https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90 2026-04-29T05:35:02Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=251170&oldid=prev 2025-08-04T13:10:46Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:10, 4 აგვისტო 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 46:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 46:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რუსთაველის მხატვრული სტილის თვისებად უნდა ჩაითვალოს ის გარემოება, რომ სიმბოლური კონსტრუქცია იშვიათად აიგება აქ ოდენ მინიშნების თვალსაზრისით, ესთეტიკური ტკბობა ჩვენს ცნობიერებაში გადატანითი მნიშვნელობის აღმოცენებამდე იწყება. სიმბოლოები თავისთავადი მხატვრული სიცოცხლით არიან აღსავსენი, მარტო ფუნქციონალურ ფენომენს არ წარმოადგენენ. მაგალითად, როცა პოეტს სურს ნესტანისა და თინათინის შეხვედრის „მჭვრეტთა ამაზრზენ“ მშვენიერებას დაუახლოვოს ჩვენი წარმოსახვა, იგი დაწერს: „ჰგავს, თუ ცა მიდრკა ქვეყანად, შეყრილან ორნი მზენია“. გადატანითი აზრის აღმოცენებამდე ჩვენ აქ ზეცის მიწად „მოდრეკისა“ და კაბადონზე ორი მზის შეყრის თავისთავადი მშვენებით ვართ მოხიბლულნი. როცა ქაჯეთის შემუსვრისა და ნესტანის გამოხსნის პასაჟში რუსთაველი სიკეთის ძლევამოსილების იდეის წარმოსაჩენად გველისაგან მზის შესახვედრად მთვარის გამოშვების სიმბოლურ ხატს აგებს, ჩვენი შინაგანი მზერა კარგა ხანს მონუსხულივითაა მიბჯენილი ისევ ზეცის [[თაღი|თაღს]], კოსმოსურ შორეთს. ასე მსჭვალავს „ვეფხისტყაოსანში“ სიმბოლურ ნახაზს, იდეალური აბსტრაქტულ კონსტრუქციას მატერიალური სინამდვილის სისხლსავსე არსებობა, ხოლო ეს უკანასკნელი სტრუქტურულ პლანში, სიმბოლურ ხატში აწესრიგებს და აფორმებს თავის მრავალფეროვნებასა და სისავსეს. ასე ორმხრივი სიცოცხლითაა ავსებული ის სიმბოლიკაც, რაც პოემის ღერძს ქმნის და სათაურშივეა ჩაქსოვილი: ნესტანი, ვეფხია და ტარიელი — ვეფხისტყაოსანი ჭაბუკი. აქვე გადის რუსთაველი შუა საუკუნეთა სარაინდო-სამიჯნურო თხზულებების სიმბოლიკის სფეროდან, როცა მზისა და მთვარის, იის, [[ალვის ხე|ალვის]], [[ლერწამი|ლერწმისა]] და ვარდის, [[გიშერი|გიშრის]], [[ლალი|ლალისა]] და [[ბროლი|ბროლის]] სიმბოლოებით მოიაზრებოდა ქალის იდეალური სახე. ერთბაშად იმსხვრევა ჩვეული წარმოდგენა ქალის მშვენიერებისა, ტრადიციული ასოციაციები უკანა პლანზე გადადის და ტარიელთან ერთად ჩვენც განცვიფრებით შევცქერით ახალი სიღრმეების გახსნას ნესტანის პიროვნებაში („ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირგამეხებული, არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რუსთაველის მხატვრული სტილის თვისებად უნდა ჩაითვალოს ის გარემოება, რომ სიმბოლური კონსტრუქცია იშვიათად აიგება აქ ოდენ მინიშნების თვალსაზრისით, ესთეტიკური ტკბობა ჩვენს ცნობიერებაში გადატანითი მნიშვნელობის აღმოცენებამდე იწყება. სიმბოლოები თავისთავადი მხატვრული სიცოცხლით არიან აღსავსენი, მარტო ფუნქციონალურ ფენომენს არ წარმოადგენენ. მაგალითად, როცა პოეტს სურს ნესტანისა და თინათინის შეხვედრის „მჭვრეტთა ამაზრზენ“ მშვენიერებას დაუახლოვოს ჩვენი წარმოსახვა, იგი დაწერს: „ჰგავს, თუ ცა მიდრკა ქვეყანად, შეყრილან ორნი მზენია“. გადატანითი აზრის აღმოცენებამდე ჩვენ აქ ზეცის მიწად „მოდრეკისა“ და კაბადონზე ორი მზის შეყრის თავისთავადი მშვენებით ვართ მოხიბლულნი. როცა ქაჯეთის შემუსვრისა და ნესტანის გამოხსნის პასაჟში რუსთაველი სიკეთის ძლევამოსილების იდეის წარმოსაჩენად გველისაგან მზის შესახვედრად მთვარის გამოშვების სიმბოლურ ხატს აგებს, ჩვენი შინაგანი მზერა კარგა ხანს მონუსხულივითაა მიბჯენილი ისევ ზეცის [[თაღი|თაღს]], კოსმოსურ შორეთს. ასე მსჭვალავს „ვეფხისტყაოსანში“ სიმბოლურ ნახაზს, იდეალური აბსტრაქტულ კონსტრუქციას მატერიალური სინამდვილის სისხლსავსე არსებობა, ხოლო ეს უკანასკნელი სტრუქტურულ პლანში, სიმბოლურ ხატში აწესრიგებს და აფორმებს თავის მრავალფეროვნებასა და სისავსეს. ასე ორმხრივი სიცოცხლითაა ავსებული ის სიმბოლიკაც, რაც პოემის ღერძს ქმნის და სათაურშივეა ჩაქსოვილი: ნესტანი, ვეფხია და ტარიელი — ვეფხისტყაოსანი ჭაბუკი. აქვე გადის რუსთაველი შუა საუკუნეთა სარაინდო-სამიჯნურო თხზულებების სიმბოლიკის სფეროდან, როცა მზისა და მთვარის, იის, [[ალვის ხე|ალვის]], [[ლერწამი|ლერწმისა]] და ვარდის, [[გიშერი|გიშრის]], [[ლალი|ლალისა]] და [[ბროლი|ბროლის]] სიმბოლოებით მოიაზრებოდა ქალის იდეალური სახე. ერთბაშად იმსხვრევა ჩვეული წარმოდგენა ქალის მშვენიერებისა, ტრადიციული ასოციაციები უკანა პლანზე გადადის და ტარიელთან ერთად ჩვენც განცვიფრებით შევცქერით ახალი სიღრმეების გახსნას ნესტანის პიროვნებაში („ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირგამეხებული, არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ხილვით შობილ ამ შთაბეჭდილებას აბსოლუტურად ადასტურებს ქალის შემდგომი მოქმედება: ცხადად ვაჟკაცური სულიერი ახოვანება გამოსჭვივის თავისი პიროვნული ღირსების დასაცავად ვეფხივით შემართული ქალის სიტყვებში. უაღრესი ქალური სინაზიდან გმირულ შინაგან ძლევამოსილებამდეა განფენილი ნესტანის სული. ხასიათის ეს მასშტაბურობავე გამოარჩევთ როსტევანს, ავთანდილს, ტარიელს, ფრიდონს; ლომგულ რაინდთა სული გახსნილია რაფინირებული ემოციებისა და მაღალი სპირიტუალისტური ხილვებისთვის. ეს არის იდეალური ადამიანის პრინციპულად ახალი, შინაგანად მრავალპლანოვანი მოდელი, XII საუკუნის დასასრულს რომ ქმნის ქართველი პოეტი. „ვეფხისტყაოსნის“ მხატვრული კონსტრუქცია გამოკვეთილ მუსიკალურ-რიტმულ პრინციპებს ემყარება. თითქმის 1600&#160; სტროფიანი თხზულება გაბმული კითხვის დროსაც არ გვღლის მონოტონურობით. ეს იმის მეშვეობით ხერხდება, რომ თექვსმეტმარცვლიანი საზომით ანუ [[შაირი|შაირით]] გამართული ლექსი რუსთაველისა ორი ტონალობით ჟღერს. ერთ შემთხვევაში