https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2რეზერფორდი ერნესტ - რედაქტირების ისტორია2026-05-04T18:36:05Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=241057&oldid=prevTkenchoshvili 09:56, 13 იანვარი 2025-ზე2025-01-13T09:56:31Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:56, 13 იანვარი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრწყინვალე ცდებით დაადასტურა. მან ჯერ დაადგინა, რომ ეს არის კორპუსკულარული გამოსხივება, შემდგარი ნაწილაკებისაგან, რომელთა მასა და მუხტი შეესაბამება ჰელიუმის ატომის ბირთვებს. მოგვიანებით, 1909 წელს, მახვილგონივრული ცდებით მან მოახერხა მინის მილში ნაწილაკების საკმარისი რაოდენობით შეგროვება, რათა გამოსხივების სპექტრით ეჩვენებინა, რომ ისინი სინამდვილეში შეესაბამებიან ჰელიუმის ატომის ბირთვებს ორმაგი დადებითი მუხტით.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრწყინვალე ცდებით დაადასტურა. მან ჯერ დაადგინა, რომ ეს არის კორპუსკულარული გამოსხივება, შემდგარი ნაწილაკებისაგან, რომელთა მასა და მუხტი შეესაბამება ჰელიუმის ატომის ბირთვებს. მოგვიანებით, 1909 წელს, მახვილგონივრული ცდებით მან მოახერხა მინის მილში ნაწილაკების საკმარისი რაოდენობით შეგროვება, რათა გამოსხივების სპექტრით ეჩვენებინა, რომ ისინი სინამდვილეში შეესაბამებიან ჰელიუმის ატომის ბირთვებს ორმაგი დადებითი მუხტით.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროის ყველაზე დიდი მეცნიერული მიღწევა იყო რეზერფორდის მიერ მოცემული ატომის პლანეტარული მოდელი. ატომის არსებული სტატიკური მოდელი, რომელსაც გარსული ერქვა, გამოსხივებასთან დაკავშირებული მოვლენების ასახსნელად აღარ გამოდგებოდა. საჭირო გახდა შექმნილიყო ახალი მოდელი, რომლის თანახმადაც ცენტრალურ წერტილს წარმოადგენს დადებითი ატომური ბირთვი, რომლის გარშემოც მოძრაობენ ელექტრონები. რეზერფორდმა გამოიყვანა აგრეთვე ფორმულა, რომელიც განსაზღვრავს დამოკიდებულებას გაბნეული ნაწილაკების რიცხვსა და მთლიანად გამოსხივებული ნაწილაკების რიცხვს შორის. ამ ფორმულის ჭეშმარიტებით ატომის პლანეტარული მოდელი დამტკიცდა. ეს მოდელი, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, მოითხოვდა ზოგიერთ შესწორებას, რომელიც ნილს ბორმა შეიტანა. რეზერფორდის შემდგომი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ბირთვული რეაქციის ჩატარება და მისი სწორი ახსნა. ამ რეაქციაში ხდებოდა აზოტის ატომების დაბომბვა რადიუმის მიერ გამოსხივებული ნაწილაკებით.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროის ყველაზე დიდი მეცნიერული მიღწევა იყო რეზერფორდის მიერ მოცემული ატომის პლანეტარული მოდელი. ატომის არსებული სტატიკური მოდელი, რომელსაც გარსული ერქვა, გამოსხივებასთან დაკავშირებული მოვლენების ასახსნელად აღარ გამოდგებოდა. საჭირო გახდა შექმნილიყო ახალი მოდელი, რომლის თანახმადაც ცენტრალურ წერტილს წარმოადგენს დადებითი ატომური ბირთვი, რომლის გარშემოც მოძრაობენ ელექტრონები. რეზერფორდმა გამოიყვანა აგრეთვე ფორმულა, რომელიც განსაზღვრავს დამოკიდებულებას გაბნეული ნაწილაკების რიცხვსა და მთლიანად გამოსხივებული ნაწილაკების რიცხვს შორის. ამ ფორმულის ჭეშმარიტებით ატომის პლანეტარული მოდელი დამტკიცდა. ეს მოდელი, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, მოითხოვდა ზოგიერთ შესწორებას, რომელიც <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნილს ბორი|</ins>ნილს ბორმა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შეიტანა. რეზერფორდის შემდგომი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ბირთვული რეაქციის ჩატარება და მისი სწორი ახსნა. ამ რეაქციაში ხდებოდა აზოტის ატომების დაბომბვა რადიუმის მიერ გამოსხივებული ნაწილაკებით.