პეტრე I დიდი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 07:12, 26 სექტემბერი 2024-ზე

2024-09-26T07:12:44Z

Tkenchoshvili 20:56, 23 სექტემბერი 2024-ზე

2024-09-23T20:56:26Z

Tkenchoshvili 22:38, 15 ივლისი 2024-ზე

2024-07-15T22:38:06Z

Tkenchoshvili 20:33, 4 ივლისი 2024-ზე

2024-07-04T20:33:41Z

Tkenchoshvili 22:46, 29 ივნისი 2024-ზე

2024-06-29T22:46:10Z

Tkenchoshvili 22:00, 29 ივნისი 2024-ზე

2024-06-29T22:00:15Z

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „პეტრე I (რუსეთის მეფე)“ გადაიტანა გვერდზე „პეტრე I დიდი“ გადამის...

2024-06-29T21:57:53Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „პეტრე I (რუსეთის მეფე)“ გადაიტანა გვერდზე „პეტრე I დიდი“ გადამის...

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „პეტრე I დიდი“ გადაიტანა გვერდზე „პეტრე I (რუსეთის მეფე)“

2024-06-29T21:57:43Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „პეტრე I დიდი“ გადაიტანა გვერდზე „პეტრე I (რუსეთის მეფე)“

Tkenchoshvili 21:57, 29 ივნისი 2024-ზე

2024-06-29T21:57:17Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2024-06-03T12:47:35Z

‎წყარო

@@ ხაზი 2: / ხაზი 2: @@
 '''პეტრე I დიდი''' – (1672-1725), რუსეთის მეფე 1682-დან, იმპერატორი – 1721-დან, სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი.
-პეტრე I-ის  საგარეო პოლიტიკის ამოცანებს განსაზღვრავდა რუსეთის საერთაშორისო მდგომარეობა. რუსეთი მოწყვეტილი იყო ზღვებზე გასასვლელს. ამიტომ მეფობის პირველ წლებში პეტრე I შეეცადა, მოეპოვებინა გასასვლელი შავ ზღვაზე. ამ მიზნით რუსეთმა დაიწყო [[ომი]] [[თურქეთი|თურქეთთან]] და ყირიმის სახანოსთან. პეტრემ დაიკავა აზოვი და დააარსა ტაგანროგი. მაგრამ ეს არ წყვეტდა პრობლემას. რადგანაც ქერჩის სრუტე თურქების ხელში რჩებოდა. თურქეთის წინააღმდეგ მოკავშირეების შეძენის მიზნით მან მოაწყო ე.წ. დიდი ელჩობა [[ევროპა]]ში, ჰოლანდიამ, ინგლისმა და [[ავსტრია]]მ არ ისურვეს თურქეთთან ომში ჩაბმა.
+პეტრე I-ის  საგარეო პოლიტიკის ამოცანებს განსაზღვრავდა რუსეთის საერთაშორისო მდგომარეობა. რუსეთი მოწყვეტილი იყო ზღვებზე გასასვლელს. ამიტომ მეფობის პირველ წლებში პეტრე I შეეცადა, მოეპოვებინა გასასვლელი შავ ზღვაზე. ამ მიზნით რუსეთმა დაიწყო [[ომი]] [[თურქეთი|თურქეთთან]] და ყირიმის სახანოსთან. პეტრემ დაიკავა აზოვი და დააარსა ტაგანროგი. მაგრამ ეს არ წყვეტდა პრობლემას. რადგანაც ქერჩის სრუტე თურქების ხელში რჩებოდა. თურქეთის წინააღმდეგ მოკავშირეების შეძენის მიზნით მან მოაწყო ე.წ. დიდი ელჩობა [[ევროპა]]ში, ჰოლანდიამ, ინგლისმა და [[ავსტრია]]მ არ ისურვეს თურქეთთან ომში ჩაბმა. სამაგიეროდ პეტრე I-ს შვედეთის წინააღმდეგ კავშირს სთავაზობდნენ საქსონია და [[პოლონეთი]]. 1698 რავში სამ სახელმწიფოს შორის დაიდო ხელშეკრულება შვედეთთან ომის დაწყების შესახებ. რავის ხელშეკრულება შემობრუნების პუნქტი იყო პეტრე I-ის საგარეო პოლიტიკაში – იგი უარს ამბობდა შავ ზღვაზე და იწყებდა ბრძოლას ბალტიის ზღვის სანაპიროების დაუფლებისათვის. 1700 დადო ზავი თურქეთთან და ომი გამოუცხადა შვედეთს. 1710-თვის რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს ბალტიის ზღვის სანაპირო რიგიდან ვიბორგამდე. შვედეთთან სამხედრო მოქმედების გაგრძელებას ხელი შეუშალა თურქეთის მიერ [[ომის გამოცხადება]]მ. თურქეთი თხოულობდა აზოვის დაბრუნებას. მდინარე პრუტთან რუსეთის არმია თურქების რკალში მოექცა და პეტრე I
-სამაგიეროდ პეტრე I-ს შვედეთის წინააღმდეგ კავშირს სთავაზობდნენ საქსონია და [[პოლონეთი]]. 1698 რაეაში სამ სახელმწიფოს შორის დაიდო ხელშეკრულება შვედეთთან ომის დაწყების შესახებ. რაეის ხელშეკრულება შემობრუნების პუნქტი იყო პეტრე I-ის საგარეო პოლიტიკაში – იგი უარს ამბობდა შავ ზღვაზე და იწყებდა ბრძოლას ბალტიის ზღვის სანაპიროების დაუფლებისათვის. 1700 დადო ზავი თურქეთთან და ომი გამოუცხადა
-შვედეთს. 1710-თვის რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს ბალტიის ზღვის სანაპირო რიგიდან ვიბორგამდე. შვედეთთან სამხედრო მოქმედების გაგრძელებას ხელი შეუშალა თურქეთის მიერ [[ომის გამოცხადება]]მ. თურქეთი თხოულობდა აზოვის დაბრუნებას. მდ. პრუტთან რუსეთის არმია თურქების რკალში მოექცა და პეტრე I
 იძულებული გახდა დაეწყო საზავო მოლაპარაკება. [[პრუტის საზავო ხელშეკრულება 1711|პრუტის საზავო ხელშეკრულებით 1711]] რუსეთი თურქეთს უთმობდა აზოვს და ანგრევდა ტაგანროგის სიმაგრეებს. თურქეთთან ზავის დადების შემდეგ განაახლა საომარი მოქმედება შვედეთის წინააღმდეგ.

