https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%90 2026-06-20T03:16:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%90&diff=219073&oldid=prev 2024-02-13T21:10:16Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;რეფლექსური მიმართვა&#039;&#039;&#039; − ასაკით უფროსი ნათესავის მიმართვა ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''რეფლექსური მიმართვა''' − ასაკით უფროსი ნათესავის მიმართვა უმცროსისადმი ადრესანტის შესაფერისი აპელატივის (საზოგადო სახელის) ფორმით, მაგ., დედა მიმართავს შვილს: „რა უნდა უთხრა, დედიკო, ძიას?“ <br /> <br /> სახელური (სახელით გამოხატული) მიმართვის ფორმათაგან გამოიყოფა ერთი წყება საზოგადო სახელებისა, რომლებიც ნათესაურ ურთიერთობას აღნიშნავენ. ეს სახელებია: დედა, მამა, ბებია, ბაბუა, დიდედა, პაპა, დეიდა, მამიდა, ბიძა, ბიცოლა, აგრეთვე ძიძა და ნათლია. აღნიშნული სახელები ანალოგიური სემანტიკის <br /> სხვა სახელთაგან (და, ძმა, ცოლი, ქმარი და სხვ.) განსხვავდება ფონეტიკურ-სტრუქტურული, სემანტიკური და სინტაქსური ნიშნებით: 1. არც ერთი მათგანი არ არის ერთმარცვლიანი (ჩვეულებრივ ორ ან სამმარცვლიანია); 2. ყოველი მათგანი ბოლოვდება [[ა]] ხმოვანზე: 3. თითოეული მათგანი აღნიშნავს მინიმუმ ერთი თაობით უფროს უახლოეს ნათესავს; 4. ყველა ეს სახელი კუთვნილებით [[ნაცვალსახელი|ნაცვალსახელთან]] შეხამებაში ქმნის კომპოზიტს (დედაჩემი, მამაშენი…)<br /> <br /> აღნიშნული სახელები გამოირჩევა ფუნქციონირების თვალსაზრისითაც: ამ სიტყვებით გამოხატული პირები არიან არა მარტო მიმართვის ადრესატები (უმცროსი თაობის სათანადო წარმომადგენელთაგან), არამედ, არცთუ იშვიათად, ადრესატებიც. ამ <br /> შემთხვევაში უფროსი თაობის ესა თუ ის წარმომადგენელი მიმართავს უმცროსი თაობის ნათესავს იმ სახელით, რომლითაც უმცროსმა უნდა მიმართოს უფროსს. მიმართების ამ ტიპს შესაფერისია ეწოდოს „სარკისებრი“, ანუ „რეფლექსური <br /> მიმართვები“. ამგვარ მიმართვებში ადრესანტის გამომხატველი სიტყვა ირთავს ასაკით უმცროსი ადრესატისათვის შესაფერის მოფერებით-კნინობით სუფიქსებს (მაგ, მოდი, დედიკო, ჩემთან!). თუ ადრესატი ერთზე მეტია, რეფლექსურმა მიმართვამ შეიძლება მრავლობითი რიცხვის სუფიქსიც დაირთოს (მაგ.: „როგორა ხართ, ჩემო <br /> ბიძიკოებო?). <br /> <br /> მიმართვის ეს ხერხი ბავშვისათვის ლაპარაკის დაწყების გასაადვილებელი ერთ-ერთი საშუალებაა და ფართოდ გამოიყენება ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებში (მაგ. [[იტალია]]ში), ახლო აღმოსავლეთში (მაგ., ლიბანის არაბეთში) და ა.შ. [[ქართული ენა|ქართულ ენაში]] მიმართვის ეს სახე ძირითადად დასავლურ-ქართული კილოების მეტყველებისათვის არის დამახასიათებელი, რაც შეიძლებოდა აღნიშნულ ქვეყნებში გავრცელებული სამეტყველო პრაქტიკის გავლენით <br /> ახსნილიყო. მაგრამ უფრო სავარაუდებელია ამ მოვლენის ტიპოლოგიური ხასიათი, თუ გავითვალისწინებთ ამგვარი გავლენებისაგან შედარებით დაცული და იზოლირებული მთიანი კუთხეების <br /> ([[ფშავი]], [[ხევსურეთი]], [[თუშეთი]], [[ხევი]]). [[მეტყველება]]ს (მაგ. [[ვაჟა-ფშაველა]]ს „ბახტრიონიდან“ (მოხუცი სანათა – კვირიას): „იმავ დღეს შვილო, დედილამ, ჭრელს ჩავიცომდი კაბასა…) <br /> <br /> რეფლექსური მიმართვების ენობრივი მექანიზმი ეფუძნება სათანადო სინტაგმების <br /> ზმნური კომპონენტის ელიფსისს, ანუ გამოტოვებას. კერძოდ, იგულისხმება, რომ კონსტრუქცია „მოდი, დედა (I დედიკო), ჩემთან!“ მიღებულია უფრო ვრცელი კონსტრუქციიდან;: მოდი, დედა (|| დე-დიკო) გენაცვალოს!<br /> <br /> ''შ. აფრიდონიძე'' <br /> <br /> <br /> <br /> == ლიტერატურა == <br /> * აფრიდონიძე შ. აპელატიური მიმართვის ფორმების გამოყენებისათვის ქართულში. –„იკე“, XXIX, თბ., 1990. <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]</div>

Tkenchoshvili