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდის შრომებმა და აღმოჩენებმა დასაწყისი მისცეს ტალღური მექანიკისა და თანამედროვე სტატისტიკის განვითარებას, ნახევარგამტართა ფიზიკის წარმოშობას, შექმნეს ახალი ბაზა სპექტროსკოპიის განვითარებისათვის.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდის შრომებმა და აღმოჩენებმა დასაწყისი მისცეს ტალღური მექანიკისა და თანამედროვე სტატისტიკის განვითარებას, ნახევარგამტართა ფიზიკის წარმოშობას, შექმნეს ახალი ბაზა სპექტროსკოპიის განვითარებისათვის.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=240984&oldid=prevTkenchoshvili 23:12, 8 იანვარი 2025-ზე2025-01-08T23:12:17Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">23:12, 8 იანვარი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Rezerfordi.PNG|thumb|150px|ერნესტ რეზერფორდი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოსი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=240981&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ერნესტ რეზერფორდი“ გადაიტანა გვერდზე „რეზერფორდი ერნესტ“ გად...2025-01-08T23:10:23Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2_%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ერნესტ რეზერფორდი">ერნესტ რეზერფორდი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2" title="რეზერფორდი ერნესტ">რეზერფორდი ერნესტ“</a> გად...</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">23:10, 8 იანვარი 2025-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=240979&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „რეზერფორდი ერნესტ“ გადაიტანა გვერდზე „ერნესტ რეზერფორდი“2025-01-08T23:10:11Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2" title="რეზერფორდი ერნესტ">რეზერფორდი ერნესტ“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2_%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ერნესტ რეზერფორდი">ერნესტ რეზერფორდი“</a></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">23:10, 8 იანვარი 2025-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=240978&oldid=prevTkenchoshvili 23:09, 8 იანვარი 2025-ზე2025-01-08T23:09:24Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">23:09, 8 იანვარი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოსი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იგი დაიბადა ახალ <del class="diffchange diffchange-inline">ზელანდიაში </del>წვრილი ფერმერის ოჯახში; იგი მეოთხე იყო თორმეტი ბავშვიდან. სწავლიდან თავისუფალ დროს ეხმარებოდა მშობლებს სოფლის <del class="diffchange diffchange-inline">მეურნეობაში</del>. უკვე სწავლის პირველსავე წლებში სკოლაში გამოირჩეოდა დიდი ნიჭით და მშობლებმა გადაწყვიტეს სერიოზული ყურადღება მიექციათ მისი განათლებისათვის. 1890 წელს შევიდა ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის კოლეჯში ქალაქ კრაისჩერჩში. აქ იგი განსაკუთრებით გამოირჩეოდა, როგორც ძალიან ნიჭიერი სტუდენტი. უნივერსიტეტის დამთავრებისას წარჩინება მიიღო ელექტრომაგნეტიზმში დაწერილი შრომებით, ამის შემდეგ ინგლისურ უნივერსიტეტებში მისთვის ყველა კარი <del class="diffchange diffchange-inline">გახსნილი </del>იყო.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იგი დაიბადა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ახალი ზელანდია|</ins>ახალ <ins class="diffchange diffchange-inline">ზელანდია]]ში </ins>წვრილი ფერმერის ოჯახში; იგი მეოთხე იყო თორმეტი ბავშვიდან. სწავლიდან თავისუფალ დროს ეხმარებოდა მშობლებს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სოფლის <ins class="diffchange diffchange-inline">მეურნეობა]]ში</ins>. უკვე სწავლის პირველსავე წლებში სკოლაში გამოირჩეოდა დიდი ნიჭით და მშობლებმა გადაწყვიტეს სერიოზული ყურადღება მიექციათ მისი განათლებისათვის. 