ოჯალეში - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 20:19, 25 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-25T20:19:30Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-06-19T12:56:13Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* ჯიშის საერთო შეფასება და დარაიონება */

2022-09-01T07:06:28Z

‎ჯიშის საერთო შეფასება და დარაიონება

Tkenchoshvili: /* ყურძნის წვენისა და ღვინის ქიმიური შედგენილობა */

2022-05-30T08:18:51Z

‎ყურძნის წვენისა და ღვინის ქიმიური შედგენილობა

Echelidze 23:24, 5 თებერვალი 2022-ზე

2022-02-05T23:24:58Z

Tkenchoshvili 19:05, 4 ნოემბერი 2021-ზე

2021-11-04T19:05:15Z

Tkenchoshvili 12:10, 7 ივლისი 2021-ზე

2021-07-07T12:10:41Z

Tkenchoshvili 10:35, 17 იანვარი 2020-ზე

2020-01-17T10:35:48Z

Tkenchoshvili 11:48, 16 იანვარი 2020-ზე

2020-01-16T11:48:50Z

Tkenchoshvili 12:32, 20 დეკემბერი 2019-ზე

2019-12-20T12:32:23Z

@@ ხაზი 28: / ხაზი 28: @@
 ყურადღებას იპყრობს სამეგრელოში გავრცელებული სინონიმი ოჯალეშისა – „შონური“ ანუ „სვანური“.
-ერთი შეხედვით, „შონური“ ანუ „სვანური“ ჯიშის სადაურობის მაუწყებელი სიტყვა უნდა იყოს. საფიქრებელია ოჯალეშის გავრცელება წარსულში მდ. ტეხურის ხეობის ზემო წელში, ქვემო სვანეთის მოსაზღვრე ტერიტორიაზე, საიდანაც დროთა ვითარებაში უნდა მომხდარიყო ჯიშის ამ ხეობის ქვემო ზონაში ჩამონაცვლება, ანდა ქვემო სვანეთიდან გადმოტანა, მაგრამ სათანადო მასალის უქონლობა და აგრეთვე სვანეთში ვაზის კულტურის არარსებობა საფუძველს გვაძლევს დავასკვნათ, რომ „შონური“ არ უნდა წარმოადგენდეს ჯიშის სადაურობის მაუწყებელ სახელს.
+ერთი შეხედვით, „შონური“ ანუ „სვანური“ ჯიშის სადაურობის მაუწყებელი [[სიტყვა]] უნდა იყოს. საფიქრებელია ოჯალეშის გავრცელება წარსულში მდ. ტეხურის ხეობის ზემო წელში, ქვემო სვანეთის მოსაზღვრე ტერიტორიაზე, საიდანაც დროთა ვითარებაში უნდა მომხდარიყო ჯიშის ამ ხეობის ქვემო ზონაში ჩამონაცვლება, ანდა ქვემო სვანეთიდან გადმოტანა, მაგრამ სათანადო მასალის უქონლობა და აგრეთვე სვანეთში ვაზის კულტურის არარსებობა საფუძველს გვაძლევს დავასკვნათ, რომ „შონური“ არ უნდა წარმოადგენდეს ჯიშის სადაურობის მაუწყებელ სახელს.
 საყურადღებოა ამ სინონიმის წარმოქმნის მეორენაირი ახსნაც, რომელიც მოგვაწოდეს სამეგრელოს რაიონებში მომუშავე მევენახეებმა მ. სურმავამ და ი. მალაშხიამ და რომელიც უფრო ნაოცნებარსა ჰგავს.

@@ ხაზი 270: / ხაზი 270: @@
 == წყარო ==
+[[საქართველოს ამპელოგრაფია]]
-[http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 საქართველოს ამპელოგრაფია] / [[ნიკოლოზ კეცხოველი|ნ. კეცხოველი]], [[მაქსიმე რამიშვილი|მ. რამიშვილი]], [[დიმიტრი ტაბიძე|დ. ტაბიძე]]; რედ.: დავით მაღრაძე, ლარისა ვაშაკიძე, თეიმურაზ ღლონტი; მხატვ. გიორგი მაღლაკელიძე. - მე-2 გამოც.. - თბილისი, 2012 (შპს Exclusive Print+). - 552 გვ. : ილ., ცხრ.; 32 სმ.. - იბეჭდება 1960 წლის გამოცემის მიხედვით. - გარეკანზე ავტ. აღნიშნულნი არ არიან. - განმარტებები: გვ. 548-549

