https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%99%E1%83%98 2026-04-26T00:29:02Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%99%E1%83%98&diff=186418&oldid=prev 2023-02-06T14:48:56Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:48, 6 თებერვალი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოშკი''' – (ინგლ. Oshki), X საუკუნის ქართული ხუროთ-მოძღვრების უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, წმინდა იოანე ნათლიმცემლის სახლობის ქართული სამონასტრო ცენტრი. მდებარეობს [[თურქეთი|თურქეთში]], ერზერუმის პროვინციაში, უზუნდერეს რაიონში, ისტორიულ მხარე იმიერტაოში, თორთუმისწყლის მარცხენა მაღალ ნაპირზე, სოფელ ჩემლიამაჩში. [[საქართველო]]ს ოთხ დიდ კათედრალთაგან პირველი&#160; ([[სვეტიცხოვლის კომპლექსი|სვეტიცხოველი]], [[ბაგრატის ტაძარი]], [[ალავერდის ტაძარი|ალავერდი]]). კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: მთავარი ტაძარი, სემინარია-სატრაპეზო, ორი მცირე ეკლესია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ოშკი''' – (ინგლ. Oshki), X საუკუნის ქართული ხუროთ-მოძღვრების უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, წმინდა იოანე ნათლიმცემლის სახლობის ქართული სამონასტრო ცენტრი. მდებარეობს [[თურქეთი|თურქეთში]], ერზერუმის პროვინციაში, უზუნდერეს რაიონში, ისტორიულ მხარე იმიერტაოში, თორთუმისწყლის მარცხენა მაღალ ნაპირზე, სოფელ ჩემლიამაჩში. [[საქართველო]]ს ოთხ დიდ კათედრალთაგან პირველი&#160; ([[სვეტიცხოვლის კომპლექსი|სვეტიცხოველი]], [[ბაგრატის ტაძარი]], [[ალავერდის ტაძარი|ალავერდი]]). კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: მთავარი ტაძარი, სემინარია-სატრაპეზო, ორი მცირე ეკლესია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki 3.JPG|thumb|მარცხნივ|გეგმა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki 3.JPG|thumb|მარცხნივ|გეგმა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავარი ტაძრის სამხრეთი მკლავის კარის [[ტიმპანი|ტიმპანზე]] არსებული ლაპიდარული წარწერის თანახმად, ოშკის ტაძრის აღმშენებლები იყვნენ [[ტაო]]ს [[ბაგრატიონები]], [[ადარნასე III]] კურაპალატის შვილები – ბაგრატ ერისთავთერისთავი (გარდაიცვალა 966 წელს) და დავით მაგისტროსი (იგივე [[დავით III]] დიდი კურაპალატი, გარდაიცვალა 1001 წელს). სავარაუდოდ ტაძრის მშენებელი იყო გრიგოლ ოშკელი). მშენებლობის ზუსტი თარიღი უცნობია. მიუხედავად აზრთა სხვადასხვაობისა, ყველაზე რეალურია პროფესორ ვ. ჯობაძის (ლოს-ანჯელესი, [[აშშ]]) მიერ აღმოჩენილი წარწერა, რომელიც აკონკრეტებს ტაძრის მშენებლობის დაწყებას (963 წ.). აღმოსავლეთის ფასადზე არსებული [[ბარელიეფი]]ს წარწერით ირკვევა, რომ ტაძრის მშენებლობა გრძელდებოდა 10 წელი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავარი ტაძრის სამხრეთი მკლავის კარის [[ტიმპანი|ტიმპანზე]] არსებული ლაპიდარული წარწერის თანახმად, ოშკის ტაძრის აღმშენებლები იყვნენ [[ტაო]]ს [[ბაგრატიონები]], [[ადარნასე III]] კურაპალატის შვილები – ბაგრატ ერისთავთერისთავი (გარდაიცვალა 966 წელს) და დავით მაგისტროსი (იგივე [[დავით III]] დიდი კურაპალატი, გარდაიცვალა 1001 წელს). სავარაუდოდ ტაძრის მშენებელი იყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გრიგოლ ოშკელი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>). მშენებლობის ზუსტი თარიღი უცნობია. მიუხედავად