1890 წელს შევიდა ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის კოლეჯში ქალაქ კრაისჩერჩში. აქ იგი განსაკუთრებით გამოირჩეოდა, როგორც ძალიან ნიჭიერი სტუდენტი. უნივერსიტეტის დამთავრებისას წარჩინება მიიღო ელექტრომაგნეტიზმში დაწერილი შრომებით, ამის შემდეგ ინგლისურ უნივერსიტეტებში მისთვის ყველა კარი <ins class="diffchange diffchange-inline">ღია </ins>იყო.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1895-98 წლებში მუშაობდა ქავერდიშის ლაბორატორიაში ცნობილი [[ტომსონი ჯოზეფ ჯონ|ჯ. ჯ. ტომსონი]]ს ხელმძღვანელობით, აქ ძირითადად ყურადღება მიაქცია 1896 წელს <del class="diffchange diffchange-inline">ბეკერელის </del>მიერ აღმოჩენილ რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენას.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1895-98 წლებში მუშაობდა ქავერდიშის ლაბორატორიაში ცნობილი [[ტომსონი ჯოზეფ ჯონ|ჯ. ჯ. ტომსონი]]ს ხელმძღვანელობით, აქ ძირითადად ყურადღება მიაქცია 1896 წელს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ბეკერელი ანტუან ანრი|ბეკერელი]]ს </ins>მიერ აღმოჩენილ რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენას.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მთელი მისი შემოქმედება წარმოადგენს არჩეული მიმართულებით შეუპოვარი მუშაობის შედეგს. ჰქონდა არაჩვეულებრივი ტალანტი ექსპერიმენტატორის გენია შერწყმული იყო ღრმა თეორიულ ცოდნასთან.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მთელი მისი შემოქმედება წარმოადგენს არჩეული მიმართულებით შეუპოვარი მუშაობის შედეგს. ჰქონდა არაჩვეულებრივი ტალანტი<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>ექსპერიმენტატორის გენია შერწყმული იყო ღრმა თეორიულ ცოდნასთან.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ურანის რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენის გამოკვლევის დროს აღმოაჩინა მისი კორპუსკულარული ბუნება. ორი წლის შემდეგ გახლიჩა ეს სხივები ორ α და β კონად, ამასთან დაადასტურა, რომ ამ სხივებს გააჩნიათ მძლავრი ენერგია და იწვევენ გაზის ძლიერ იონიზაციას, ეს აღმოჩენა ფიზიკისა და ტექნიკის ახალი ეპოქის წინამორბედი გახდა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ურანის რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენის გამოკვლევის დროს აღმოაჩინა მისი კორპუსკულარული ბუნება. ორი წლის შემდეგ გახლიჩა ეს სხივები ორ α და β კონად, ამასთან დაადასტურა, რომ ამ სხივებს გააჩნიათ მძლავრი ენერგია და იწვევენ გაზის ძლიერ იონიზაციას, ეს აღმოჩენა ფიზიკისა და ტექნიკის ახალი ეპოქის წინამორბედი გახდა.  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფ. სოდისთან ერთად 1903 წელს შექმნა რადიოაქტიური დაშლის თეორია, რომელიც მთელი რიგი</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფ. სოდისთან ერთად 1903 წელს შექმნა რადიოაქტიური დაშლის თეორია, რომელიც მთელი რიგი</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრწყინვალე ცდებით დაადასტურა. მან ჯერ დაადგინა, რომ ეს არის კორპუსკულარული გამოსხივება, შემდგარი ნაწილაკებისაგან, რომელთა მასა და მუხტი შეესაბამება ჰელიუმის ატომის ბირთვებს. მოგვიანებით, 1909 წელს, მახვილგონივრული ცდებით მან მოახერხა მინის მილში ნაწილაკების საკმარისი <del class="diffchange diffchange-inline">·რაოდენობით </del>შეგროვება, რათა გამოსხივების სპექტრით ეჩვენებინა, რომ ისინი სინამდვილეში შეესაბამებიან ჰელიუმის ატომის ბირთვებს ორმაგი დადებითი მუხტით.