სტროფს უფრო დინამიკური, ექსპრესიული [[რიტმი (პოეზია)|რიტმული]] წყობა გამოარჩევს, ეს არის [[მაღალი შაირი]] („შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით“), ხოლო დაბალი შაირის რიტმი შედარებით დინჯია და მდორე („ილოცავს, იტყვის, მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო“). ორსავე შემთხვევაში ტაეპს შუაზე ჰკვეთს დიდი <del class="diffchange diffchange-inline">ცეზურა (</del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">პაუზა</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">)</del>, მაგრამ რიტმულ სხვაობას სხვადასხვაგვარ ტერფთა მიმდევრობა ქმნის. მაღალი შაირის საფუძვლად დადებულია ორმარცვლიანი (ქორეული) [[ტერფი (ლექსი)|ტერფი]]; ორი ორ მარცვლოვანი ტერფი ქმნის რიტმულ ჯგუფს, ნახევარტაეპში ორი ასეთი რიტმული ჯგუფია და მათ შორის - მცირე ცეზურა მოდის. ამგვარად, სტრიქონი ოთხ რიტმულ ჯგუფს შეიცავს (4|4||4|4). [[დაბალი შაირი|დაბალ შაირში]] დომინირებს სამმარცვლიანი (დაქტილური) ტერფი. ნახევარტაეპის პირველი ორი სიტყვა (ტერფი) ქმნის რიტმულ ჯგუფს (2+3) და მომდევნო დაქტილური ტერფისგან გამოიყოფა მცირე ცეზურით. ზუსტად იგივე განმეორდება ცეზურის მარჯვნივ, ოღონდ შეიძლება ტერფთა განლაგება სხვაგვარი იქნეს (3+2|3||3+2|3).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ხილვით შობილ ამ შთაბეჭდილებას აბსოლუტურად ადასტურებს ქალის შემდგომი მოქმედება: ცხადად ვაჟკაცური სულიერი ახოვანება გამოსჭვივის თავისი პიროვნული ღირსების დასაცავად ვეფხივით შემართული ქალის სიტყვებში. უაღრესი ქალური სინაზიდან გმირულ შინაგან ძლევამოსილებამდეა განფენილი ნესტანის სული. ხასიათის ეს მასშტაბურობავე გამოარჩევთ როსტევანს, ავთანდილს, ტარიელს, ფრიდონს; ლომგულ რაინდთა სული გახსნილია რაფინირებული ემოციებისა და მაღალი სპირიტუალისტური ხილვებისთვის. ეს არის იდეალური ადამიანის პრინციპულად ახალი, შინაგანად მრავალპლანოვანი მოდელი, XII საუკუნის დასასრულს რომ ქმნის ქართველი პოეტი. „ვეფხისტყაოსნის“ მხატვრული კონსტრუქცია გამოკვეთილ მუსიკალურ-რიტმულ პრინციპებს ემყარება. თითქმის 1600&#160; სტროფიანი თხზულება გაბმული კითხვის დროსაც არ გვღლის მონოტონურობით. ეს იმის მეშვეობით ხერხდება, რომ თექვსმეტმარცვლიანი საზომით ანუ [[შაირი|შაირით]] გამართული ლექსი რუსთაველისა ორი ტონალობით ჟღერს. ერთ შემთხვევაში სტროფს უფრო დინამიკური, ექსპრესიული [[რიტმი (პოეზია)|რიტმული]] წყობა გამოარჩევს, ეს არის [[მაღალი შაირი]] („შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით“), ხოლო დაბალი შაირის რიტმი შედარებით დინჯია და მდორე („ილოცავს, იტყვის, მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო“). ორსავე შემთხვევაში ტაეპს შუაზე ჰკვეთს დიდი [[<ins class="diffchange diffchange-inline">ცეზურა (პოეზია)|ცეზურა</ins>]], მაგრამ რიტმულ სხვაობას სხვადასხვაგვარ ტერფთა მიმდევრობა ქმნის. მაღალი შაირის საფუძვლად დადებულია ორმარცვლიანი (ქორეული) [[ტერფი (ლექსი)|ტერფი]]; ორი ორ მარცვლოვანი ტერფი ქმნის რიტმულ ჯგუფს, ნახევარტაეპში ორი ასეთი რიტმული ჯგუფია და მათ შორის - მცირე ცეზურა მოდის. ამგვარად, სტრიქონი ოთხ რიტმულ ჯგუფს შეიცავს (4|4||4|4). [[დაბალი შაირი|დაბალ შაირში]] დომინირებს სამმარცვლიანი (დაქტილური) ტერფი. ნახევარტაეპის პირველი ორი სიტყვა (ტერფი) ქმნის რიტმულ ჯგუფს (2+3) და მომდევნო დაქტილური ტერფისგან გამოიყოფა მცირე ცეზურით. ზუსტად იგივე განმეორდება ცეზურის მარჯვნივ, ოღონდ შეიძლება ტერფთა განლაგება სხვაგვარი იქნეს (3+2|3||3+2|3).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანმა“ პოპულარობა ქართულ საზოგადოებაში, როგორც ჩანს, საკმაოდ ადრე მოიპოვა. ყოველ შემთხვევაში XIV საუკუნიდან დაწყებული ქართულ ხელნაწერთა აშიებზე უკვე ვხვდებით პოემის ცალკეულ ტაეპთა მინაწერებს. პოემის ხელნაწერები ჩვენამდე მხოლოდ XVI საუკუნიდანაა მოღწეული. XVII საუკუნის ყველა ხელნაწერი შეიცავს პოემის ე. წ. ვრცელ რედაქციას. XVIII საუკუნიდან ხელნაწერებში ჩნდება „ვეფხისტყაოსნის“ მოკლე რედაქციის ტექსტი. განსხვავება მოცულობის მხრივ დაახლოებით 600 სტროფია. მოკლე რედაქციას ვრცელთან შედარებით დასასრულში აკლია 3 დიდი ამბავი, რომელთაც გაგრძელებებს უწოდებენ. ესენია: „ინდო-ხატაელთა ამბავი“, „ხვარაზმელთა ამბავი“ და „გმირთა სიკვდილის ამბავი“. პოემის მოკლე რედაქციის ჩვენამდე მოღწეული ტექსტი სათავეს იღებს „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი ბეჭდური, 1712 წლის გამოცემიდან, რომელსაც [[ვახტანგ VI|ვახტანგის]] გამოცემას უწოდებენ, რადგანაც იგი დაისტამბა [[თბილისი|თბილისში]] ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით, წარსაგებელითა და კომენტარებით. პოემის მოკლე რედაქციის ტექსტი ტრადიციულად ნაანდერძევი და XVII საუკუნის ხელნაწერებით მოღწეული ვრცელი რედაქციის კრიტიკული გადამუშავება და შემოკლებაა, რომელიც ვახტანგს ან მის მიერ შექმნილ კომისიას განუხორციელებია. დღევანდელი ფილოლოგიური ძიებანი არსებითად მხარს უჭერენ ვახტანგისეულ გადამუშავებას. „ვეფხისტყაოსნის“ გაგრძელებანი ჩვენამდე მოღწეული რედაქციით რუსთაველის ხელიდან გამოსული არ უნდა იყოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანმა“ პოპულარობა ქართულ საზოგადოებაში, როგორც ჩანს, საკმაოდ ადრე მოიპოვა. ყოველ შემთხვევაში XIV საუკუნიდან დაწყებული ქართულ ხელნაწერთა აშიებზე უკვე ვხვდებით პოემის ცალკეულ ტაეპთა მინაწერებს. პოემის ხელნაწერები ჩვენამდე მხოლოდ XVI საუკუნიდანაა მოღწეული. XVII საუკუნის ყველა ხელნაწერი შეიცავს პოემის ე. წ. ვრცელ რედაქციას. XVIII საუკუნიდან ხელნაწერებში ჩნდება „ვეფხისტყაოსნის“ მოკლე რედაქციის ტექსტი. განსხვავება მოცულობის მხრივ დაახლოებით 600 სტროფია. მოკლე რედაქციას ვრცელთან შედარებით დასასრულში აკლია 3 