აზრთა სხვადასხვაობისა, ყველაზე რეალურია პროფესორ ვ. ჯობაძის (ლოს-ანჯელესი, [[აშშ]]) მიერ აღმოჩენილი წარწერა, რომელიც აკონკრეტებს ტაძრის მშენებლობის დაწყებას (963 წ.). აღმოსავლეთის ფასადზე არსებული [[ბარელიეფი]]ს წარწერით ირკვევა, რომ ტაძრის მშენებლობა გრძელდებოდა 10 წელი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki 4.JPG|thumb|რელიეფი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki 4.JPG|thumb|რელიეფი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოშკის მონასტერი 963-1023 წლებში ტაოს დიდი ფეოდალური გვარის, ჩორჩანელების, მფლობელობაში იყო. ამ დიდებული გვარის ორი წარმომადგენელი, [[თორნიკე ერისთავი]] (იოვანე-თორნიკე სვინგელოზად წოდებული) და მისი ძმა იოვანე-ვარაზვაჩე სწორედ ოშკის სავანეში აღიკვეცნენ ბერად. სავარაუდოა, რომ გარკვეულ პერიოდში ვარაზვაჩე ოშკის სკრიპტორიუმს ხელმძღვანელობდა. თორნიკე ერისთავის ღვაწლი ძალიან დიდია: მის მიერ ბარდა სკლიაროსზე მოპოვებულმა ბრწყინვალე გამარჯვებამ (979 წ.) დააჩქარა და გააადვილა დაქსაქსულ ქართულ სამეფოთა და სამთავროთა გაერთიანების პროცესი, რომელიც, საბოლოოდ, [[ბაგრატ III (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ III]]-ის ტახტზე ასვლითა და ერთიანი, ძლიერი ქართული სამეფოს შექმნით დასრულდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოშკის მონასტერი 963-1023 წლებში ტაოს დიდი ფეოდალური გვარის, ჩორჩანელების, მფლობელობაში იყო. ამ დიდებული გვარის ორი წარმომადგენელი, [[თორნიკე ერისთავი]] (იოვანე-თორნიკე სვინგელოზად წოდებული) და მისი ძმა იოვანე-ვარაზვაჩე სწორედ ოშკის სავანეში აღიკვეცნენ ბერად. სავარაუდოა, რომ გარკვეულ პერიოდში ვარაზვაჩე ოშკის სკრიპტორიუმს ხელმძღვანელობდა. თორნიკე ერისთავის ღვაწლი ძალიან დიდია: მის მიერ ბარდა სკლიაროსზე მოპოვებულმა ბრწყინვალე გამარჯვებამ (979 წ.) დააჩქარა და გააადვილა დაქსაქსულ ქართულ სამეფოთა და სამთავროთა გაერთიანების პროცესი, რომელიც, საბოლოოდ, [[ბაგრატ III (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ III]]-ის ტახტზე ასვლითა და ერთიანი, ძლიერი ქართული სამეფოს შექმნით დასრულდა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%99%E1%83%98&diff=165100&oldid=prev 2022-09-20T12:39:14Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:39, 20 სექტემბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki gumbatis yeli.JPG|thumb|მარცხნივ| გუმბათის ყელი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Oshki gumbatis yeli.JPG|thumb|მარცხნივ| გუმბათის ყელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაძარი კარგად იყო განათებული მრავალრიცხოვანი [[სარკმელი|სარკმლებით]]. გუმბათის ყელში 12 სარკმელია, [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] – 3, [[სამკვეთლო]]სა და [[სადიაკვნე]]ში – თითო. ტაძარი სიდიდითა და პროპორციებით გამოირჩევა წინა ხანის ძეგლთაგან, იგი ახალი დროის ტიპური ნაწარმოებია: კედლების სიმაღლე შენობის კორპუსის სიგანესთან შეფარდებით გაზრდილია, გუმბათის ყელი ამაღლებულია, წახნაგებმა ადგილი დაუთმო ცილინდრს, რომელიც ტეხილი ლილვებითა და დეკორატიული თაღებით 24 არედ არის დაყოფილი. ტაძრის ფასადები და [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი]] ბრწყინვალედ ყოფილა გაფორმებული ბარელიეფებით, [[ჰორელიეფი|ჰორელიეფებით]], ჩუქურთმებითა და მოხატულობით, რომელთა მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაძარი კარგად იყო განათებული მრავალრიცხოვანი [[სარკმელი|სარკმლებით]]. გუმბათის ყელში 12 სარკმელია, [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] – 3, [[სამკვეთლო]]სა და [[სადიაკვნე]]ში – თითო. ტაძარი სიდიდითა და პროპორციებით გამოირჩევა წინა ხანის ძეგლთაგან, იგი ახალი დროის ტიპური ნაწარმოებია: კედლების სიმაღლე შენობის კორპუსის სიგანესთან შეფარდებით გაზრდილია, გუმბათის ყელი ამაღლებულია, წახნაგებმა ადგილი დაუთმო ცილინდრს, რომელიც ტეხილი ლილვებითა და დეკორატიული თაღებით 24 არედ არის დაყოფილი. ტაძრის ფასადები და [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი]] ბრწყინვალედ ყოფილა გაფორმებული ბარელიეფებით, [[ჰორელიეფი|ჰორელიეფებით]], ჩუქურთმებითა და მოხატულობით, რომელთა მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Oshki dasavletis fasadi.JPG|thumb|დასავლეთი ფასადის ფრაგმენტი]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაძრის კედლებისა და სვეტების [[საშენი მასალა|საშენ მასალად]] ძირითადად გამოყენებულია თლილი ქვა, ხოლო [[სახურავი|სახურავისათვი]]ს – წითელი და ყვითელი მოჭიქული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]. საკურთხევლის შუა ნაწილში დაცულია ქვისგან გამოკვეთილი ოთხკუთხა ტრაპეზი, აღმოსავლეთი კედლიდან 2 მეტრის მანძილზე. მისი სიგრძეა 173 სმ, სიგანე – 86 სმ, სიმაღლე – 85 სმ. საკურთხევლის [[იატაკი]] 0,75 მეტრით არის ამაღლებული.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაძრის კედლებისა და სვეტების [[საშენი მასალა|საშენ მასალად]] ძირითადად გამოყენებულია თლილი ქვა, ხოლო [[სახურავი|სახურავისათვი]]ს – წითელი და ყვითელი მოჭიქული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]. საკურთხევლის შუა ნაწილში დაცულია ქვისგან გამოკვეთილი ოთხკუთხა ტრაპეზი, აღმოსავლეთი კედლიდან 2 მეტრის მანძილზე. მისი სიგრძეა 173 სმ, სიგანე – 86 სმ, სიმაღლე – 85 სმ. საკურთხევლის [[იატაკი]] 0,75 მეტრით არის ამაღლებული.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Oshki samxret fasadi.JPG|thumb|მარცხნივ|სამხრეთი ფასადის ფრაგმენტი]]</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სემინარია-სატრაპეზო მთავარი ტაძრის ჩრდილო მკლავის სიახლოვესაა განთავსებული. მას სამნავიანი [[ბაზილიკა|ბაზილიკის]] გეგმარება აქვს. ნაშენია უხეშად დამუშავებული რუხი ფერის ქვით. ნაგებობაში ორი დარბაზია: დიდი და სფერულ გუმბათიანი, დღემდე კარგად შემონახული, მცირე დარბაზი. ტაძრის სიახლოვეს, ფერდობზე მდებარეობს ძლიერ დაზიანებული ორი მცირე ეკლესია (5,11x3,43 მ და 6,11x3,1 მ).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სემინარია-სატრაპეზო მთავარი ტაძრის ჩრდილო მკლავის სიახლოვესაა განთავსებული. მას სამნავიანი [[ბაზილიკა|ბაზილიკის]] გეგმარება აქვს. ნაშენია უხეშად დამუშავებული რუხი ფერის ქვით. ნაგებობაში ორი დარბაზია: დიდი და სფერულ გუმბათიანი, დღემდე კარგად შემონახული, მცირე დარბაზი. ტაძრის სიახლოვეს, ფერდობზე მდებარეობს ძლიერ დაზიანებული ორი მცირე ეკლესია (5,11x3,43 მ და 6,11x3,1 მ).