სარუუბექი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 08:27, 3 იანვარი 2020-ზე

2020-01-03T08:27:22Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2018-12-19T11:59:09Z

‎წყარო

Echelidze 13:50, 3 ნოემბერი 2017-ზე

2017-11-03T13:50:32Z

Echelidze: მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სარიუექი“ გადაიტანა გვერდზე „სარუუბექი“ გადამისამართებაზე

2017-11-03T13:48:26Z

მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სარიუექი“ გადაიტანა გვერდზე „სარუუბექი“ გადამისამართებაზე

Echelidze: მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სარუუბექი“ გადაიტანა გვერდზე „სარიუექი“

2017-11-03T13:48:13Z

მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სარუუბექი“ გადაიტანა გვერდზე „სარიუექი“

Echelidze: ახალი გვერდი: სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი (ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек) – განუზომელი ...

2017-11-03T13:48:01Z

ახალი გვერდი: სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი (ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек) – განუზომელი ...

ახალი გვერდი

სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი (ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек) – განუზომელი სიდიდისა და ძალის სამი, შვიდი ან ცხრათავიანი გველეშაპი – ადამიანთა დაუძინებელი მტერი, ბალყარულ-ყარაჩაულ მითოლოგიაში (ხალხური რწმენის თანახმად, თუ ჩვეულებრივი გველი ადამიანს ოცი წელიწადი ვერ ნახავს, მას ფეხები და ფრთები ეზრდება და უზარმაზარი ურჩხული – საურბექი, ხდება). ურჩხული აჩერებს მდინარეთა დინებას ან მის წყალს მთლიანად ხვრეპს, რითაც შიმშილსა და გვალვას იწვევს. მის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული მოსავლიანობაც და მოუსავლიანობაც (ნართული თქმულების ერთ-ერთი ჩანაწერი გვამცნობს: „მთის მწვერვალზე ზის თორმეტთავიანი გველი სარუუბექი, რომელიც მთელი ქვეყნის წყალს სვამს. როცა მე ნაპრალში ვიყავი, სარუუბექის რძით ვიკვებებოდი, ახლა კი ალაჰმა გამომგზავნა, რათა იგი ხმლით ავკუწო, – მაშინ წყალი ყველგან სამყოფი იქნება, – ასე თქვა ღენჯაყეშავაიმ. განვლო ხუთმა წელიწადმა, გვალვები დადგა: მიწას სარუუბექი ახმობდა. ჩვენთან გვალვის დროს დღესაც ამბობენ, რომ სარუუბექის სუნთქვისაგან ქვებიც კი სკდებიან. ღენჯაყეშავაი მთისკენ გაეშურა, თორმეტთავიანი გველი მოკლა და გვალვისაგან მთელი ქვეყანა იხსნა“). ფოლკლორული მასალის თანახმად, გველეშაპი წყლის სანაცვლოდ მსხვერპლად ქალიშვილს ითხოვს. ამ მითის რიტუალურ ინსცენირებას წარმოადგენს ყარაჩაელებში დამოწმებული ერთი საინტერესო წეს-ჩვეულება – ხვნის დაწყების წინ ქალიშვილის მიწაში „ჩამარხვა“ (იხ. „საბან-თოჲ“).

==ლიტერატურა==
* Джуртубаев М. Ч. Духовная культура карачаево-балкарского народа // Ас-Алан. М., 1998, № 1;
* Текеева Л. К. Персонажи низшей мифологии в традиционном мировоззрении тюркоязычных народов Северного Кавказа // Вестник Пермского университета. Вып. 1(24), 2014;
* Карачаево-Балкарский фольклор в дореволюционных записях и публикациях. Нальчик, 1983.

==წყარო==
ნუგზარ ანთელავა. კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები. - გამომცემლობა „უნივერსალი“, - თბილისი 2017

[[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული მითები]]
[[კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები]]
[[კატეგორია:მითიური არსებები]]

