ბაღათირ-ი''' ''(ოს. Ос-бæгъатыр)'' – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენეალოგიური გადმოცემების მიხედვით, ოსი ხალხის ეთნარქი, პირველწინაპარი, რომელსაც ჰყავდა ხუთი ვაჟი: [[სიდამონი]], [[ცარაზონი]], [[კუსაგონი]], [[აღუზი]] და [[ცახილი]] (პირველ სამ სახელს აქვს გვარის მაწარმოებელი ძველი ოსური <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფორმანტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>„ონ“, რომელიც შენარჩუნებულია ქალებთან მიმართებაში; ასე რომ, აღნიშნული სახელების სწორი ფორმაა სიდამი, ცარაზი, კუსაგი). მათგან წარმოიშვა ცნობილი ოსური გვარები – სიდამონოვი, ცარაზონოვი, კუსაგონოვი, აღუზოვი და ცახილოვი. ვ. პფაფის ცნობით, ოს-ბაღათირს შვიდი ვაჟი ჰყოლია; მეექვსეს ტეტლო რქმევია, მეშვიდეს სახელი კი მას ვერ გაუგია. ასეა თუ ისე ყველაზე გავრცელებული თქმულებით, ოს-ბაღათირს ხუთი ვაჟი ჰყავდა. ე. ფჩელინას მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, ოს-ბაღათირს თავის ძირითად ცოლთან, ქართველთა მეფის ასულთან, ოთხი ვაჟი ჰყოლია: ცარაზი, კუსაგი, სიდამი და აღუზი, ხოლო [[ნომილუსი]]სგან (ხარჭასგან) ერთი ვაჟი – ტიდლა. გარდა ამისა, კუსაგისგან გაჩენილა ოს-ბაღათირის უსაყვარლესი შვილიშვილი – ცახილი. ამ ექვსთაგან იღებს სათავეს ოს-ბაღათირის შთამომავალი ექვსი გვარი: ცარაზონთა, კუსაგონთა, ცახილთა, სიდამონთა, აღუზათა და ტიდლათა. ამასთან, პირველი ხუთი სტირ მიგგაგად (стыр мыггаг – „დიდი გვარი“) ითვლება. თქმულების მიხედვით, ამ ექვსი გვარის შთამომავლები დასახლდნენ ალაგირის, ზაყყის, თირსის და ურსთუალის ხეობებში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოს-ბაღათარი შუა საუკუნეებში ყოფილა ოსთა ბელადი, რომელიც, ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, დასაფლავებულია ნუზალის ეკლესიაში (XIII ს.). ამიტომ ყველა ოსის დაკავშირება მის სახელთან, რა თქმა უნდა, შეცდომა იქნებოდა [თუმცა, შესაძლოა, ოსური გადმოცემები და ქართული წყაროები აგრძელებენ</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოს-ბაღათარი შუა საუკუნეებში ყოფილა ოსთა ბელადი, რომელიც, ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, დასაფლავებულია ნუზალის ეკლესიაში (XIII ს.). ამიტომ ყველა ოსის დაკავშირება მის სახელთან, რა თქმა უნდა, შეცდომა იქნებოდა [თუმცა, შესაძლოა, ოსური გადმოცემები და ქართული წყაროები აგრძელებენ</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98&diff=83315&oldid=prev 2019-05-22T10:55:39Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:55, 22 მაისი 2019-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ოსური მითები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ოსური მითები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გვარები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გვარები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:გენეალოგია]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98&diff=58612&oldid=prev 2018-07-18T11:35:34Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:35, 18 ივლისი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Os-baRaTiri.jpg|thumb|250პქ|'''ოს-ბაღათირი''' ა. კოჩიევი.]