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;gallery&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ფაილი:Oshki dasavletis fasadi.JPG|დასავლეთი ფასადის ფრაგმენტი</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ფაილი:Oshki samxret fasadi.JPG|სამხრეთი ფასადის ფრაგმენტი</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">&lt;/gallery&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%99%E1%83%98&diff=165099&oldid=prev 2022-09-20T12:37:18Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:37, 20 სექტემბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოშკი ძველი ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო ტაოში. ჩვენამდე მოღწეულია ოშკის მონასტერში შექმნილი ხელნაწერები, მათ შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა ოშკის [[ბიბლია]] (978 წ.), რომელიც ამჟამად [[ათონის მთა]]ზეა დაცული. ოშკში მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და მღვდელმთავრები: გრიგოლ ოშკელი (X ს.), სტეფანე დეკანოზი (X ს.), იოანე ჩირაი (X ს.), ოშკის ბიბლიის გადამწერი – მიქაელ ვარაზვაჩეს ძე, სტეფანე მწერალი, გიორგი გელასის ძე, გაბრიელ ოშკელი (XI ს.) და სხვა. აღსანიშნავია [[ექვთიმე თაყაიშვილი]]ს სამი უმნიშვნელოვანესი ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთში, რომლის დროსაც მთლიანად იქნა აღწერილი და აზომილი ოშკის მონასტერი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოშკი ძველი ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო ტაოში. ჩვენამდე მოღწეულია ოშკის მონასტერში შექმნილი ხელნაწერები, მათ შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა ოშკის [[ბიბლია]] (978 წ.), რომელიც ამჟამად [[ათონის მთა]]ზეა დაცული. ოშკში მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და მღვდელმთავრები: გრიგოლ ოშკელი (X ს.), სტეფანე დეკანოზი (X ს.), იოანე ჩირაი (X ს.), ოშკის ბიბლიის გადამწერი – მიქაელ ვარაზვაჩეს ძე, სტეფანე მწერალი, გიორგი გელასის ძე, გაბრიელ ოშკელი (XI ს.) და სხვა. აღსანიშნავია [[ექვთიმე თაყაიშვილი]]ს სამი უმნიშვნელოვანესი ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთში, რომლის დროსაც მთლიანად იქნა აღწერილი და აზომილი ოშკის მონასტერი.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%99%E1%83%98&diff=165098&oldid=prev 2022-09-20T12:37:00Z

<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Oshki.JPG" title="ფაილი:Oshki.JPG">ოშკი</a> &#039;&#039;&#039;ოშკი&#039;&#039;&#039; – (ინგლ. Oshki), X საუკუნის ქართული ხუროთ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Oshki.JPG|thumb|ოშკი]]<br /> '''ოშკი''' – (ინგლ. Oshki), X საუკუნის ქართული ხუროთ-მოძღვრების უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, წმინდა იოანე ნათლიმცემლის სახლობის ქართული სამონასტრო ცენტრი. მდებარეობს [[თურქეთი|თურქეთში]], ერზერუმის პროვინციაში, უზუნდერეს რაიონში, ისტორიულ მხარე იმიერტაოში, თორთუმისწყლის მარცხენა მაღალ ნაპირზე, სოფელ ჩემლიამაჩში. [[საქართველო]]ს ოთხ დიდ კათედრალთაგან პირველი ([[სვეტიცხოვლის კომპლექსი|სვეტიცხოველი]], [[ბაგრატის ტაძარი]], [[ალავერდის ტაძარი|ალავერდი]]). კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: მთავარი ტაძარი, სემინარია-სატრაპეზო, ორი მცირე ეკლესია.