@@ ხაზი 7: / ხაზი 7: @@
 იძულებული გახდა დაეწყო საზავო მოლაპარაკება. [[პრუტის საზავო ხელშეკრულება 1711|პრუტის საზავო ხელშეკრულებით 1711]] რუსეთი თურქეთს უთმობდა აზოვს და ანგრევდა ტაგანროგის სიმაგრეებს. თურქეთთან ზავის დადების შემდეგ განაახლა საომარი მოქმედება შვედეთის წინააღმდეგ.
-განსაკუთრებულ დიპლომატიურ წარმატებებს რუსეთმა მიაღწია 1716-თვის. ამ დროისათვის რუსეთთან ერთად კოალიციაში შედიოდნენ რეჩ პოსპოლიტა, საქსონია, პრუსია, ჰანოვერი, დანია. შვედეთი პოლიტიკურ იზოლაციაში მოექცა. რუსეთის წარმატებებმა შეაშფოთა ინგლისი, რომელმაც შეძლო ჩრდილოეთის კავშირის გათიშვა – ინგლისის გავლენით [[დანია|დანიის]] მეფემ მოითხოვა რუსთა ჯარების გაყვანა დანიიდან, ხოლო ჰანოვერმა და [[გერმანია|გერმანიის]] იმპერატორმა მოითხოვეს მათი გაყვანა მეკლენბურგიდან. ინგლისის დიპლომატიის ნეიტრალიზაციის მიზნით 1717 პეტრე I ჩავიდა პარიზში, იმავე წელს საფრანგეთთან და პრუსიასთან დაიდო ამსტერდამის ხელშეკრულება, რის შედეგადაც საფრანგეთმა შეწყვიტა შვედეთის [[სუბსიდია|სუბსიდირება]]. 1721 რუსეთსა და შვედეთს შორის დაიღო [[ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება 1721|ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება]]. შვედეთი რუსეთს უთმობდა ლიფლასდიას, ესტლანდიას, ინგრიას და კარელიის ნაწილს კიბორგითურთ.
+განსაკუთრებულ დიპლომატიურ წარმატებებს რუსეთმა მიაღწია 1716-თვის. ამ დროისათვის რუსეთთან ერთად კოალიციაში შედიოდნენ რეჩ პოსპოლიტა, საქსონია, პრუსია, ჰანოვერი, დანია. შვედეთი პოლიტიკურ იზოლაციაში მოექცა. რუსეთის წარმატებებმა შეაშფოთა ინგლისი, რომელმაც შეძლო ჩრდილოეთის კავშირის გათიშვა – ინგლისის გავლენით [[დანია|დანიის]] მეფემ მოითხოვა რუსთა ჯარების გაყვანა დანიიდან, ხოლო ჰანოვერმა და [[გერმანია|გერმანიის]] იმპერატორმა მოითხოვეს მათი გაყვანა მეკლენბურგიდან. ინგლისის დიპლომატიის ნეიტრალიზაციის მიზნით 1717 პეტრე I ჩავიდა პარიზში, იმავე წელს საფრანგეთთან და პრუსიასთან დაიდო ამსტერდამის ხელშეკრულება, რის შედეგადაც საფრანგეთმა შეწყვიტა შვედეთის [[სუბსიდია|სუბსიდირება]]. 1721 რუსეთსა და შვედეთს შორის დაიღო [[ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება 1721|ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება]]. შვედეთი რუსეთს უთმობდა ლიფლანდიას, ესტლანდიას, ინგრიას და კარელიის ნაწილს კიბორგითურთ.
