https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%90პოლიფონია - რედაქტირების ისტორია2026-05-05T05:00:36Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%90&diff=246130&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''პოლიფონია''' – (ბერძ. Poly – მრავალი და phone ხმა, მრავალხმიანობა), მ...2025-05-06T12:13:30Z<p>ახალი გვერდი: '''პოლიფონია''' – (ბერძ. Poly – მრავალი და phone ხმა, მრავალხმიანობა), მ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''პოლიფონია''' – (ბერძ. Poly – მრავალი და phone ხმა, მრავალხმიანობა), მრავალხმიანობის სახეობა, რომელშიც ყველა ხმა თანაბარმნიშვნელოვანია და დამოუკიდებელი [[მელოდია|მელოდიის]] სახითაა მოცემული (მონათესავე ტერმინია [[კონტრაპუნქტი]]). პოლიფონიურ მუსიკაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება თითოეული ხმის მელოდიური ხაზის ლინეარულ (ჰორიზონტალურ) განვითარებას და შესუსტებულია აკორდული შეხამების (ჰარმონიული ვერტიკალის) როლი, თუმცა ხმების განვითარება და ურთიერთშეთანხმება ზოგადჰარმონიული კანონზომიერებითაა განპირობებული.მუსიკალური მასალის განვითარების ხერხებისა და თემების მიხედვით. პოლიფონია შეიძლება იყოს იმიტაციური (ერთი თემის გატარება–დამუშავება სხვადასხვა ხმაში – მიბაძვა – გამეორების პრინციპით) და კონტრასტულ-თემატური (ერთდროულად 2 ან მეტ განსხვავებულ თემაზე აგებული). შეიძლება პოლიფონიის განვითარების ორივე ხერხის ერთდროული გამოყენებაც.<br />
<br />
პოლიფონიური ფორმები და განვითარების ხერხები საუკუნეთა მანძილზე იცვლებოდა, იხვეწებოდა, რთულდებოდა. თავდაპირველად<br />
გაბატონებული პოლიფონიის ე.წ. „მკაცრმა სტილმა“ განსაკუთრებულ განვითარებას მიაღწია XVXVI სს-ში (ჟ. დეპრე, [[ლასო ორლანდო|ო. ლასო]], [[პალესტრინა ჯოვანი პიერლუიჯი და პალესტრინა|ჯ. პალესტრინა]]). XVII-XVIII სს-ში ფართოდ გავრცელდა თავისუფალი სტილი. მისი მწვერვალია გ. ფ. ჰენდელის და განსაკუთრებით [[ბახი იოჰან სებასტიან|ი. ს. ბახის]]<br />
მუსიკა. მართალია, XVIII ს. II ნახევრიდან დასავლეთ ევროპულ მუსიკაში უპირატესობას ჰომოფონიურ-ჰარმონიული სტილი იძენს, მაგრამ პოლიფონიის ელემენტებს საკმაოდ მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ვენის კლასიკოსებისა და რომანტიკოსი კომპოზიტორების ნაწარმოებებში. პოლიფონიურმა სტილმა ახალი აღმავლობა განიცადა XX ს. მუსიკაში. თანამედროვე მუსიკაში გავრცელებულია<br />
პოლიფონიურ-ჰარმონიული ფაქტურის პოლიფონიზაცია, რის შედეგადაც ზოგჯერ ვიღებთ ხარისხობრივად ახალ მუსიკალურ-სტილისტურ ნაირსახეობას, რომელშიც შერწყმულია ჰომოფონიურ-ჰარმონიული და პოლიფონიური სტილების კანონზომიერებანი. პოლიფონიური მუსიკის თავისებური სახეობაა სლავურ, განსაკუთრებით, რუსულ ხალხურ მუსიკაში გავრცელებული თანახმიერი პოლიფონია, რომელიც წარმოიქმნება ერთი ხმისა (მელოდია) და მისგან დროებით გამოყოფილი მელოდიური განშტოებებისაგან. განცალკევებით დგას ქართული ხალხური ვოკალური პოლიფონია, რომელიც სავსებით ორიგინალური პოლიფონიური სისტემის სახითაა წარმოდგენილი ქართულ ხალხურ სიმღერებში, საერო და სასულიერო საგალობლებში. ზოგადი სტილური ნიშნებით ქართული ხალხური პოლიფონია კონტრასტულია, ახასიათებს ერთდროულად რამდენიმე (უმთავრესად სამი) განსხვავებული მელოდიის გატარება, მაგრამ ჰარმ. საფუძვლით, კილოური ბაზისით განვითარების ზოგადი კომპოზიციური ხერხებით, ხმათა ლინეარული მოძრაობისა და აკორდული შეხამების პრინციპებით რადიკალურად განსხვავდება ზოგადევროპული კლასიკური და სლავური (რუსული) თანახმიერი პოლიფონიისაგან. პოლიფონიური ელემენტები მეტ-ნაკლებად ახასიათებს ყველა კუთხის ქართულ ხალხურ სიმღერას, მაგრამ უფრო მეტად გავრცელებულია დასავლურ (აჭარულ, იმერულ, მეგრულ და, განსაკუთრებით, გურულ) [[დიალექტი|დიალექტებში]]. ხალხური პოლიფონიური ხელოვნება განვითარების უმაღლეს მწვერვალს აღწევს მდოვრე, მელოდიურ საერო სიმღერა-საგალობელსა („შავი შაშვი“, „ჩვენ მშვიდობა“, „გრძელი ღიღინი“) და კრიმანჭულიან სიმღერებში („ხასანბეგურა“, „ვახტანგური“, „შვიდკაცა“ და სხვ.). ხალხური ვოკალური პოლიფონიის უნიკალური ნიმუშია გურულ-აჭარული 4-ხმიანი [[ნადური|ნადურები]] (ასრულებს ორპირული ოთხხმიანი გუნდი სიმინდის თოხნა-მარგვლის დროს). <br />
<br />
ქართული პოლიფონიური სიმღერების ერთ-ერთი უმთავრესი კომპონენტია [[ჰარმონია (მუსიკაში)|ჰარმონია]]. ქართული ხალხური სიმღერისა და საერო-სასულიერო საგალობლების პოლიფონიურმა სისტემამ დიდი როლი ითამაშა ქართული პროფესიული მუსიკის ჩამოყალიბებაში. ხალხური პოლიფონიური პლასტების შემოქმედებით ათვისება-გამოყენებას სათავე დაუდო [[ფალიაშვილი ზაქარია|ზ. ფალიაშვილმა]]; შემდგომ მას მიმართავდნენ მომდევნო თაობების ქართველი კომპოზიტორები, მათ შემოქმედებაში შეინიშნება ევროპული პოლიფონიური სკოლის საკომპოზიციო ხერხების და ქართული ხალხური ვოკალური პოლიფონიის შერწყმის ტენდენციები.<br />
<br />
''მ. ჟორდანია''<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] <br />
[[კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები]]</div>Tkenchoshvili