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბრწყინვალე ცდებით დაადასტურა. მან ჯერ დაადგინა, რომ ეს არის კორპუსკულარული გამოსხივება, შემდგარი ნაწილაკებისაგან, რომელთა მასა და მუხტი შეესაბამება ჰელიუმის ატომის ბირთვებს. მოგვიანებით, 1909 წელს, მახვილგონივრული ცდებით მან მოახერხა მინის მილში ნაწილაკების საკმარისი <ins class="diffchange diffchange-inline">რაოდენობით </ins>შეგროვება, რათა გამოსხივების სპექტრით ეჩვენებინა, რომ ისინი სინამდვილეში შეესაბამებიან ჰელიუმის ატომის ბირთვებს ორმაგი დადებითი მუხტით.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროის ყველაზე დიდი მეცნიერული მიღწევა იყო რეზერფორდის მიერ მოცემული ატომის პლანეტარული მოდელი. ატომის არსებული სტატიკური მოდელი, რომელსაც გარსული ერქვა, გამოსხივებასთან დაკავშირებული მოვლენების ასახსნელად აღარ გამოდგებოდა. საჭირო გახდა შექმნილიყო ახალი მოდელი, რომლის თანახმადაც ცენტრალურ წერტილს წარმოადგენს დადებითი ატომური ბირთვი, რომლის გარშემოც მოძრაობენ ელექტრონები რეზერფორდმა გამოიყვანა აგრეთვე ფორმულა, რომელიც განსაზღვრავს დამოკიდებულებას გაბნეული ნაწილაკების რიცხვსა და მთლიანად გამოსხივებული ნაწილაკების რიცხვს შორის. ამ ფორმულის ჭეშმარიტებით ატომის პლანეტარული მოდელი დამტკიცდა. ეს მოდელი, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, მოითხოვდა ზოგიერთ შესწორებას, რომელიც ნილს ბორმა შეიტანა რეზერფორდის შემდგომი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ბირთვული რეაქციის ჩატარება და მისი სწორი ახსნა. ამ რეაქციაში ხდებოდა აზოტის ატომების დაბომბვა რადიუმის მიერ გამოსხივებული ნაწილაკებით.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროის ყველაზე დიდი მეცნიერული მიღწევა იყო რეზერფორდის მიერ მოცემული ატომის პლანეტარული მოდელი. ატომის არსებული სტატიკური მოდელი, რომელსაც გარსული ერქვა, გამოსხივებასთან დაკავშირებული მოვლენების ასახსნელად აღარ გამოდგებოდა. საჭირო გახდა შექმნილიყო ახალი მოდელი, რომლის თანახმადაც ცენტრალურ წერტილს წარმოადგენს დადებითი ატომური ბირთვი, რომლის გარშემოც მოძრაობენ ელექტრონები<ins class="diffchange diffchange-inline">. </ins>რეზერფორდმა გამოიყვანა აგრეთვე ფორმულა, რომელიც განსაზღვრავს დამოკიდებულებას გაბნეული ნაწილაკების რიცხვსა და მთლიანად გამოსხივებული ნაწილაკების რიცხვს შორის. ამ ფორმულის ჭეშმარიტებით ატომის პლანეტარული მოდელი დამტკიცდა. ეს მოდელი, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, მოითხოვდა ზოგიერთ შესწორებას, რომელიც ნილს ბორმა შეიტანა<ins class="diffchange diffchange-inline">. </ins>რეზერფორდის შემდგომი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ბირთვული რეაქციის ჩატარება და მისი სწორი ახსნა. ამ რეაქციაში ხდებოდა აზოტის ატომების დაბომბვა რადიუმის მიერ გამოსხივებული ნაწილაკებით.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდის შრომებმა და აღმოჩენებმა დასაწყისი მისცეს ტალღური მექანიკისა და თანამედროვე სტატისტიკის განვითარებას, ნახევარგამტართა ფიზიკის წარმოშობას, შექმნეს ახალი ბაზა სპექტროსკოპიის განვითარებისათვის.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდის შრომებმა და აღმოჩენებმა დასაწყისი მისცეს ტალღური მექანიკისა და თანამედროვე სტატისტიკის განვითარებას, ნახევარგამტართა ფიზიკის წარმოშობას, შექმნეს ახალი ბაზა სპექტროსკოპიის განვითარებისათვის.