-შვედეთთან ომის დამთავრებისთანავე რუსეთმა დაიწყო ომი [[ირანი|ირანთან]]. მანამდე, ჯერ კიდევ 1720 პეტრე I-მა სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი დადო [[ვახტანგ VI]]-თან. რუსებმა დაიკავეს დერბენდი, ბაქო, რეშთი. პეტერბურგის საზავო ხელშეკრულებით (1723) ირანი რუსეთს უთმობდა ბაქოს, ღერბესდს, აგრეთვე გილანის, მაზანდარანისა და ასტრაბადის პროვინციებს.
+შვედეთთან ომის დამთავრებისთანავე რუსეთმა დაიწყო ომი [[ირანი|ირანთან]]. მანამდე, ჯერ კიდევ 1720 პეტრე I-მა სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი დადო [[ვახტანგ VI]]-თან. რუსებმა დაიკავეს დერბენდი, ბაქო, რეშთი. პეტერბურგის საზავო ხელშეკრულებით (1723) ირანი რუსეთს უთმობდა ბაქოს, დერბენდს, აგრეთვე გილანის, მაზანდარანისა და ასტრაბადის პროვინციებს.
 რუსეთის მიერ კასპიისპირეთის პროვინციების დაპყრობამ გაამწვავა რუსეთ-თურქეთის ურთიერთობა, მაგრამ საქმე დიპლომატიური გზით მოგვარდა – 1724 წლის ივლისში კონსტანტინოპოლში დაიდო [[რუსეთ-თურქეთის ხელშეკრულებები|რუსეთ-თურქეთის შეთანხმება]]. თურქეთი ცნობდა რუსეთთან კასპიისპირეთის შეერთებას. სამაგიეროდ რუსეთი ცნობდა თურქეთის მიერ აღმოსავლეთ [[საქართველო]]სა და აღმოსავლეთ [[სომხეთი]]ს დაპყრობას.
-პეტრე I-მა განახორციელა უმნიშვნელოვანესი გარდაქმნები სამხედრო და ეკონომიკურ სფეროებში, შემოიღო რეკრუტული სამსახური, შექმნა [[რეგულარული არმია]] და სამხედრო [[ფლოტი]], დააარსა ახალი დედაქალაქი
+პეტრე I-მა განახორციელა უმნიშვნელოვანესი გარდაქმნები სამხედრო და ეკონომიკურ სფეროებში, შემოიღო რეკრუტული სამსახური, შექმნა [[რეგულარული არმია]] და სამხედრო [[ფლოტი]], დააარსა ახალი დედაქალაქი – პეტერბურგი, აშენებდა [[ციხესიმაგრე]]ებს, არხებსა და სხვა.
 – პეტერბურგი, აშენებდა [[ციხესიმაგრე]]ებს, არხებსა და სხვა.
 პეტრე I-ის რეფორმები ძირითადად ხალხის მასების ექსპლუატაციის ხარჯზე ტარდებოდა, რამაც რუსეთში გამოიწვია სახალხო [[აჯანყება|აჯანყებები]], რომლებიც სასტიკად იქნა ჩახშობილი. პეტრე I დაუნდობლად უსწორდებოდა, აგრეთვე, მისი პოლიტიკური კურსის მოწინააღმდეგეებს რუსეთის გაბატონებული კლასიდან.

