https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%90საისური ეპოქა - რედაქტირების ისტორია2026-05-01T06:30:36Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%90&diff=238676&oldid=prevTkenchoshvili 20:35, 13 ნოემბერი 2024-ზე2024-11-13T20:35:11Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:35, 13 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩრდილოეთში ასურელების, სამხრეთში კი [[ნუბიელები]]ს ბატონობის დროს ინიციატივას ხელში იგდებს [[საისი]]ს ნომარქი [[ნეხო I|ნეხო]]. იგი იღუპება ნუბიელებთან ბრძოლის დროს, მაგრამ მისი შვილი ფსამტიხი წარმატებით ასრულებს მამის საქმეს. ამ საკმაოდ არეულ პერიოდში, როცა აღმოსავლეთში ასურეთთან [[კონფლიქტი]]ს რეალური საშიშროება არსებობდა, სამხრეთი და [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]] კი ნუბიელების გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, მან დაიწყო ბრძოლა ეგვიპტის ნომარქების წინააღმდეგ და მიაღწია შეუძლებელს – კიდევ ერთხელ გააერთიანა ქვეყანა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩრდილოეთში ასურელების, სამხრეთში კი [[ნუბიელები]]ს ბატონობის დროს ინიციატივას ხელში იგდებს [[საისი]]ს ნომარქი [[ნეხო I|ნეხო]]. იგი იღუპება ნუბიელებთან ბრძოლის დროს, მაგრამ მისი შვილი ფსამტიხი წარმატებით ასრულებს მამის საქმეს. ამ საკმაოდ არეულ პერიოდში, როცა აღმოსავლეთში ასურეთთან [[კონფლიქტი]]ს რეალური საშიშროება არსებობდა, სამხრეთი და [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]] კი ნუბიელების გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, მან დაიწყო ბრძოლა ეგვიპტის ნომარქების წინააღმდეგ და მიაღწია შეუძლებელს – კიდევ ერთხელ გააერთიანა ქვეყანა.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მისი გამეფებით იწყება XXVI დინასტია (ფსამტიხ I, [[ნეხო II]], ფსამტიხ II, [[აპრიესი]] და [[ამასისი]]). საისური პერიოდი ქრონოლოგიურად ემთხვევა უდიდეს ცვლილებებს ეგვიპტის მეზობელ ახლო აღმოსავლეთში, როცა ასურეთის დაპყრობითმა ომებმა მოსახლეობის დიდი მასები დაძრა საცხოვრებელი ადგილებიდან. ბერძნების და კარიელების გარდა, ეგვიპტეს ბევრმა ფინიკიელმა, სირიელმა და [[ებრაელები|ებრაელმა]] შეაფარა თავი, რომლებიც ძირითადად დაქირავებულ ჯარისკაცებად მსახურობდნენ, მაგრამ ჯარისკაცებს მალე მოყვნენ ვაჭრები და ეგვიპტე თანდათან გაიხსნა უცხოელებისათვის.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მისი გამეფებით იწყება XXVI დინასტია (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფსამტიხ I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, [[ნეხო II]], <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფსამტიხ II<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, [[აპრიესი]] და [[ამასისი]]). საისური პერიოდი ქრონოლოგიურად ემთხვევა უდიდეს ცვლილებებს ეგვიპტის მეზობელ ახლო აღმოსავლეთში, როცა ასურეთის დაპყრობითმა ომებმა მოსახლეობის დიდი მასები დაძრა საცხოვრებელი ადგილებიდან. ბერძნების და კარიელების გარდა, ეგვიპტეს ბევრმა ფინიკიელმა, სირიელმა და [[ებრაელები|ებრაელმა]] შეაფარა თავი, რომლებიც ძირითადად დაქირავებულ ჯარისკაცებად მსახურობდნენ, მაგრამ ჯარისკაცებს მალე მოყვნენ ვაჭრები და ეგვიპტე თანდათან გაიხსნა უცხოელებისათვის.