დიდი ამბავი, რომელთაც გაგრძელებებს უწოდებენ. ესენია: „ინდო-ხატაელთა ამბავი“, „ხვარაზმელთა ამბავი“ და „გმირთა სიკვდილის ამბავი“. პოემის მოკლე რედაქციის ჩვენამდე მოღწეული ტექსტი სათავეს იღებს „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი ბეჭდური, 1712 წლის გამოცემიდან, რომელსაც [[ვახტანგ VI|ვახტანგის]] გამოცემას უწოდებენ, რადგანაც იგი დაისტამბა [[თბილისი|თბილისში]] ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით, წარსაგებელითა და კომენტარებით. პოემის მოკლე რედაქციის ტექსტი ტრადიციულად ნაანდერძევი და XVII საუკუნის ხელნაწერებით მოღწეული ვრცელი რედაქციის კრიტიკული გადამუშავება და შემოკლებაა, რომელიც ვახტანგს ან მის მიერ შექმნილ კომისიას განუხორციელებია. დღევანდელი ფილოლოგიური ძიებანი არსებითად მხარს უჭერენ ვახტანგისეულ გადამუშავებას. „ვეფხისტყაოსნის“ გაგრძელებანი ჩვენამდე მოღწეული რედაქციით რუსთაველის ხელიდან გამოსული არ უნდა იყოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=251104&oldid=prev 2025-08-04T09:36:54Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:36, 4 აგვისტო 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 46:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 46:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რუსთაველის მხატვრული სტილის თვისებად უნდა ჩაითვალოს ის გარემოება, რომ სიმბოლური კონსტრუქცია იშვიათად აიგება აქ ოდენ მინიშნების თვალსაზრისით, ესთეტიკური ტკბობა ჩვენს ცნობიერებაში გადატანითი მნიშვნელობის აღმოცენებამდე იწყება. სიმბოლოები თავისთავადი მხატვრული სიცოცხლით არიან აღსავსენი, მარტო ფუნქციონალურ ფენომენს არ წარმოადგენენ. მაგალითად, როცა პოეტს სურს ნესტანისა და თინათინის შეხვედრის „მჭვრეტთა ამაზრზენ“ მშვენიერებას დაუახლოვოს ჩვენი წარმოსახვა, იგი დაწერს: „ჰგავს, თუ ცა მიდრკა ქვეყანად, შეყრილან ორნი მზენია“. გადატანითი აზრის აღმოცენებამდე ჩვენ აქ ზეცის მიწად „მოდრეკისა“ და კაბადონზე ორი მზის შეყრის თავისთავადი მშვენებით ვართ მოხიბლულნი. როცა ქაჯეთის შემუსვრისა და ნესტანის გამოხსნის პასაჟში რუსთაველი სიკეთის ძლევამოსილების იდეის წარმოსაჩენად გველისაგან მზის შესახვედრად მთვარის გამოშვების სიმბოლურ ხატს აგებს, ჩვენი შინაგანი მზერა კარგა ხანს მონუსხულივითაა მიბჯენილი ისევ ზეცის [[თაღი|თაღს]], კოსმოსურ შორეთს. ასე მსჭვალავს „ვეფხისტყაოსანში“ სიმბოლურ ნახაზს, იდეალური აბსტრაქტულ კონსტრუქციას მატერიალური სინამდვილის სისხლსავსე არსებობა, ხოლო ეს უკანასკნელი სტრუქტურულ პლანში, სიმბოლურ ხატში აწესრიგებს და აფორმებს თავის მრავალფეროვნებასა და სისავსეს. ასე ორმხრივი სიცოცხლითაა ავსებული ის სიმბოლიკაც, რაც პოემის ღერძს ქმნის და სათაურშივეა ჩაქსოვილი: ნესტანი, ვეფხია და ტარიელი — ვეფხისტყაოსანი ჭაბუკი. აქვე გადის რუსთაველი შუა საუკუნეთა სარაინდო-სამიჯნურო თხზულებების სიმბოლიკის სფეროდან, როცა მზისა და მთვარის, იის, [[ალვის ხე|ალვის]], [[ლერწამი|ლერწმისა]] და ვარდის, [[გიშერი|გიშრის]], [[ლალი|ლალისა]] და [[ბროლი|ბროლის]] სიმბოლოებით მოიაზრებოდა ქალის იდეალური სახე. ერთბაშად იმსხვრევა ჩვეული წარმოდგენა ქალის მშვენიერებისა, ტრადიციული ასოციაციები უკანა პლანზე გადადის და ტარიელთან ერთად ჩვენც განცვიფრებით შევცქერით ახალი სიღრმეების გახსნას ნესტანის პიროვნებაში („ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირგამეხებული, არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რუსთაველის მხატვრული სტილის თვისებად უნდა ჩაითვალოს ის გარემოება, რომ სიმბოლური კონსტრუქცია იშვიათად აიგება აქ ოდენ მინიშნების თვალსაზრისით, ესთეტიკური ტკბობა ჩვენს ცნობიერებაში გადატანითი მნიშვნელობის აღმოცენებამდე იწყება. სიმბოლოები თავისთავადი მხატვრული სიცოცხლით არიან აღსავსენი, მარტო ფუნქციონალურ ფენომენს არ წარმოადგენენ. მაგალითად, როცა პოეტს სურს ნესტანისა და თინათინის შეხვედრის „მჭვრეტთა ამაზრზენ“ მშვენიერებას დაუახლოვოს ჩვენი წარმოსახვა, იგი დაწერს: „ჰგავს, თუ ცა მიდრკა ქვეყანად, შეყრილან ორნი მზენია“. გადატანითი აზრის აღმოცენებამდე ჩვენ აქ ზეცის მიწად „მოდრეკისა“ და კაბადონზე ორი მზის შეყრის თავისთავადი მშვენებით ვართ მოხიბლულნი. როცა ქაჯეთის შემუსვრისა და ნესტანის გამოხსნის პასაჟში რუსთაველი სიკეთის ძლევამოსილების იდეის წარმოსაჩენად გველისაგან მზის შესახვედრად მთვარის გამოშვების სიმბოლურ ხატს აგებს, ჩვენი შინაგანი მზერა კარგა ხანს მონუსხულივითაა მიბჯენილი ისევ ზეცის [[თაღი|თაღს]], კოსმოსურ შორეთს. ასე მსჭვალავს „ვეფხისტყაოსანში“ სიმბოლურ ნახაზს, იდეალური აბსტრაქტულ კონსტრუქციას მატერიალური სინამდვილის სისხლსავსე არსებობა, ხოლო ეს უკანასკნელი სტრუქტურულ პლანში, სიმბოლურ ხატში აწესრიგებს და აფორმებს თავის მრავალფეროვნებასა და სისავსეს. ასე ორმხრივი სიცოცხლითაა ავსებული ის სიმბოლიკაც, რაც პოემის ღერძს ქმნის და სათაურშივეა ჩაქსოვილი: ნესტანი, ვეფხია და ტარიელი — ვეფხისტყაოსანი ჭაბუკი. აქვე გადის რუსთაველი შუა საუკუნეთა სარაინდო-სამიჯნურო თხზულებების სიმბოლიკის სფეროდან, როცა მზისა და მთვარის, იის, [[ალვის ხე|ალვის]], [[ლერწამი|ლერწმისა]] და ვარდის, [[გიშერი|გიშრის]], [[ლალი|ლალისა]] და [[ბროლი|ბროლის]] სიმბოლოებით მოიაზრებოდა ქალის იდეალური სახე. ერთბაშად იმსხვრევა ჩვეული წარმოდგენა ქალის მშვენიერებისა, ტრადიციული ასოციაციები უკანა პლანზე გადადის და ტარიელთან ერთად ჩვენც განცვიფრებით შევცქერით ახალი სიღრმეების გახსნას ნესტანის პიროვნებაში („ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირგამეხებული, არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ხილვით შობილ ამ შთაბეჭდილებას აბსოლუტურად ადასტურებს ქალის შემდგომი მოქმედება: ცხადად ვაჟკაცური სულიერი ახოვანება გამოსჭვივის