@@ ხაზი 7: / ხაზი 7: @@
 იძულებული გახდა დაეწყო საზავო მოლაპარაკება. [[პრუტის საზავო ხელშეკრულება 1711|პრუტის საზავო ხელშეკრულებით 1711]] რუსეთი თურქეთს უთმობდა აზოვს და ანგრევდა ტაგანროგის სიმაგრეებს. თურქეთთან ზავის დადების შემდეგ განაახლა საომარი მოქმედება შვედეთის წინააღმდეგ.
-განსაკუთრებულ დიპლომატიურ წარმატებებს რუსეთმა მიაღწია 1716-თვის. ამ დროისათვის რუსეთთან ერთად კოალიციაში შედიოდნენ რეჩ პოსპოლიტა, საქსონია, პრუსია, ჰანოვერი, დანია. შვედეთი პოლიტიკურ იზოლაციაში მოექცა. რუსეთის წარმატებებმა შეაშფოთა ინგლისი, რომელმაც შეძლო ჩრდილოეთის კავშირის გათიშვა – ინგლისის გავლენით [[დანია|დანიის]] მეფემ მოითხოვა რუსთა ჯარების გაყვანა დანიიდან, ხოლო ჰანოვერმა და [[გერმანია|გერმანიის]] იმპერატორმა მოითხოვეს მათი გაყვანა მეკლენბურგიდან. ინგლისის დიპლომატიის ნეიტრალიზაციის მიზნით 1717 პეტრე I ჩავიდა პარიზში, იმავე წელს საფრანგეთთან და პრუსიასთან დაიდო ამსტერდამის ხელშეკრულება, რის შედეგადაც საფრანგეთმა შეწყვიტა შვედეთის [[სუბსიდია|სუბსიდირება]]. 1721 რუსეთსა და შვედეთს შორის დაიღო ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება. შვედეთი რუსეთს უთმობდა ლიფლასდიას, ესტლანდიას, ინგრიას და კარელიის ნაწილს კიბორგითურთ.
+განსაკუთრებულ დიპლომატიურ წარმატებებს რუსეთმა მიაღწია 1716-თვის. ამ დროისათვის რუსეთთან ერთად კოალიციაში შედიოდნენ რეჩ პოსპოლიტა, საქსონია, პრუსია, ჰანოვერი, დანია. შვედეთი პოლიტიკურ იზოლაციაში მოექცა. რუსეთის წარმატებებმა შეაშფოთა ინგლისი, რომელმაც შეძლო ჩრდილოეთის კავშირის გათიშვა – ინგლისის გავლენით [[დანია|დანიის]] მეფემ მოითხოვა რუსთა ჯარების გაყვანა დანიიდან, ხოლო ჰანოვერმა და [[გერმანია|გერმანიის]] იმპერატორმა მოითხოვეს მათი გაყვანა მეკლენბურგიდან. ინგლისის დიპლომატიის ნეიტრალიზაციის მიზნით 1717 პეტრე I ჩავიდა პარიზში, იმავე წელს საფრანგეთთან და პრუსიასთან დაიდო ამსტერდამის ხელშეკრულება, რის შედეგადაც საფრანგეთმა შეწყვიტა შვედეთის [[სუბსიდია|სუბსიდირება]]. 1721 რუსეთსა და შვედეთს შორის დაიღო [[ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება 1721|ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება]]. შვედეთი რუსეთს უთმობდა ლიფლასდიას, ესტლანდიას, ინგრიას და კარელიის ნაწილს კიბორგითურთ.
 შვედეთთან ომის დამთავრებისთანავე რუსეთმა დაიწყო ომი [[ირანი|ირანთან]]. მანამდე, ჯერ კიდევ 1720 პეტრე I-მა სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი დადო [[ვახტანგ VI]]-თან. რუსებმა დაიკავეს დერბენდი, ბაქო, რეშთი. პეტერბურგის საზავო ხელშეკრულებით (1723) ირანი რუსეთს უთმობდა ბაქოს, ღერბესდს, აგრეთვე გილანის, მაზანდარანისა და ასტრაბადის პროვინციებს.
-რუსეთის მიერ კასპიისპირეთის პროვინციების დაპყრობამ გაამწვავა რუსეთ-თურქეთის ურთიერთობა, მაგრამ საქმე დიპლომატიური გზით მოგვარდა – 1724 წლის ივლისში კონსტანტინოპოლში დაიდო რუსეთ-თურქეთის
+რუსეთის მიერ კასპიისპირეთის პროვინციების დაპყრობამ გაამწვავა რუსეთ-თურქეთის ურთიერთობა, მაგრამ საქმე დიპლომატიური გზით მოგვარდა – 1724 წლის ივლისში კონსტანტინოპოლში დაიდო [[რუსეთ-თურქეთის ხელშეკრულებები|რუსეთ-თურქეთის შეთანხმება]]. თურქეთი ცნობდა რუსეთთან კასპიისპირეთის შეერთებას. სამაგიეროდ რუსეთი ცნობდა თურქეთის მიერ აღმოსავლეთ [[საქართველო]]სა და აღმოსავლეთ [[სომხეთი]]ს დაპყრობას.