<br /> [[ფაილი:Oshki 3.JPG|thumb|მარცხნივ|გეგმა]]<br /> მთავარი ტაძრის სამხრეთი მკლავის კარის [[ტიმპანი|ტიმპანზე]] არსებული ლაპიდარული წარწერის თანახმად, ოშკის ტაძრის აღმშენებლები იყვნენ [[ტაო]]ს [[ბაგრატიონები]], [[ადარნასე III]] კურაპალატის შვილები – ბაგრატ ერისთავთერისთავი (გარდაიცვალა 966 წელს) და დავით მაგისტროსი (იგივე [[დავით III]] დიდი კურაპალატი, გარდაიცვალა 1001 წელს). სავარაუდოდ ტაძრის მშენებელი იყო გრიგოლ ოშკელი). მშენებლობის ზუსტი თარიღი უცნობია. მიუხედავად აზრთა სხვადასხვაობისა, ყველაზე რეალურია პროფესორ ვ. ჯობაძის (ლოს-ანჯელესი, [[აშშ]]) მიერ აღმოჩენილი წარწერა, რომელიც აკონკრეტებს ტაძრის მშენებლობის დაწყებას (963 წ.). აღმოსავლეთის ფასადზე არსებული [[ბარელიეფი]]ს წარწერით ირკვევა, რომ ტაძრის მშენებლობა გრძელდებოდა 10 წელი.<br /> [[ფაილი:Oshki 4.JPG|thumb|რელიეფი]]<br /> ოშკის მონასტერი 963-1023 წლებში ტაოს დიდი ფეოდალური გვარის, ჩორჩანელების, მფლობელობაში იყო. ამ დიდებული გვარის ორი წარმომადგენელი, [[თორნიკე ერისთავი]] (იოვანე-თორნიკე სვინგელოზად წოდებული) და მისი ძმა იოვანე-ვარაზვაჩე სწორედ ოშკის სავანეში აღიკვეცნენ ბერად. სავარაუდოა, რომ გარკვეულ პერიოდში ვარაზვაჩე ოშკის სკრიპტორიუმს ხელმძღვანელობდა. თორნიკე ერისთავის ღვაწლი ძალიან დიდია: მის მიერ ბარდა სკლიაროსზე მოპოვებულმა ბრწყინვალე გამარჯვებამ (979 წ.) დააჩქარა და გააადვილა დაქსაქსულ ქართულ სამეფოთა და სამთავროთა გაერთიანების პროცესი, რომელიც, საბოლოოდ, [[ბაგრატ III (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ III]]-ის ტახტზე ასვლითა და ერთიანი, ძლიერი ქართული სამეფოს შექმნით დასრულდა.<br /> [[ფაილი:Oshki 5.JPG|thumb|მარცხნივ|რელიეფი]]<br /> ტაძრის არქიტექტურა იმეორებს მისი წინამორბედების სახასიათო მოტივებს და უფრო გამდიდრებული და გართულებული სახით წარმოგვიდგენს მას. ოშკის ტაძარი აგებულია საგანგებოდ ამოყვანილ სუბსტრუქციაზე, რომელშიც სამარხებია მოწყობილი. ის წარმოადგენს [[ტრიკონქი|ტრიკონქს]], თავისუფალი [[გუმბათი]]თ. ტაძრის ჯვრისებრი მოხაზულობა შენარჩუნებულია გარესახეშიც, თუმცა [[აფსიდი|აფსიდების]] სიმრგვალე არ ვლინდება (მოქცეულია მართკუთხა მკლავებში). ოშკის ტაძრის გეგმა ჰგავს [[იშხანი (მონასტერი)|იშხნის ტაძრის]] გეგმას, მაგრამ უფრო გართულებულია. მისი სიგრძე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 38,5 მ-ია (დასავლეთ [[ეგვტერი]]ს გამოკვლებით); სიგანე შუა ნაწილში ≈ 36 მ, ხოლო სიმაღლე ≈ 40 მ. ოშკი უხვად იყო შემკული [[ჩუქურთმა|ჩუქურთმებით]], ხოლო [[რელიეფი (სკულპტურა)|რელიეფი]]ს სიმდიდრით ერთ-ერთი უპირველესი ადგილი უჭირავს შუა საუკუნეების ქართულ ტაძართა შორის. კედლებზე ყველგან არის მონუმენტური [[ფრესკა|ფრესკების]] კვალი, მაგრამ ცალკეული კომპოზიციები მხოლოდ [[საკურთხეველი|საკურთხეველშია]] შენარჩუნებული.<br /> [[ფაილი:Oshki 7.JPG|thumb|150პქ|რვაწახნაგა სვეტის ბაზისის ფრაგმენტი]]<br /> ინტერიერში ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე აღმართულია ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი გუმბათი. გადასვლა გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წრეზე ხდება მარაოსებურად დამუშავებული [[აფრა (არქიტექტურა)|აფრების]] დახმარებით. აფრების სამკუთხა არეებში [[ტრომპი|ტრომპისებრი]] თაღებია ჩასმული, ხოლო მათში [[ლილვი (არქიტექტურა)|ლილვებით]] მოჩარჩოებული სამ-სამი თაღოვანი ღრმული. აღსანიშნავია, რომ აფრებისა და ტრომპების ამგვარი შეთავსება ტაო-კლარჯეთის სხვა ძეგლებშიც გვხვდება. [[გუმბათის ყელი]]ს ცილინდრული მასა კარგად არის შეთავსებული ტაძრის ქვედა კორპუსთან. ის ბოლოვდება მუზარადისებრი გუმბათით, სიმაღლით 6,86 მ. გუმბათის ყელის სიმაღლე 6,4 მეტრია, ხოლო რადიუსი 5,66 მ (კედლების ჩათვლით). გუმბათის ყელი დაფარულია ერთიანი [[თაღედი]]თ. ოცდაოთხი თაღის საერთო გადაწყვეტა ერთიანია, მაგრამ განსხვავდება დეტალებში. თაღები ეყრდნობა ორმაგ ხვეულ სვეტებს, რომლებიც ბოლოვდება ფოთლოვანი ორნამენტებით მორთული [[კაპიტელი|კაპიტელებითა]] და რელიეფური ბაზებით.