თავისი პიროვნული ღირსების დასაცავად ვეფხივით შემართული ქალის სიტყვებში. უაღრესი ქალური სინაზიდან გმირულ შინაგან ძლევამოსილებამდეა განფენილი ნესტანის სული. ხასიათის ეს მასშტაბურობავე გამოარჩევთ როსტევანს, ავთანდილს, ტარიელს, ფრიდონს; ლომგულ რაინდთა სული გახსნილია რაფინირებული ემოციებისა და მაღალი სპირიტუალისტური ხილვებისთვის. ეს არის იდეალური ადამიანის პრინციპულად ახალი, შინაგანად მრავალპლანოვანი მოდელი, XII საუკუნის დასასრულს რომ ქმნის ქართველი პოეტი. „ვეფხისტყაოსნის“ მხატვრული კონსტრუქცია გამოკვეთილ მუსიკალურ-რიტმულ პრინციპებს ემყარება. თითქმის 1600&#160; სტროფიანი თხზულება გაბმული კითხვის დროსაც არ გვღლის მონოტონურობით. ეს იმის მეშვეობით ხერხდება, რომ თექვსმეტმარცვლიანი საზომით ანუ [[შაირი|შაირით]] გამართული ლექსი რუსთაველისა ორი ტონალობით ჟღერს. ერთ შემთხვევაში სტროფს უფრო დინამიკური, ექსპრესიული [[რიტმი (პოეზია)|რიტმული]] წყობა გამოარჩევს, ეს არის [[მაღალი შაირი]] („შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით“), ხოლო დაბალი შაირის რიტმი შედარებით დინჯია და მდორე („ილოცავს, იტყვის, მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო“). ორსავე შემთხვევაში ტაეპს შუაზე ჰკვეთს დიდი ცეზურა ([[პაუზა]]), მაგრამ რიტმულ სხვაობას სხვადასხვაგვარ ტერფთა მიმდევრობა ქმნის. მაღალი შაირის საფუძვლად დადებულია ორმარცვლიანი (ქორეული) ტერფი; ორი ორ მარცვლოვანი ტერფი ქმნის რიტმულ ჯგუფს, ნახევარტაეპში ორი ასეთი რიტმული ჯგუფია და მათ შორის - მცირე ცეზურა მოდის. ამგვარად, სტრიქონი ოთხ რიტმულ ჯგუფს შეიცავს (4|4||4|4). [[დაბალი შაირი|დაბალ შაირში]] დომინირებს სამმარცვლიანი (დაქტილური) ტერფი. ნახევარტაეპის პირველი ორი სიტყვა (ტერფი) ქმნის რიტმულ ჯგუფს (2+3) და მომდევნო დაქტილური ტერფისგან გამოიყოფა მცირე ცეზურით. ზუსტად იგივე განმეორდება ცეზურის მარჯვნივ, ოღონდ შეიძლება ტერფთა განლაგება სხვაგვარი იქნეს (3+2|3||3+2|3).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ხილვით შობილ ამ შთაბეჭდილებას აბსოლუტურად ადასტურებს ქალის შემდგომი მოქმედება: ცხადად ვაჟკაცური სულიერი ახოვანება გამოსჭვივის თავისი პიროვნული ღირსების დასაცავად ვეფხივით შემართული ქალის სიტყვებში. უაღრესი ქალური სინაზიდან გმირულ შინაგან ძლევამოსილებამდეა განფენილი ნესტანის სული. ხასიათის ეს მასშტაბურობავე გამოარჩევთ როსტევანს, ავთანდილს, ტარიელს, ფრიდონს; ლომგულ რაინდთა სული გახსნილია რაფინირებული ემოციებისა და მაღალი სპირიტუალისტური ხილვებისთვის. ეს არის იდეალური ადამიანის პრინციპულად ახალი, შინაგანად მრავალპლანოვანი მოდელი, XII საუკუნის დასასრულს რომ ქმნის ქართველი პოეტი. „ვეფხისტყაოსნის“ მხატვრული კონსტრუქცია გამოკვეთილ მუსიკალურ-რიტმულ პრინციპებს ემყარება. თითქმის 1600&#160; სტროფიანი თხზულება გაბმული კითხვის დროსაც არ გვღლის მონოტონურობით. ეს იმის მეშვეობით ხერხდება, რომ თექვსმეტმარცვლიანი საზომით ანუ [[შაირი|შაირით]] გამართული ლექსი რუსთაველისა ორი ტონალობით ჟღერს. ერთ შემთხვევაში სტროფს უფრო დინამიკური, ექსპრესიული [[რიტმი (პოეზია)|რიტმული]] წყობა გამოარჩევს, ეს არის [[მაღალი შაირი]] („შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე, ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით“), ხოლო დაბალი შაირის რიტმი შედარებით დინჯია და მდორე („ილოცავს, იტყვის, მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო“). ორსავე შემთხვევაში ტაეპს შუაზე ჰკვეთს დიდი ცეზურა ([[პაუზა]]), მაგრამ რიტმულ სხვაობას სხვადასხვაგვარ ტერფთა მიმდევრობა ქმნის. მაღალი შაირის საფუძვლად დადებულია ორმარცვლიანი (ქორეული) <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ტერფი <ins class="diffchange diffchange-inline">(ლექსი)|ტერფი]]</ins>; ორი ორ მარცვლოვანი ტერფი ქმნის რიტმულ ჯგუფს, ნახევარტაეპში ორი ასეთი რიტმული ჯგუფია და მათ შორის - მცირე ცეზურა მოდის. ამგვარად, სტრიქონი ოთხ რიტმულ ჯგუფს შეიცავს (4|4||4|4). [[დაბალი შაირი|დაბალ შაირში]] დომინირებს სამმარცვლიანი (დაქტილური) ტერფი. ნახევარტაეპის პირველი ორი სიტყვა (ტერფი) ქმნის რიტმულ ჯგუფს (2+3) და მომდევნო დაქტილური ტერფისგან გამოიყოფა მცირე ცეზურით. ზუსტად იგივე განმეორდება ცეზურის მარჯვნივ, ოღონდ შეიძლება ტერფთა განლაგება სხვაგვარი იქნეს (3+2|3||3+2|3).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანმა“ პოპულარობა ქართულ საზოგადოებაში, როგორც ჩანს, საკმაოდ ადრე მოიპოვა. ყოველ შემთხვევაში XIV საუკუნიდან დაწყებული ქართულ ხელნაწერთა აშიებზე უკვე ვხვდებით პოემის ცალკეულ ტაეპთა მინაწერებს. პოემის ხელნაწერები ჩვენამდე მხოლოდ XVI საუკუნიდანაა მოღწეული. XVII საუკუნის ყველა ხელნაწერი შეიცავს პოემის ე. წ. ვრცელ რედაქციას. XVIII საუკუნიდან ხელნაწერებში ჩნდება „ვეფხისტყაოსნის“ მოკლე რედაქციის ტექსტი. განსხვავება მოცულობის მხრივ დაახლოებით 600 სტროფია. მოკლე რედაქციას ვრცელთან შედარებით დასასრულში აკლია 3 დიდი ამბავი, რომელთაც გაგრძელებებს უწოდებენ. ესენია: „ინდო-ხატაელთა ამბავი“, „ხვარაზმელთა ამბავი“ და „გმირთა სიკვდილის ამბავი“. პოემის მოკლე რედაქციის ჩვენამდე მოღწეული ტექსტი სათავეს იღებს „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი ბეჭდური, 1712 წლის გამოცემიდან, რომელსაც [[ვახტანგ VI|ვახტანგის]] გამოცემას უწოდებენ, რადგანაც იგი დაისტამბა [[თბილისი|თბილისში]] ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით, წარსაგებელითა და კომენტარებით. პოემის მოკლე რედაქციის ტექსტი ტრადიციულად ნაანდერძევი და XVII საუკუნის ხელნაწერებით მოღწეული ვრცელი რედაქციის კრიტიკული გადამუშავება და შემოკლებაა, რომელიც ვახტანგს ან მის მიერ შექმნილ კომისიას განუხორციელებია. დღევანდელი ფილოლოგიური ძიებანი არსებითად