-შეთანხმება. თურქეთი ცნობდა რუსეთთან კასპიისპირეთის შეერთებას. სამაგიეროდ რუსეთი ცნობდა თურქეთის მიერ აღმოსავლეთ საქართველოსა და აღმოსავლეთ სომხეთის დაპყრობას.
 პეტრე I-მა განახორციელა უმნიშვნელოვანესი გარდაქმნები სამხედრო და ეკონომიკურ სფეროებში, შემოიღო რეკრუტული სამსახური, შექმნა [[რეგულარული არმია]] და სამხედრო [[ფლოტი]], დააარსა ახალი დედაქალაქი
-– პეტერბურგი, აშენებდა ციხესიმაგრეებს, არხებსა და სხვა.
+– პეტერბურგი, აშენებდა [[ციხესიმაგრე]]ებს, არხებსა და სხვა.
 პეტრე I-ის რეფორმები ძირითადად ხალხის მასების ექსპლუატაციის ხარჯზე ტარდებოდა, რამაც რუსეთში გამოიწვია სახალხო [[აჯანყება|აჯანყებები]], რომლებიც სასტიკად იქნა ჩახშობილი. პეტრე I დაუნდობლად უსწორდებოდა, აგრეთვე, მისი პოლიტიკური კურსის მოწინააღმდეგეებს რუსეთის გაბატონებული კლასიდან.
 ===== პეტრე I-ის ანდერძი =====
-რუსეთის იმპერატორის პეტრე I-ის (1689-1725) მითური პროექტი მსოფლიო იმპერიის შექმნის თაობაზე, რაც, თითქოს, გადმოცემული იყო მის ანდერძში, რომელიც პირველად 1812 ლეზიურის მიერ პარიზში გამოცემულ წიგნში იხსენიება და, როგორც ჩანს, ნაპოლეონის, აღმოსავლური ლაშქრობების გასამართლებელ არგუმენტად იქნა მოშველიებული. ეს „ანდერძი. ლეზიურის თქმით, შედგებოდა 14 მუხლისაგან, ითვალისწინებდა საომარი მდგომარეობის შემთხვევაში რესი ხალხის მუდმივ მზადყოფნას, რუსეთისათვის სასიცოცხლო სივრცეებად ცხადდებოდა ბალტიის და შავი ზღვის სანაპიროები, ძირითად მოწინააღმდეგეებად კი – თურქეთი და შვედეთი. ამ გეგმების განხორციელებაში მოკავშირეებად ითვლებოდნენ ინგლისი და ავსტრია.
+რუსეთის იმპერატორის პეტრე I-ის (1689-1725) მითური პროექტი მსოფლიო იმპერიის შექმნის თაობაზე, რაც, თითქოს, გადმოცემული იყო მის ანდერძში, რომელიც პირველად 1812 ლეზიურის მიერ პარიზში გამოცემულ წიგნში იხსენიება და, როგორც ჩანს, ნაპოლეონის, აღმოსავლური ლაშქრობების გასამართლებელ არგუმენტად იქნა მოშველიებული. ეს „ანდერძი. ლეზიურის თქმით, შედგებოდა 14 მუხლისაგან, ითვალისწინებდა საომარი მდგომარეობის შემთხვევაში რუსი ხალხის მუდმივ მზადყოფნას, რუსეთისათვის სასიცოცხლო სივრცეებად ცხადდებოდა ბალტიის და შავი ზღვის სანაპიროები, ძირითად მოწინააღმდეგეებად კი – თურქეთი და შვედეთი. ამ გეგმების განხორციელებაში მოკავშირეებად ითვლებოდნენ ინგლისი და ავსტრია.
 ანდერძით, აღმოსავლეთის ექსპანსიის საქმეში აქტიურად უნდა გამოეყენებინათ, უნგრეთის, პოლონეთის მართლმადიდებლები და თურქეთის სლავური მოსახლეობა: ინდოეთის და ლევასტის ვაჭრობაზე მონოპოლიის აღების შემდეგ, რუსეთს ომი უნდა გამოეწვია ავსტრიასა და საფრანგეთს შორის; როდესაც მეომარი მხარეები დასუსტდებოდნენ, დასავლეთ ევროპისთვის უნდა შეესია რეგულარული არმიები, „აზიური ურდოები“ და დაეპყრო იგი. პეტრე I-ის ანდერძს ხშირად იყენებდნენ რუსეთის მოწინააღმდეგე ქვეყნები „იდეოლოგიური ომის“ საწარმოებლად, განსაკუთრებით საომარი მდგომარეობის დროს, მაგ. [[ყირიმის ომი 1853-56|ყირიმის ომი]]ს, [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1877-78|რუსეთ-თურქეთის 1877-78 ომის]], I და [[II მსოფლიო ომი 1939-45|II მსოფლიო ომების]] დროს.