@@ ხაზი 247: / ხაზი 247: @@
 განსაკურთებული ყურადღება უნდა მიექცეს გასამრავლებელი მასალის სიწმინდეს. საქართველოს სხვადასხვა რაიონში ოჯალეშის სახელწოდებით გავრცელებულია ვაზის სულ სხვადასხვაგვარი ჯიშები; მათ არავითარი კავშირი არა აქვს ტიპიურ მეგრულ ოჯალეშთან, პირიქით, ეს ჯიშები მკვეთრად განსხვავდება მეგრული ოჯალეშისაგან, როგორც ბოტანიკური ნიშნებით, ისე აგრობიოლოგიური და სამეურნეო-ტექნოლოგიური თვისებებით. ამიტომ სამეგრელოს რაიონებში ოჯალეშის გავრცელების დროს გასამრავლებელი საკვირტე მასალა აღებულ უნდა იქნეს მხოლოდ მეგრული ოჯალეშისაგან.
-სამარკო ღვინოების შექმნის მიზნით ოჯალეში ფართოდ უნდა გავრცელდეს სამეგრელოში – ძველთაგანვე ცნობილ მიკრორაიონებში (სალხინო, ჭაჩხურა, დიდი ჭყონი, თამაკონი, ნოქალაქევი, ფოცხო, უშაფათი და სხვ.). გარდა ამისა ფართო კვლევითი მუშაობა უნდა გაიშალოს აგრეთვე ამ ჯიშის დასავლეთ საქარველოს სხვა რაიონებში გავრცელების მიზნით.
+სამარკო ღვინოების შექმნის მიზნით ოჯალეში ფართოდ უნდა გავრცელდეს სამეგრელოში – ძველთაგანვე ცნობილ მიკრორაიონებში (სალხინო, ჭაჩხურა, დიდი ჭყონი, თამაკონი, [[ნოქალაქევი]], ფოცხო, უშაფათი და სხვ.). გარდა ამისა ფართო კვლევითი მუშაობა უნდა გაიშალოს აგრეთვე ამ ჯიშის დასავლეთ საქარველოს სხვა რაიონებში გავრცელების მიზნით.
 == ლიტერატურა ==

@@ ხაზი 180: / ხაზი 180: @@
 ქვემოთ მოგვყავს ოჯალეშის ღვინის ქიმიური ანალიზის შედეგები. ღვინო დამზადებული იყო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მეღვინეობის ლაბორატორიაში სალხინოს მეურნეობიდან ჩამოტანილი ყურძნიდან.
-აღნიშნული ღვინის ქიმიური ანალიზი შემდეგ სურათს იძლევა: ხვედრითი წონა – 1,9981, [[ალკოჰოლი]] – 13,4, საერთო მჟავიანობა – 8,7, მქროლავი მჟავიანობა – 0,43, ალდეჰიდები – 0,25, PH – 3,07, ექსტრაქტი – 35,57, ტანინი – 3,69, შაქარი – 1,12 და გლიცერინი – 8,33.
+აღნიშნული ღვინის ქიმიური ანალიზი შემდეგ სურათს იძლევა: ხვედრითი წონა – 1,9981, [[ალკოჰოლი]] – 13,4, საერთო მჟავიანობა – 8,7, მქროლავი მჟავიანობა – 0,43, ალდეჰიდები – 0,25, PH – 3,07, ექსტრაქტი – 35,57, ტანინი – 3,69, შაქარი – 1,12 და [[გლიცერინი]] – 8,33.
 როგორც ამ მასალიდან ჩანს, ოჯალეშის ღვინო ალკოჰოლის საკმაოდ დიდ რაოდენობას შეიცავს და მცირე შაქრიანობა ახასიათებს. ამასთანავე ღვინოს ნორმალურზე მომეტებული საერთო მჟავიანობაც ახასიათებს. მქროლავი სიმჟავეების მცირე ოდენობა ღვინის სისაღის მაჩვენებელია. ღვინის დადებით თვისებას შეადგენს აგრეთვე მასში გლიცერინის და ექსტრაქტის ნორმალური რაოდენობაც.