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდმა ბევრი ჯილდო და პრემია მიიღო. იგი ნობელის პრემიის ლაურეატია. ეკავა ბევრი საპასუხისმგებლო თანამდებობა. იყო ფიზიკის პროფესორი მონრეალში, მანჩესტერში. ხოლო ჯ. ჯ. <del class="diffchange diffchange-inline">ტომსონის </del>სიკვდილის შემდეგ ქავერდიშის ლაბორატორიის დირექტორის თანამდებობა დაიკავა, სადაც სიკვდილამდე დარჩა. რეზერფორდი ნიჭიერი პედაგოგი იყო, მან ფიზიკოსთა დიდი სკოლა დატოვა. მისი მოწაფეები იყვნენ გამოჩენილი მეცნიერები: გ. მოზლი, <del class="diffchange diffchange-inline">წ</del>. ბორი, პ. კაპიცა და პოლონელი ფიზიკოსი ტ. გოდლევსკი.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდმა ბევრი ჯილდო და პრემია მიიღო. იგი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნობელის პრემია|</ins>ნობელის პრემიის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ლაურეატია. ეკავა ბევრი საპასუხისმგებლო თანამდებობა. იყო ფიზიკის პროფესორი მონრეალში, მანჩესტერში. ხოლო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ტომსონი ჯოზეფ ჯონ|</ins>ჯ. ჯ. <ins class="diffchange diffchange-inline">ტომსონი]]ს </ins>სიკვდილის შემდეგ ქავერდიშის ლაბორატორიის დირექტორის თანამდებობა დაიკავა, სადაც სიკვდილამდე დარჩა. რეზერფორდი ნიჭიერი პედაგოგი იყო, მან ფიზიკოსთა დიდი სკოლა დატოვა. მისი მოწაფეები იყვნენ გამოჩენილი მეცნიერები: გ. მოზლი, <ins class="diffchange diffchange-inline">ნ</ins>. ბორი, პ. კაპიცა და პოლონელი ფიზიკოსი ტ. გოდლევსკი.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდი დიდ ყურადღებას აქცევდა საშუალო სკოლაში სწავლებას და მის დონეს. დასაფლავებულია უესტმინსტერის სააბატოში უდიდესი მეცნიერების <del class="diffchange diffchange-inline">ნიუტონის</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">დარვინის</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">ფარადეის </del>გვერდით.   </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რეზერფორდი დიდ ყურადღებას აქცევდა საშუალო სკოლაში სწავლებას და მის დონეს. დასაფლავებულია უესტმინსტერის სააბატოში უდიდესი მეცნიერების <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნიუტონი ისააკ|ნიუტონი]]ს</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დარვინი ჩარლზ|დარვინი]]ს</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფარადეი მაიკლ|ფარადეი]]ს </ins>გვერდით.   </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2&diff=240977&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოს...2025-01-08T22:58:21Z<p>ახალი გვერდი: '''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოს...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ერნესტ რეზერფორდი''' – (ინგლ. Ernest Rutherford, 1871 - 1937), ინგლისელი ფიზიკოსი.<br />
<br />
იგი დაიბადა ახალ ზელანდიაში წვრილი ფერმერის ოჯახში; იგი მეოთხე იყო თორმეტი ბავშვიდან. სწავლიდან თავისუფალ დროს ეხმარებოდა მშობლებს სოფლის მეურნეობაში. უკვე სწავლის პირველსავე წლებში სკოლაში გამოირჩეოდა დიდი ნიჭით და მშობლებმა გადაწყვიტეს სერიოზული ყურადღება მიექციათ მისი განათლებისათვის. 1890 წელს შევიდა ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტის კოლეჯში ქალაქ კრაისჩერჩში. აქ იგი განსაკუთრებით გამოირჩეოდა, როგორც ძალიან ნიჭიერი სტუდენტი. უნივერსიტეტის დამთავრებისას წარჩინება მიიღო ელექტრომაგნეტიზმში დაწერილი შრომებით, ამის შემდეგ ინგლისურ უნივერსიტეტებში მისთვის ყველა კარი გახსნილი იყო. <br />
<br />
1895-98 წლებში მუშაობდა ქავერდიშის ლაბორატორიაში ცნობილი [[ტომსონი ჯოზეფ ჯონ|ჯ. ჯ. ტომსონი]]ს ხელმძღვანელობით, აქ ძირითადად ყურადღება მიაქცია 1896 წელს ბეკერელის მიერ აღმოჩენილ რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენას. <br />
<br />
მთელი მისი შემოქმედება წარმოადგენს არჩეული მიმართულებით შეუპოვარი მუშაობის შედეგს. ჰქონდა არაჩვეულებრივი ტალანტი ექსპერიმენტატორის გენია შერწყმული იყო ღრმა თეორიულ ცოდნასთან. <br />