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 სამაგიეროდ პეტრე I-ს შვედეთის წინააღმდეგ კავშირს სთავაზობდნენ საქსონია და [[პოლონეთი]]. 1698 რაეაში სამ სახელმწიფოს შორის დაიდო ხელშეკრულება შვედეთთან ომის დაწყების შესახებ. რაეის ხელშეკრულება შემობრუნების პუნქტი იყო პეტრე I-ის საგარეო პოლიტიკაში – იგი უარს ამბობდა შავ ზღვაზე და იწყებდა ბრძოლას ბალტიის ზღვის სანაპიროების დაუფლებისათვის. 1700 დადო ზავი თურქეთთან და ომი გამოუცხადა
 შვედეთს. 1710-თვის რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს ბალტიის ზღვის სანაპირო რიგიდან ვიბორგამდე. შვედეთთან სამხედრო მოქმედების გაგრძელებას ხელი შეუშალა თურქეთის მიერ [[ომის გამოცხადება]]მ. თურქეთი თხოულობდა აზოვის დაბრუნებას. მდ. პრუტთან რუსეთის არმია თურქების რკალში მოექცა და პეტრე I
-იძულებული გახდა დაეწყო საზავო მოლაპარაკება. პრუტის საზავო ხელშეკრულებით 1711 რუსეთი თურქეთს უთმობდა აზოვს და ანგრევდა ტაგანროგის სიმაგრეებს. თურქეთთან ზავის დადების შემდეგ განაახლა საომარი მოქმედება შვედეთის წინააღმდეგ.
+იძულებული გახდა დაეწყო საზავო მოლაპარაკება. [[პრუტის საზავო ხელშეკრულება 1711|პრუტის საზავო ხელშეკრულებით 1711]] რუსეთი თურქეთს უთმობდა აზოვს და ანგრევდა ტაგანროგის სიმაგრეებს. თურქეთთან ზავის დადების შემდეგ განაახლა საომარი მოქმედება შვედეთის წინააღმდეგ.
 განსაკუთრებულ დიპლომატიურ წარმატებებს რუსეთმა მიაღწია 1716-თვის. ამ დროისათვის რუსეთთან ერთად კოალიციაში შედიოდნენ რეჩ პოსპოლიტა, საქსონია, პრუსია, ჰანოვერი, დანია. შვედეთი პოლიტიკურ იზოლაციაში მოექცა. რუსეთის წარმატებებმა შეაშფოთა ინგლისი, რომელმაც შეძლო ჩრდილოეთის კავშირის გათიშვა – ინგლისის გავლენით [[დანია|დანიის]] მეფემ მოითხოვა რუსთა ჯარების გაყვანა დანიიდან, ხოლო ჰანოვერმა და [[გერმანია|გერმანიის]] იმპერატორმა მოითხოვეს მათი გაყვანა მეკლენბურგიდან. ინგლისის დიპლომატიის ნეიტრალიზაციის მიზნით 1717 პეტრე I ჩავიდა პარიზში, იმავე წელს საფრანგეთთან და პრუსიასთან დაიდო ამსტერდამის ხელშეკრულება, რის შედეგადაც საფრანგეთმა შეწყვიტა შვედეთის [[სუბსიდია|სუბსიდირება]]. 1721 რუსეთსა და შვედეთს შორის დაიღო ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულება. შვედეთი რუსეთს უთმობდა ლიფლასდიას, ესტლანდიას, ინგრიას და კარელიის ნაწილს კიბორგითურთ.