@@ ხაზი 14: / ხაზი 14: @@
 აკად. ივ. ჯავახიშვილის განმარტებით (8), ოჯალეში ვაზის მაღლარობის გამომხატველი მეგრული ტერმინია. „ჯა“ ნიშნავს ხეს, ხოლო „ოჯა-ლეში“ – ხეზე ასაშვებ ვაზს ანუ სახეივნოს. ამგვარად, ოჯალეში ხეზე ასაშვები ვაზის აღმნიშვნელი ზოგადი სახელწოდება ყოფილა. ეს სახელწოდება, ამავე მკვლევრის აზრით, სამეგრელოში, განსაკუთრებით მდ. ტეხურის ხეობაში, მეტად ფართოდ გავრცელებულ ვაზის ჯიშს „სვანურს“ შერჩენია.
-აგრ. ერ. ნაკაშიძის მიხედვით (15), „ოჯალეში“ ნაწარმოები უნდა იყოს ვენახის ნაკვეთის [[ადგილმდებარეობა|ადგილმდებარეობის]] აღმნიშვნელი მეგრული სიტყვისაგან „ბჟა“ (მზე). აქედან „ობჟალეში“ ანუ სამზეური ადგილმდებარობა, მზვარე ადგილი. ამ სიტყვიდან დამახინჯების შედეგად თითქოს წარმოიშვა „ოჯალეში“, რაც არადამაჯერებლად გვეჩვენება, ხოლო აკად. ივ. ჯავახიშვილის განმარტებანი სავსებით გასაზიარებლად მიგვაჩნია.
+აგრ. ერ. ნაკაშიძის მიხედვით (15), „ოჯალეში“ ნაწარმოები უნდა იყოს ვენახის ნაკვეთის [[ადგილმდებარეობა|ადგილმდებარეობის]] აღმნიშვნელი მეგრული სიტყვისაგან „ბჟა“ (მზე). აქედან „ობჟალეში“ ანუ [[სამზეური]] ადგილმდებარობა, მზვარე ადგილი. ამ სიტყვიდან დამახინჯების შედეგად თითქოს წარმოიშვა „ოჯალეში“, რაც არადამაჯერებლად გვეჩვენება, ხოლო აკად. ივ. ჯავახიშვილის განმარტებანი სავსებით გასაზიარებლად მიგვაჩნია.
 სამეგრელოში გავრცელებულ ვაზის მრავალ აბორიგენულ ჯიშთაგან ქართველ მეურნეს მხოლოდ და მხოლოდ ამ ჯიშისათვის უნდა ჰქონდეს შერქმეული „ოჯალეში“ და იგი, როგორც სპეციფიკური ბოტანიკური ნიშნებით, ისე აგრობიოლოგიური და სამეურნეო თვისებებით ვაზის ყველა ადგილობრივ ჯიშზე მაღლა მდგომი, უძველესი დროიდან უნდა ატარებდეს ამ სახელს.