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დელტაში დაარსდა ბერძნული და კარიული კოლონიები, სადაც გაცხოველებული [[ვაჭრობა]] მიმდინარეობდა. ცოტა მოგვიანებით დაარსდა ასევე ებრაული კოლონია [[ელეფანტინა]]ზე. ეგვიპტე თანდათან ჩაერთო სავაჭრო ურთიერთობების ქსელში, რომელიც მოიცავდა საკმაოდ ვრცელ ტერიტორიას მცირე აზიიდან ეგეიდამდე. უცხოეთთან ასეთი მჭიდრო ურთიერთობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შედეგი იყო რკინის პერიოდის დაწყება ეგვიპტეში, რაც სავარაუდოდ ბერძნების დამსახურებაა, რადგან [[რკინა|რკინის]] გადასამუშავებელი უძველესი [[ღუმელი|ღუმელები]] სწორედ საისური პერიოდით თარიღდება და აღმოჩენილია [[ნავკრატისი|ნავკრატისში]] და ბერძნულ სავაჭრო [[ფორტი|ფორტში]] დაფნაში.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დელტაში დაარსდა ბერძნული და კარიული კოლონიები, სადაც გაცხოველებული [[ვაჭრობა]] მიმდინარეობდა. ცოტა მოგვიანებით დაარსდა ასევე ებრაული კოლონია [[ელეფანტინა]]ზე. ეგვიპტე თანდათან ჩაერთო სავაჭრო ურთიერთობების ქსელში, რომელიც მოიცავდა საკმაოდ ვრცელ ტერიტორიას მცირე აზიიდან ეგეიდამდე. უცხოეთთან ასეთი მჭიდრო ურთიერთობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შედეგი იყო რკინის პერიოდის დაწყება ეგვიპტეში, რაც სავარაუდოდ ბერძნების დამსახურებაა, რადგან [[რკინა|რკინის]] გადასამუშავებელი უძველესი [[ღუმელი|ღუმელები]] სწორედ საისური პერიოდით თარიღდება და აღმოჩენილია [[ნავკრატისი|ნავკრატისში]] და ბერძნულ სავაჭრო [[ფორტი|ფორტში]] დაფნაში.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%90&diff=238155&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2024-11-07T20:38:36Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:38, 7 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%90&diff=238154&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''საისური ეპოქა''' – რენესანსის ეპოქა და უკანასკნელი ბრწყინვ...2024-11-07T20:24:14Z<p>ახალი გვერდი: '''საისური ეპოქა''' – რენესანსის ეპოქა და უკანასკნელი ბრწყინვ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''საისური ეპოქა''' – რენესანსის ეპოქა და უკანასკნელი ბრწყინვალე პერიოდი ეგვიპტის ისტორიაში (672-525). <br />
<br />
ჩრდილოეთში ასურელების, სამხრეთში კი [[ნუბიელები]]ს ბატონობის დროს ინიციატივას ხელში იგდებს [[საისი]]ს ნომარქი [[ნეხო I|ნეხო]]. იგი იღუპება ნუბიელებთან ბრძოლის დროს, მაგრამ მისი შვილი ფსამტიხი წარმატებით ასრულებს მამის საქმეს. ამ საკმაოდ არეულ პერიოდში, როცა აღმოსავლეთში ასურეთთან [[კონფლიქტი]]ს რეალური საშიშროება არსებობდა, სამხრეთი და [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]] კი ნუბიელების გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, მან დაიწყო ბრძოლა ეგვიპტის ნომარქების წინააღმდეგ და მიაღწია შეუძლებელს – კიდევ ერთხელ გააერთიანა ქვეყანა. <br />
<br />
მისი გამეფებით იწყება XXVI დინასტია (ფსამტიხ I, [[ნეხო II]], ფსამტიხ II, [[აპრიესი]] და [[ამასისი]]). საისური პერიოდი ქრონოლოგიურად ემთხვევა უდიდეს ცვლილებებს ეგვიპტის მეზობელ ახლო აღმოსავლეთში, როცა ასურეთის დაპყრობითმა ომებმა მოსახლეობის დიდი მასები დაძრა საცხოვრებელი ადგილებიდან. ბერძნების და კარიელების გარდა, ეგვიპტეს ბევრმა ფინიკიელმა, სირიელმა და [[ებრაელები|ებრაელმა]] შეაფარა თავი, რომლებიც ძირითადად დაქირავებულ ჯარისკაცებად მსახურობდნენ, მაგრამ ჯარისკაცებს მალე მოყვნენ ვაჭრები და ეგვიპტე თანდათან გაიხსნა უცხოელებისათვის. <br />