<br />
ურანის რადიოაქტიური გამოსხივების მოვლენის გამოკვლევის დროს აღმოაჩინა მისი კორპუსკულარული ბუნება. ორი წლის შემდეგ გახლიჩა ეს სხივები ორ α და β კონად, ამასთან დაადასტურა, რომ ამ სხივებს გააჩნიათ მძლავრი ენერგია და იწვევენ გაზის ძლიერ იონიზაციას, ეს აღმოჩენა ფიზიკისა და ტექნიკის ახალი ეპოქის წინამორბედი გახდა. <br />
<br />
1898 წელს, როდესაც აღმოჩენილი იქნა პოლონიუმი და რადიუმი, რაც ნამდვილ მეცნიერულ სენსაციას წარმოადგენდა, დაიწყო ახალი ელემენტების გამოკვლევა. ამ გამოკვლევებმა დაამტკიცეს ატომის განუყოფადობის კლასიკური თეორიის უსუსურობა. თანაც რადიოაქტიური ნივთიერებების მიერ ენერგიის უწყვეტი გამოსხივება თითქოს ეწინააღმდეგებოდა ენერგიის შენახვის კანონს. რეზერფორდმა პირველმა ახსნა, რომ ენერგიის გამოყოფა ქიმიური ელემენტების ატომთა გარდაქმნის ხარჯზე ხდება. <br />
<br />
ფ. სოდისთან ერთად 1903 წელს შექმნა რადიოაქტიური დაშლის თეორია, რომელიც მთელი რიგი<br />
ბრწყინვალე ცდებით დაადასტურა. მან ჯერ დაადგინა, რომ ეს არის კორპუსკულარული გამოსხივება, შემდგარი ნაწილაკებისაგან, რომელთა მასა და მუხტი შეესაბამება ჰელიუმის ატომის ბირთვებს. მოგვიანებით, 1909 წელს, მახვილგონივრული ცდებით მან მოახერხა მინის მილში ნაწილაკების საკმარისი ·რაოდენობით შეგროვება, რათა გამოსხივების სპექტრით ეჩვენებინა, რომ ისინი სინამდვილეში შეესაბამებიან ჰელიუმის ატომის ბირთვებს ორმაგი დადებითი მუხტით. <br />
<br />
იმ დროის ყველაზე დიდი მეცნიერული მიღწევა იყო რეზერფორდის მიერ მოცემული ატომის პლანეტარული მოდელი. ატომის არსებული სტატიკური მოდელი, რომელსაც გარსული ერქვა, გამოსხივებასთან დაკავშირებული მოვლენების ასახსნელად აღარ გამოდგებოდა. საჭირო გახდა შექმნილიყო ახალი მოდელი, რომლის თანახმადაც ცენტრალურ წერტილს წარმოადგენს დადებითი ატომური ბირთვი, რომლის გარშემოც მოძრაობენ ელექტრონები რეზერფორდმა გამოიყვანა აგრეთვე ფორმულა, რომელიც განსაზღვრავს დამოკიდებულებას გაბნეული ნაწილაკების რიცხვსა და მთლიანად გამოსხივებული ნაწილაკების რიცხვს შორის. ამ ფორმულის ჭეშმარიტებით ატომის პლანეტარული მოდელი დამტკიცდა. ეს მოდელი, როგორც მოგვიანებით აღმოჩნდა, მოითხოვდა ზოგიერთ შესწორებას, რომელიც ნილს ბორმა შეიტანა რეზერფორდის შემდგომი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ბირთვული რეაქციის ჩატარება და მისი სწორი ახსნა. ამ რეაქციაში ხდებოდა აზოტის ატომების დაბომბვა რადიუმის მიერ გამოსხივებული ნაწილაკებით. <br />
<br />
რეზერფორდის შრომებმა და აღმოჩენებმა დასაწყისი მისცეს ტალღური მექანიკისა და თანამედროვე სტატისტიკის განვითარებას, ნახევარგამტართა ფიზიკის წარმოშობას, შექმნეს ახალი ბაზა სპექტროსკოპიის განვითარებისათვის.<br />
<br />
რეზერფორდმა ბევრი ჯილდო და პრემია მიიღო. იგი ნობელის პრემიის ლაურეატია. ეკავა ბევრი საპასუხისმგებლო თანამდებობა. იყო ფიზიკის პროფესორი მონრეალში, მანჩესტერში. ხოლო ჯ. ჯ. ტომსონის სიკვდილის შემდეგ ქავერდიშის ლაბორატორიის დირექტორის თანამდებობა დაიკავა, სადაც სიკვდილამდე დარჩა. რეზერფორდი ნიჭიერი პედაგოგი იყო, მან ფიზიკოსთა დიდი სკოლა დატოვა. მისი მოწაფეები იყვნენ გამოჩენილი მეცნიერები: გ. მოზლი, წ. ბორი, პ. კაპიცა და პოლონელი ფიზიკოსი ტ. გოდლევსკი. <br />
<br />
რეზერფორდი დიდ ყურადღებას აქცევდა საშუალო სკოლაში სწავლებას და მის დონეს. დასაფლავებულია უესტმინსტერის სააბატოში უდიდესი მეცნიერების ნიუტონის, დარვინის, ფარადეის გვერდით. <br />
<br />
==წყარო==<br />
[[დიდი ფიზიკოსები]]<br />
[[კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები]]<br />
[[კატეგორია:ფიზიკოსები]]<br />
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკის დარგში]]</div>Tkenchoshvili