@@ ხაზი 18: / ხაზი 18: @@
 სამეგრელოში გავრცელებულ ვაზის მრავალ აბორიგენულ ჯიშთაგან ქართველ მეურნეს მხოლოდ და მხოლოდ ამ ჯიშისათვის უნდა ჰქონდეს შერქმეული „ოჯალეში“ და იგი, როგორც სპეციფიკური ბოტანიკური ნიშნებით, ისე აგრობიოლოგიური და სამეურნეო თვისებებით ვაზის ყველა ადგილობრივ ჯიშზე მაღლა მდგომი, უძველესი დროიდან უნდა ატარებდეს ამ სახელს.
-ცნობილია, რომ ვაზის ფორმირების ერთ-ერთ საფუძველს მისი ჯიშის სპეციფიკური ნიშნები წარმოადგენს (ზრდის სიძლიერე, ახოხების უნარი და სიმაღლეზე ან სიგანეზე განვითარების მიდრეკილება). ჩვენი აზრით, „ოჯალეშისათვის“ ამ სახელის მიკუთვნება თვით ამ ჯიშის სპეციფიკიდან უნდა გამომდინარეობდეს.
+ცნობილია, რომ ვაზის ფორმირების ერთ-ერთ საფუძველს მისი ჯიშის სპეციფიკური ნიშნები წარმოადგენს (ზრდის სიძლიერე, ახოხების [[უნარი]] და სიმაღლეზე ან სიგანეზე განვითარების მიდრეკილება). ჩვენი აზრით, „ოჯალეშისათვის“ ამ სახელის მიკუთვნება თვით ამ ჯიშის სპეციფიკიდან უნდა გამომდინარეობდეს.
 დაკვირვება ცხადყოფს, რომ სამეგრელოში დაბლარად ფორმირებული ოჯალეშის ვაზი ვერ აღწევს ჯიშისათვის დამახასიათებელ მძლავრ ზრდა-განვითარებას და ამავე დროს მცირე მოსავალსა და უფრო მდარე ღირსების პროდუქციას იძლევა. ამავე პირობებში ამაღლებული ფორმით ან ოლიხნარად ფორმირებული იგივე ოჯალეში ვითარდება ჯიშისათვის დამახასიათებელი სიმძლავრით, თანაც უხვ მოსავალსა და საუკეთესო ღირსების პროდუქციას იძლევა.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:OjaleSi.png|thumb|250px|'''ოჯალეში''' – წითელყურძნიანი ვაზის აბორიგენული ჯიში]]
-'''ოჯალეში''' - წითელყურძნიანი ვაზის აბორიგენულ ჯიშებს შორის [[საქართველო|საქართველოში]] ძველთაგანვეა ცნობილი. იგი გავრცელებულია უმთავრესად სამეგრელოს მთიან რაიონებში და როგორც წარსულში, ისე ამჟამადაც მისგან აყენებენ მუქი შეფერილობის მაღალხარისხოვან სუფრის წითელ ღვინოს.
+'''ოჯალეში''' - წითელყურძნიანი ვაზის აბორიგენულ ჯიშებს შორის [[საქართველო|საქართველოში]] ძველთაგანვეა ცნობილი. იგი გავრცელებულია უმთავრესად [[სამეგრელო]]ს მთიან რაიონებში და როგორც წარსულში, ისე ამჟამადაც მისგან აყენებენ მუქი შეფერილობის მაღალხარისხოვან სუფრის წითელ ღვინოს.
 სამეგრელოში ადგილობრივ მეურნეთა შორის და აგრეთვე ზოგიერთი სპეციალური ნაშრომის მიხედვით ოჯალეში ცნობილია შონურის და სვანურის სახელწოდებითაც (8, 7, 14).

@@ ხაზი 34: / ხაზი 34: @@
 აღნიშნულ პირთა გადმოცემით, „შონური“ მეტსახელად მიკუთვნებული აქვს ოჯალეშს თვით სამეგრელოს მკვიდრთა მიერ იმის გამო, რომ სამეგრელოში ოჯალეშის [[ყურძენი|ყურძნის]] კრეფა დიდი დაგვიანებით წარმოებდა, ყოველ შემთხვევაში არა უადრეს დეკემბრის. ოჯალეშის ყურძენი ამ პერიოდისათვის წყლის აორთქლების შედეგად მასობრივად შეჭკნებოდა, რის გამოც მარცვალში შაქრის კონცენტრაცია მატულობდა. ამგვარი ყურძნისაგან დაყენებული ღვინო ყოველთვის გამოირჩეოდა მდიდარი შეფერილობით, ჰარმონიულობით და საკმაოდ მაღალი ალკოჰოლიანობით (13-14,5). ოჯალეშის ღვინის ასეთ დიდ სიმაგრეს მეგრელი მოსახლეობა სვანის ძალასა და ღონეს ადარებდაო.
-ლეჩხუმსა და აღმოსავლეთ გურიაში საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წითელყურძნიანი ჯიში აგრეთვე „ოჯალეშის“ სახელწოდებით. აღნიშნული ჯიშის შესწავლის შედეგად დადასტურდა, რომ გურიაში გავრცელებულ ოჯალეშს არავითარი კავშირი არა აქვს ნამდვილ მეგრულ ოჯალეშთან და სახელწოდებას შეცდომით ატარებს.
+[[ლეჩხუმი|ლეჩხუმსა]] და აღმოსავლეთ გურიაში საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წითელყურძნიანი ჯიში აგრეთვე „ოჯალეშის“ სახელწოდებით. აღნიშნული ჯიშის შესწავლის შედეგად დადასტურდა, რომ გურიაში გავრცელებულ ოჯალეშს არავითარი კავშირი არა აქვს ნამდვილ მეგრულ ოჯალეშთან და სახელწოდებას შეცდომით ატარებს.
 სოკოვან ავადმყოფობათა და ფილოქსერის გავრცელებამდე ოჯალეში ძალიან ბლომად ყოფილა გაშენებული მაღლარად გეგეჭკორის რაიონში – მდ. ტეხურისა და აბაშის ხეობებში, იგი მოიპოვებოდა აგრეთვე ცხაკაიას, ჩხოროწყუს, წალენჯიხისა და ზუგდიდის რაიონებში.