<br /> [[ფაილი:Oshki gumbatis yeli.JPG|thumb|მარცხნივ| გუმბათის ყელი]]<br /> ტაძარი კარგად იყო განათებული მრავალრიცხოვანი [[სარკმელი|სარკმლებით]]. გუმბათის ყელში 12 სარკმელია, [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] – 3, [[სამკვეთლო]]სა და [[სადიაკვნე]]ში – თითო. ტაძარი სიდიდითა და პროპორციებით გამოირჩევა წინა ხანის ძეგლთაგან, იგი ახალი დროის ტიპური ნაწარმოებია: კედლების სიმაღლე შენობის კორპუსის სიგანესთან შეფარდებით გაზრდილია, გუმბათის ყელი ამაღლებულია, წახნაგებმა ადგილი დაუთმო ცილინდრს, რომელიც ტეხილი ლილვებითა და დეკორატიული თაღებით 24 არედ არის დაყოფილი. ტაძრის ფასადები და [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი]] ბრწყინვალედ ყოფილა გაფორმებული ბარელიეფებით, [[ჰორელიეფი|ჰორელიეფებით]], ჩუქურთმებითა და მოხატულობით, რომელთა მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი.<br /> [[ფაილი:Oshki dasavletis fasadi.JPG|thumb|დასავლეთი ფასადის ფრაგმენტი]]<br /> ტაძრის კედლებისა და სვეტების [[საშენი მასალა|საშენ მასალად]] ძირითადად გამოყენებულია თლილი ქვა, ხოლო [[სახურავი|სახურავისათვი]]ს – წითელი და ყვითელი მოჭიქული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]. საკურთხევლის შუა ნაწილში დაცულია ქვისგან გამოკვეთილი ოთხკუთხა ტრაპეზი, აღმოსავლეთი კედლიდან 2 მეტრის მანძილზე. მისი სიგრძეა 173 სმ, სიგანე – 86 სმ, სიმაღლე – 85 სმ. საკურთხევლის [[იატაკი]] 0,75 მეტრით არის ამაღლებული.<br /> [[ფაილი:Oshki samxret fasadi.JPG|thumb|მარცხნივ|სამხრეთი ფასადის ფრაგმენტი]]<br /> სემინარია-სატრაპეზო მთავარი ტაძრის ჩრდილო მკლავის სიახლოვესაა განთავსებული. მას სამნავიანი [[ბაზილიკა|ბაზილიკის]] გეგმარება აქვს. ნაშენია უხეშად დამუშავებული რუხი ფერის ქვით. ნაგებობაში ორი დარბაზია: დიდი და სფერულ გუმბათიანი, დღემდე კარგად შემონახული, მცირე დარბაზი. ტაძრის სიახლოვეს, ფერდობზე მდებარეობს ძლიერ დაზიანებული ორი მცირე ეკლესია (5,11x3,43 მ და 6,11x3,1 მ).<br /> <br /> ოშკი ძველი ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო ტაოში. ჩვენამდე მოღწეულია ოშკის მონასტერში შექმნილი ხელნაწერები, მათ შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა ოშკის [[ბიბლია]] (978 წ.), რომელიც ამჟამად [[ათონის მთა]]ზეა დაცული. ოშკში მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და მღვდელმთავრები: გრიგოლ ოშკელი (X ს.), სტეფანე დეკანოზი (X ს.), იოანე ჩირაი (X ს.), ოშკის ბიბლიის გადამწერი – მიქაელ ვარაზვაჩეს ძე, სტეფანე მწერალი, გიორგი გელასის ძე, გაბრიელ ოშკელი (XI ს.) და სხვა. აღსანიშნავია [[ექვთიმე თაყაიშვილი]]ს სამი უმნიშვნელოვანესი ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთში, რომლის დროსაც მთლიანად იქნა აღწერილი და აზომილი ოშკის მონასტერი.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> [[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები საზღვარგარეთ]]<br /> [[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები თურქეთში]]</div>

Tkenchoshvili