←წინა ვერსია		22:46, 29 ივნისი 2024-ის ვერსია
ხაზი 19:		ხაზი 19:
	პეტრე I-ის რეფორმები ძირითადად ხალხის მასების ექსპლუატაციის ხარჯზე ტარდებოდა, რამაც რუსეთში გამოიწვია სახალხო [[აჯანყება\|აჯანყებები]], რომლებიც სასტიკად იქნა ჩახშობილი. პეტრე I დაუნდობლად უსწორდებოდა, აგრეთვე, მისი პოლიტიკური კურსის მოწინააღმდეგეებს რუსეთის გაბატონებული კლასიდან.		პეტრე I-ის რეფორმები ძირითადად ხალხის მასების ექსპლუატაციის ხარჯზე ტარდებოდა, რამაც რუსეთში გამოიწვია სახალხო [[აჯანყება\|აჯანყებები]], რომლებიც სასტიკად იქნა ჩახშობილი. პეტრე I დაუნდობლად უსწორდებოდა, აგრეთვე, მისი პოლიტიკური კურსის მოწინააღმდეგეებს რუსეთის გაბატონებული კლასიდან.

		+	===== პეტრე I-ის ანდერძი =====
		+	რუსეთის იმპერატორის პეტრე I-ის (1689-1725) მითური პროექტი მსოფლიო იმპერიის შექმნის თაობაზე, რაც, თითქოს, გადმოცემული იყო მის ანდერძში, რომელიც პირველად 1812 ლეზიურის მიერ პარიზში გამოცემულ წიგნში იხსენიება და, როგორც ჩანს, ნაპოლეონის, აღმოსავლური ლაშქრობების გასამართლებელ არგუმენტად იქნა მოშველიებული. ეს „ანდერძი. ლეზიურის თქმით, შედგებოდა 14 მუხლისაგან, ითვალისწინებდა საომარი მდგომარეობის შემთხვევაში რესი ხალხის მუდმივ მზადყოფნას, რუსეთისათვის სასიცოცხლო სივრცეებად ცხადდებოდა ბალტიის და შავი ზღვის სანაპიროები, ძირითად მოწინააღმდეგეებად კი – თურქეთი და შვედეთი. ამ გეგმების განხორციელებაში მოკავშირეებად ითვლებოდნენ ინგლისი და ავსტრია.
		+
		+	ანდერძით, აღმოსავლეთის ექსპანსიის საქმეში აქტიურად უნდა გამოეყენებინათ, უნგრეთის, პოლონეთის მართლმადიდებლები და თურქეთის სლავური მოსახლეობა: ინდოეთის და ლევასტის ვაჭრობაზე მონოპოლიის აღების შემდეგ, რუსეთს ომი უნდა გამოეწვია ავსტრიასა და საფრანგეთს შორის; როდესაც მეომარი მხარეები დასუსტდებოდნენ, დასავლეთ ევროპისთვის უნდა შეესია რეგულარული არმიები, „აზიური ურდოები“ და დაეპყრო იგი. პეტრე I-ის ანდერძს ხშირად იყენებდნენ რუსეთის მოწინააღმდეგე ქვეყნები „იდეოლოგიური ომის“ საწარმოებლად, განსაკუთრებით საომარი მდგომარეობის დროს, მაგ. [[ყირიმის ომი 1853-56\|ყირიმის ომი]]ს, [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1877-78\|რუსეთ-თურქეთის 1877-78 ომის]], I და [[II მსოფლიო ომი 1939-45\|II მსოფლიო ომების]] დროს.
		+