@@ ხაზი 252: / ხაზი 252: @@
 . დემეტრაძე ვ. მასალები დასავლეთ საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის მრეწველობის დარაიონებისა და სპეციალიზაციისათვის. ქუთაისი, 1936.<br />
 . კეცხოველი ნ. კულტურულ მცენარეთა ზონები საქართველოში. თბილისი, 1957. <br />
-. მიროტაძე ა. რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები, თბილისი, 1939. <br />
+. მიროტაძე ა. [[რაჭა]]-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები, თბილისი, 1939. <br />
 . [[რამიშვილი მაქსიმე|რამიშვილი მ]]. გურიის, სამეგრელოსა და აჭარის ვაზის ჯიშები. თბილისი, 1948. <br />
 . ტაბიძე დ. მევენახეობის განვითარება საქართველოში. თბილისი, 1935. <br />

@@ ხაზი 101: / ხაზი 101: @@
 ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში მოცემულია ოჯალეშის სავეგეტაციო ფაზების მსვლელობა კვირტის გაშლის დასაწყისიდან ყურძნის სრულ სიმწიფემდე (იხ. ცხრ. 1).
-როგორც მოყვანილი ცნობებიდან ჩანს, სალხინოსა და ნაკიფუს მევენახეობის ზონებში სამეგრელო) ოჯალეშის სავეგეტაციო პერიოდი თელავის მევენახეობის ზონასთან (კახეთი) შედარებით საკმაოდ გახანგრძლივებულია და ეს სხვაობა 45-46 დღემდე აღწევს, რაც გამოწვეულია, პირველ ყოვლისა, კახეთში ამ ჯიშის სავეგეტაციო პერიოდის გვიან დაწყებით (23.IV), ხოლო სამეგრელოში ვაზის შედარებით ნაადრევი განვითარებით (3-5.IV), გარდა ამისა, სამეგრელოში შემოდგომის განმავლობაში სითბოსა და ტენის სიუხვის შედეგად ვეგეტაციის გახანგრძლივებით და ამის გამო ყურძნის გვიან დამწიფებით (6-10.XI).
+როგორც მოყვანილი ცნობებიდან ჩანს, სალხინოსა და ნაკიფუს მევენახეობის ზონებში სამეგრელო) ოჯალეშის სავეგეტაციო პერიოდი თელავის მევენახეობის ზონასთან ([[კახეთი]]) შედარებით საკმაოდ გახანგრძლივებულია და ეს სხვაობა 45-46 დღემდე აღწევს, რაც გამოწვეულია, პირველ ყოვლისა, კახეთში ამ ჯიშის სავეგეტაციო პერიოდის გვიან დაწყებით (23.IV), ხოლო სამეგრელოში ვაზის შედარებით ნაადრევი განვითარებით (3-5.IV), გარდა ამისა, სამეგრელოში შემოდგომის განმავლობაში სითბოსა და ტენის სიუხვის შედეგად ვეგეტაციის გახანგრძლივებით და ამის გამო ყურძნის გვიან დამწიფებით (6-10.XI).
 ცალკეული ბიოფაზების მიხედვით განსხვავებული სურათია ყვავილობის ფაზის მსვლელობაში. მაგალითად, სოფ. ნაკიფუსა და სალხინოს მევენახეობის ზონებში ყვავილობა საშუალოდ 25-28 მაისს იწყება, ხოლო თელავის ზონაში – თითქმის ორი კვირის დაგვიანებით (13.VI).