მხარს უჭერენ ვახტანგისეულ გადამუშავებას. „ვეფხისტყაოსნის“ გაგრძელებანი ჩვენამდე მოღწეული რედაქციით რუსთაველის ხელიდან გამოსული არ უნდა იყოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანმა“ პოპულარობა ქართულ საზოგადოებაში, როგორც ჩანს, საკმაოდ ადრე მოიპოვა. ყოველ შემთხვევაში XIV საუკუნიდან დაწყებული ქართულ ხელნაწერთა აშიებზე უკვე ვხვდებით პოემის ცალკეულ ტაეპთა მინაწერებს. პოემის ხელნაწერები ჩვენამდე მხოლოდ XVI საუკუნიდანაა მოღწეული. XVII საუკუნის ყველა ხელნაწერი შეიცავს პოემის ე. წ. ვრცელ რედაქციას. XVIII საუკუნიდან ხელნაწერებში ჩნდება „ვეფხისტყაოსნის“ მოკლე რედაქციის ტექსტი. განსხვავება მოცულობის მხრივ დაახლოებით 600 სტროფია. მოკლე რედაქციას ვრცელთან შედარებით დასასრულში აკლია 3 დიდი ამბავი, რომელთაც გაგრძელებებს უწოდებენ. ესენია: „ინდო-ხატაელთა ამბავი“, „ხვარაზმელთა ამბავი“ და „გმირთა სიკვდილის ამბავი“. პოემის მოკლე რედაქციის ჩვენამდე მოღწეული ტექსტი სათავეს იღებს „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი ბეჭდური, 1712 წლის გამოცემიდან, რომელსაც [[ვახტანგ VI|ვახტანგის]] გამოცემას უწოდებენ, რადგანაც იგი დაისტამბა [[თბილისი|თბილისში]] ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით, წარსაგებელითა და კომენტარებით. პოემის მოკლე რედაქციის ტექსტი ტრადიციულად ნაანდერძევი და XVII საუკუნის ხელნაწერებით მოღწეული ვრცელი რედაქციის კრიტიკული გადამუშავება და შემოკლებაა, რომელიც ვახტანგს ან მის მიერ შექმნილ კომისიას განუხორციელებია. დღევანდელი ფილოლოგიური ძიებანი არსებითად მხარს უჭერენ ვახტანგისეულ გადამუშავებას. „ვეფხისტყაოსნის“ გაგრძელებანი ჩვენამდე მოღწეული რედაქციით რუსთაველის ხელიდან გამოსული არ უნდა იყოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=250835&oldid=prev 2025-07-30T06:27:59Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">06:27, 30 ივლისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული [[პოეზია|პოეზიის]] მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული [[პოეზია|პოეზიის]] მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პირდაპირი ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ თითქმის არ შენახულა მრავალი ხალხური და ლიტერატურული გადმოცემის თუ სამეცნიერო ჰიპოთეზის შეფასების შედეგად მკვლევარნი დაასკვნიან: სრული უეჭველობით მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ „ვეფხისტყაოსანის“ ავტორი, სახელად, შოთა, [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] თანამედროვე დიდგვაროვანი პირი, იყო ჰერეთის ან მესხეთის რუსთავის მფლობელი (აქედან — ზედწოდება რუსთაველი), [[საქართველო|საქართველოს]] სამეფო კარის [[მეჭურჭლეთუხუცესი]], რომელმაც ხანდაზმულ ასაკში შეაკეთებინა [[იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი|იერუსალიმის ჯვარის მონასტერი]] და მოახატვინა [[სვეტი|სვეტები]]. ამ დამსახურების აღსანიშნავად მონასტრის სააღაპე წიგნში შეიტანეს მისი სახელი, ხოლო მონასტრის ერთ-ერთ სვეტზე, მაქსიმე აღმსარებელისა და [[იოანე დამასკელი|იოანე დამასკელის]] [[ფრესკა|ფრესკათა]] შორის, მისი [[სურათი]] გამოსახეს. რუსთაველის სხვა ნაწარმოები, გარდა „ვეფხისტყაოსნისა“, ჩვენამდე არ მოღწეულა. ვარაუდობენ, რომ ეს პოემა 1189-1207 წლებში უნდა იყოს დაწერილი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პირდაპირი ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ თითქმის არ შენახულა მრავალი ხალხური და ლიტერატურული გადმოცემის თუ სამეცნიერო ჰიპოთეზის შეფასების შედეგად მკვლევარნი დაასკვნიან: სრული უეჭველობით მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ „ვეფხისტყაოსანის“ ავტორი, სახელად, შოთა, [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] თანამედროვე დიდგვაროვანი პირი, იყო ჰერეთის ან მესხეთის რუსთავის მფლობელი (აქედან — ზედწოდება რუსთაველი), [[საქართველო|საქართველოს]] სამეფო კარის [[მეჭურჭლეთუხუცესი]], რომელმაც ხანდაზმულ ასაკში შეაკეთებინა [[იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი|იერუსალიმის ჯვარის მონასტერი]] და მოახატვინა [[სვეტი|სვეტები]]. ამ დამსახურების აღსანიშნავად მონასტრის სააღაპე წიგნში შეიტანეს მისი სახელი, ხოლო მონასტრის ერთ-ერთ სვეტზე, მაქსიმე აღმსარებელისა და [[იოანე დამასკელი|იოანე დამასკელის]] [[ფრესკა|ფრესკათა]] შორის, მისი [[სურათი]] გამოსახეს. რუსთაველის სხვა ნაწარმოები, გარდა „ვეფხისტყაოსნისა“, ჩვენამდე არ მოღწეულა. ვარაუდობენ, რომ ეს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პოემა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>1189-1207 წლებში უნდა იყოს დაწერილი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანი“ ეპიური თხზულებაა. პოემის სიუჟეტი არაბეთსა და [[ინდოეთი|ინდოეთში]] ვითარდება. ეს ორი [[ამბავი]] კომპოზიციურად გამთლიანებულია, მთლიანობა კი მიღწეულია ერთმანეთისაგან ორგანულად გამომდინარე [[სიუჟეტი|სიუჟეტური]] რკალებით, იმგვარად, რომ ერთ სიუჟეტურ რკალში მეორეა ჩასმული, მეორეში —&#160; მესამე და ასე შემდეგ. ერთი სიუჟეტური რკალი თავის განვითარებას ასრულებს და კვანძის გახსნას თან ერთვის [[ექსპოზიცია]] მომდევნო სიუჟეტური რკალის ამბის გადმოცემა ინტერესის თანდათან გაძლიერების პრინციპს ექვემდებარება: ახალ სიუჟეტურ რკალს ახალი, უფრო საინტერესო ამბავი და მძაფრი სიტუაცია მოაქვს. არაბეთის ამბავს უცხო ყმის საიდუმლო&#160; ენაცვლება, ამ უკანასკნელს — ნესტანის ძებნა. ამ კომპოზიციური [[წრე|წრის]] ცენტრში ბოროტებაზე სიკეთის გამარჯვების [[სიმბოლო|სიმბოლოდ]] დგას ქაჯეთის ციხეში [[ბრძოლა]] ნესტანის გასათავისუფლებლად. პოემის კომპოზიციაში არ ჩანს სიუჟეტის განვითარების ამ ერთი სისტემიდან გადახვევა, არ არის ამ ერთიანი ხაზიდან მოწყვეტილი არც ერთი ჩანართი. მსგავსად [[რენესანსი|რენესანსული]] ეპოქის ლიტერატურის საერთო სპეციფიკისა, ყველა მიმოხვრა „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტში მკაცრადაა მოტივირებული და ავტორისეულ ჩანაფიქრს დამორჩილებული.