←წინა ვერსია		08:27, 3 იანვარი 2020-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек)'' – განუზომელი სიდიდისა და ძალის სამი, შვიდი ან ცხრათავიანი გველეშაპი – ადამიანთა დაუძინებელი მტერი, ბალყარულ-ყარაჩაულ მითოლოგიაში (ხალხური რწმენის თანახმად, თუ ჩვეულებრივი გველი ადამიანს ოცი წელიწადი ვერ ნახავს, მას ფეხები და ფრთები ეზრდება და უზარმაზარი ურჩხული – საურბექი, ხდება). ურჩხული აჩერებს მდინარეთა დინებას ან მის წყალს მთლიანად ხვრეპს, რითაც შიმშილსა და გვალვას იწვევს. მის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული მოსავლიანობაც და მოუსავლიანობაც (ნართული თქმულების ერთ-ერთი ჩანაწერი გვამცნობს: „მთის მწვერვალზე ზის თორმეტთავიანი გველი სარუუბექი, რომელიც მთელი ქვეყნის წყალს სვამს. როცა მე ნაპრალში ვიყავი, სარუუბექის რძით ვიკვებებოდი, ახლა კი ალაჰმა გამომგზავნა, რათა იგი ხმლით ავკუწო, – მაშინ წყალი ყველგან სამყოფი იქნება, – ასე თქვა ღენჯაყეშავაიმ. განვლო ხუთმა წელიწადმა, გვალვები დადგა: მიწას სარუუბექი ახმობდა. ჩვენთან გვალვის დროს დღესაც ამბობენ, რომ სარუუბექის სუნთქვისაგან ქვებიც კი სკდებიან. ღენჯაყეშავაი მთისკენ გაეშურა, თორმეტთავიანი გველი მოკლა და გვალვისაგან მთელი ქვეყანა იხსნა“). ფოლკლორული მასალის თანახმად, გველეშაპი წყლის სანაცვლოდ მსხვერპლად ქალიშვილს ითხოვს. ამ მითის [[რიტუალი\|რიტუალურ]] ინსცენირებას წარმოადგენს ყარაჩაელებში დამოწმებული ერთი საინტერესო წეს-ჩვეულება – ხვნის დაწყების წინ ქალიშვილის მიწაში „ჩამარხვა“ („[[საბან-თოჲ]]“).	+	'''სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек)'' – განუზომელი სიდიდისა და ძალის სამი, შვიდი ან ცხრათავიანი [[გველეშაპი]] – ადამიანთა დაუძინებელი მტერი, ბალყარულ-ყარაჩაულ მითოლოგიაში (ხალხური რწმენის თანახმად, თუ ჩვეულებრივი გველი ადამიანს ოცი წელიწადი ვერ ნახავს, მას ფეხები და ფრთები ეზრდება და უზარმაზარი ურჩხული – საურბექი, ხდება). ურჩხული აჩერებს მდინარეთა დინებას ან მის წყალს მთლიანად ხვრეპს, რითაც შიმშილსა და გვალვას იწვევს. მის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული მოსავლიანობაც და მოუსავლიანობაც (ნართული თქმულების ერთ-ერთი ჩანაწერი გვამცნობს: „მთის მწვერვალზე ზის თორმეტთავიანი გველი სარუუბექი, რომელიც მთელი ქვეყნის წყალს სვამს. როცა მე ნაპრალში ვიყავი, სარუუბექის რძით ვიკვებებოდი, ახლა კი ალაჰმა გამომგზავნა, რათა იგი ხმლით ავკუწო, – მაშინ წყალი ყველგან სამყოფი იქნება, – ასე თქვა ღენჯაყეშავაიმ. განვლო ხუთმა წელიწადმა, გვალვები დადგა: მიწას სარუუბექი ახმობდა. ჩვენთან გვალვის დროს დღესაც ამბობენ, რომ სარუუბექის სუნთქვისაგან ქვებიც კი სკდებიან. ღენჯაყეშავაი მთისკენ გაეშურა, თორმეტთავიანი გველი მოკლა და გვალვისაგან მთელი ქვეყანა იხსნა“). ფოლკლორული მასალის თანახმად, გველეშაპი წყლის სანაცვლოდ მსხვერპლად ქალიშვილს ითხოვს. ამ მითის [[რიტუალი\|რიტუალურ]] ინსცენირებას წარმოადგენს ყარაჩაელებში დამოწმებული ერთი საინტერესო წეს-ჩვეულება – ხვნის დაწყების წინ ქალიშვილის მიწაში „ჩამარხვა“ („[[საბან-თოჲ]]“).