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოს-ბაღათირ-ი''' ''(ოს. Ос-бæгъатыр)'' – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენეალოგიური გადმოცემების მიხედვით, ოსი ხალხის ეთნარქი, პირველწინაპარი, რომელსაც ჰყავდა ხუთი ვაჟი: [[სიდამონი]], [[ცარაზონი]], [[კუსაგონი]], [[აღუზი]] და [[ცახილი]] (პირველ სამ სახელს აქვს გვარის მაწარმოებელი ძველი ოსური ფორმანტი „ონ“, რომელიც შენარჩუნებულია ქალებთან მიმართებაში; ასე რომ, აღნიშნული სახელების სწორი ფორმაა სიდამი, ცარაზი, კუსაგი). მათგან წარმოიშვა ცნობილი ოსური გვარები – სიდამონოვი, ცარაზონოვი, კუსაგონოვი, აღუზოვი და ცახილოვი. ვ. პფაფის ცნობით, ოს-ბაღათირს შვიდი ვაჟი ჰყოლია; მეექვსეს ტეტლო რქმევია, მეშვიდეს სახელი კი მას ვერ გაუგია. ასეა თუ ისე ყველაზე გავრცელებული თქმულებით, ოს-ბაღათირს ხუთი ვაჟი ჰყავდა. ე. ფჩელინას მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, ოს-ბაღათირს თავის ძირითად ცოლთან, ქართველთა მეფის ასულთან, ოთხი ვაჟი ჰყოლია: ცარაზი, კუსაგი, სიდამი და აღუზი, ხოლო [[ნომილუსი]]სგან (ხარჭასგან) ერთი ვაჟი – ტიდლა. გარდა ამისა, კუსაგისგან გაჩენილა ოს-ბაღათირის უსაყვარლესი შვილიშვილი – ცახილი. ამ ექვსთაგან იღებს სათავეს ოს-ბაღათირის შთამომავალი ექვსი გვარი: ცარაზონთა, კუსაგონთა, ცახილთა, სიდამონთა, აღუზათა და ტიდლათა. ამასთან, პირველი ხუთი სტირ მიგგაგად (стыр мыггаг – „დიდი გვარი“) ითვლება. თქმულების მიხედვით, ამ ექვსი გვარის შთამომავლები დასახლდნენ ალაგირის, ზაყყის, თირსის და ურსთუალის ხეობებში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოს-ბაღათირ-ი''' ''(ოს. Ос-бæгъатыр)'' – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენეალოგიური გადმოცემების მიხედვით, ოსი ხალხის ეთნარქი, პირველწინაპარი, რომელსაც ჰყავდა ხუთი ვაჟი: [[სიდამონი]], [[ცარაზონი]], [[კუსაგონი]], [[აღუზი]] და [[ცახილი]] (პირველ სამ სახელს აქვს გვარის მაწარმოებელი ძველი ოსური ფორმანტი „ონ“, რომელიც შენარჩუნებულია ქალებთან მიმართებაში; ასე რომ, აღნიშნული სახელების სწორი ფორმაა სიდამი, ცარაზი, კუსაგი). მათგან წარმოიშვა ცნობილი ოსური გვარები – სიდამონოვი, ცარაზონოვი, კუსაგონოვი, აღუზოვი და ცახილოვი. ვ. პფაფის ცნობით, ოს-ბაღათირს შვიდი ვაჟი ჰყოლია; მეექვსეს ტეტლო რქმევია, მეშვიდეს სახელი კი მას ვერ გაუგია. ასეა თუ ისე ყველაზე გავრცელებული თქმულებით, ოს-ბაღათირს ხუთი ვაჟი ჰყავდა. ე. ფჩელინას მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, ოს-ბაღათირს თავის ძირითად ცოლთან, ქართველთა მეფის ასულთან, ოთხი ვაჟი ჰყოლია: ცარაზი, კუსაგი, სიდამი და აღუზი, ხოლო [[ნომილუსი]]სგან (ხარჭასგან) ერთი ვაჟი – ტიდლა. გარდა ამისა, კუსაგისგან გაჩენილა ოს-ბაღათირის უსაყვარლესი შვილიშვილი – ცახილი. ამ ექვსთაგან იღებს სათავეს ოს-ბაღათირის შთამომავალი ექვსი გვარი: ცარაზონთა, კუსაგონთა, ცახილთა, სიდამონთა, აღუზათა და ტიდლათა. ამასთან, პირველი ხუთი სტირ მიგგაგად (стыр мыггаг – „დიდი გვარი“) ითვლება. თქმულების მიხედვით, ამ ექვსი გვარის შთამომავლები დასახლდნენ ალაგირის, ზაყყის, თირსის და ურსთუალის ხეობებში.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98&diff=58604&oldid=prev 2018-07-18T11:32:12Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ოს-ბაღათირ-ი&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;(ოს. Ос-бæгъатыр)&#039;&#039; – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენე...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ოს-ბაღათირ-ი''' ''(ოს. Ос-бæгъатыр)'' – ოსური ეთნოგენეტიკური და გენეალოგიური გადმოცემების მიხედვით, ოსი ხალხის ეთნარქი, პირველწინაპარი, რომელსაც ჰყავდა ხუთი ვაჟი: [[სიდამონი]], [[ცარაზონი]], [[კუსაგონი]], [[აღუზი]] და [[ცახილი]] (პირველ სამ სახელს აქვს გვარის მაწარმოებელი ძველი ოსური ფორმანტი „ონ“, რომელიც შენარჩუნებულია ქალებთან მიმართებაში; ასე რომ, აღნიშნული სახელების სწორი ფორმაა სიდამი, ცარაზი, კუსაგი). მათგან წარმოიშვა ცნობილი ოსური გვარები – სიდამონოვი, ცარაზონოვი, კუსაგონოვი, აღუზოვი და ცახილოვი. ვ. პფაფის ცნობით, ოს-ბაღათირს შვიდი ვაჟი ჰყოლია; მეექვსეს ტეტლო რქმევია, მეშვიდეს სახელი კი მას ვერ გაუგია. ასეა თუ ისე ყველაზე გავრცელებული თქმულებით, ოს-ბაღათირს ხუთი ვაჟი ჰყავდა. ე. ფჩელინას მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, ოს-ბაღათირს თავის ძირითად ცოლთან, ქართველთა მეფის ასულთან, ოთხი ვაჟი ჰყოლია: ცარაზი, კუსაგი, სიდამი და აღუზი, ხოლო [[ნომილუსი]]სგან (ხარჭასგან) ერთი ვაჟი – ტიდლა. გარდა ამისა, კუსაგისგან გაჩენილა ოს-ბაღათირის უსაყვარლესი შვილიშვილი – ცახილი. ამ ექვსთაგან იღებს სათავეს ოს-ბაღათირის შთამომავალი ექვსი გვარი: ცარაზონთა, კუსაგონთა, ცახილთა, სიდამონთა, აღუზათა და ტიდლათა. ამასთან, პირველი ხუთი სტირ მიგგაგად (стыр мыггаг – „დიდი გვარი“) ითვლება. თქმულების მიხედვით, ამ ექვსი გვარის შთამომავლები დასახლდნენ ალაგირის, ზაყყის, თირსის და ურსთუალის ხეობებში.<br /> <br /> ოს-ბაღათარი შუა საუკუნეებში ყოფილა ოსთა ბელადი, რომელიც, ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, დასაფლავებულია ნუზალის ეკლესიაში (XIII ს.). ამიტომ ყველა ოსის დაკავშირება მის სახელთან, რა თქმა უნდა, შეცდომა იქნებოდა [თუმცა, შესაძლოა, ოსური გადმოცემები და ქართული წყაროები აგრძელებენ<br /> ან უკავშირდებიან ლეონტი მროველისაგან მომდინარე ტრადიციას, რომლის თანახმად, ოსთა პირველწინაპარი იყო უობოსი (მისი გვიანდელი ქართული ფორმებია &quot;ოვსი&quot; და &quot;ოსი&quot;). ასე იყო თუ ისე, &quot;ბაღათირი&quot; ოსების (ოსეთის) ბელადისა თუ მეფის ტიტული ჩანს]. არ არის გამორიცხული, მის სახელთან იყოს დაკავშირებული ოსების გარკვეული ნაწილის წარმოშობა. ზემომოყვანილ გადმოცემაში ხუთი ძმისაგან წარმომდგარი ძველი ოსური გვარების<br /> არსებობას, როგორც ჩანს, რეალურ-ისტორიული საფუძველი გააჩნია. მართალია, ეს გვარები დიდი ხანია უკვე მრავალრიცხოვან ცალკეულ გვარებად დაიშალნენ, მაგრამ მთელს ოსეთში შემონახულია ცოცხალი გადმოცემები ხუთი ძმის მიერ დაფუძნებული გვარიდან გვიანდელი გვარების წარმომავლობის<br /> თაობაზე („სიდამონი“, „ცარაზონი“, „კუსაგონი“, „აღუზი“, „ცახილი“).<br /> <br /> ცნობილია, რომ ოსებს რამდენიმე ოს-ბაღათირი ჰყავდათ. შუასაუკუნეთა ქართულ ქრონიკებში იხსენიება ნახევრად ლეგენდარული გმირისა და ოსეთის მმართველის – ოს-ბაღათარის სახელი. უკანასკნელი ოს-ბაღათარი, რომლის ისტორიას ჟამთააღმწერელი მოგვითხრობს, XIII-XIV სს-ში ცხოვრობდა. ამ ცნობის თანახმად, იგი მონღოლური პოლიციის ოსურ რაზმს მეთაურობდა, შიდა ქართლს აწიოკებდა და მხოლოდ [[გიორგი ბრწყინვალე]]მ<br /> შეძლო მისი დამარცხება და ჩრდილოეთ [[კავკასია|კავკასიის]] მთის ხეობებისკენ ოსების განდევნა. „Ос-бæгъатыр“ შედგენილი ტერმინია, რომლის პირველი ნაწილი – „ос“ უკავშირდება ოსების აღმნიშვნელ ქართულ სიტყვას – „ოსი“, ხოლო მეორე მონღოლურ ბაღათურს – „დევგმირი, გოლიათი“. როგორც ვარაუდობენ, ამ სახელის (ოს-ბაღათირის) მეორე ფორმაა Батыр-Ас, საიდანაც მოდის ნართული ეპოსის ერთ-ერთი ცენტრალური პერსონაჟის სახელი („[[ბათრაძი]]“).<br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> *Абаев В. И. Историко-этимологический словарь осетинского языка. Т. I. М.- Л., 1958; <br /> *მისივე, Избранные работы. Т. I. Религия. Фольклор. Литература. Владикавказ, 1990; <br /> *Бязыров А. Х. Мифические предания и поверья о происхождении осетин // ИЮОНИИ. 1980. Вып. XXV; Гутнов Ф. Х. Генеалогические предания осетин как исторический источник. Орджоникидзе, 1989.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] <br /> <br /> [[კატეგორია:მითოლოგია]]<br /> [[კატეგორია:კავკასიური მითები]]<br /> [[კატეგორია:ოსური მითები]]<br /> [[კატეგორია:გვარები]]<br /> [[კატეგორია:გენეალოგია]]</div>

Echelidze