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>„ვეფხისტყაოსანი“ ეპიური თხზულებაა. პოემის სიუჟეტი არაბეთსა და [[ინდოეთი|ინდოეთში]] ვითარდება. ეს ორი [[ამბავი]] კომპოზიციურად გამთლიანებულია, მთლიანობა კი მიღწეულია ერთმანეთისაგან ორგანულად გამომდინარე [[სიუჟეტი|სიუჟეტური]] რკალებით, იმგვარად, რომ ერთ სიუჟეტურ რკალში მეორეა ჩასმული, მეორეში —&#160; მესამე და ასე შემდეგ. ერთი სიუჟეტური რკალი თავის განვითარებას ასრულებს და კვანძის გახსნას თან ერთვის [[ექსპოზიცია]] მომდევნო სიუჟეტური რკალის ამბის გადმოცემა ინტერესის თანდათან გაძლიერების პრინციპს ექვემდებარება: ახალ სიუჟეტურ რკალს ახალი, უფრო საინტერესო ამბავი და მძაფრი სიტუაცია მოაქვს. არაბეთის ამბავს უცხო ყმის საიდუმლო&#160; ენაცვლება, ამ უკანასკნელს — ნესტანის ძებნა. ამ კომპოზიციური [[წრე|წრის]] ცენტრში ბოროტებაზე სიკეთის გამარჯვების [[სიმბოლო|სიმბოლოდ]] დგას ქაჯეთის ციხეში [[ბრძოლა]] ნესტანის გასათავისუფლებლად. პოემის კომპოზიციაში არ ჩანს სიუჟეტის განვითარების ამ ერთი სისტემიდან გადახვევა, არ არის ამ ერთიანი ხაზიდან მოწყვეტილი არც ერთი ჩანართი. მსგავსად [[რენესანსი|რენესანსული]] ეპოქის ლიტერატურის საერთო სპეციფიკისა, ყველა მიმოხვრა „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტში მკაცრადაა მოტივირებული და ავტორისეულ ჩანაფიქრს დამორჩილებული.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=250747&oldid=prev 2025-07-29T12:06:54Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:06, 29 ივლისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Shota rustaveli.PNG|მარჯვნივ|250პქ|წარწერის ტექსტი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Shota rustaveli.PNG|მარჯვნივ|250პქ|წარწერის ტექსტი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული პოეზიის მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პოეზია|</ins>პოეზიის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირდაპირი ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ თითქმის არ შენახულა მრავალი ხალხური და ლიტერატურული გადმოცემის თუ სამეცნიერო ჰიპოთეზის შეფასების შედეგად მკვლევარნი დაასკვნიან: სრული უეჭველობით მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ „ვეფხისტყაოსანის“ ავტორი, სახელად, შოთა, [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] თანამედროვე დიდგვაროვანი პირი, იყო ჰერეთის ან მესხეთის რუსთავის მფლობელი (აქედან — ზედწოდება რუსთაველი), [[საქართველო|საქართველოს]] სამეფო კარის [[მეჭურჭლეთუხუცესი]], რომელმაც ხანდაზმულ ასაკში შეაკეთებინა [[იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი|იერუსალიმის ჯვარის მონასტერი]] და მოახატვინა [[სვეტი|სვეტები]]. ამ დამსახურების აღსანიშნავად მონასტრის სააღაპე წიგნში შეიტანეს მისი სახელი, ხოლო მონასტრის ერთ-ერთ სვეტზე, მაქსიმე აღმსარებელისა და [[იოანე დამასკელი|იოანე დამასკელის]] [[ფრესკა|ფრესკათა]] შორის, მისი [[სურათი]] გამოსახეს. რუსთაველის სხვა ნაწარმოები, გარდა „ვეფხისტყაოსნისა“, ჩვენამდე არ მოღწეულა. ვარაუდობენ, რომ ეს პოემა 1189-1207 წლებში უნდა იყოს დაწერილი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირდაპირი ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ თითქმის არ შენახულა მრავალი ხალხური და ლიტერატურული გადმოცემის თუ სამეცნიერო ჰიპოთეზის შეფასების შედეგად მკვლევარნი დაასკვნიან: სრული უეჭველობით მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ „ვეფხისტყაოსანის“ ავტორი, სახელად, შოთა, [[თამარ მეფე|თამარ მეფის]] თანამედროვე დიდგვაროვანი პირი, იყო ჰერეთის ან მესხეთის რუსთავის მფლობელი (აქედან — ზედწოდება რუსთაველი), [[საქართველო|საქართველოს]] სამეფო კარის [[მეჭურჭლეთუხუცესი]], რომელმაც ხანდაზმულ ასაკში შეაკეთებინა [[იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი|იერუსალიმის ჯვარის მონასტერი]] და მოახატვინა [[სვეტი|სვეტები]]. ამ დამსახურების აღსანიშნავად მონასტრის სააღაპე წიგნში შეიტანეს მისი სახელი, ხოლო მონასტრის ერთ-ერთ სვეტზე, მაქსიმე აღმსარებელისა და [[იოანე დამასკელი|იოანე დამასკელის]] [[ფრესკა|ფრესკათა]] შორის, მისი [[სურათი]] გამოსახეს. რუსთაველის სხვა ნაწარმოები, გარდა „ვეფხისტყაოსნისა“, ჩვენამდე არ მოღწეულა. ვარაუდობენ, რომ ეს პოემა 1189-1207 წლებში უნდა იყოს დაწერილი.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205754&oldid=prev 2023-10-04T09:17:47Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90_%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="შოთა რუსთველი">შოთა რუსთველი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" title="რუსთაველი შოთა">რუსთაველი შოთა“</a> გადამისამა...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:17, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205752&oldid=prev 2023-10-04T09:17:38Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" title="რუსთაველი შოთა">რუსთაველი შოთა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90_%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="შოთა რუსთველი">შოთა რუსთველი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:17, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205750&oldid=prev 2023-10-04T09:17:13Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" class="mw-redirect" title="რუსთველი შოთა">რუსთველი შოთა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" title="რუსთაველი შოთა">რუსთაველი შოთა“</a> გადამისამა...