@@ ხაზი 10: / ხაზი 10: @@
 ==წყარო==
-ნუგზარ ანთელავა. კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები. - გამომცემლობა „უნივერსალი“, - თბილისი 2017
+[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]]
 [[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული მითები]]
 [[კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები]]
 [[კატეგორია:მითიური არსებები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი (ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек) – განუზომელი სიდიდისა და ძალის სამი, შვიდი ან ცხრათავიანი გველეშაპი – ადამიანთა დაუძინებელი მტერი, ბალყარულ-ყარაჩაულ მითოლოგიაში (ხალხური რწმენის თანახმად, თუ ჩვეულებრივი გველი ადამიანს ოცი წელიწადი ვერ ნახავს, მას ფეხები და ფრთები ეზრდება და უზარმაზარი ურჩხული – საურბექი, ხდება). ურჩხული აჩერებს მდინარეთა დინებას ან მის წყალს მთლიანად ხვრეპს, რითაც შიმშილსა და გვალვას იწვევს. მის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული მოსავლიანობაც და მოუსავლიანობაც (ნართული თქმულების ერთ-ერთი ჩანაწერი გვამცნობს: „მთის მწვერვალზე ზის თორმეტთავიანი გველი სარუუბექი, რომელიც მთელი ქვეყნის წყალს სვამს. როცა მე ნაპრალში ვიყავი, სარუუბექის რძით ვიკვებებოდი, ახლა კი ალაჰმა გამომგზავნა, რათა იგი ხმლით ავკუწო, – მაშინ წყალი ყველგან სამყოფი იქნება, – ასე თქვა ღენჯაყეშავაიმ. განვლო ხუთმა წელიწადმა, გვალვები დადგა: მიწას სარუუბექი ახმობდა. ჩვენთან გვალვის დროს დღესაც ამბობენ, რომ სარუუბექის სუნთქვისაგან ქვებიც კი სკდებიან. ღენჯაყეშავაი მთისკენ გაეშურა, თორმეტთავიანი გველი მოკლა და გვალვისაგან მთელი ქვეყანა იხსნა“). ფოლკლორული მასალის თანახმად, გველეშაპი წყლის სანაცვლოდ მსხვერპლად ქალიშვილს ითხოვს. ამ მითის რიტუალურ ინსცენირებას წარმოადგენს ყარაჩაელებში დამოწმებული ერთი საინტერესო წეს-ჩვეულება – ხვნის დაწყების წინ ქალიშვილის მიწაში „ჩამარხვა“ (იხ. „საბან-თოჲ“).
+'''სარუუბექ-ი / სარიუექ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Саруубек / Сарыуек)'' – განუზომელი სიდიდისა და ძალის სამი, შვიდი ან ცხრათავიანი გველეშაპი – ადამიანთა დაუძინებელი მტერი, ბალყარულ-ყარაჩაულ მითოლოგიაში (ხალხური რწმენის თანახმად, თუ ჩვეულებრივი გველი ადამიანს ოცი წელიწადი ვერ ნახავს, მას ფეხები და ფრთები ეზრდება და უზარმაზარი ურჩხული – საურბექი, ხდება). ურჩხული აჩერებს მდინარეთა დინებას ან მის წყალს მთლიანად ხვრეპს, რითაც შიმშილსა და გვალვას იწვევს. მის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული მოსავლიანობაც და მოუსავლიანობაც (ნართული თქმულების ერთ-ერთი ჩანაწერი გვამცნობს: „მთის მწვერვალზე ზის თორმეტთავიანი გველი სარუუბექი, რომელიც მთელი ქვეყნის წყალს სვამს. როცა მე ნაპრალში ვიყავი, სარუუბექის რძით ვიკვებებოდი, ახლა კი ალაჰმა გამომგზავნა, რათა იგი ხმლით ავკუწო, – მაშინ წყალი ყველგან სამყოფი იქნება, – ასე თქვა ღენჯაყეშავაიმ. განვლო ხუთმა წელიწადმა, გვალვები დადგა: მიწას სარუუბექი ახმობდა. ჩვენთან გვალვის დროს დღესაც ამბობენ, რომ სარუუბექის სუნთქვისაგან ქვებიც კი სკდებიან. ღენჯაყეშავაი მთისკენ გაეშურა, თორმეტთავიანი გველი მოკლა და გვალვისაგან მთელი ქვეყანა იხსნა“). ფოლკლორული მასალის თანახმად, გველეშაპი წყლის სანაცვლოდ მსხვერპლად ქალიშვილს ითხოვს. ამ მითის [[რიტუალი|რიტუალურ]] ინსცენირებას წარმოადგენს ყარაჩაელებში დამოწმებული ერთი საინტერესო წეს-ჩვეულება – ხვნის დაწყების წინ ქალიშვილის მიწაში „ჩამარხვა“ („[[საბან-თოჲ]]“).
 ==ლიტერატურა==
@@ ხაზი 5: / ხაზი 7: @@
 * Текеева Л. К. Персонажи низшей мифологии в традиционном мировоззрении тюркоязычных народов Северного Кавказа // Вестник Пермского университета. Вып. 1(24), 2014;
 * Карачаево-Балкарский фольклор в дореволюционных записях и публикациях. Нальчик, 1983.
 ==წყარო==