<br />
დელტაში დაარსდა ბერძნული და კარიული კოლონიები, სადაც გაცხოველებული [[ვაჭრობა]] მიმდინარეობდა. ცოტა მოგვიანებით დაარსდა ასევე ებრაული კოლონია [[ელეფანტინა]]ზე. ეგვიპტე თანდათან ჩაერთო სავაჭრო ურთიერთობების ქსელში, რომელიც მოიცავდა საკმაოდ ვრცელ ტერიტორიას მცირე აზიიდან ეგეიდამდე. უცხოეთთან ასეთი მჭიდრო ურთიერთობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შედეგი იყო რკინის პერიოდის დაწყება ეგვიპტეში, რაც სავარაუდოდ ბერძნების დამსახურებაა, რადგან [[რკინა|რკინის]] გადასამუშავებელი უძველესი [[ღუმელი|ღუმელები]] სწორედ საისური პერიოდით თარიღდება და აღმოჩენილია [[ნავკრატისი|ნავკრატისში]] და ბერძნულ სავაჭრო [[ფორტი|ფორტში]] დაფნაში. <br />
<br />
თავის მხრივ, ეგვიპტე გამოდგა უდიდესი კატალიზატორი ბერძნული ცივილიზაციის შემდგომი განვითარებისათვის. სწორედ ეგვიპტური მოდელები იყო უდიდესი სტიმული იმისათვის, რომ საბერძნეთში, ჩვ.წ.-მდე მეშვიდე საუკუნის დასასრულისათვის, დაიწყეს მონუმენტური ქვის [[ქანდაკება|ქანდაკებების]] შექმნა და გაჩნდა ქვის [[კოლონა (არქიტექტურა)|კოლონები]] დაჭრილი [[კაპიტელი|კაპიტელებით]]. ამ ვითარებაში ეგვიპტე ღია იყო უცხოური გავლენისათვის ხელოვნებაშიც, მაგრამ ამ სფეროში, პირიქით, იდეალურ მოდელად საისური ფარაონები ძველი სამეფოს ეგვიპტეს ირჩევენ. <br />
<br />
არქაული ტენდენციები იგრძნობა ლიტერატურაშიც, ხდება ძველი თანამდებობების და წოდებების აღდგენა. საისის ფარაონების თავისებურ გავლენაზე ქვეყანაში მიუთითებს ის ფაქტიც, რომ [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]], ხანგრძლივი პერიოდის შემდეგ, აღარ იყო ტონის მიმცემი [[რელიგია]]ში და ხელოვნებაში, და აღორძინდა [[მემფისი]]ს ტრადიციები, რომელიც ამ დროს კვლავ ქვეყნის პოლიტიკური დედაქალაქი გახდა. <br />
<br />
XXVI დინასტიის დროს ძირითადი [[დამწერლობა|დამწერლობის]] ფუნქცია (არალიტერატურული ტექსტებისათვის) იტვირთა დემოტიურმა, და ე.წ. „თებეს აბნორმალური ჰიერატიული“ თანდათან დავიწყებას მიეცა. <br />
<br />
ფსამტიხმა ქვეყნის ადმინისტრაციული რეორგანიზაციაც მოახდინა. თავიდან ის არ ეხებოდა სამხრეთ ეგვიპტის მმართველობას, მაგრამ საკმაოდ შემპარავად დაიწყო სამხრეთში ჩრდილოელი მოხელეების დანიშვნა, რომლებსაც უფრო ენდობოდა. იმავდროულად, საისის მეფეები არ შეხებიან ძველი ტრადიციის მქონე ფეოდალურ სამფლობელოებს, როგორიც იყო ჰერაკლეოპოლისი, და რომლებიც გახდა მათი საყრდენი ცენტრალური მმართველობის შესანარჩუნებლად. რაც შეეხება საერთაშორისო პოზიციებს, მიუხედავად იმისა, რომ ძველი იმპერიული დიდება აღარ დაბრუნებულა, ხმელთაშუაზღვისპირეთის სამყაროში ეგვიპტე მაინც სერიოზულ ძალად რჩებოდა. <br />
<br />
საისური პერიოდი ხელოვნების საოცარი გაფურჩქვნის და ეკონომიკური ბრწყინვალების ხანა იყო, მაგრამ რესტავრაცია ხანმოკლე გამოდგა – 525 წ. სპარსეთის მეფის კამბიზის [[არმია]]მ აიღო მემფისი და სიკვდილით დასაჯა დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი ფსამტიხ III, რომელმაც მხოლოდ ექვსი თვე იმეფა და [[მეფედ კურთხევა ძველ ეგვიპტეში|მეფედ კურთხევა]]ც კი ვერ მოასწრო.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br />
[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br />
[[კატეგორია:ეგვიპტის ისტორია]]</div>Tkenchoshvili