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:17, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205748&oldid=prev 2023-10-04T09:17:04Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" title="რუსთაველი შოთა">რუსთაველი შოთა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90" class="mw-redirect" title="რუსთველი შოთა">რუსთველი შოთა“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:17, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205746&oldid=prev 2023-10-04T09:15:32Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:15, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ადამიანი]], რომელიც რუსთაველს შემოჰყავს პოემაში, ყველა შემთხვევაში ერთი კუთხით დანახული, ერთი მიზნისთვის შექმნილი არ არის მკვეთრად განსხვავდებიან, ერთი მხრივ, რეალისტის ხელით შექმნილი ცხოვრებისეული [[პერსონაჟი|პერსონაჟები]] (ფატმანი, უსენი, [[ვეზირი|ვეზირები]], ვაჭრები, მსახურები), რომლებიც მათთან დაკავშირებული ეპიზოდებითურთ ნაწარმოების მხოლოდ ცალკეულ დეტალებს ავსებენ, და, მეორე მხრივ, იდეალური [[გმირი|გმირები]], რომელთა სახით უშუალოდ კი არ გადმოიცემა სინამდვილე, რეალური ყოფა, არამედ იქმნება ახალი სინამდვილე, ახალი რეალობა, პოეტისეული სამყარო. იდეალური ადამიანის დაყენება საკუთარი პოეტური სამყაროს ცენტრში არის გამოხატული რუსთაველის სწრაფვისა ახალი ეპოქისაკენ. ადამიანის და ნახვა მხოლოდ დადებითი კუთხით და ამ დადებითის [[ჰიპერბოლა (მხატვრული ხერხი)|ჰიპერბოლიზება]] [[მსოფლმხედველობა|მსოფლმხედველობრივი]] განაცხადია ტრადიციულ რეალობათა გადასაფასებლად. სწრაფვა ამ სიახლისაკენ ახალი თემის წამოყენებით არ ამოიწურება მხოლოდ. განსხვავებით ამ პერიოდის საგმირო და სამიჯნურო [[ეპოსი|ეპოსისგან]], რომლის საუკეთესო [[ტრადიცია|ტრადიციებიც]] „ვეფხისტყაოსანმა“ იმემკვიდრა, რუსთაველი სხვა გზით მიდის. იგი აქებს არა საზოგადოდ მიჯნურობას და [[გმირობა|გმირობას]], რომელსაც მოქმედი პირები სჩადიან, არამედ მიჯნურს, ადამიანს, რომელიც სჩადის ამ გმირობას. ეს უკვე რენესანსული აზროვნების დონეა. სიახლე ჩანს ამ იდეალური ადამიანის ხედვის რუსთველურ [[სტილი|სტილში]]. რუსთველისეული იდეალური გმირები ამავე დროს რეალურნიც არიან. ეს რეალურობა ჩანს იდეალურ გმირთა რეალურ, ადამიანურ, ცხოვრებისეულ თვისებათა, დეტალთა და გრძნობათა ჰიპერბოლიზებით დახასიათებაში. პოეტი ეძებს ფარულ ნიუანსებს გმირის სულიერ სამყაროში, ხედავს პიროვნებისეულ ჭიდილს საკუთარ მესთან და ნაცვლად მოთხრობილი ამბის გარეგნული, ფაბულური მხარისა, ლიტერატურული ინტერესის გადატანას ცდილობს პერსონაჟის ფსიქიკაზე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ადამიანი]], რომელიც რუსთაველს შემოჰყავს პოემაში, ყველა შემთხვევაში ერთი კუთხით დანახული, ერთი მიზნისთვის შექმნილი არ არის მკვეთრად განსხვავდებიან, ერთი მხრივ, რეალისტის ხელით შექმნილი ცხოვრებისეული [[პერსონაჟი|პერსონაჟები]] (ფატმანი, უსენი, [[ვეზირი|ვეზირები]], ვაჭრები, მსახურები), რომლებიც მათთან დაკავშირებული ეპიზოდებითურთ ნაწარმოების მხოლოდ ცალკეულ დეტალებს ავსებენ, და, მეორე მხრივ, იდეალური [[გმირი|გმირები]], რომელთა სახით უშუალოდ კი არ გადმოიცემა სინამდვილე, რეალური ყოფა, არამედ იქმნება ახალი სინამდვილე, ახალი რეალობა, პოეტისეული სამყარო. იდეალური ადამიანის დაყენება საკუთარი პოეტური სამყაროს ცენტრში არის გამოხატული რუსთაველის სწრაფვისა ახალი ეპოქისაკენ. ადამიანის და ნახვა მხოლოდ დადებითი კუთხით და ამ დადებითის [[ჰიპერბოლა (მხატვრული ხერხი)|ჰიპერბოლიზება]] [[მსოფლმხედველობა|მსოფლმხედველობრივი]] განაცხადია ტრადიციულ რეალობათა გადასაფასებლად. სწრაფვა ამ სიახლისაკენ ახალი თემის წამოყენებით არ ამოიწურება მხოლოდ. განსხვავებით ამ პერიოდის საგმირო და სამიჯნურო [[ეპოსი|ეპოსისგან]], რომლის საუკეთესო [[ტრადიცია|ტრადიციებიც]] „ვეფხისტყაოსანმა“ იმემკვიდრა, რუსთაველი სხვა გზით მიდის. იგი აქებს არა საზოგადოდ მიჯნურობას და [[გმირობა|გმირობას]], რომელსაც მოქმედი პირები სჩადიან, არამედ მიჯნურს, ადამიანს, რომელიც სჩადის ამ გმირობას. ეს უკვე რენესანსული აზროვნების დონეა. სიახლე ჩანს ამ იდეალური ადამიანის ხედვის რუსთველურ [[სტილი|სტილში]]. რუსთველისეული იდეალური გმირები ამავე დროს რეალურნიც არიან. ეს რეალურობა ჩანს იდეალურ გმირთა რეალურ, ადამიანურ, ცხოვრებისეულ თვისებათა, დეტალთა და გრძნობათა ჰიპერბოლიზებით დახასიათებაში. პოეტი ეძებს ფარულ ნიუანსებს გმირის სულიერ სამყაროში, ხედავს პიროვნებისეულ ჭიდილს საკუთარ მესთან და ნაცვლად მოთხრობილი ამბის გარეგნული, ფაბულური მხარისა, ლიტერატურული ინტერესის გადატანას ცდილობს პერსონაჟის ფსიქიკაზე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Rustveli SoTa.jpg|thumb|მარცხნივ|230პქ|რუსთველი შოთა. იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანდელი შუა საუკუნეების აღმოსავლეთისა და დასავლეთის საგმირო და სამიჯნურო ეპოსისგან განსხვავებით, რუსთაველი უფრო ღრმად იხედება ადამიანის შინაგან სამყაროში და ხედავს ადამიანური არსების, ადამიანის ბუნების სილამაზის უჩვეულო სიდიადეს. ადამიანური ნეტარების უმაღლეს სახედ და, ამდენად, უმაღლესი სიკეთის ეთიკურ კატეგორიად, თანახმად [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] მორალური კონცეფციისა, რუსთაველი მიიჩნევს სიყვარულს. მაგრამ რუსთაველი ცდილობს ამ ეთიკური სისტემის ახლებურ გადააზრებას და სიყვარული, რომელიც „ვეფხისტყაოსნის“ პოეტური სამყაროს ცენტრში დგას, ის არა ღვთაებრივი, არამედ ამქვეყნიური, ადამიანური სიყვარული, რომელიც გრძნობის სიწრფოებითა