←წინა ვერსია		22:00, 29 ივნისი 2024-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
		+	[[ფაილი:Petre I.PNG\|thumb\|პეტრე I დიდი]]
	'''პეტრე I დიდი''' – (1672-1725), რუსეთის მეფე 1682-დან, იმპერატორი – 1721-დან, სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი.		'''პეტრე I დიდი''' – (1672-1725), რუსეთის მეფე 1682-დან, იმპერატორი – 1721-დან, სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''პეტრე I დიდი''' (1672–1725), [[რუსეთი|რუსეთის]] მეფე 1682 წლიდან (დამოუკიდებლად მართავდა
+'''პეტრე I დიდი''' – (1672-1725), რუსეთის მეფე 1682-დან, იმპერატორი – 1721-დან, სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი.
-წლიდან), იმპერატორი 1721 წლიდან. რუსეთის გამოჩენილი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. განახორციელა უმნიშვნელოვანესი გარდაქმნები სამხედრო და ეკონომიკურ სფეროებში, შემოიღო რეკრუტული
-სამსახური, შექმნა [[რეგულარული არმია]] და სამხედრო [[ფლოტი]], დააარსა ახალი დედაქალაქი
-– პეტერბურგი, აშენებდა ციხესიმაგრეებს, არხებსა და სხვა.
-შვედებთან ომის დროს (1700–21) გამოიჩინა დიპლომატიური და სამხედრო ნიჭი, წარმატებით ხელმძღვანელობდა
+პეტრე I-ის  საგარეო პოლიტიკის ამოცანებს განსაზღვრავდა რუსეთის საერთაშორისო მდგომარეობა. რუსეთი მოწყვეტილი იყო ზღვებზე გასასვლელს. ამიტომ მეფობის პირველ წლებში პეტრე I შეეცადა, მოეპოვებინა გასასვლელი შავ ზღვაზე. ამ მიზნით რუსეთმა დაიწყო [[ომი]] [[თურქეთი|თურქეთთან]] და ყირიმის სახანოსთან. პეტრემ დაიკავა აზოვი და დააარსა ტაგანროგი. მაგრამ ეს არ წყვეტდა პრობლემას. რადგანაც ქერჩის სრუტე თურქების ხელში რჩებოდა. თურქეთის წინააღმდეგ მოკავშირეების შეძენის მიზნით მან მოაწყო ე.წ. დიდი ელჩობა [[ევროპა]]ში, ჰოლანდიამ, ინგლისმა და [[ავსტრია]]მ არ ისურვეს თურქეთთან ომში ჩაბმა.
-[[ჯარები|ჯარებს]] ნოტებურგის აღების დროს (1702), ლესნაიას (1708) და პოლტავის (1709) [[ბრძოლა|ბრძოლებში]].
+სამაგიეროდ პეტრე I-ს შვედეთის წინააღმდეგ კავშირს სთავაზობდნენ საქსონია და [[პოლონეთი]]. 1698 რაეაში სამ სახელმწიფოს შორის დაიდო ხელშეკრულება შვედეთთან ომის დაწყების შესახებ. რაეის ხელშეკრულება შემობრუნების პუნქტი იყო პეტრე I-ის საგარეო პოლიტიკაში – იგი უარს ამბობდა შავ ზღვაზე და იწყებდა ბრძოლას ბალტიის ზღვის სანაპიროების დაუფლებისათვის. 1700 დადო ზავი თურქეთთან და ომი გამოუცხადა
 პეტრე I-ის რეფორმები ძირითადად ხალხის მასების ექსპლუატაციის ხარჯზე ტარდებოდა, რამაც რუსეთში გამოიწვია სახალხო [[აჯანყება|აჯანყებები]], რომლებიც სასტიკად იქნა ჩახშობილი. პეტრე I დაუნდობლად უსწორდებოდა, აგრეთვე, მისი პოლიტიკური კურსის მოწინააღმდეგეებს რუსეთის გაბატონებული კლასიდან.
@@ ხაზი 12: / ხაზი 21: @@
 ==წყარო==
-[[ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+* [[ქართული დიპლომატიური ლექსიკონი]]
 [[კატეგორია:რუსეთის მეფეები]]
 [[კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები]]
 [[კატეგორია:რომანოვები]]

←წინა ვერსია		12:47, 3 ივნისი 2024-ის ვერსია
ხაზი 15:		ხაზი 15:
	[[კატეგორია:რუსეთის მეფეები]]		[[კატეგორია:რუსეთის მეფეები]]
	[[კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები]]		[[კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები]]
		+	[[კატეგორია:რომანოვები]]