და სიდიდით ღვთაებრივს ბაძავს, რუსთაველისეული სიყვარული ძალიან ფართო გრძნობაა, რომელიც გარკვეული კუთხით მოიცავს საკუთრივ მიჯნურობასაც და მეგობროსაც, როგორც მიჯნურობა, ასევე მეგობრობა მოწონების საფუძველზე გამოწვეული დიდი [[ესთეტიკა|ესთეტიკური]] განცდის [[აფექტი]]თ ერთბაშად აღმოცენებული გრძნობაა (ნესტანისა და ტარიელის გამიჯნურება, ტარიელისა და ფრიდონის, ტარიელისა და ავთანდილის, ავთანდილისა და ფრიდონის დამეგობრება). რუსთაველის აზრით, მეგობარიც ისევე „ცეცხლთა მომდებელია“, როგორც მიჯნური. ფრიდონის სამეფოსკენ გამგზავრებული, გულზე კაეშანმოდებული ავთანდილი თინათინისა და ტარიელისგან დაშორებით თანაბრად იტანჯება, მათთან დაცილებას ორი მზისგან მოშორებას ადარებს. სამიჯნურო თემატიკით რუსთაველი ტიპოლოგიურად ახლოს დგას მისი თანადროული ეპოქის ევროპულ მწერლობასთან, მაგრამ სიყვარულის როგორც ადამიანური გრძნობის ხედვით რუსთაველი ამ ფარგლებში ვერ ეტევა. რუსთაველის სიყვარული ის ამამაღლებელი ძალაა, რომელიც პიროვნულობის ფარგლებიდან არ გამოდის, პიროვნების გაკეთილშობილებას ემსახურება, იგი ბუნებრივი ადამიანური გრძნობაა და თავისუფალია როგორც რელიგიური თვალსაზრისისგან, ასევე სავალდებულო და ნორმირებული პირობითობისგან, რომელიც აუცილებელი ელემენტია შუასაუკუნეობრივი ევროპული რაინდული სიყვარულისთვის. რუსთაველის შეყვარებულ წყვილთა მოქმედება სიყვარულის თავისუფალი აფექტით განსაზღვრული მოქმედებაა. რუსთაველი სიყვარულის ფსიქოლოგიური ბუნების გაგებაში ახალი გზით მიდის. „ვეფხისტყაოსნის“ სიყვარული სარაინდო ლირიკასთან შედარებით სიყვარულის ბუნებრივი გრძნობის განცდის განსხვავებულ, უფრო მაღალ საფეხურზე დგას შენიშნულია, რომ ამ თვალსაზრისით რუსთაველის პარალელად და მხოლოდ დანტე ალიგიერი შეიძლება გამოდგეს, რა თქმა უნდა, იმ თავისთავადობის გათვალისწინებით, რაც სიყვარულის დანტესეულ მისტიკურ გააზრებას თან ახლავს. „ვეფხისტყაოსნის“ სიყვარული ახლოს მოდის თანამედროვე ადამიანის სულიერ სამყაროსთან. ამ თვალსაზრისით რუსთაველი რენესანსული აზროვნების დონეზეა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანდელი შუა საუკუნეების აღმოსავლეთისა და დასავლეთის საგმირო და სამიჯნურო ეპოსისგან განსხვავებით, რუსთაველი უფრო ღრმად იხედება ადამიანის შინაგან სამყაროში და ხედავს ადამიანური არსების, ადამიანის ბუნების სილამაზის უჩვეულო სიდიადეს. ადამიანური ნეტარების უმაღლეს სახედ და, ამდენად, უმაღლესი სიკეთის ეთიკურ კატეგორიად, თანახმად [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] მორალური კონცეფციისა, რუსთაველი მიიჩნევს სიყვარულს. მაგრამ რუსთაველი ცდილობს ამ ეთიკური სისტემის ახლებურ გადააზრებას და სიყვარული, რომელიც „ვეფხისტყაოსნის“ პოეტური სამყაროს ცენტრში დგას, ის არა ღვთაებრივი, არამედ ამქვეყნიური, ადამიანური სიყვარული, რომელიც გრძნობის სიწრფოებითა და სიდიდით ღვთაებრივს ბაძავს, რუსთაველისეული სიყვარული ძალიან ფართო გრძნობაა, რომელიც გარკვეული კუთხით მოიცავს საკუთრივ მიჯნურობასაც და მეგობროსაც, როგორც მიჯნურობა, ასევე მეგობრობა მოწონების საფუძველზე გამოწვეული დიდი [[ესთეტიკა|ესთეტიკური]] განცდის [[აფექტი]]თ ერთბაშად აღმოცენებული გრძნობაა (ნესტანისა და ტარიელის გამიჯნურება, ტარიელისა და ფრიდონის, ტარიელისა და ავთანდილის, ავთანდილისა და ფრიდონის დამეგობრება). რუსთაველის აზრით, მეგობარიც ისევე „ცეცხლთა მომდებელია“, როგორც მიჯნური. ფრიდონის სამეფოსკენ გამგზავრებული, გულზე კაეშანმოდებული ავთანდილი თინათინისა და ტარიელისგან დაშორებით თანაბრად იტანჯება, მათთან დაცილებას ორი მზისგან მოშორებას ადარებს. სამიჯნურო თემატიკით რუსთაველი ტიპოლოგიურად ახლოს დგას მისი თანადროული ეპოქის ევროპულ მწერლობასთან, მაგრამ სიყვარულის როგორც ადამიანური გრძნობის ხედვით რუსთაველი ამ ფარგლებში ვერ ეტევა. რუსთაველის სიყვარული ის ამამაღლებელი ძალაა, რომელიც პიროვნულობის ფარგლებიდან არ გამოდის, პიროვნების გაკეთილშობილებას ემსახურება, იგი ბუნებრივი ადამიანური გრძნობაა და თავისუფალია როგორც რელიგიური თვალსაზრისისგან, ასევე სავალდებულო და ნორმირებული პირობითობისგან, რომელიც აუცილებელი ელემენტია შუასაუკუნეობრივი ევროპული რაინდული სიყვარულისთვის. რუსთაველის შეყვარებულ წყვილთა მოქმედება სიყვარულის თავისუფალი აფექტით განსაზღვრული მოქმედებაა. რუსთაველი სიყვარულის ფსიქოლოგიური ბუნების გაგებაში ახალი გზით მიდის. „ვეფხისტყაოსნის“ სიყვარული სარაინდო ლირიკასთან შედარებით სიყვარულის ბუნებრივი გრძნობის განცდის განსხვავებულ, უფრო მაღალ საფეხურზე დგას შენიშნულია, რომ ამ თვალსაზრისით რუსთაველის პარალელად და მხოლოდ დანტე ალიგიერი შეიძლება გამოდგეს, რა თქმა უნდა, იმ თავისთავადობის გათვალისწინებით, რაც სიყვარულის დანტესეულ მისტიკურ გააზრებას თან ახლავს. „ვეფხისტყაოსნის“ სიყვარული ახლოს მოდის თანამედროვე ადამიანის სულიერ სამყაროსთან. ამ თვალსაზრისით რუსთაველი რენესანსული აზროვნების დონეზეა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90&diff=205745&oldid=prev 2023-10-04T09:14:14Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:14, 4 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Shota rustaveli.PNG|მარჯვნივ|<del class="diffchange diffchange-inline">200პქ</del>|წარწერის ტექსტი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Shota rustaveli.PNG|მარჯვნივ|<ins class="diffchange diffchange-inline">250პქ</ins>|წარწერის ტექსტი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული პოეზიის მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''რუსთაველი შოთა''' (XII-XIII ს.) — პოეტი, [[სახელმწიფო]] მოღვაწე, ავტორი ქართული პოეზიის მწვერვალის „ვეფხისტყაოსანისა“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili